جستجو کنید...

بررسی کامل انواع اتصالات سیم و کابل

انتشار: 11 تیر 1402
:بروزرسانی 03 شهریور 1404
بررسی کامل انواع اتصالات سیم و کابل

در حوزه‌های مختلفی که فعالیت آن‌ها به طور مستقیم با جریان برق مرتبط است، از انواع سیم و کابل برای برقراری جریان برق استفاده می‌شود. اتصال صحیح سیم و کابل‌ها به یکدیگر و دستگاه‌ها، در شرایط ایمن و بدون اشتباه از اهمیت بالایی دارد. برای برقراری اتصال میان سیم‌ها و کابل‌های برق؛ برقکار باید نوع اتصال را به درستی تشخیص دهد و متناسب با آن از تجهیزات و وسایل ایمن استفاده کند.

بدون شک در هر جایی که برق جریان دارد؛ هم در بخش خانگی و هم در بخش صنعتی، شرایطی به وجود می‌آیند که باید اتصال میان دو سیم یا کابل برقرار شود. متاسفانه برخی افراد بدون توجه به نکات ایمنی، اتصالات برقی اشتباه برقرار می‌کنند و زمینه ایجاد مشکلات جدی را فراهم می‌کنند. با توجه به اهمیت و نقش برقراری اتصال‌های درست برای هدایت جریان برق و فراهم شدن شرایط ایمن، ما قصد داریم در این مقاله از وبلاگ آرتا الکتریک به بررسی انواع اتصالات سیم و کابل بپردازیم، پس با ما در ادامه مطلب همراه باشید.

ترمینال سیم افشان

اتصالات سیم و کابل چیست؟

سیم و کابل هر دو‌ هادی و رسانای الکتریکی هستند، بنابراین جریان برق را از خود عبور می‌دهند و در نتیجه باعث برقراری جریان خواهند شد. در سیم‌کشی یک ساختمان مسکونی، یک کارگاه صنعتی و حتی سیم‌کشی برق یک خودرو باید اتصالاتی میان سیم‌ها یا کابل‌ها بنا به شرایط موجود در همان محیط برقرار شود. بدون شک کشیدن سیم برق ساختمان با استفاده از چندین متر سیم که هیچ قطع شدگی و اتصالی در طول آن وجود ندارد، انجام نمی‌شود. بر همین اساس متصل شدن سرهای کابل‌ها یا سیم‌ها به یکدیگر را اتصال می‌گویند و تجهیزاتی که برای برقراری این اتصال‌ها استفاده می‌شوند را اتصالات می‌نامند.

تجهیزاتی مانند؛ ترمینال‌ها، کابلشوها، سرسیم و وایرشو، وارنیش، موف و مفصل‌ها برای ایجاد اتصال سیم و کابل استفاده می‌شوند. لازم به ذکر است؛ برای برقراری اتصالات برق بین دو سیم یا دو کابل باید شرایط مختلفی اعم از جنس سیم و کابل، همچنین نقطه اتصال در نظر گرفته شوند، به همین علت تکنسین برق باید به درستی تشخیص دهد از چه نوع اتصالاتی برای برقراری جریان بین دو سیم یا دو کابل استفاده کند تا یک اتصال خوب و ایمن برقرار شود.

به طور کلی اتصالی خوب محسوب می‌شود که از نظر مکانیکی از مقاومت بالا و از نظر هدایت جریان الکتریکی، مقاومت پایینی داشته باشد. متاسفانه بسیاری از مردم برای ایجاد اتصال بین دو یا چند سیم از چسب برق استفاده می‌کنند و تصورشان این است که کار را به درستی انجام داده‌اند و دیگر خبری از ایجاد خطر در کار نیست. در حالی که نباید از چسب برق برای ایجاد اتصالات دائمی استفاده کرد و حتی برای ایجاد اتصالات موقت نیز باید از تجهیزات دیگری در کنار چسب برق استفاده کنید.

وایرشو

انواع اتصالات سیم برق

موضوع اتصالات سیم برق از این جهت اهمیت دارد که اگر اتصالات به درستی انجام نشده باشند؛ برق یا جریان پیدا نمی‌کند یا اینکه نواقصی در سیستم سیم‌کشی ساختمان ایجاد می‌شوند. به همین علت تکنسین برق باید به درستی نوع اتصال را تشخیص دهد و از تجهیزات مناسب استفاده کند. به طور کلی اتصالات سیم برق به دو دسته؛ اتصالات لحیمی و غیر لحیمی تقسیم می‌شوند. در ادامه مطلب هریک از این دو نوع اتصال را به صورت مجزا بررسی می‌کنیم.

اتصالات لحیمی

در این نوع از اتصالات برای متصل شدن دو سیم به یکدیگر از فرآیند لحیم کاری استفاده می‌شود. به این ترتیب به کمک سیم لحیم و هویه برقی؛ لحیم بر روی سر دو سیم ذوب می‌گردد و آن‌ها را به یکدیگر متصل می‌کند.

لحیم سیم برق

اتصالات غیر لحیمی

برای این نوع از اتصالات از پیچ و مهره، ترمینال، روش پرسی، حوضچه قلع ، وایرشو (سرسیمی) و وارنیش به کار می‌روند. اتصالات پرسی شامل؛ حلقه‌ای، تیغه‌ای، کشویی، میله‌ای و… هستند و انتخاب رابط اتصال دو سیم به در نظر گرفتن شرایط اتصال نیاز دارد. فرآیند اتصال در هر کدام از زیر مجموعه‌های اتصالات غیر لحیمی شامل موارد زیر هستند:

1_ اتصال ترمینالی

ترمینال سیم

برای برقراری این نوع از اتصال بین سرهای چند سیم باید از ترمینال‌ها استفاده کنید. استفاده از این تجهیزات احتمال رخ دادن اتفاقات و ایجاد خطر را کاهش می‌دهد و یک اتصال ایمن برقرار می‌کند، زیرا همانطور که گفتیم استفاده از چسب برق برای اتصال سیم‌ها به یکدیگر کار اصولی نیست و هیچ ایمنی هم در کار نخواهد بود. برای اتصال ترمینالی سیم‌ها به یکدیگر می‌توانید از ترمینال اتصال سیم که شامل نوع شاخه‌ای، سرامیکی و تابلویی هستند، استفاده کنید:

  • ترمینال شاخه‌ای: رایج‌ترین نوع ترمینالی که برای اتصال سیم‌های برق استفاده می‌شود؛ ترمینال شاخه‌ای است. ترمینال شاخه‌ای در دو نوع نرم و خشک در دسترس است و معمولا تعداد شاخه‌های آن 12 عدد است.
  • ترمینال سرامیکی: همانطور که از نام این ترمینال مشخص است؛ جنس بدنه آن از سرامیک است و به همین علت نقطه شکست و مقاومت دمایی بالایی دارد. بنابراین گزینه مناسبی برای اتصال سیم‌ها به یکدیگر محسوب می‌شود و ایمنی کار را بالا می‌برد.
  • ترمینال تابلویی یا ریلی: ترمینال تابلویی را به دلیل قابلیت استفاده در تابلو برق به این نام می‌خوانند و از طرفی می‌تواند بر روی ریل‌های تابلو برق قرار گرفته و حرکت کشویی داشته باشد.

2_ اتصال وایرشو یا سرسیمی

وایرشو گرد

در این نوع از اتصال سیم برق برای نگه داشتن سیم در زیر ترمینال، کنتاکتور و… از یک سرسیم یا همان وایرشو استفاده می‌شود که شامل سوراخ کابلشو، قسمت پهن کابلشو، سوکت اتصال سیم و عایق سیم‌هاست. این نوع از اتصالات به دلیل نصب آسان؛ یک اتصال پرکاربرد در صنعت برق محسوب می‌شود. سرسیم‌ها نیز انواع مختلفی دارند که شامل؛ حلقه‌ای، دو شاخ، فیشی و… هستند.

3_ اتصال پیچ و مهره‌ای

رایج‌ترین مثال این نوع از اتصالات؛ پیچ و مهره‌هایی هستند که در کلید و پریز برای متصل نگه داشتن سیم‌ها استفاده می‌شوند. بنابراین برای تنظیم پیچ و مهره به تجهیزاتی مانند پیچ گوشتی نیاز دارید.

4_ اتصال پرسی

در این نوع از اتصالات سیم برق که از نوع غیر لحیمی محسوب می‌شود؛ به تجهیزات مختلفی برای اتصال سیم‌های برق به یکدیگر نیاز است. برای مثال در اتصال کشویی باید از فیش‌های نری و مادگی که در داخل یکدیگر قرار می‌گیرند استفاده کنید. همانطور که گفتیم اتصالات پرسی شامل، اتصال کشویی، میله‌ای، حلقه‌ای و تیغه‌ای است.

5_ اتصال با حوضچه قلع

برای برقرای اتصال بین دو سیم با استفاده از حوضچه قلع باید قلعی که در اختیار دارید را درون وان بریزید. سپس وان را به جریان برق متصل می‌کنند و بلافاصله دو سر سیم را درون قلع فرو کنید و بدون اتلاف وقت، اتصال را برقرار نمایید. این روش شباهت بسیاری به روش اتصال لحیمی دارد.

6- اتصال با وارنیش

شیرینگ حرارتی، یک لوله پلاستیکی است که دو سیم و کابل بدون عایق را درون آن قرار می‌دهند. سپس آن را حرارت می‌دهند. بعد از حرارت غیرمستقیم با سشوار صنعتی، وارنیش به دور سیم‌ها جمع می‌شود. از وارنیش بیشتر برای اتصال دو سیم افشان یا دو سیم خشک به یکدیگر استفاده می‌کنند.

انواع اتصال سیم برق چیست؟

اتصال سیم‌های برق لحیمی و غیر لحیمی هستند. اتصال لحیمی سیم برق به کمک هویه و سیم لحیم انجام می‌شود. مفصل، ترمینال، وایرشو و سرسیم، موف، وارنیش و کابلشو اتصالات غیر لحیمی سیم و کابل هستند.

بهترین روش اتصال سر به سر سیم افشان چیست؟

دو سیم افشان را با ترمینال اتصال، لحیم‌کاری، سرسیم، وارنیش و بست اتصال سیم به یکدیگر وصل کرد. بهترین روش اتصال دو سیم افشان به یکدیگر، انتخاب یکی از اتصالات سیم و کابل است.

بست اتصال سیم

انواع اتصالات کابل برق

بحث اتصال کابل‌ها به ویژه کابل‌های فشار قوی کاملا مجزاست و از اهمیت بیشتری برخوردار است. بر همین اساس انواع اتصالات کابل به دو دسته؛ اتصالات کابل‌ها به یکدیگر و اتصالات کابل‌ها به مدار تقسیم می‌شوند. در ادامه مطلب هر یک از اتصالات مورد نیاز برای اتصال دو کابل به یکدیگر یا اتصال یک کابل به یک مدار را بررسی می‌کنیم:

اتصال کابل با مفصل

هنگامی که دو کابل به یکدیگر متصل می‌شوند؛ محل اتصال باید در برابر رطوبت، گرد و غبار و… محافظت شود. از طرفی میدان الکتریکی برقرار شده بین دو کابل که به تازگی به یکدیگر متصل شده‌اند دچار اختلال می‌شود و نیاز به آب‌بندی دارد. انجام همه این کارها در صنعت برق بر عهده تجهیزی به نام مفصل است و فرآیند انجام این کار؛ مفصل‌زنی نام دارد. در حال حاضر انواع مختلفی از مفصل در صنعت برق وجود دارند که در ادامه مطلب ویژگی‌ها و کاربرد هر یک از آن‌ها را بررسی می‌کنیم:

1- مفصل حرارتی

از این نوع مفصل برای اتصال دو کابل فشار قوی روغنی، خشک، تک کور و سه کور استفاده می‌شود. مفصل حرارتی شامل چند تجهیز کنترل کننده میدان الکتریکی، دو راهه، سیستم آب‌بندی کننده و سیستم ارت است.

2- مفصل سرد

از مفصل‌های سرد برای اتصال کابل‌هایی با ولتاژ متوسط استفاده می‌شود. جنس بدنه مفصل سرد از سیلیکون است و جدیدترین نوع مفصل استفاده شده در سیستم‌های توزیع محسوب می‌شود. بدنه مفصل سرد در برابر رطوبت، آفتاب و مواد شیمیایی مقاومت بالایی دارد و به همین علت یک گزینه مناسب برای اتصال دو کابل به یکدیگر محسوب می‌شود.

3- مفصل رزینی

مفصل‌های رزینی دارای قاب بی‌رنگ هستند و در نهایت با رزین پر می‌شوند. معمولا از این نوع مفصل‌ها برای اتصال کابل‌های دفنی استفاده می‌شود. 

4- مفصل نواری

کانکشن نری و مادگی

در این نوع از مفصل‌ها به جای روکش از نوار عایق استفاده می‌شود، به این ترتیب هر یک از لایه‌های کابل با نوار عایق و آب‌بندی پوشیده می‌شوند و در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

5- مفصل تبدیلی

گاهی اوقات کابل‌ برق‌هایی که قرار است به یکدیگر متصل شوند از نظر جنس، اندازه، جنس عایق و… مشابه نیستند، در این شرایط از مفصل تبدیلی برای برقراری اتصال استفاده می‌شود.

6- مفصل فشار قوی

برای اتصال دو کابل با ولتاژ بالای 63 کیلو ولت از مفصل فشار قوی استفاده می‌شود تا تنش‌های الکتریکی نیز کنترل شوند. تمام قسمت‌های این مفصل از سیلیکون با گرید بالا ساخته شده و هسته‌های کنترل کننده میدان الکتریکی مخروطی شکل طراحی شده‌اند.

7- مفصل مخابراتی

این نوع از مفصل‌ها برای اتصال انواع کابل مخابراتی از نوع مسی استفاده می‌شوند و روکش آن‌ها از مقاومت مکانیکی و انعطاف بالایی برخوردار است. جنس روکش مفصل مخابراتی از سیلیکون و الیاف شیشه است و قسمت داخلی روکش با چسب حرارتی به منظور آب‌بندی، پوشانده می‌شود.

8- مفصل MAO

برای اتصال کابل‌های زوج پایین از مفصل MAO استفاده می‌شود. این نوع از مفصل‌ها از یک تیوپ پلی الفین حرارتی تشکیل می‌شوند و قسمت داخلی مفصل با چسب حرارتی، آب‌بندی می‌شود. مزیت مهم مفصل MAO؛ مقاومت در برابر مواد شیمیایی، خوردگی و الکتریسیته است.

اتصال کابل با کابلشوها

اتصال کابلشو

در صنعت برق برای اتصال یک کابل به یک مدار الکتریکی، شینه و هر تجهیز دیگری به جزء کابل از کابلشو استفاده می‌شود. کابلشوها در اندازه‌های مختلف تولید می‌شوند و این موضوع باید در انتخاب کابلشو مناسب جهت برقراری اتصال ایمن در نظر گرفته شود. کابلشو به صورت یک لوله تولید می‌شود که یک سر آن پرس شده و دارای یک سوراخ است. همچنین برای جلوگیری از اکسید یا سولفاته شدن کابلشو نیز آن را آبکاری می‌کنند. انواع کابلشو شامل موراد نامبرده در ادامه مطلب هستند:

1- کابلشو بی متال

چنانچه قصد اتصال دو کابل و شینه غیر هم‌جنس به یکدیگر داشته باشید باید از کابلشو بی متال استفاده کنید تا از اکسید شدن فلزها جلوگیری به عمل آورید. کالشو بی متال در دو نوع DTL1 و DTL2 تولید می‌شود که تفاوت آن‌ها نیز مربوط به میزان مس به کار رفته در تولید آن‌هاست.

2- کابلشو مسی

این دسته از کابلشوها دارای انواع و مدل‌های مختلفی مانند؛ کابلشو ساده، زاویه‌دار، پیچی، دو سوراخه، چهار سوراخه و… هستند. لازم به ذکر است کابلشوهای بی متال جزء کابلشوهای مسی است.

3- کابلشو آلومینیومی

این نوع از کابلشوها به دلیل مقاومت بالا و خلوص کم‌نظیری که دارند بسیار مورد توجه قرار گرفته‌اند. کابلشو آلومینیومی هم دارای انواع مختلفی مانند دو سوراخه، چهار سوراخه، زاویه دار و… است.

اتصال کابل با موف

موف نیز یکی دیگر از اتصالاتی است که برای برقراری اتصال بین دو کابل استفاده می‌شود. موف یا دوراهه شامل انواع مختلف؛ پیچی، لحیمی و پرسی است. در حال حاضر انواع مختلفی از موف با جنس‌های مسی، آلومینیومی و بی متال در صنعت برق استفاده می‌شوند. از موف‌های مسی و آلومینیومی برای اتصال دو کابل هم‌جنس استفاده می‌شود و از موف بی متال هم در شرایطی استفاده خواهد شد که جنس کابل‌ها یکسان نباشند.

انواع اتصالات کابل برق چیست؟

مفصل، موف و کابلشو سه تجهیز برای اتصال کابل‌ها به یکدیگر هستند.

نحوه اتصال دو کابل سه فاز

وسایل برقی که در منازل، مغازه‌ها و به طور کلی محیط‌های غیرصنعتی استفاده می‌شوند؛ برای روشن شدن به برق تک فاز نیاز دارند. این در حالی است که برای روشن شدن تجهیزات و دستگاه‌هایی که در کارگاه‌ها و کارخانه‌های صنعتی وجود دارند برق سه فاز مورد نیاز است. البته در آپارتمان‌هایی که آسانسور نصب می‌شوند نیز جریانی از برق سه فاز برای روشن شدن این وسیله وصل خواهد شد. به طور کلی جریان‌های تک فاز و سه فاز تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند و جریان سه فاز به دلیل ویژگی‌های منحصر به فردی که دارد برای تجهیزات برق صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

با توجه به تفاوت‌هایی که این دو نوع جریان برق با یکدیگر دارند؛ کابل‌هایی که برای برقراری جریان سه فاز استفاده می‌شوند نیز متفاوت هستند و کابل سه فاز نام دارند. در حال حاضر کابل‌های سه فاز یک تا پنج رشته‌ای در دسترس هستند و بر اساس نوع رسانایی هم کابل‌های سه فاز در 5 نوع؛ مسی، مفتولی، زره دار، آلومینیومی و افشان تولید می‌شوند.

توجه داشته باشید سه نوع اتصال مختلف برای کابل‌های سه فاز وجود دارند که شامل؛ اتصال ستاره، مثلث و مختلط (ستاره و مثلث) هستند. جریان و ولتاژ هر یک از این سه نوع اتصال تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند و در نتیجه اتصال‌هایی یکسان محسوب نمی‌شوند. مهم‌ترین اختلاف سیستم اتصال ستاره و مثلث؛ سیم نول است. در اتصال ستاره از سیم نول استفاده می‌شود، ولی در سیستم مثلث سیم نول به کار نمی‌رود. لازم به ذکر است به طور کلی مراحل اتصال کابل سه فاز شامل موارد نامبرده در ادامه مطلب هستند:

  • نصب کنتور برق سه فاز
  • اتصال کلید اتوماتیک
  • کلید محافظ
  • اتصال کلید به فاز و نول

همانطور که گفتیم سه نوع اتصال مختلف برای وصل شدن جریان در کابل‌های سه فاز وجود دارند و هر کدام از این نوع سیستم‌ها نیز به تجهیزات و اتصالات مختص به خود نیاز دارند، بنابراین ابتدا باید نوع اتصال را مشخص کرده و سپس اتصالات و تجهیزات لازم را تهیه کنید.

موف کابل

چرا اتصال درست سیم و کابل مهم است؟

برقرار بودن جریان برق به همان اندازه که برای ایجاد آسایش و رفاه در زندگی، به حرکت درآمدن چرخ صنعت و انجام هزاران کار دیگر مهم و ضروری است، خطرناک نیز محسوب می‌شود. خطر جریان برق هم در شرایطی ایجاد می‌شود که اتصالات سیم و کابل به درستی انجام نشده باشند. به طور کلی اتصالات سیم‌ها و کابل‌ها برای برقراری درست و ایمن جریان برق ایجاد می‌شوند. بنابراین نباید به واسطه انجام سیم‌کشی‌های اشتباه و رعایت نکردن نکات ایمنی، خطرات مربوط به جریان برق را ایجاد کنیم. خطرات و تلفات ناشی از اتصالات غیر ایمن جریان برق شامل موارد نامبرده در ادامه مطلب هستند:

  • تلفات توان
  • جرقه و آتش سوزی
  • خطر برق گرفتگی

برای کاهش و حتی به صفر رسیدن احتمال ایجاد خطرات جریان برق؛ تکنسین‌ها باید نوع اتصالات را به درستی تشخیص دهند، به جنس سیم، کابل و نقطه اتصال توجه کنند و به طور کلی از تجهیزات مناسب برای برقراری اتصال استفاده نمایند.

شینه برق چیست؟

شینه کابل

در برخی از تابلوهای برق، ولتاژ به حدی بالاست که استفاده از کابل پاسخگوی برقراری و هدایت جریان برق نیست. در این شرایط از انواع شینه برای توزیع جریان برق بین تجهیزات موجود در تابلو برق استفاده می‌شود. شینه‌ها معمولا از مس یا آلومینیوم ساخته می‌شوند، ولی نوع مسی آن‌ها بیشتر کاربرد دارد. شینه‌ها به طور همزمان می‌توانند جریان برق را جمع و توزیع کنند و در مقایسه با انواع کابل، مقاومت بیشتری دارند. علاوه بر مقاومت بالای شینه‌ها، این تجهیزات از مزیت‌های دیگری نیز برخوردار هستند. برای مثال تعویض شینه‌ها و انشعاب‌گیری از آن‌ها راحت‌تر است، با توجه به اینکه ساختار مکعب مستطیلی دارند و وسیع‌تر از کابل هستند؛ جریان راحت‌تر از آن‌ها عبور می‌کند.

سیم جامپر چیست؟

سیم جامپر

یکی از انواع اتصالاتی که در مدارهای الکتریکی برای برقراری اتصال بین دو پین استفاده می‌شود؛ سیم جامپر است. جامپر یک قطعه الکتریکی است که از یک روکش پلاستیکی به همراه سیم مسی داخل آن تشکیل می‌شود. به طور کلی انواع سیم جامپر برای اتصال بدون لحیم‌کاری بین پین‌های مختلف در بردهای الکتریکی طراحی شده‌اند. سیم‌های جامپر این قابلیت را دارند که در کنار یکدیگر قرار بگیرند و از آن‌ها به عنوان کابل جامپر نیز استفاده کرد.

نکته مهمی که در مورد این نوع از اتصالات سیم و کابل وجود دارد؛ این است که از جامپر برای برقراری اتصال در مدار الکتریکی وسایلی استفاده می‌شود که با افزایش دما مواجه هستند. یا اینکه در محیط‌هایی گرم نصب خواهند شد. به این ترتیب جامپر همزمان با افزایش دما، منقبض می‌شود و دما را در حد تعادل نگه می‌دارد، بنابراین وسیله الکتریکی با صدمات ناشی از گرم شدن مدار مواجه نخواهد شد. در حال حاضر انواع مختلفی از سیم جامپر تولید می‌شوند که تفاوت آن‌ها به شکل انتهای این سیم‌ها مربوط است، انواع سیم جامپر شامل؛ نر به نر، نر به مادگی و مادگی به مادگی است.

جمع بندی

رعایت نکات ایمنی در هر حوزه‌ای از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. اهمیت این موضوع در صنعت برق، چند برابر می‌شود. رعایت نکات ایمنی هنگام اتصال سیم‌ها یا کابل‌ها به یکدیگر نه تنها باعث برقراری جریان بدون قطعی می‌شود، بلکه از رخ دادن اتفاقات ناگوار و آسیب رسیدن به تجهیزات نیز جلوگیری می‌کند. یک تکنسین ماهر و محتاط برق با بررسی جنس سیم یا کابل و نقطه اتصال؛ نوع اتصالات سیم و کابل مناسب را تشخیص می‌دهد و تجهیزات لازم را فراهم می‌کند. بنابراین همانطور که در این مقاله از وبلاگ آرتا الکتریک توضیح دادیم؛ نوع اتصالات سیم برق با اتصالات کابل متفاوت است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *