علت پریدن کلید محافظ جان چیست؟ – آموزش عیب یابی کلید محافظ جان

آیا می‌دانید علت پریدن محافظ جان تک فاز و سه فاز چیست؟ کلید محافظ جان یک قطعه حفاظتی است که نقش بسیار مهمی در مدار ایفا می‌کند. از کلیدهای محافظ جان برای قطع جریان مدار در شرایط اضطراری و غیر عادی استفاده می‌شود. بنابراین چنانچه عملکرد فیوز محافظ جان دچار اختلال شود، مشکلات جدی ایجاد می‌شوند.

پریدن فیوز محافظ جان می‌تواند نشان دهنده عملکرد درست این قطعه یا خرابی آن باشد. با اطلاع از علت قطع شدن فیوز محافظ جان می‌توانید از ایجاد مشکلات گسترده برای مدار، لوازم خانگی، لوازم الکتریکی و حتی جان انسان جلوگیری کنید. در ادامه مطلب به بررسی جزئیات بیشتری از علت پریدن محافظ جان تک فاز و سه فاز می‌پردازیم.

چرا محافظ جان می‌‌پرد؟

در مقاله کلید محافظ جان چیست گفتیم که کلید محافظ جان یک قطعه حفاظتی است که از مدار در برابر اضافه بار، اتصال کوتاه و نشت جریان محافظت می‌کند. در واقع فیوز محافظ جان از ایجاد مشکلاتی مانند برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی و در نتیجه شکل‌گیری خطرات جانی برای انسان جلوگیری می‌کند. سوال مهمی که مطرح می‌شود، این است که محافظ جان چطور نشت جریان برق را تشخیص می‌دهد؟ کلید محافظ جان به طور مداوم میزان جریان ورودی و خروجی را بررسی می‌کند. چنانچه این دو مقدار با یکدیگر یکسان نباشند، یعنی نشت جریان رخ داده است. در این شرایط برق مدار را قطع کرده و از ایجاد شوک الکتریکی، برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی جلوگیری می‌کند.

قطع شدن جریان برق مدار هم به پریدن فیوز محافظ جان وابسته است. بنابراین علت قطع شدن فیوز محافظ جان می‌تواند نشان دهنده عملکرد درست این قطعه باشد. از جمله مهم‌ترین دلایل پریدن کلید محافظ جان می‌توانیم به عملکرد درست فیوز، نوسانات ولتاژ، خطای نصب، مشکلات سیستم الکتریکی و خرابی محافظ جان اشاره کنیم. بر همین اساس پیدا کردن علت پریدن محافظ جان تک فاز و سه فاز اهمیت بسیار زیادی دارد.

علت‌های خرابی کلید محافظ جان

خرابی محافظ جان می‌تواند یکی از اصلی‌ترین دلایل پریدن این فیوز باشد. آسیب دیدن کلید، کاهش طول عمر مفید و کیفیت ساخت پایین هم جزء اصلی‌ترین دلایل خرابی فیوز محافظ جان هستند. به همین علت همواره باید بهترین کلید محافظ جان را از برندهای شناخته شده خریداری کنید. همچنین با انجام تست‌های دوره‌ای می‌توانید از کاهش طول عمر مفید کلید محافظ جان مطلع شده و قبل از ایجاد مشکلات جدی، این قطعه را تعویض کنید.

نحوه تست کلید محافظ جان

الان که می‌دانید خرابی کلید محافظ جان می‌تواند یکی از علل پریدن فیوز باشد، باید از روش‌های تست کلید محافظ جان هم مطلع شوید. در ادامه مطلب سه مورد از بهترین روش‌های تست کلید محافظ جان را بررسی می‌کنیم:

1_ استفاده از دکمه تست کلید محافظ جان

این روش برای بررسی وضعیت انواع کلید محافظ جان تک فاز و سه فاز قابل استفاده است. بر مبنای این روش باید دکمه تست کلید محافظ جان را فشار دهید و وضعیت قطع جریان را بررسی کنید. در کلیدهای محافظ جان سه فاز سالم، باید جریان برق در هر سه فاز قطع شود. در مدل‌های تک فاز هم جریان در همان یک فاز موجود قطع می‌شود. چنانچه قطع جریان به طور کامل رخ ندهد، کلید محافظ جان خراب است.

2_ تست جریان نشتی

زمانی که جریان الکتریکی به صورت ناخواسته از مدار خارج شده و به بدنه وسایل برقی و زمین منتقل می‌شود، نشت جریان رخ داده است. این موضوع می‌تواند باعث ایجاد شوک الکتریکی، برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی شود. دلایل مختلفی هم برای نشت جریان برق وجود دارند. خرابی سیم و کابل برق، عایق، قطعات و تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی، می‌توانند باعث نشت جریان برق شوند.

زمانی که جریان نشت پیدا می‌کند، محافظ جان وارد عمل شده و برق مدار را قطع می‌کند. با اندازه‌گیری جریان می‌توانیم تست کلید محافظ جان و نشت جریان برق را انجام دهیم. به همین منظور باید مراحل زیر را طی کنید:

• دستگاه اندازه‌گیری نشت جریان برق را به سیستم مورد نظر متصل کنید.
• این دستگاه معمولا از یک آمپرمتر و مقاومت داخلی تشکیل می‌شود.
• با اتصال دستگاه به سیستم، میزان نشتی جریان مشخص خواهد شد.

چنانچه میزان نشتی جریان بیشتر از حد مجاز باشد و محافظ جان عمل نکند، باید محافظ جان را تعمیر یا به طور کلی تعویض کنید.

3_ تست مقاومت عایق

همانطور که گفتیم مشکلات و ایرادات عایق‌ها یکی از دلایل نشت جریان برق است. بنابراین می‌توانید تست مقاومت عایق را هم برای بررسی عملکرد محافظ جان انجام دهید. بر مبنای این روش مقاومت الکتریکی عایق بین دو نقطه مختلف یا یک نقطه و زمین سنجیده خواهد شد. برای اندازه‌گیری میزان مقاومت هم باید از مولتی متر استفاده کنید.

خطرات ناشی از پریدن مکرر محافظ جان تک فاز و سه فاز

برخی افراد تصور می‌کنند، پریدن مکرر فیوز محافظ جان نشان دهنده عملکرد درست این تجهیز است. در حالی که این تصور اشتباه بوده و پریدن مکرر نشان دهنده وجود یک یا چند مشکل اساسی است. پریدن مکرر محافظ جان می‌تواند خطرات جدی ایجاد کند. از جمله مهم‌ترین خطرات ناشی از پریدن مکرر کلید محافظ جان می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• ایجاد شوک الکتریکی
• برق‌گرفتگی
• آتش‌سوزی
• آسیب دیدن سیستم‌های برقی
• اختلال در عملکرد سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی

بنابراین هنگام مطلع شدن از پریدن مکرر فیوز محافظ جان باید بدون از دست دادن وقت، علت را پیدا و برطرف کنید.

علت پریدن محافظ جان تک فاز (با راه حل برای هر علت)

امروزه مدل‌های مختلفی از کلید محافظ جان تک فاز و سه فاز تولید می‌شوند. همه این تجهیزات هم در معرض پریدن و ایجاد مشکلات مختلف قرار می‌گیرند. به همین علت در ادامه مطلب مهم‌ترین دلایل پریدن محافظ جان تک فاز و راه‌های برطرف کردن آن‌ها را معرفی می‌کنیم:

1_ نشت جریان الکتریکی بین فازها

نشت جریان زمانی اتفاق می‌افتد که قسمتی از جریان برق به جای مسیر درست و همیشگی، از یک مسیر جدید منتقل شود. این مسیر می‌تواند فازهای شبکه سیم‌کشی تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی باشد. در واقع ممکن است نشت جریان برق بین فازهای سیستم رخ دهد.

2_ نشت جریان الکتریکی به زمین

در صورتی که بخشی از جریان برق از طریق بدنه تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی به زمین نشت پیدا کند، فیوز محافظ جان می‌پرد. به طور کلی نشت جریان می‌تواند ناشی از اتصال معیوب دستگاه‌های برقی، خرابی عایق سیم‌ها، وجود رطوبت و… باشد.

3_ ایجاد اتصال کوتاه

اتصال کوتاه زمانی رخ می‌دهد که دو رشته سیم با ولتاژ مخالف، در تماس با یکدیگر قرار بگیرند. در این شرایط محافظ جان، اتصال کوتاه را تشخیص داده و جریان برق مدار را قطع می‌کند. انجام این کار هم باعث پریدن فیوز محافظ جان می‌شود. گرم و ذوب شدن سیم‌ها، ایجاد دود، جرقه، آتش‌سوزی و آسیب دیدن تجهیزات جزء مهم‌ترین پیامدهای رخ دادن اتصال کوتاه هستند.

4_ شکل‌ گیری اضافه بار

در شرایطی که میزان جریان عبور کرده از یک سیستم بیشتر از ظرفیت آن باشد، اضافه بار رخ می‌دهد. ایجاد مشکل اضافه بار می‌تواند ناشی از استفاده همزمان چند دستگاه برقی پرمصرف، اختلال در سیم‌کشی، فرسودگی سیم‌ها و تجهیزات باشد. شکل‌گیری اضافه بار توسط محافظ جان تشخیص داده شده و در نهایت فیوز می‌پرد.

5_ مشکلات سیم‌ کشی

از جمله دیگر علل پریدن فیوز محافظ جان تک فاز می‌توانیم به مشکلات سیم‌کشی اشاره کنیم. عایق بندی نامناسب، فرسودگی سیم‌ها و اتصالات، آسیب فیزیکی سیم‌ها و نصب غیر اصولی سیم، تجهیزات و اتصالات اصلی‌ترین مشکلات مربوط به سیم‌کشی و در نتیجه علل پریدن محافظ جان هستند. در این شرایط باید به کمک تکنسین‌های حرفه‌ای برقکار، سیستم سیم‌کشی را بررسی و مشکلات آن را برطرف کنید.

6_ معیوب شدن کلید محافظ جان

همانطور که گفتیم خرابی فیوز محافظ جان یکی از علل پریدن این تجهیز است. حال سوال مهم این است که چطور بفهمیم محافظ جان خراب و معیوب است؟ پریدن مکرر بدون دلیل مشخص، تغییر شکل فیوز، عمل نکردن فیوز در زمان نشت جریان یا ایجاد اتصال کوتاه از نشانه‌های مهم خرابی کلید محافظ جان هستند. با مشاهده هر یک از این نشانه‌ها باید فیوز محافظ جان را در اسرع وقت تعویض کنید.

علت پریدن محافظ جان سه فاز (با راه حل برای هر علت)

علت پریدن محافظ جان سه فاز هم مشابه مدل‌های تک فاز است. به طور کلی باید علت پریدن کلید محافظ جان در کمترین زمان ممکن شناسایی و برطرف شوند. در ادامه مطلب مهم‌ترین دلایل پریدن فیوز محافظ جان سه فاز را بررسی می‌کنیم:

1_ رخ دادن اتصال کوتاه

در شرایطی که دو عدد سیم با ولتاژ مخالف در تماس با یکدیگر قرار می‌گیرند، اتصال کوتاه در مدار سه فاز ایجاد می‌شود. با شکل‌گیری اتصال کوتاه، محافظ جان وارد عمل شده و جریان مدار قطع خواهد شد. برای برطرف کردن اتصال کوتاه باید سیم‌کشی مدار و تجهیزات را بررسی کنید. در صورت لزوم تجهیزات معیوب را تعویض کرده و از یک محافظ اضافه ولتاژ استفاده کنید.

2_ نشت جریان به زمین

زمانی که جریان برق به جای مسیر تعیین شده همیشگی، از یک مسیر جدید عبور کند، نشت جریان رخ داده است. این مشکل می‌تواند به علت بالا بودن میزان رطوبت، نقص عایق‌بندی، آسیب دیدن تجهیزات و… ایجاد شود. برای حل مشکل نشت جریان برق باید سیم و تجهیزات معیوب را تعویض کنید. از طرفی عایق بندی تجهیزات و سیستم اتصال به زمین را هم بسنجید.

3_ ایجاد اضافه بار

چنانچه میزان جریان دریافتی از مدار و به طبع آن کلید محافظ جان بیشتر از حد تعیین شده باشد، اضافه بار شکل می‌گیرد. در این شرایط محافظ جان وارد عمل شده و برای جلوگیری از افزایش دما، ذوب شدن سیم‌ها، آتش‌سوزی و… جریان مدار را قطع می‌کند. برای حل این مشکل باید لوازم الکتریکی اضافی را خاموش کنید، در صورت امکان از محافظ جان با آمپر بالاتر استفاده کرده و کابل‌ برق با مقطع مناسب نصب کنید.

4_ نوسان ولتاژ

از جمله دیگر دلایل پریدن مکرر فیوز محافظ جان سه فاز می‌توانیم به نوسانات شدید ولتاژ اشاره کنیم. به منظور برطرف کردن این مشکل باید از تثبیت کننده ولتاژ (استابلایزر) استفاده کرده و وضعیت شبکه برق را بررسی کنید.

5_ تاثیر عوامل محیطی

آیا می‌دانید تجمع گرد و غبار بر روی محافظ جان، افزایش گرما و رطوبت می‌توانند بر عملکرد فیوز محافظ جان تاثیر بگذارند؟ بهتر است هر چند وقت یکبار کلید محافظ جان را تمیز کنید. همچنین باید این قطعه را در جای خشک و خنک قرار دهید.

6_ خراب شدن کلید محافظ جان

یکی از اصلی‌ترین دلایل پریدن فیوز محافظ جان، خرابی همین تجهیز محافظتی است. خراب شدن کامل، معیوب شدن، فرسودگی و کاهش طول عمر مفید باعث پریدن مکرر فیوز محافظ جان سه فاز می‌شوند. در این شرایط باید سلامت محافظ جان را تست کرده و در صورت نیاز از یک نمونه جدید استفاده کنید.

راه‌‌های عیب‌ یابی کلید محافظ جان

در صورت مواجه شدن با پریدن مکرر فیوز محافظ جان، ابتدا باید مشکل و علت اصلی را پیدا کنید. سپس آن را به طور کامل برطرف نمایید. برای عیب‌یابی فیوز محافظ جان روش‌های مختلفی وجود دارند. در ادامه مطلب راه‌های عیب‌یابی کلید محافظ جان را بررسی می‌کنیم:

• بررسی ظاهر: وجود آسیب‌های فیزیکی، محکم بودن اتصالات و نشانه‌های وجود حرارت بیش از حد را در ساختار محافظ جان بررسی کنید.
• بررسی سیم‌کشی: سالم بودن همه اتصالات و بخش‌های مختلف سیم‌کشی را بررسی کرده و از عدم ایجاد اتصال کوتاه اطمینان حاصل کنید.
• تست عملکرد محافظ جان: با استفاده از دکمه تست و سایر ابزارهای تست محافظ جان، وضعیت این تجهیز را بسنجید.
• استفاده از ابزارهای اندازه‌گیری: برای اندازه‌گیری مقاومت، جریان و ولتاژ از مولتی متر، کلگی جریان و آزمایشگر عایق استفاده کنید.
• بررسی تجهیزات متصل شده: سلامت تجهیزات متصل به محافظ جان، ایجاد اضافه بار و نشت جریان برق را بررسی نمایید.

برای انجام این اقدامات بهتر است از تکنسین‌های حرفه‌ای که تجهیزات مناسب در اختیار دارند، کمک بگیرید.

ابزارهای عیب‌ یابی کلید محافظ جان

برای پیدا کردن علت پریدن محافظ جان تک فاز و سه فاز، تست محافظ جان با لامپ و استفاده از سایر روش‌های ارزیابی، باید ابزارهای مناسب در اختیار داشته باشید. کارآمدترین ابزارهای عیب‌یابی کلید محافظ جان شامل موارد زیر هستند:

• تستر ولتاژ
• مولتی متر
• چراغ قوه
• آزمایشگر عایق
• کلگی جریان

با خرید تجهیزات نامبرده از برندهای اصل و فروشگاه‌های معتبر می‌توانید برای مدت زمان طولانی از یک ابزار با عملکرد دقیق استفاده کنید.

دکمه تست کلید محافظ جان چه کاری انجام می‌دهد؟

دکمه تست با ایجاد شرایط نشت جریان شبیه‌سازی شده، عملکرد محافظ جان را بررسی می‌کند. اگر با فشار دادن دکمه تست، برق مدار قطع نشود؛ محافظ جان درست عمل نمی‌کند.

راهکارهای جلوگیری از پریدن مکرر محافظ جان

نصب کلید محافظ جان برای جلوگیری از ایجاد مشکلات جدی برای تجهیزات و جان انسان، ضروری است. از طرفی باید علت پریدن محافظ جان تک فاز و سه فاز به موقع شناسایی و برطرف شود. نکته مهمی که در این مورد وجود دارد، فراهم بودن امکان جلوگیری از پریدن مکرر فیوز محافظ جان است. برای جلوگیری از ایجاد این مشکل باید اقدامات زیر را انجام دهید:

• محافظ جان با مشخصات مناسب، کیفیت ساخت عالی و ظرفیت کافی را انتخاب کنید.
• کلید محافظ جان باید به صورت اصولی، در جای ایمن و با استفاده از اتصالات مناسب نصب شود.
• برای هر مدار و تجهیز الکتریکی باید سیستم اتصال به زمین و ارتینگ راه‌اندازی شود.
• به واسطه توزیع بار مناسب و استفاده از کابل‌هایی با سطح مقطع کافی می‌توانید از پریدن مکرر فیوز محافظ جان جلوگیری کنید. جدول محاسبه سطح مقطع کابل به شما در انتخاب کابل مناسب برای پیشگیری از پریدن مکرر فیوز محافظ جان جلوگیری می‌کند.
• از کلید محافظ جان به صورت اصولی نگهداری کرده، آن را تمیز کنید و در جای مرطوب قرار ندهید.

با رعایت این نکات ساده می‌توانید از پریدن مکرر محافظ جان و شکل‌گیری مشکلات گسترده جلوگیری کنید. مشکلات ناشی از پریدن فیوز محافظ جان می‌توانند برای سلامت و جان انسان خطرناک باشند.