راهنمای انتخاب کابل آلومینیوم + بررسی انواع و نکات مهم

کابل آلومینیوم یکی از پرفروش‌ترین کابل‌های تولید شده است. هادی این نوع کابل از جنس آلومینیوم بوده و برای انتقال برق، اطلاعات و سیگنال از آن استفاده می‌شود. برای خرید کابل آلومینیوم باید با ویژگی‌های انواع مختلف این کابل آشنا باشید. امروزه کابل آلومینیوم را در مدل‌های مختلف تولید می‌کنند. ساختار هر یک از انواع کابل آلومینیوم با یکدیگر متفاوت بوده و کاربردهای مختص به خود را دارند. در ادامه مطلب به بررسی جزئیات بیشتری از انواع کابل آلومینیوم و راهنمای این کابل می‌پردازیم.

کابل آلومینیوم چیست و چه کاربردی دارد؟ + معرفی انواع کابل آلومینیومی

آشنایی با انواع کابل آلومینیوم قبل از خرید

همانطور که گفتیم کابل‌های آلومینیوم را در مدل‌های مختلف با ویژگی‌های متفاوت تولید می‌کنند. ویژگی‌ها و ساختار متفاوت هر یک از انواع کابل آلومینیوم باعث شکل‌گیری کاربردهای ویژه‌ای برای این تجهیزات شده است. در ادامه مطلب به بررسی انواع کابل آلومینیوم می‌پردازیم:

1_ کابل آلومینیومی زره دار

یکی از منحصر به فردترین کابل‌های آلومینیومی؛ کابل آلومینیومی زره دار (کابل آرموردار) است. این نوع کابل علاوه بر روکش پلاستیکی، یک لایه روکش فلزی هم دارد. زره، آرمور یا همان روکش فلزی؛ آخرین لایه فلزی کابل زره دار است. زره کابل آلومینیومی ممکن است از فولاد، آلومینیوم یا سایر فلزات تولید شود.

نکته خرید: قیمت کابل زره‌دار ۳۰ تا ۵۰٪ بیشتر از کابل معمولی است، اما در پروژه‌های صنعتی و دفنی هزینه تعمیر و نگهداری را تا ۷۰٪ کاهش می‌دهد.

ویژگی‌های کابل آلومینیومی زره دار

کابل آلومینیومی زره دار یکی از مقاوم‌ترین کابل‌های تولید شده است. این نوع کابل انتقال جریان برق و سیگنال از ویژگی‌های زیر برخوردار است:

مقاومت بالا در برابر ضربات فیزیکی و مواد شیمیایی
مقاوم در برابر خوردگی
قابل نصب به صورت دفنی
مقاومت بالا در برابر افزایش دما و اشعه ماوراء بنفش

با توجه به ویژگی‌هایی که کابل آلومینیومی زره دار دارد؛ از آن برای انتقال جریان برق در محیط‌هایی با فشار مکانیکی بالا و سایر شرایط نامساعد استفاده می‌شود.

کاربرد کابل زره‌دار آلومینیومی

پروژه‌های صنعتی با ترافیک سنگین (کارخانه، انبار، پارکینگ)
نصب در مسیرهایی که احتمال ضربه فیزیکی وجود دارد
کابل‌کشی دفنی (زیر زمین یا زیر بتن)
محیط‌هایی با حضور مواد شیمیایی یا خورنده

2_ کابل آلومینیومی زمینی

در کنار سایر انواع کابل آلومینیومی، مدل‌های زمینی هم تولید می‌شوند. کابل‌های آلومینیومی زمینی در مدل‌های دو، سه و چهار رشته در دسترس هستند. ولتاژ اسمی این دسته از کابل‌های آلومینیومی؛ 0.6-1 کیلو ولت است. از کابل‌های آلومینیومی زمینی برای انتقال جریان با ولتاژ پایین استفاده می‌شود.

مزیت اقتصادی: در پروژه‌های مسکونی، استفاده از کابل آلومینیوم به جای مس می‌تواند هزینه کابل‌کشی را تا ۴۰٪ کاهش دهد.

ویژگی‌های کابل آلومینیومی زمینی

کابل آلومینیومی زمینی هم مانند سایر انواع این کابل؛ ویژگی‌های مختص به خود را دارد. ویژگی‌هایی که باعث شکل‌گیری کاربردهای گسترده این نوع کابل می‌شوند. از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های کابل آلومینیومی زمینی می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

قیمت ارزان و کاهش احتمال سرقت کابل
مقاومت الکتریکی خوب
نصب آسان
وزن سبک

از مدل‌های مختلف کابل زمینی برای کابل‌کشی و انتقال جریان برق در محیط‌های مسکونی که ولتاژ پایین است استفاده می‌شود.

کاربرد کابل آلومینیومی زمینی

ساختمان‌های مسکونی (آپارتمان، ویلا)
تأسیسات با ولتاژ پایین (0.6-1 کیلوولت)
کابل‌کشی داخل ساختمان پروژه‌هایی که ریسک سرقت کابل دارند

3_ کابل آلومینیوم هوایی

از مدل‌های مختلف کابل آلومینیوم هوایی برای نصب بر روی تیرهای برق، خطوط انتقال هوایی و موارد این چنینی استفاده می‌شود. این دسته از کابل‌های آلومینیومی در سه مدل ACC ،AAAC و ACSR در دسترس هستند.

نکته مهم خرید: در حدود ۹۰٪ موارد، وقتی در بازار ایران از «کابل آلومینیوم هوایی» صحبت می‌شود، منظور کابل خودنگهدار (ABC) است نه سیم هوایی لخت (AAC, ACSR). این تفاوت برای انتخاب درست و ایمن بسیار مهم است.

ویژگی‌های کابل آلومینیوم هوایی

با اطلاع از ویژگی‌های کابل آلومینیومی هوایی بهتر می‌توانید کابل مناسب را انتخاب کنید. از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های کابل آلومینیوم هوایی می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

مقاوم در برابر تابش نور آفتاب و اشعه UV
قیمت مناسب و مقرون به صرفه
مقاومت مکانیکی بالا
نصب و تعویض آسان
رسانایی خوب

با توجه به ویژگی‌هایی که نام بردیم؛ کابل آلومینیومی هوایی یک جایگزین مناسب برای کابل‌های مسی گران قیمت است.

کاربرد کابل آلومینیومی هوایی

خطوط انتقال بین‌شهری و برون‌شهری
نصب بر روی تیرهای برق و دکل‌ها
مسیرهای طولانی با دهانه زیاد
پروژه‌های شبکه توزیع روستایی

4_ کابل آلومینیومی خودنگهدار

دسته‌ای از کابل‌های آلومینیومی در خطوط انتقال هوایی بر روی پایه قرار می‌گیرند. این نوع کابل‌های آلومینیومی را خودنگهدار می‌نامند. کابل خودنگهدار دارای یک سیم نگهدارنده است که به عنوان مسنجر هم شناخته می‌شود. سایزهای رایج برای خرید کابل خودنگهدار عبارتند از:

6 رشته: برای شبکه‌های توزیع شهری بزرگ
2×16 یا 4×16: برای مناطق مسکونی کم‌مصرف
4×25 یا 4×35: برای معابر اصلی و مناطق پرمصرف

ویژگی‌های کابل آلومینیومی خودنگهدار

انواع کابل آلومینیومی خودنگهدار برای انتقال جریان برق در خطوط هوایی کاربرد دارند. از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های کابل آلومینیومی خودنگهدار می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

قیمت مناسب
کاهش اتلاف انرژی
وزن کم
مقاوم در برابر خوردگی و پارگی
نصب و تعویض آسان
مقاومت بالا در برابر اتصال کوتاه

به دلیل وجود همین ویژگی‌ها؛ کابل آلومینیومی خودنگهدار در بیشتر حوزه‌ها جایگزین کابل مسی شده است.

کاربرد کابل آلومینیومی خودنگهدار

کابل‌کشی معابر، کوچه‌ها و محلات مسکونی
مسیرهایی که احتمال برخورد درختان یا وسایل نقلیه وجود دارد
پروژه‌هایی که نیاز به ایمنی بالا دارند (کاملاً عایق‌دار)
زمانی که می‌خواهید هزینه پایه و تیر را کاهش دهید

تفاوت کابل خودنگهدار و کابل آلومینیومی هوایی چیست؟

کابل خودنگهدار از چند رشته هادی آلومینیومی عایق‌دار (معمولاً با عایق XLPE) تشکیل شده که توسط یک سیم نگهدارنده فولادی یا آلومینیومی (Messenger) به هم متصل می‌شوند. این کابل‌ها برای معابر شهری، محله‌های مسکونی و هر جایی که احتمال تماس با درختان، ساختمان‌ها یا افراد وجود دارد طراحی شده‌اند. در مقابل، سیم‌های هوایی لخت مانند AAC یا ACSR هیچ عایقی ندارند و به‌طور سنتی برای خطوط انتقال نیروی فشارقوی، دکل‌های برق بین‌شهری و فضاهای باز با فاصله ایمنی کافی استفاده می‌شوند.

عایق موجود در کابل خودنگهدار باعث ایمنی بیشتر می‌شود، اما در مقابل خنک‌شدن هادی را کمی دشوارتر می‌کند. به همین دلیل، جریان مجاز یک کابل خودنگهدار معمولاً کمی کمتر از سیم لخت هم‌اندازه است. این موضوع در محاسبه مقطع و طراحی شبکه باید لحاظ شود.

5_ کابل آلومینیومی فشار قوی

کابل‌هایی که توانایی تحمل جریان‌هایی با ولتاژ بالاتر از 30 کیلو ولت و انتقال آن‌ها را دارند؛ کابل فشار قوی یا قدرت نامیده می‌شوند. از مدل‌های مختلف کابل آلومینیومی فشار قوی برای انتقال جریان برق در نیروگاه‌ها، شبکه‌های توزیع و خطوط انتقال استفاده می‌شود.

ویژگی‌های کابل آلومینیومی فشار قوی

کابل آلومینیومی فشار قوی یکی از کاربردی‌ترین کابل‌های تولید شده است. امروزه برای انتقال جریان‌های با ولتاژ بالا از کابل‌های آلومینیومی فشار قوی استفاده می‌شود. از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های این نوع کابل می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

تحمل و انتقال جریان فشار قوی
قیمت مقرون به صرفه
مقاوم در برابر اشعه ماوراء بنفش، فشارهای فیزیکی و…

مدل‌های مختلف کابل آلومینیوم فشار قوی برای کابل‌کشی ساختمان‌های مسکونی، محیط‌های کوچک و… کاربرد ندارند. کاربرد کابل آلومینیومی فشار قوی به انتقال و توزیع جریان برق مربوط است.

6_ کابل آلومینیومی فشار متوسط

در کنار کابل آلومینیومی فشار قوی، مدل‌های فشار متوسط هم تولید می‌شوند. کابل‌های آلومینیومی فشار متوسط توانایی تحمل و انتقال جریان با ولتاژ 6 تا 30 کیلو ولت را دارند. کابل‌های آلومینیومی فشار متوسط در مدل‌های تک و سه رشته تولید می‌شوند. از این نوع کابل‌های آلومینیومی در داخل یا خارج از ساختمان و حتی به صورت دفن در زمین استفاده می‌شود.

ویژگی‌های کابل آلومینیومی فشار متوسط

کابل آلومینیومی فشار متوسط یکی از کاربردی‌ترین کابل‌های تولید شده است. استفاده از این دسته کابل‌های آلومینیومی به دلیل برخورداری از ویژگی‌های زیر رایج شده است:

مقاومت بالا در برابر روغن، مواد شیمیایی و اشعه ماوراء بنفش
مقاوم در برابر فشارهای مکانیکی
ضد آتش
هالوژن فری

برای انتخاب کابل آلومینیومی ابتدا باید ویژگی‌ها و مشخصات هر یک از مدل‌های این کابل را بررسی کنید. در غیر این صورت کابل انتخاب شده تناسبی با کار مورد نظر شما ندارد.

لیست قیمت کابل آلومینیوم

چک لیست راهنمای انتخاب کابل آلومینیوم

زمانی که تنوع یک محصول افزایش می‌یابد؛ انتخاب هم سخت می‌شود. درست است که در نهایت یکی از مدل‌های محصول مورد نظر انتخاب می‌شود، ولی درست بودن انتخاب از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. برای انتخاب کابل آلومینیومی باید به نکات زیر توجه کنید:

1_ تعیین نیازها

اولین اقدام برای انتخاب کابل آلومینیوم؛ تعیین نیازهاست. این نیازها شامل میزان جریان، ولتاژ، شرایط محیطی، نوع نصب کابل و… هستند. برای مثال باید محل نصب کابل اعم خارجی یا داخلی را مشخص کنید. باید بدانید در محل نصب کابل؛ مواد شیمیایی، خورنده یا حتی امکان تابش اشعه UV وجود دارد یا نه. با انجام این کار می‌توانید مشخصات کابل مناسب را تعیین کنید.

2_ استانداردها و مقررات

برای انتخاب کابل آلومینیومی باید از رعایت استانداردها و مقررات ملی و بین المللی در تولید کابل‌ها مطلع شوید. برای انجام این کار باید به نشان‌های درج شده بر روی کابل توجه کنید.

3_ انتخاب مناسب کابل براساس سطح مقطع و جریان مجاز و نوع عایق

برای انتخاب سایز کابل از میان مدل‌های موجود باید مشخصاتی مانند ولتاژ، جریان و طول مسیر را در نظر بگیرید. اندازه سطح مقطع کابل باید مناسب باشد تا جریان بدون افزایش نامطلوب دما منتقل شود. نوع عایق کابل آلومینیومی را نیز باید متناسب با شرایط محیطی انتخاب کنید.

4_ بررسی سایز بندی کابل آلومینیوم

کابل‌های آلومینیوم مانند انواع کابل، در سایزها و سطح مقطع‌های مختلف تولید می‌شوند. سایزهای این کابل روی غلاف آن به صورت دو عددی (برای مثال: 25*1) درج می‌شوند. عدد اول تعداد رشته‌های آلومینیومی داخل کابل و عدد دوم سایز سطح مقطع کابل آلومینیوم به میلیمتر است. رده‌بندی سایز کابل‌های آلومینیومی از 25*1 تا 35*5 است و با بالا رفتن سطح مقطع کابل، جریان بیشتری از کابل عبور می‌کند. به همین دلیل برای کابل آلومینیوم باید به جدول سایز بندی آن مراجعه کنید یا از افراد متخصص در فروش کابل‌ آلومینیوم، مشاوره بگیرید.

برای مثال؛ جدول انتخاب کابل آلومینیوم برای سیستم‌های تک فاز که دارای ولتاژ 220 یا 230 ولت هستند، به شرح زیر است:

کابل آلومینیوم	حداکثر فاصله مجاز برای اشتراک 15 آمپر (متر)	حداکثر فاصله مجاز برای اشتراک 25 آمپر (متر)	حداکثر فاصله مجاز برای اشتراک 32 آمپر (متر)
10 * 2	108	65	50
16 * 2	180	108	84
25 * 2	288	173	135

5_ انتخاب کابل آلومینیوم با جریان مجاز مناسب

جریان مجاز کابل آلومینیوم به میزان جریان عبوری لحظه‌ای از هادی کابل می‌گویند که به بدنه کابل آسیبی وارد نمی‌کند. در کابل‌های آلومینیومی، مقدار جریان عبوری باید طوری انتخاب شود که گرمای تولید شده در سیم، به خوبی به اطراف منتقل شود. جریان بیش از حد در کابل آلومینیوم دمای کابل را بالا برد و به عایق و در موارد شدیدتر به هادی کابل آسیب می‌زند. پارامترهای زیر بر جریان عبوری از کابل آلومینیوم تاثیر می‌گذارند:

جنس عایق کابل تعیین می‌کند که جریان مجاز عبوری از کابل چقدر است.
هرچه دمای محیط بیشتر باشد، کابل آلومینیوم گرمای کمتری دفع می‌کند به همین دلیل باید در محیط‌های با دمای بالا، جریان عبوری کمتر یا قطر کابل بزرگتر باشد.
هرچه عمق دفن کابل بیشتر باشد توان دفع حرارت در کابل آلومینیوم کاهش می‌یابد از این‌رو باید جریان مجاز عبوری از کابل باید کمتر باشد یا کابلی با سطح مقطع بیشتر انتخاب شود.

ازآنجایی‌که با وارد شدن جریان بیش از حد به کابل بدنه آن آسیب دیده و موجب سوختن سیم و آتش‌سوزی می‌شود؛ باید قبل از انتخاب، پارامترهایی که بر جریان عبوری کابل تاثیر می‌گذارد و جدول جریان مجاز کابل بر اساس سطح مقطع آن را بررسی کنید.

6_ انتخاب کابل آلومینیوم با سطح مقطع مناسب

پارامتر مهم دیگر، انتخاب محصول با سطح مقطع مناسب است. جریان الکتریکی عبوری از کابل، طول کابل، شرایط محیطی و نحوه نصب و نوع بار متصل به کابل (موتور، روشنایی، مقاومت) مواردی هستند که در تعیین اندازه سطح مقطع تاثیر می‌گذارند.

جریان الکتریکی: هرچه جریان عبوری بیشتر باشد باید کابل سطح مقطع بزرگتری داشته باشد.
طول کابل: با بیشتر شدن طول کابل، افت ولتاژ رخ می‌دهد و انتخاب کابل آلومینیوم با سطح مقطع بزرگتر، افت ولتاژ را کاهش می‌دهد.
شرایط محیطی و نحوه نصب: نصب کابل آلومینیوم در عمق خاک و محل‌های با دمای بالا نیازمند کابل با سطح مقطع بزرگ است.
نوع بار: این پارامتر نیز در انتخاب سطح مقطع کابل مهم است. مثلا بارهای مقاومتی مثل هیترها به سطح مقطع کمتری نسبت به بارهای القایی نیاز دارند.

علاوه‌بر رعایت و بررسی همه موارد گفته شده بهتر است، استانداردهای بین المللی و مقررات کابل‌کشی ساختمان‌ها را نیز در نظر بگیرید. در این استانداردهای جدول‌هایی وجود دارد که سطح مقطع را بر اساس این پارامترها مشخص کرده‌اند. این جدول‌ها براساس بررسی جریان، طول کابل و شرایط نصب، سطح مقطع مناسب را پیشنهاد می‌دهند.

7_ کیفیت و ضمانت

برای اطمینان از کیفیت کابل، اصل بودن برند تولید کننده و همچنین برخورداری کابل از گارانتی باید از فروشگاه‌های معتبر خرید کنید. با انجام این کار هزینه صرف شده هدر نخواهد رفت.

لیست بهترین برندهای کابل آلومینیوم در ایران

8_ نصب و نگهداری

توصیه می‌شود هنگام انتخاب کابل، درباره نحوه نصب و نگهداری از آن هم سوال بپرسید. با انجام این کار چنانچه نصب و نگهداری اصولی از کابل به رعایت نکاتی خاص نیاز داشته باشد، از آن‌ها مطلع خواهید شد.

9_ هزینه کلی

هزینه‌ای که شما برای کابل آلومینیومی پرداخت می‌کنید؛ فقط یک بخش از هزینه‌های کلی است. برای نصب، تعمیر، نگهداری و حتی جایگزین کردن کابل هم به صرف هزینه نیاز دارید. بنابراین با انتخاب کابل‌های با کیفیتی که قیمت بالاتر دارند؛ می‌توانید در پرداخت هزینه‌های مالی در بلند مدت صرفه‌جویی کنید.

آیا کابل آلومینیوم ارزان‌تر از کابل مسی است؟

سیم کشی آلومینیومی برای یک خانه یا ساختمان تجاری با در نظر گرفتن این نکته که قیمت آن تقریباً نصف کابل مسی است، می‌تواند ارزان‌تر تمام شود. آلومینیوم همچنین بسیار سبک‌تر از مس است و کار با آن در شرایط خاص آسان‌تر و برای مسافت‌های طولانی‌تر ایده آل است.

چگونه کیفیت و استانداردهای کابل آلومینیوم را تشخیص دهیم؟

چگونه می‌توان کیفیت سیم و کابل آلومینیوم را بررسی کرد؟ در زمان خرید، باید بتوان از کیفیت و استانداردهای کابل اطمینان حاصل کرد و بر این اساس بهترین محصول را خریداری کرد. روش‌های مختلفی برای تشخیص کیفیت و استاندارد کابل آلومینیومی وجود دارد، از جمله: