جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
سنسور القایی، یک دستگاه الکترونیکی غیرتماسی است که برای شناسایی و تشخیص اشیاء فلزی بکار میرود. عملکرد این نوع سنسور صنعتی براساس اصل القای الکترومغناطیسی است و میتوانند وجود فلزات را بدون نیاز به تماس فیزیکی با آنها تشخیص دهند. از آنجاییکه این سنسورها میتوانند انواع مختلفی از فلزات از جمله فلزات آهنی و غیرآهنی را شناسایی کنند، بهعنوان ابزاری کارآمد و قابلاعتماد در فرآیندهای صنعتی شناخته میشوند. باتوجه به این ویژگی، سنسورهای القایی در بسیاری از صنایع مانند خودروسازی، تولید، بستهبندی، اتوماسیون صنعتی و… کاربردهای گستردهای دارند.
انواع مختلفی از سنسورهای القایی وجود دارند که هر کدام دارای ویژگیها و کاربردهای خاص خود هستند. این سنسورها معمولا بهصورت سنسورهای مجاورت و سنسورهای موقعیت طراحی میشوند. اندازه و شکل سنسورهای القایی بسته به نوع فلز و فاصله موردنیاز برای شناسایی آن طراحی میشود. در ادامه، به بررسی انواع مختلف سنسورهای القایی و کاربردهای آنها خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.
سنسور القایی (Inductive sensor) یک دستگاه الکترونیکی غیرتماسی است که برای شناسایی و اندازهگیری اشیاء فلزی نزدیک استفاده میشود. این سنسورها براساس اصل القای الکترومغناطیسی عمل میکنند. بهعبارتی دیگر، زمانی که جریان الکتریکی از طریق یک سیمپیچ عبور میکند، یک میدان مغناطیسی ایجاد میشود و هنگامی که یک جسم فلزی به این میدان نزدیک میشود، تغییراتی در میدان مغناطیسی ایجاد میشود که به سنسور اجازه میدهد تا وجود جسم فلزی را تشخیص دهد. این سنسورها بهطور خاص برای شناسایی فلزات آهنی و غیرآهنی طراحی شدهاند و میتوانند در کاربردهای مختلف صنعتی مانند اتوماسیون، کنترل فرآیندها و سیستمهای ایمنی مورداستفاده قرار گیرند.

بهطور، کلی سنسورهای القایی به دو دسته اصلی زیر تقسیم میشوند:
این سنسورها در اندازهها و شکلهای مختلفی تولید میشوند و بسته به نوع فلز و فاصله موردنیاز برای شناسایی آن فلز، طراحی و عملکردهای متفاوتی دارند.
مهمترین مزیت سنسورهای القایی این است که برای کار کردن به تماس فیزیکی با اشیاء نیازی ندارند. این ویژگی باعث افزایش عمر مفید این دستگاهها و کاهش خطر آسیب به سنسور و اشیاء میشود. همچنین، این سنسورها بهدلیل نداشتن حساسیت به رنگ و شکل اشیاء، در محیطهای صنعتی که ممکن است شرایط سختی در آنها وجود داشته باشد، کاربردهای فراوانی دارند.
همه سنسورهای القایی دارای اجزای اساسی یکسانی هستند که عبارتنداز:
تصویر زیر، شمای کلی یک سنسور القایی را نشان میدهد:

روش کار این سنسورها براساس تکنولوژی بکار رفته در آنها میتواند کمی متفاوت باشد. بهعنوان مثال، در ادامه برخی از رایجترین فناوریهای بکار رفته در سنسورهای القایی مجاورت و روش کار هر یک را با یکدیگر مرور میکنیم:
در این نوع سنسور القایی مجاورت، ولتاژ در یک سیمپیچ (۱) تغییر میکند. این عمل یک میدان الکترومغناطیسی (۲) در اطراف سطح سنسور ایجاد میکند. زمانی که یک هدف فلزی (۳) به این میدان نزدیک میشود، جریانهای گردابی در فلز (۴) شکل میگیرند. این امر باعث فروپاشی میدان میشود و درنتیجه، سنسور بهراحتی هدف را شناسایی میکند.

این نوع سنسور، تحتتاثیر جنس هدف قرار میگیرد. برخی از اهداف، شناسایی دشواری دارند و سنسور باید به کمک یک ضریب تصحیح به هدف نزدیکتر شود. در داخل این سنسور، دو سیمپیچ ارزیابی وجود دارد که دارای قدرت میدان نسبی شناختهشده بین UR1 و UR2 هستند. وقتی یک هدف وارد میدان میشود، نسبت بین دو سیمپیچ تغییر میکند و باعث تغییر وضعیت سنسور میشود.

در فناوری القایی پالس، جریان مستقیم از طریق سیمپیچ سنسور عبور میکند و یک میدان الکترومغناطیسی در اطراف آن ایجاد میشود. جریان سیمپیچ بهطور مکرر روشن و خاموش میشود (ولتاژ القایی) و درنتیجه، میدان بهطور قابل پیشبینی افزایش و کاهش مییابد. زمانی که یک هدف وجود دارد، نرخ کاهش تغییر میکند و خروجی سنسور نیز عوض میشود.

این اصل از فناوری القایی استاندارد استفاده میکند، با این تفاوت که در سنسور، یک آهنربای داخلی اجازه میدهد تا بیشترین مقدار انرژی به سطح سنسور منتقل شود. در این سنسورها، غلاف میرایی، میدان را به نقاط روشن و خاموش بسیار دقیقی متمرکز میکند. این فناوری فقط برای شناسایی اهداف فولادی نرم بکار میرود.

سنسورهای القایی بهدلیل طراحیهای متنوع و کاربردهای گستردهای که دارند، دارای انواع مختلفی هستند. در این بخش، به معرفی انواع مختلف سنسورهای القایی براساس ویژگی ظاهریشان میپردازیم:
سنسورهای القایی مکعبی، که بهعنوان سنسورهای مستطیلی نیز شناخته میشوند، به شکل مکعب طراحی شدهاند و بهدلیل شناسایی اهداف فلزی در فاصلههای نزدیک و توانایی کار در شرایط سخت محیطی، معمولا در فضاهای محدود و باریک نصب میشوند. این نوع سنسورها بهدلیل طراحی فشرده و قابلیت نصب آسان، در بسیاری از صنایع مورداستفاده قرار میگیرند.
سنسورهای القایی استوانهای که بهعنوان سنسورهای لولهای نیز شناخته میشوند، یکی از رایجترین انواع سنسورهای القایی هستند. این سنسورها در اندازههای مختلف و با قطرهای متفاوت تولید میشوند و بهدلیل طراحی استوانهای، نصب راحتی دارند.
سنسورهای القایی شیلددار (shielded) و بدون شیلد (unshielded) دو شکل رایج سنسور های القایی هستند. سنسورهای شیلددار معمولا برای کاربردهایی که نیاز به حفاظت دربرابر نویز الکترومغناطیسی دارند، طراحی شدهاند. این سنسورها میتوانند در محیطهای صنعتی با نویز بالا بهخوبی عمل کنند. در مقابل، سنسورهای بدون شیلد معمولا برای کاربردهای سادهتر و در محیطهای کمنویز استفاده میشوند.
سنسورهای القایی براساس ولتاژ تغذیه ورودی به ۲ دسته زیر تقسیم میشوند:
این نوع سنسورها با ولتاژهای مستقیم (DC) و در محدودههای مختلفی از ولتاژ تغذیه مانند 10-30 VDC، 12-36 VDC و 20-300 VDC کار میکنند. سنسورهای DC بهدلیل سادگی در طراحی و نصب، در بسیاری از صنایع مورداستفاده قرار میگیرند. این سنسورها بسته به نوع اتصال و نحوه عملکرد میتوانند بهصورت NPN یا PNP عمل کنند.
این سنسورها برای کار با ولتاژهای متناوب (AC) طراحی شدهاند و میتوانند در محدودههای ولتاژ مختلفی مانند 20-264 VAC کار کنند. سنسورهای AC بهدلیل توانایی در تشخیص اجسام فلزی در فواصل بیشتر و همچنین قابلیت کار در شرایط سخت، در صنایع مختلفی مانند خودروسازی و تولید مورداستفاده قرار میگیرند.
خروجی سنسور القایی، اطلاعاتی را ارائه میدهد که مشخص میکند آیا این سنسور یک سنسور باینری (سوئیچی) با دو حالت تعریفشده است، خروجیهای آنالوگ دارد، یا یک سنسور اندازهگیری و انتقالدهنده دادههاست. در ادامه، با انواع رایج خروجیهای سنسورهای القایی و نحوه عملکرد این خروجیها آشنا میشوید.
سنسورهای پروکسی القایی سنتی، یعنی سوئیچهای ساده روشن/خاموش، در این دسته قرار میگیرند. این سنسورها میتوانند بین دو حالت تعریفشده سوئیچ کنند و به این ترتیب مواردی مانند چراغ سیگنال، شیرها، دریچهها و… را کنترل میکنند. سنسورهای القایی میتوانند به ورودیهای دیجیتال کنترلکنندههای منطقی برنامهپذیر متصل شوند.
خروجی NPN سنسور در زمان فعالشدن (سوئیچ)، اتصال خروجی را به زمین متصل میکند. در این زمان، بار (Load) بین ولتاژ تغذیه +UB و خروجی NPN سنسور متصل میشود.

خروجی PNP سنسور در زمان فعالشدن (سوئیچ)، اتصال خروجی را به ولتاژ تغذیه سنسور متصل میکند و بار (Load) بین خروجی PNP سنسور و زمین (L-) متصل میشود. بهدلیل جلوگیری از بروز اتصال کوتاه به زمین، آمار استفاده از سنسورهای با خروجی PNP در صنایع مختلف بیشتر است.

سنسورهای القایی با عملکرد دو سیمهای تنها شامل دو کابل خروجی برای تأمین برق و انتقال سیگنال هستند. این سنسورها بهصورت سری با بار متصل کار میکند. در یک اتصال سری، ترتیب قرارگیری سنسور و بار اهمیت ندارد.

سنسور با خروجی تماس رله دارای یک خروجی باینری است که برای کنترل رله بکار میرود. در این سنسور، سوئیچینگ از طریق یک مدار کنترل جداگانه انجام میشود که با مدار قدرت متفاوت است و بهعنوان یک مدار “کنترلشده” کار میکند.

سنسور القایی با این نوع خروجی، سیگنالهای خروجیای تولید میکند که با عملکرد ایمنی اضافی مطابق با مشخصات NAMUR مطابقت دارد.

سنسور با خروجی جریان دیجیتال، یک سنسور القایی باینری معمولی است. در این نوع سنسور، سیگنال سوئیچینگ بهصورت دو مقدار جریان گسسته صادر میشود.

سنسورهای القایی با خروجیهایی که در قسمت زیر معرفی میکنیم، میتوانند چندین سیگنال یا اطلاعات وضعیت را درباره مقادیر جریان یا ولتاژ بازگشتی تشخیص داده (اندازهگیری) و آنها را منتقل کنند:
این نوع خروجی به یک سنسور آنالوگ القایی مربوط میشود که یک متغیر فیزیکی (مانند فاصله از یک جسم فلزی) را تشخیص میدهد و این مقدار اندازهگیریشده را بهعنوان یک مقدار جریان آنالوگ در خروجی آنالوگ به نمایش میگذارد.

این نوع سنسور، نوع دیگری از سنسورهای آنالوگ القایی است که یک متغیر فیزیکی (مانند فاصله از یک جسم فلزی) را تشخیص داده و این مقدار اندازهگیریشده را بهعنوان یک مقدار ولتاژ آنالوگ در خروجی آنالوگ نمایش میدهد.

این سنسور برای کار در صنایع مختلف با استفاده از پروتکل ارتباطی AS-Interface طراحی شدهاست. در این سنسور، وضعیت سوئیچ و هر داده دیگری از طریق AS-Interface منتقل میشود.

سنسور IO-Link با سیگنالهای ورودی/خروجی کار میکند تا دادهها را از طریق یک پلاگ استاندارد M8 یا M12 برای ارتباط هوشمند (IO-Link) بین سنسورها و عملگرها در سطح میدانی نمایش دهد.

منظور از ویژگیهای فنی در زمینه سنسورهای القایی، مشخصات و پارامترهای فنی است که عملکرد و قابلیتهای این سنسورها را تعریف میکنند. این ویژگیها شامل مواردی مانند نوع خروجی (دیجیتال، آنالوگ و…)، نوع نصب (شیلددار یا بدون شیلد)، فاصله تشخیص، نوع هدف، محیط کار، سرعت پاسخدهی و… هستند.
در این قسمت، به معرفی انواع رایج سنسورهای القایی براساس ویژگیهای فنی میپردازیم:
این نوع سنسورها بهمنظور تشخیص حضور اجسام فلزی بدون تماس فیزیکی طراحی و ساخته شدهاند. سنسورهای پروکسی القایی در دو نوع شیلددار و بدون شیلد موجود هستند. از این سنسورها در صنایع مختلفی مانند خودروسازی، ساخت ماشینآلات صنعتی و اتوماسیون صنعتی استفاده میشود.
این سنسورها برای اندازهگیری فاصله دقیق بین سنسور و هدف طراحی شدهاند. سنسورهای فاصلهسنج با تولید یک میدان الکترومغناطیسی کار میکنند و با تغییرات در این میدان بهدلیل حضور هدف فلزی، میتوانند فاصله را اندازهگیری کنند. این نوع سنسورها در کاربردهایی که نیاز به دقت بالا دارند مانند رباتیک و سیستمهای کنترل موقعیت، استفاده میشوند.
این سنسورها میتوانند مقادیر آنالوگ را بهعنوان خروجی نمایش دهند؛ مانند جریان 4-20 میلیآمپر یا ولتاژ 0-10 ولت که در قسمت قبل توضیح دادیم. سنسورهای با خروجی آنالوگ برای اندازهگیری متغیرهای فیزیکی مانند فاصله یا فشار استفاده میشوند و بهدلیل دقت بالا و قابلیت اندازهگیری پیوسته در سیستمهای کنترل صنعتی و اتوماسیون به کار میروند.
این سنسورها که بهعنوان سنسورهای باینری نیز شناخته میشوند، میتوانند وضعیتهای روشن/خاموش را تشخیص دهند. سنسورهای دیجیتال میتوانند بهصورت NPN یا PNP عمل کرده و در سیستمهای کنترل اتوماسیون صنعتی برای کنترل عملگرها و سوئیچها استفاده شوند. سادگی و قابلیت اطمینان بالا از مهمترین ویژگیهای خوب سنسورهای با خروجی دیجیتال بهشمار میرود.
این سنسورها برای ارتباطات صنعتی طراحی شدهاند و میتوانند دادهها را از طریق پروتکلهای AS-Interface یا IO-Link منتقل کنند. از این نوع سنسورها معمولا برای کاربردهای هوشمند و سیستمهای اتوماسیون پیشرفته استفاده میشود و میتوانند اطلاعات بیشتری نسبت به سنسورهای سنتی ارائه دهند.
انواع سنسور القایی
مهمترین مزایای سنسورهای القایی عبارتنداز:
با وجود مزایای بسیار زیاد این سنسورها، نباید از معایبشان غافل شد. برخی از مهمترین معایب سنسورهای القایی عبارتند از:
بهطور کلی، از سنسورهای القایی برای انجام کارهای زیر استفاده میشود:
در ادامه میتوانید کاربردهای سنسورهای القایی در برخی از صنایع مهم را مشاهده کنید.
یکی از نمونههای استفاده از سنسورهای القایی، تشخیص وجود/عدم وجود قطعه در محل خود در ایستگاههای کاری، ایستگاههای نقاله و حتی در رباتها است. شکل زیر، محل قرارگیری این قطعه در این ابزارها را نشان میدهد:

میتوان از این سنسورها برای تشخیص باز یا بستهشدن سیلندر هوا و بالا یا پایین آمدن دستگیره پالت یا زنجیر انتقال و… نیز استفاده کرد.

در تصویر زیر، یک سنسور القایی را مشاهده میکنیم که برای تشخیص بالا یا پایین رفتن توقفگاه پالت یا انتقال زنجیر استفاده شدهاست.

همچنین، میتوان از حسگرهای القایی برای تشخیص اینکه آیا پالت قبل از شروع چرخش، در مرکز صفحه گردان قرار دارد یا خیر، استفاده کرد. در این مورد، فرض کنید این صفحه گردان توسط یک موتور با گیربکس میچرخد و موتور توسط یک VFD (درایو فرکانس متغیر) کنترل میشود. در اینجا از حسگرهای القایی برای اطلاع دادن به VFD در زمان کاهش سرعت و توقف استفاده میشود.


منابع: