راهنمای کامل تعویض و نصب کلید مینیاتوری + تصویری

در زندگی روزمره ما، کلیدها عنصری ضروری برای کنترل و مدیریت بسیاری از دستگاه‌های الکترونیکی بوده و کلیدهای مینیاتوری نمونه‌هایی با ابعادی کوچک هستند که قدرتی عظیم را در خود جای داده‌اند. از استفاده‌های خانگی تا کاربردهای صنعتی، فیوز یا کلید مینیاتوری همواره به دلیل اندازه کوچک، پایداری و عملکرد دقیق خود، مورد توجه قرار گرفته‌ است. بررسی انواع مدارها، اتصالات زیرساختی و کاربردهای متنوع، راهنمایی لازم برای انتخاب و نصب صحیح این کلیدها خواهد بود.

در این مقاله، با هدف آشنایی بیشتر با این ابزارهای کوچک و مهم، به بررسی نحوه نصب کلیدهای مینیاتوری اختصاص خواهیم داد. از راهنمای ‌فنی تا نکات کاربردی و روش‌های صحیح نصب، به تفصیل آشنا خواهیم شد.

چه زمانی باید کلید مینیاتوری را عوض کنیم؟

تنها زمانی باید برای تعویض کلید مینیاتوری اقدام کنید که یک کلید مینیاتوری خراب می‌شود یا می‌سوزد. بنابراین باید راه‌های تشخیص خرابی کلید مینیاتوری را بدانید. زیرا ممکن است در زمان قطع شدن برق، فیوز فقط پریده باشد. در این صورت کافی است کلید را به حالت اولیه برگردانید تا برق در مدار جریان یابد.

روش تشخیص فیوز سوخته و خراب

برای رفع مشکل یا تعویض فیوز شما ابتدا باید خراب بودن فیوزها و کلیدهای مینیاتوری را تشخیص دهید. در این بخش نشانه‌های بروز خرابی در فیوزها و کلیدهای مینیاتوری را مورد بررسی قرار می‌دهیم. 

1- قطع شدن مدار و قطع برق

مشخص‌ترین نشانه خرابی در فیوزها و کلیدهای مینیاتوری قطع‌شدن برق ساختمان است. در صورتی که برق ساختمان شما از ناحیه تابلو قطع شد، می‌توان احتمال داد که فیوزها یا کلیدهای مینیاتوری دچار خرابی شده‌اند. در غیر این صورت باید علت‌های پریدن فیوز مینیاتوری را بررسی کنید و اقدامات لازم برای برطرف کردن آن‌ها را انجام دهید.

2- مشاهده آسیب‌های ظاهری

بروز شکستگی، تغییر رنگ، ذوب‌شدن، سوختگی و مواردی از این دست در ظاهر فیوز می‌تواند دلیل خرابی آن باشد. 

3- تست فیوز 

چنانچه به خراب‌شدن فیوز تابلو برق خود مشکوک هستید، می‌توانید آن را با استفاده از مولتی‌متر تست کنید. زمانی‌که پیوستگی در سراسر فیوز وجود نداشته باشد، می‌توان به این نتیجه رسید که فیوز دچار خرابی شده است. در صورتی که همچنان به عملکرد صحیح فیوز شک دارید، می‌توانید آن را با یک فیوز با مشخصات مشابه تعویض کنید. 

دلیل خرابی کلید مینیاتوری چیست؟

گاهی اوقات خرابی کلید مینیاتوری به این دلیل رخ می‌دهد که یک مشکل مدار باعث شده است که کلید به دفعات قطع شود و اتصالات داخلی کلید فرسوده شود. یا اگر دفعات زیادی از کلید برای روشن و خاموش کردن برق استفاده کرده باشید، ممکن است خرابی رخ دهد. از کلیدهای مینیاتوری فقط برای خاموش کردن برق هنگام سرویس مدار استفاده کنید، نه برای قطع و وصل کردن معمولی مدار. همچنین مواردی وجود دارد که برق و صاعقه به قطع کننده‌های مدار آسیب رسانده است. آسیب ناشی از نشت آب یا رطوبت نیز می‌تواند باعث خرابی شود.

به هر دلیلی، زمانی که یک کلید مینیاتوری از کار بیفتد، نصب جایگزین آن بهترین راهکار است. فیوزهای مینیاتوری نسبتاً ارزان هستند و جایگزینی آن‌ها بسیار آسان است، البته به شرطی که درک کمی در مورد مسائل الکتریکی داشته باشید. اگرچه این فرآیند دشوار نیست و در واقع، بسیار ساده‌تر از بسیاری از پروژه‌های سیم‌کشی معمولی است – کابل‌های اصلی برق هنگام تعویض کلید مینیاتوری در معرض دید قرار می‌گیرند و اگر مراقب نباشید، خطر شوک جدی وجود دارد.

پیش از نصب کلید مینیاتوری

قبل از اینکه جایگزینی را شروع کنید، باید مارک، نوع و اندازه کلید مینیاتوری را که می‌خواهید جایگزین کنید، شناسایی کنید. هر فیوز مینیاتوری برای یک جریان و تعداد فاز مشخص طراحی شده است. 

کلید مینیاتوری یک وسیله حفاظتی است که برای محافظت از سیم‌کشی و تجهیزات الکتریکی در برابر اضافه جریان و اتصال کوتاه استفاده می‌شود. برای انتخاب کلید مینیاتوری مناسب، باید به عوامل زیر توجه کنید:

• جریان نامی: جریان نامی حداکثر جریانی است که کلید مینیاتوری می‌تواند بدون قطع شدن جریان تحمل کند.
• جریان قطع: جریان قطع حداکثر جریانی است که کلید مینیاتوری در صورت وجود اضافه جریان یا اتصال کوتاه، آن را قطع می‌کند.
• نوع مدار: کلید مینیاتوری در دو نوع تک فاز و سه فاز موجود است.
• ولتاژ نامی: ولتاژ نامی ولتاژی است که کلید مینیاتوری می‌تواند در آن کار کند.
• درجه حفاظتی: درجه حفاظتی نشان می‌دهد که کلید مینیاتوری تا چه حد در برابر گرد و غبار و رطوبت مقاوم است.

برای انتخاب کلید مینیاتوری مناسب، باید جریان نامی کلید را برابر با جریان نامی سیم‌کشی یا تجهیزات الکتریکی قرار دهید. همچنین، جریان قطع کلید باید بیشتر از جریان نامی سیم‌کشی یا تجهیزات الکتریکی باشد.

کلیدهای مینیاتوری در اشکال و اندازه‌های مختلف تولید می‌شوند. بهتر است مینیاتوری هر برند را با همان برند جایگزین کنید. 

تجهیزات / ابزار مورد نیاز

پیش از نصب کلید مینیاتوری برای سهولت در انجام کار تجهیزات زیر را آماده کنید:

• چراغ قوه
• پیچ گوشتی
• عینک ایمنی
• کلید مینیاتوری جدید

مراحل نصب کلید مینیاتوری

برای نصب کلید مینیاتوری به روشی اصولی و صحیح مراحل زیر را دنبال کنید:

1- برق اصلی را خاموش کنید

برق‌کارهای حرفه‌ای گاهی اوقات کلیدهای مینیاتوری را بدون قطع منبع تغذیه اصلی تعویض می‌کنند، اما اصلاً کار درستی نیست. بهترین کار این است که کل منبع تغذیه را قطع کنید که باعث قطع فاز از طریق جعبه تقسیم می‌شود.

کلید مدار اصلی را پیدا کرده و آن را در موقعیت خاموش قرار دهید. اکنون باید کل برق ساختمان شما قطع شده باشد. در این حالت ممکن است محیط تاریک شود؛ بنابراین در صورت لزوم مطمئن شوید که یک چراغ قوه در دسترس دارید. اکنون تمام مدارهای انشعاب در جعبه فیوز خاموش خواهند شد.

برق‌کارهای محتاط همیشه هنگام روشن/خاموش کردن یک فیوز در کنار کنتور می‌ایستند و تا زمانی که از درست بودن آن اطمینان حاصل کنند، از نگاه کردن مستقیم به کنتور برق خودداری می‌کنند. اگرچه بعید است، اما احتمال انفجار در جعبه فیوز قطع کننده مدار همیشه وجود دارد و ایستادن در کنار آن و نگاه کردن به نقطه‌ای دورتر یک اقدام ایمنی است که برای محافظت از بینایی باید انجام شود. برخی از برق‌کارها هنگام کار با قطعات و دستگاه‌های الکتریکی از عینک و دستکش ایمنی استفاده می‌کنند.

هشدار!!

قطع کنتور برق، تنها جریان بعد از کلیدهای انشعاب برق را قطع می‌کند؛ اما خطوط ورودی جریان از بیرون همچنان دارای جریان هستند مگر اینکه شرکت برق، کل برق ساختمان را قطع کرده باشد. این جریان بسیار شدید است و لمس آن خطر مرگ در پی دارد. به هیچ وجه به کابل‌های برق ورودی دست نزنید و همواره هنگام کار با سیستم‌های دارای برق از فازمتر استفاده کنید. 

2- صفحه پوشش جعبه تقسیم را بردارید

پیچ‌های نگهدارنده در جعبه تقسیم را بردارید. بهتر است دو پیچ وسط را تا آخر سر جای خود بگذارید و ابتدا پیچ‌های گوشه را بردارید. دو پیچ باقیمانده را درحالی‌که درپوش را نگه داشته‌اید باز کنید تا از افتادن روی زمین جلوگیری شود. هنگام برداشتن و کنار گذاشتن آن، بسیار مراقب باشید که نوک پوشش وارد پنل نشود. ممکن است جعبه فیوز شما فقط دارای درپوش کشویی یا معمولی باشد و نیاز به باز کردن پیچ‌ها نباشد.

3- کلید مینیاتوری قدیمی را بردارید

اکنون که درپوش برداشته و برق اصلی قطع شده است، کلیدی را که باید تعویض شود، پیدا کنید. کلید را ابتدا در حالت OFF خاموش قرار دهید.

به مینیاتوری یک سیم برق فاز معمولاً به رنگ مشکی متصل است، بنابراین با احتیاط فیوز را جدا کنید و دیگر سیم‌های داخل جعبه را دستکاری نکنید.  مینیاتوری را از یک سمت گرفته و به سمت بیرون بکشید. کلید مینیاتوری باید آزاد شود و از جعبه بیرون بیاید. بسیار مراقب باشید که به میله ریلی فلزی که کلید به آن وصل شده است دست نزنید. 

4- سیم‌ها را جدا کنید

سیم مشکی مدار متصل به کلید مینیاتوری را با باز کردن ترمینال پیچی که سیم را گرفته است جدا کنید. (در صورت تعویض یک کلید ۲۴۰ ولتی، دو سیم فاز معمولاً قرمز و مشکی خواهد داشت.) 

نحوه اتصال سیم به فیوز مینیاتوری

حالا باید برای اتصال سیم بع فیوز مینیاتوری اقدام کنید. این مرحله حساس‌ترین قسمت تعویض کلید مینیاتوری است. پس از رد کردن این مرحله، باید برای تست آن اقدام کنید.

5- سیم‌ها را به کلید مینیاتوری جدید وصل کنید

قبل از نصب، اهرم تنظیم مجدد کلید مینیاتوری جدید را در وضعیت خاموش قرار دهید. سیم مشکی مدار را با قرار دادن انتهای خالی سیم در زیر ترمینال پیچ روی کلید و سفت کردن پیچ به کلید جدید وصل کنید. در برخی از کلیدهای مینیاتوری، این ترمینال ممکن است دارای برچسب LOAD یا LOAD POWER باشد.

6- کلید مینیاتوری جدید را وارد کنید

پشت کلید مینیاتوری جدید را به گیره نگهدارنده پشتی روی جعبه تقسیم قلاب کنید و کلید را در جای خود به جلو فشار دهید. در برخی موارد، این کار به کمی نیرو نیاز دارد. هنگام نصب مطمئن شوید که کلید مینیاتوری جدید با جعبه همخوانی دارد. هنگامی که کلید مینیاتوری جدید در جای خود بر روی ترمینال قرار می‌گیرد، باید یک صدای کلیک احساس کنید.

سیم اضافی را در جعبه فرو کنید، آن را به طور منظم در فضای خالی کنار جعبه تا کنید. باز هم مراقب باشید که سیم‌های دیگر یا قطعات فلزی روی جعبه مدار را لمس نکنید.

7- پوشش جعبه تقسیم را قرار دهید و برق را وصل کنید

ابتدا پوشش محافظ جعبه تقسیم و پیچ‌های آن را سر جای خود قرار دهید. سپس، قبل از اینکه کلید اصلی را روشن کنید، اهرم‌های کلید را روی تمام کلیدهای مدار تکی در موقعیت خاموش قرار دهید. این امر از برقراری ناگهانی جریان برق بالا در سرویس الکتریکی در هنگام فعال شدن مدار شکن اصلی جلوگیری می‌کند.

درحالی‌که همه مدارها خاموش هستند، اهرم کلید مدار اصلی را در موقعیت روشن قرار دهید. اکنون هر یک از کلیدهای مدار انشعابی را یکی یکی به موقعیت ON بچرخانید. با تست تجهیزات و پریزهایی که از مدار تغذیه می‌کنند، مطمئن شوید که مدار تغذیه شده توسط کلید مینیاتوری جدید به درستی کار می‌کند.

چه زمانی باید با یک متخصص تماس بگیرید؟

تعویض کلید مینیاتوری یک کار ساده است، اما اگر به درستی انجام نشود، می‌تواند خطرناک باشد. یک برقکار حرفه‌ای می‌تواند کمک کند تا از خطرات احتمالی جلوگیری کنید. اگر با سیستم‌های برقی آشنایی کافی ندارید، حتماً از یک متخصص کمک بگیرید و شخصاً اقدام به تعویض کلید مینیاتوری نکنید. تماس با برق خانگی خطر مرگ در پی دارد.

راه‌های جلوگیری از خراب‌شدن فیوزها و کلیدهای مینیاتوری

در اغلب شرایطی که فیوز و کلیدهای مینیاتوری دچار خرابی می‌شوند، امکان تعمیر و بازیابی آنها وجود ندارد و باید پس از مشاهده خرابی آنها را تعویض کرد. اما راه منطقی برای جلوگیری از هدررفت زمان و هزینه، جلوگیری از خراب‌شدن فیوزها و کلیدهای مینیاتوری است. در این بخش روش‌هایی را معرفی می‌کنیم که منجر به جلوگیری از خرابی فیوزها و کلیدهای مینیاتوری شود. 

1- انتخاب فیوز مناسب

اولین و موثرترین روش برای جلوگیری از خرابی کلیدهای مینیاتوری و خرابی فیوزها، انتخاب فیوز مناسب است. پیش از خرید فیوز حتماً توجه داشته باشید که نوع، اندازه و مشخصات فیوز با تابلو و مشخصات جریان مورد نظر شما تطابق داشته باشد. 

2- استفاده از محافظ اضافه بار

در صورتی که در مدار خود از محافظ برق یا استابلایزر استفاده کنید، احتمال خرابی فیوزها و کلیدهای مینیاتوری کاهش پیدا می‌کند. 

3- بررسی شرایط نصب

نصب صحیح فیوزها و کلیدهای مینیاتوری و رعایت قطبیت درست و اتصالات ایمن می‌تواند باعث کاهش میزان خرابی در این المان‌ها شود. 

4- نصب در محل مناسب

در صورتی که فیوز در شرایط محیطی نامناسب قرار بگیرد، طول عمر آن کاهش می‌یابد. برای افزایش طول عمر فیوز باید آن را در محل مناسب قرار دهید و از نصب آن در حرارت بالا، ارتعاشات، لرزش و… اجتناب کنید. 

5- بررسی و تعویض منظم فیوزها

بررسی شرایط فیوزها و کلیدهای مینیاتوری بسیار حائز اهمیت است و می‌تواند از بروز قطعی برق و شرایط اضطراری جلوگیری کند. با بررسی ماهانه و منظم شرایط فیوزها و کلیدهای مینیاتوری و در صورت نیاز تعویض آنها می‌توانید از آسیب‌دیدن تجهیزات و قطع برق جلوگیری کنید. 

علت صدا دادن فیوز مینیاتوری چیست؟

صدا دادن فیوز مینیاتوری می‌تواند دلایلی مانند خرابی فیوز و تمام‌شدن طول عمر آن، اضافه بار، عدم تناسب جریان نامی فیوز با جریان برق مصرفی، بروز اتصالی‌های متعدد، از دست رفتن خاصیت فلز داخل فیوز و… داشته باشد. در صورتی که فیوز یا کلید مینیاتوری سیستم به شکل مداوم ایجاد صدا کرد، بایستی آن را تعویض کنید. در هنگام انتخاب فیوز جایگزین به جریان نامی و تطابق آن با جریان برق مصرفی دقت کنید. 

معمولاً به دلیل وجود مشکل در سیم‌کشی، مانند اتصال کوتاه، مشکل اتصال به زمین یا به دلیل عبور بار بیش از حد مدار است؛ اما گاهی اوقات، یک کلید مینیاتوری ممکن است به سادگی فرسوده و ضعیف شود، یا به طور کامل از کار بیفتد.

منبع: thespruce