چگونه در محیط‌های صنعتی مصرف برق را کاهش دهیم؟

در حال حاضر صرفه جویی در مصرف برق و سایر انرژی‌‌‌‌ها یک امر ضروری است. زیاده‌روی در مصرف انرژی‌ها موجب تخریب محیط زیست می‌شود و نسل‌های آینده نیز از این منابع بی‌بهره خواهند ماند. در نتیجه تمام افراد موظف هستند که مصرف خود را کاهش دهند.

به طور کلی باید گفت که بخشی زیادی از برق تولیدی توسط محیط‌های صنعتی مصرف می‌شود که این موضوع هم باعث اتمام منابع انرژی می‌شود و هم هزینه‌های جاری کارخانه یا محیط مورد نظر را تا حد زیادی افزایش می‌دهد. به همین منظور یکی از دغدغه‌های مدیران صنعتی این است که چگونه می‌توانند مصرف برق را در کارگاه یا کارخانه خود کاهش دهند؟

با توجه به اهمیت و ضرورت صرفه جویی مصرف برق در محیط‌های صنعتی‌، در ادامه این مطلب تصمیم داریم تا بهترین راهکارهایی را که موجب کاهش مصرف برق در محیط‌های صنعتی می‌شود، مورد بررسی قرار دهیم.

انتخاب تجهیزات روشنایی مناسب 

بر اساس آمارهای به دست آمده حدود ۳۰ درصد از مصرف برق محیط‌های صنعتی مربوط به تامین روشنایی فضا است زیرا اگر نور محیط مناسب نباشد، تمرکز کارکنان حین کار کاهش پیدا می‌کند. با این تفاسیر، یکی از بهترین راهکارها برای کاهش مصرف برق در محیط‌های صنعتی استفاده از تجهیزات روشنایی زیر برای نورپردازی و روشنایی محیط‌های صنعتی است زیرا این تجهیزات روشنایی بالا و مصرف برق پایینی دارند.

1- پروژکتور ال ای دی

پروژکتور ال ای دی یکی از بهترین و مناسب‌ترین تجهیزات روشنایی برای محیط‌های صنعتی به شمار می‌رود زیرا دارای ویژگی‌های زیر است:

• از نظر مصرف انرژی بسیار کم مصرف است و باعث کاهش ۸۰ درصدی مصرف انرژی می‌شود.
• طول عمر بالایی دارد و حدود ۵۰۰۰۰ ساعت کار می‌کند.
• در برابر گرما، سرما، رطوبت، نور خورشید و… مقاومت بالایی دارد.
• کیفیت نور آن بالا است و چشم را اذیت نمی‌کند.
• زمان شروع به کار آن بسیار کوتاه است.
• امواج مضر و زیان‌بار از خود ساطع نمی‌کند.

2- لامپ ال ای دی

لامپ ال ای دی صنعتی یکی دیگر از تجهیزات روشنایی مناسب برای محیط‌های صنعتی است زیرا این نوع لامپ از نظر مصرف انرژی بسیار کم مصرف است و ۹۰ درصد از انرژی الکتریکی را به انرژی روشنایی تبدیل می‌کند. همچنین از نظر فاکتورهای مختلف مانند تکنولوژی ساخت، اندازه، شکل ظاهری، رنگ نور، توان مصرفی، نوع نصب، شار نوری و… انواع مختلفی دارد و برای روشنایی بخش‌های مختلف کارگاه یا کارخانه می‌توان از آن استفاده کرد.

3- چراغ سوله‌ای و کارگاهی

چراغ سوله‌ای و کارگاهی از دیگر تجهیزات روشنایی مناسب برای محیط‌های صنعتی به شمار می‌رود زیرا این نوع چراغ‌ها مخصوص نصب در سوله‌ها و کارگاه‌ها  طراحی و ساخته شده‌اند و به خوبی می‌توانند نور محیط‌های کارگاهی را که سقف بلندی دارند، تامین کنند. همچنین لازم به ذکر است که برای ساخت این نوع چراغ‌ها از بروزترین تکنولوژی‌های روز دنیا استفاده می‌کنند، به همین دلیل از نظر مصرف انرژی بسیار کم مصرف هستند و بخش زیادی از انرژی الکتریکی را تبدیل به انرژی نورانی می‌کنند.

استفاده از تایمرها و سنسورها برای روشنایی 

استفاده از تایمرها و سنسورها برای روشنایی محیط‌های رو باز و سایر بخش‌های محیط‌های صنعتی یا خرید چراغ سنسوردار، راهکارهایی است که کاهش مصرف برق در محیط‌های صنعتی را به‌همراه خواهد داشت. چون تایمرها را می‌توان طوری تنظیم کرد تا هنگام غروب آفتاب که هوا تاریک می‌شود، چراغ‌های محوطه را روشن کنند و زمان طلوع خورشید که نور طبیعی خورشید وجود دارد، آن‌ها را خاموش نمایند. سنسورها نیز نسبت به روشنایی و تاریکی محیط، حساسیت دارند در نتیجه طی روز که نیازی به روشن بودن چراغ‌ها نیست، چراغ‌ها به طور خودکار خاموش می‌کنند و هنگام شب مجدد آن‌ها را روشن می‌‌نمایند. 

به طور کلی می‌توان گفت که استفاده از این نوع تجهیزات از روشن ماندن بی‌دلیل چراغ‌های کارگاه یا کارخانه در طول روز پیشگیری می‌کند و مصرف برق را تا حدی کاهش می‌دهد.

لامپ و چراغ هوشمند 

خرید لامپ و چراغ هوشمند برای روشنایی کارگاه یا کارخانه نیز می‌تواند به کاهش مصرف برق کمک کند، زیرا از لحاظ مصرف انرژی کم مصرف هستند و قابلیت‌های متعدد زیر را دارند:

•  لامپ و چراغ هوشمند قابلیت اتصال به اینترنت را دارد در نتیجه از طریق اپلیکیشن‌های مختلف می‌توان آن‌ها را برنامه‌ریزی کرد تا در طی یک زمان مشخص روشن یا خاموش شوند.
• لامپ و چراغ هوشمند را می‌توان از راه دور کنترل و از راه دور خاموش و روشن کرد.
• این نوع لامپ قابلیت دیمر شدن دارد و در طول روز که به نور کم‌تری نیاز است می‌توان شدت نور لامپ را کاهش داد.
• امکان افزودن سنسورهای مختلف مانند سنسورهای حرکتی، سنسورهای حساس به نور (فتوسل) و سنسورهای صوتی به این نوع لامپ وجود دارد تا لامپ به صورت کاملا خودکار روشن و خاموش شود.

سنسور حرکتی و سقفی 

نصب سنسور حرکتی و سقفی برای روشنایی مکان‌های کم تردد مانند راهروها، راه پله‌ها، سرویس‌های بهداشتی و… یک راه حل عالی و کم هزینه برای کاهش مصرف برق به شمار می‌رود. چون در این مکان‌ها تنها زمانی که افراد حضور دارند، نیاز به نور است و نصب سنسورهای حساس به حرکت باعث می‌شود که با ورود افراد به این مکان‌ها، چراغ‌ها روشن شوند و پس از خروج آن‌ها دوباره چراغ‌ها خاموش شوند و چراغ‌ها بدون دلیل روشن نباشند.

استفاده مؤثر از تجهیزات خنک‌کننده کم مصرف

بخش دیگری از مصرف برق محیط‌های صنعتی مربوط به استفاده از لوازم سرمایشی در فصل‌های گرم سال است. بدون شک استفاده از لوازم سرمایشی کم مصرف بهترین راه حل برای صرفه جویی در مصرف برق به شمار می‌رود، زیرا تجهیزات کم مصرف کمترین مصرف انرژی و بالاترین راندمان را دارند. دو وسیله زیر جزو بهترین تجهیزات خنک کننده برای سرد کردن محیط‌های صنعتی به شمار می‌رند.

1- انواع کولر آبی

کولرهای آبی صنعتی که با روش تبخیر آب کار می‌کنند یکی از بهترین تجهیزات سرمایی برای خنک کردن کارگاه‌ها و کارخانه‌ها به شمار می‌روند. زیرا از فناوری VFD در این نوع کولر استفاده شده است. در واقع این فناوری سرعت موتور کمپرسور را بر اساس نیاز دستگاه تنظیم می‌کند و مصرف انرژی کولر را کاهش می‌دهد. یکی از مدل‌های جدید، کولر سلولزی است که در مقایسه با کولر آبی پوشالی تاثیر چشمگیری در کاهش مصرف انرژی دارند.

2- هواکش صنعتی

هواکش صنعتی یک وسیله کاربردی برای خنک کردن و تهویه محیط‌های صنعتی است و آلاینده‌های محیطی را به بیرون هدایت می‌کند. این وسیله از نظر فاکتورهای مختلف مانند نوع پروانه، قطر هواکش، سرعت گردش، حجم هوای ورودی و خروجی، جریان ورودی و… انواع مختلفی دارد. مدل‌های جدید هواکش‌های صنعتی در مقایسه با مدل‌های قدیمی آن از نظر مصرف انرژی، کم مصرف هستند، پس نصب آن‌ها در محیط‌های صنعتی باعث چرخش جریان هوای تازه در محیط می‌شود و از اتلاف انرژی جلوگیری می‌کند.

استفاده موثر از تجهیزات گرمایشی 

بدون شک بخش دیگری از مصرف برق محیط‌های صنعتی مربوط به استفاده از تجهیزات گرمایشی در فصل پاییز و زمستان است، زیرا برخی از لوازم گرمایشی صنعتی با برق کار می‌کنند. برای صرفه جویی مصرف برق در این مورد معمولا دو راه وجود دارد، اول این که برای گرم کردن فضای کارخانه از لوازم گرمایشی گازی یا گازوئیلی استفاده شود و راه دوم نیز استفاده از تجهیزات گرمایشی برقی کم مصرف است.

1- بخاری برقی صنعتی 

بخاری برقی صنعتی به دلیل مصرف پایین انرژی، عدم انتشار گازهای سمی، نصب آسان، داشتن کلید قطع کن و… یکی از بهترین تجهیزات گرمایشی برای محیط‌های صنعتی است. برعکس سایر تجهیزات گرمایشی که با سوخت فسیلی کار می‌کنند، دود سمی از آن منتشر نمی‌شود و حوادثی مانند گاز گرفتگی رخ نمی‌دهد.

2- هیتر تابشی (گرماتاب)

گرماتاب از دیگر لوازم گرمایشی مناسب برای کارخانجات به حساب می‌آید زیرا از نظر مصرف انرژی کم مصرف است، روی سقف نصب می‌شود و فضای زیادی را اشغال نمی‌کند، نگهداری از آن بسیار ساده و سرعت گرمایش آن بسیار سریع است، همچنین بلافاصله نقطه مورد نظر را گرم می‌کند و یک انتخاب عالی برای کارگاه‌هایی با سقف بلند است.

3- جت هیتر 

جت هیتر یکی از جدیدترین لوازم گرمایشی است که برای گرم کردن سوله‌ها و محیط‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد و در دو نوع برقی و گازی موجود است. طریقه کار کردن جت هیتر برقی به این صورت است که المنت‌های دستگاه داغ می‌شوند و گرما تولید می‌کنند، سپس گرمای تولید شده توسط فن‌های تعبیه شده در آن به محیط منتقل می‌شود. 

نگهداری و پشتیبانی از تجهیزات 

معیوب یا کثیف بودن دستگاه‌ها و تجهیزات برقی باعث می‌شود که به دستگاه‌ها فشار اعمال شود و دمای بدنه آن‌ها افزایش پیدا کند که نتیجه این موارد افزایش میزان مصرف برق آن‌ها خواهد بود. پس یکی از ساده‌ترین راهکارهایی که می‌تواند به کاهش مصرف برق در محیط‌های صنعتی کمک کند این است که دستگاه‌ها و تجهیزات برقی به صورت دوره‌ای توسط تکنسین‌های حرفه‌ای و متخصص مورد بررسی قرار بگیرند و فرآیند نگهداری و پشتیبانی برای آن‌ها انجام شود.

همچنین لازم به ذکر است که دستگاه‌ها و تجهیزات برقی فرسوده هم معمولا مصرف برق بالایی دارند پس لازم است که تجهیزات جدید و پیشرفته که از نظر مصرف انرژی کم مصرف هستند جایگزین تجهیزات قدیمی پرمصرف شوند.

استفاده از سیستم‌های تنظیم دما   

سنسور دما و رطوبت ابزاری است که دما و رطوبت یک محیط را در یک بازه مشخص، ثابت نگه می‌دارد و از تغییرات ناگهانی دمای محیط پیشگیری می‌کند. در نتیجه یکی دیگر از راه‌های کاهش مصرف برق در محیط‌های صنعتی، نصب سنسور دما و رطوبت هوشمند است زیرا این وسیله دما و رطوبت محیط مورد نظر را اندازه‌گیری می‌کند و چنانچه دمای محیط از مقدار مشخص شده بیشتر یا کمتر شود، آن را به دمای تعیین شده باز می‌گرداند و تغییرات ناگهانی دمای محیط پیشگیری می‌کند.

عایق‌بندی مناسب 

یکی از علت‌های رایج هدر رفت انرژی در محیط‌های صنعتی این است که دیوارها یا سقف محیط و تاسیسات عایق نیستند. به عنوان مثال در فصل زمستان، حجم زیادی از گرمای محیط از طریق سقف و دیوارها هدر می‌رود یا عایق نبودن لوله‌ها و تجهیزات کارخانه هم باعث افزایش مصرف انرژی می‌شود. به همین دلیل یک راهکاری که می‌تواند، مصرف برق را در محیط‌های صنعتی کم کند، عایق بندی اصولی دیوارها، سقف و تاسیسات کارخانه است. معمولا موارد زیر بهترین عایق‌ها برای محیط‌های صنعتی به شمار می‌روند:

• عایق الاستومری: این عایق از نیتریل فوم ساخته می‌شود و در دو نوع رولی و لوله‌ای وجود دارد و یکی از بهترین انواع عایق برای محیط‌های صنعتی است. نوع لوله‌ای این نوع عایق برای لوله‌ها و تجهیزات کارخانه مناسب است و نوع رولی آن برای دیوارها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• پشم شیشه: پشم شیشه که از ضایعات شیشه تولید می‌شود از دیگر عایق‌های مناسب برای عایق بندی کارخانه‌ها به شمار می‌رود. زیرا این نوع عایق هم برای عایق بندی لوله‌های تاسیسات و هم برای عایق کردن سقف کارخانه مناسب است.
• پشم سنگ: پشم سنگ که با روش حرارت‌دهی سنگ بازالت و کک در کوره‌های مخصوص تولید می‌شود، نوع دیگری از بهترین عایق‌ها است و برای عایق‌بندی سقف و لوله‌های کارخانه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• عایق پلی استایرن: این نوع از عایق که به آن یونولیت می‌گویند، نوع دیگری از انواع عایق‌های ساختمانی است و برای عایق کردن دیوارها و سقف کارخانه مناسب است.
• عایق پلی اورتان: عایق پلی اورتان که از مواد پلیمری تولید می‌شود، نوع دیگری از عایق است که انواع مختلفی دارد و برای عایق کردن دیوارها و سقف‌های کارخانه مناسب خواهد بود.

خاموش کردن دستگاه‌های الکترونیکی در حالت استندبای 

در بسیاری از محیط‌های صنعتی معمولا در بازه‌های زمانی کوتاه که از دستگاه‌های الکترونیکی مانند رایانه، تلویزیون و… استفاده نمی‌کنند آن را در حالت روشن رها می‌کنند زیرا روشن کردن مجدد دستگاه کمی زمان‌بر است. بدون شک این موضوع موجب افزایش مصرف برق می‌شود. اما با قرار دادن دستگاه‌های الکترونیکی در حالت استندبای یا همان حالت آماده به کار می‌توان مصرف برق را کاهش داد، زیرا زمانی که دستگاه‌ها روی این حالت قرار می‌گیرند، میزان مصرف برق و باتری آن‌ها به حداقل مقدار ممکن می‌رسد و خیلی سریع روشن می‌شود.

نصب مبدل‌های فرکانس با کنترل جریان و فشار 

مبدل فرکانس یک ابزار الکترونیکی است که کار اصلی آن تبدیل جریان متناوب یک فرکانس به جریان متناوب فرکانس دیگر است و استفاده از آن موجب افزایش بهره‌وری سیستم‌ها و کاهش مصرف انرژی در آن‌ها می‌شود. در واقع باید گفت که مبدل فرکانس، توان سرعت موتور تجهیزات را کاهش می‌دهد و همین موضوع باعث ارتقای عملکرد سیستم‌ها و کاهش مصرف برق آن‌ها خواهد شد. در همین راستا نصب مبدل‌های فرکانس با کنترل جریان و فشار برای فن و پمپ‌ها یکی از راه‌هایی است که مصرف برق را در محیط‌های صنعتی کم می‌کند.

استفاده از پنل‌های خورشیدی

انرژی خورشید یک انرژی طبیعی و تمام نشدنی است که با پیشرفت تکنولوژی از آن برای تولید برق استفاده می‌‌کنند. به همین منظور یکی از راه‌های کاهش مصرف برق در کارخانه‌ها این است که از پنل‌های خورشیدی برای تامین برق برخی از بخش‌های کارخانه استفاده شود.

آموزش و ارتقا کارکنان

آخرین راهکاری که می‌تواند در کاهش مصرف برق در محیط‌های صنعتی موثر باشد این است که کارکنان مجموعه، راه‌های صرفه‌جویی در مصرف برق را بدانند و آنها را اجرا کنند. مثلا باید به کارکنان آموزش داده شود، هنگامی که از وسایل الکترونیکی مانند رایانه، پروژکتور و… استفاده نمی‌کنند، آن‌ها را در حالت استندبای قرار دهند یا خاموش کنند. در همین راستا بهتر است که مدیران کلاس‌های آموزش صرفه جویی در مصرف برق را برای کارکنان خود برگزار کنند.