6 تفاوت کابل is و nis + بررسی کاربردهای هر یک

با توجه به اینکه طیف وسیعی از ابزار‌ها و لوازم الکتریکی در بازار وجود دارد، انتخاب کابل‌ برق مناسب برای سیستم‌ها و تاسیسات الکتریکی، نقشی حیاتی در عملکرد و ایمنی این تجهیزات ایفا می‌کند. کابل‌های IS (مخفف عبارت Intrinsic Safety) و کابل‌های NIS (مخفف عبارت Non-Intrinsic Safety) دو کابل ابزار دقیق بسیار مهم هستند که هر یک، ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند. در این مقاله، به بررسی دقیق تفاوت‌های بین کابل‌های IS و NIS می‌پردازیم و تمام ویژگی‌ها، ساختار، مزایا و کاربردهای هر یک را بررسی می‌کنیم.

تفاوت کابل is و nis در یک نگاه

کابل‌های IS به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که در محیط‌های خطرناک و با خطر انفجار بالا، ایمنی را افزایش می‌دهند. این کابل‌ها با محدود کردن انرژی الکتریکی و جلوگیری از ایجاد جرقه، به حفاظت از تجهیزات و کارکنان کمک می‌کنند. در مقابل، کابل‌های NIS برای کاربردهای عمومی و کم‌خطر‌تر مناسب‌اند و معمولا در شرایطی که خطر انفجار بسیار کم است یا اصلا وجود ندارد، استفاده می‌شوند.

جدول مقایسه کابل‌ IS و NIS

در جدول زیر، خلاصه‌ای از تفاوت‌های این دو کابل را با یکدیگر مرور می‌کنیم:

بررسی ۶ تفاوت مهم کابل is و nis

کابل‌های IS و NIS از لحاظ کاربرد در صنایع، محدودیت انرژی منتقل‌شده، ایمنی در‌برابر انفجار، استاندارد‌ها و گواهینامه‌ها، هزینه، طراحی، انعطاف‌پذیری و نصب دارای تفاوت‌های قابل‌توجهی هستند. مهندسان و تکنسین‌ها با درک این تفاوت‌ها می‌توانند تصمیمات بهتری در زمان انتخاب کابل مناسب برای پروژه‌های خود بگیرند و از ایمنی و کارایی سیستم‌های خود مطمئن شوند. در ادامه، ۶ تفاوت کابل is و nis را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم:

1. کاربرد در صنایع

کابل‌های IS و NIS کاربرد‌های فراوانی در صنایع مختلف دارند، اما هر یک از آن‌ها برای شرایط و محیط‌های خاصی طراحی شده‌اند. در ادامه به بررسی کاربردهای هر یک از این کابل‌ها در صنایع مختلف می‌پردازیم.

برخی از رایج‌ترین کاربردهای کابل‌های IS عبارتند‌از:

• صنایع نفت و گاز: در این صنایع از کابل‌های IS برای اتصال تجهیزات اندازه‌گیری و کنترل در مناطق خطرناک استفاده می‌شود؛ زیرا این کابل‌ها به‌دلیل ایمنی بالایی که دارند، باید در مکان‌هایی که خطر انفجار وجود دارد استفاده شوند.
• صنایع شیمیایی: در برخی از فرایند‌های شیمیایی که بخارات قابل‌اشتعال وجود دارد، از کابل‌های IS به‌عنوان یک راه‌حل ایمن برای انتقال سیگنال‌ها و داده‌ها استفاده می‌شود.
• معادن: در معادن برای حفظ امنیت کارگران و تجهیزات، از کابل‌های IS برای تجهیزات زیرزمینی که در معرض گازهای خطرناک قرار دارند استفاده می‌شود.

از رایج‌ترین کاربردهای کابل‌های NIS در صنایع می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• صنایع عمومی: معمولا از کابل‌های NIS در سیستم‌های کنترل و اتوماسیون صنایع مختلف مانند تولید، ساختمان‌سازی و خدمات عمومی استفاده می‌شود.
• سیستم‌های ارتباطی: از دیگر کاربرد‌های کابل‌های NIS می‌توان به انتقال داده‌ها و سیگنال‌ها در شبکه‌های ارتباطی و سیستم‌های نظارتی اشاره کرد.
• تجهیزات الکتریکی: در دستگاه‌ها و تجهیزات الکتریکی که در محیط‌های کم‌خطر یا غیر‌خطرناک کار می‌کنند، از کابل‌های NIS به‌عنوان گزینه‌ای مناسب برای اتصال و انتقال انرژی استفاده می‌شود.

2. محدودیت انرژی منتقل‌شده

کابل‌های IS و NIS به‌دلیل طراحی خاص‌شان دارای محدودیت‌های متفاوتی در انرژی منتقل‌شده هستند که این موضوع تاثیر زیادی بر ایمنی و کاربرد آن‌ها در صنایع مختلف می‌گذارد.

کابل‌های IS به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که انرژی الکتریکی منتقل‌شده به تجهیزات در مناطق خطرناک را محدود می‌کنند. این محدودیت انرژی به این دلیل است که در‌صورت بروز خطا، انرژی کافی برای ایجاد جرقه یا حرارت بالا که منجر به انفجار شود، وجود نداشته باشد. در واقع، انرژی الکتریکی در این کابل‌ها به‌حدی محدود می‌شود که در شرایط عادی و همچنین در‌صورت بروز خطا، خطر انفجار به حداقل برسد. این محدودیت‌ها معمولا شامل محدودیت‌هایی در مقاومت، ولتاژ، جریان و ظرفیت خازنی است.

در مقابل، کابل‌های NIS برای استفاده در محیط‌های غیر‌خطرناک طراحی شده‌اند و محدودیت‌های انرژی در آن‌ها به اندازه کابل‌های IS سخت‌گیرانه نیست. در واقع در کابل‌های NIS، انرژی منتقل‌شده معمولا محدودیت‌های خاصی ندارد و می‌تواند در سطوح بالاتری نسبت به کابل‌های IS عمل کند.

3. ایمنی در‌برابر انفجار

دیگر تفاوت کابل is و nis در زمینه ایمنی در‌برابر انفجار است.

کابل‌های IS معمولا با مواد مقاوم در‌برابر آسیب (مانند پلی‌اورتان) پوشش داده می‌شوند تا از آسیب‌های مکانیکی مانند جرقه یا انفجار که ممکن است ایمنی سیستم الکتریکی را به خطر بیندازند، جلوگیری کنند. این کابل‌ها معمولا با رنگ آبی ساخته می‌شوند تا خطرات مربوط به مدارهای الکتریکی را نشان دهند.

این در حالی است که کابل‌های NIS دارای محافظ خاصی نیستند و به همین دلیل در‌برابر جرقه یا انفجار ایمنی ندارند؛ اما باید از کابل‌های IS جدا شوند تا از تداخل ولتاژها جلوگیری شود. این جداسازی به‌منظور جلوگیری از انتقال ولتاژ اضافی از مدارهای غیر‌ایمن به مدارهای ایمن انجام می‌شود.

4. استانداردها و گواهینامه‌ها

به‌دلیل کاربرد‌های متفاوت کابل‌های IS و NIS در صنایع، هر کدام از این کابل‌ها تحت استانداردها و گواهینامه‌های متفاوتی ساخته می‌شوند.

برخی استاندارد‌ها و گواهینامه‌های کابل‌های IS عبارتند‌از:

• IEC 60079-11: این استاندارد به ایمنی ذاتی کابل‌های IS در تجهیزات الکتریکی و در محیط‌های خطرناک می‌پردازد و الزامات مربوط به طراحی و تست تجهیزات و کابل‌های IS را مشخص می‌کند تا اطمینان حاصل شود که انرژی الکتریکی در این کابل‌ها به‌حدی محدود است که نمی‌تواند منجر به جرقه یا انفجار شود.
• ATEX و UL: داشتن گواهینامه‌های ATEX (مخصوص اروپا) و UL (مخصوص ایالات متحده) نیز برای کابل‌های IS ضروری هستند. این گواهینامه‌ها تأیید می‌کنند که کابل‌ها و تجهیزات مرتبط با آن‌ها در‌برابر شرایط خطرناک ایمن هستند و کاملا مطابق با الزامات ایمنی طراحی شده‌اند.

مهم‌ترین استاندارد‌ها و گواهینامه‌های کابل‌های NIS نیز به شرح زیر است:

• ANSI/TIA/EIA و IEEE/BICSI: این استانداردها به کابل‌های NIS مربوط می‌شوند و الزامات مربوط به نصب و عملکرد کابل‌ها در محیط‌های غیر‌خطرناک را مشخص می‌کنند.
• گواهینامه‌های عمومی: کابل‌های NIS نیاز به گواهینامه‌های عمومی ایمنی دارند. این گواهینامه‌ها به اندازه گواهینامه‌های کابل‌های IS سخت‌گیرانه نیستند و معمولا شامل الزامات کمتری برای ایمنی در‌برابر جرقه و انفجار هستند.

5. هزینه و طراحی

کابل‌های IS به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که بتوانند با محدود کردن انرژی الکتریکی از ایجاد جرقه یا حرارت بالا جلوگیری کنند. طراحی این کابل‌ها معمولا شامل پوشش‌های مقاوم و شناسایی رنگی (معمولا به رنگ آبی) برای نشان دادن خطرات الکتریکی است.

همچنین، این کابل‌ها به‌دلیل طراحی خاص و نیاز به ایمنی بالا، هزینه بیشتری نسبت به کابل‌های NIS دارند. عوامل مؤثر بر هزینه کابل‌های IS عبارتند‌از:

• مواد اولیه: کابل‌های IS برای جلوگیری از آسیب‌های مکانیکی و الکتریکی از مواد مقاوم و با کیفیت بالا مانند پلی‌اورتان ساخته می‌شوند که این امر، هزینه تولید آن‌ها را افزایش می‌دهد.
• استانداردها و گواهینامه‌ها: کابل‌های IS باید تحت استانداردهای سخت‌گیرانه‌ای مانند IEC 60079-11 و گواهینامه‌های ATEX و UL قرار بگیرند. فرآیندهای تأیید و گواهینامه‌گیری، هزینه‌های اضافی را به همراه دارد.
• نصب و نگهداری: نصب کابل‌های IS نیاز به تخصص بیشتری دارد و برای اینکه ایمنی تاسیسات برقی حفظ شود باید از سایر کابل‌ها جدا شوند. این موضوع باعث بالا رفتن هزینه‌های نصب و نگهداری می‌شود.

کابل‌های NIS نیز طراحی ساده‌تری دارند و برای استفاده در محیط‌های غیر‌خطرناک مناسب هستند. این کابل‌ها از مواد استاندارد ساخته می‌شوند و نیازی به پوشش‌های خاص ندارند. برخی از مهم‌ترین عواملی که بر هزینه کابل‌ NIS تاثیر می‌گذارند، عبارتند‌از:

• مواد اولیه: این کابل‌ها نسبت به کابل‌های IS از مواد استاندارد و با کیفیت پایین‌تری ساخته می‌شوند و در‌نتیجه، هزینه تولید کمتری دارند.
• استانداردها و گواهینامه‌ها: کابل‌های NIS تحت استانداردهای عمومی و کمتری قرار دارند و نیاز به گواهینامه‌های سخت‌گیرانه ندارند. در‌نتیجه، هزینه‌های مربوط به تأیید و گواهینامه‌گیری‌شان کمتر است.
• نصب و نگهداری: نصب کابل‌های NIS معمولا ساده‌تر است و نیاز به تخصص کمتری دارد.

6.  انعطاف‌پذیری و نصب

کابل‌های IS با پوشش‌های مقاوم و سخت‌تری مانند پلی‌اورتان ساخته می‌شوند تا از آسیب‌های مکانیکی و الکتریکی تاسیسات برقی جلوگیری کنند. این کابل‌ها به‌دلیل نیاز به ایمنی بالا، باید به دقت نصب شوند و حتما باید از سایر کابل‌ها جدا شوند تا از تداخل ولتاژها جلوگیری شود. این موضوع باعث پیچیده‌تر‌شدن نصب و نیاز به تخصص بیشتر می‌شود.

کابل‌های NIS نسبت به کابل‌های IS از مواد استاندارد و با کیفیت پایین‌تری ساخته می‌شوند و به همین دلیل، معمولا انعطاف‌پذیری بیشتری دارند. همچنین، نصب این کابل‌ها نسبت به کابل‌های IS ساده‌تر است و نیازی به جداسازی از سایر کابل‌ها ندارند. در‌نتیجه، نصب‌شان نیاز به تخصص کمتری دارد.

کابل‌ is چیست؟

کابل‌های‌ is جزو کابل‌های ابزار دقیق به‌شمار می‌روند و به‌عنوان یک تکنیک حفاظتی برای استفاده در مناطق با احتمال خطر بالا طراحی شده‌اند. این کابل‌ها انرژی الکتریکی و حرارتی را محدود می‌کنند تا از ایجاد جرقه یا حرارت بالا که می‌تواند منجر به انفجار شود، جلوگیری کنند. این تکنیک برای ایمن‌سازی محیط‌هایی که خطر وجود گازهای قابل‌اشتعال یا گرد‌و‌غبار وجود دارد، بسیار مفید است. کابل‌های IS معمولا با پوشش‌های مقاوم در‌برابر آسیب و رنگ‌های مشخص (معمولا آبی کمرنگ) ساخته می‌شوند تا از تداخل با کابل‌های غیر IS جلوگیری شود.

مزایای کابل IS

• امکان تعمیر و نگهداری ساده در حین کار
• هزینه کمتر در مقایسه با محفظه‌های ضد‌انفجار و اجزای مرتبط
• مقاوم در‌برابر خطا
• قابل اجرا برای محیط‌هایی با خطر وجود گاز و گرد‌و‌غبار

کاربرد کابل Intrinsic Safe

کابل‌های IS در صنایعی که با خطرات جرقه و انفجار مواجه هستند، مانند صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، معادن و.. استفاده می‌شوند. این کابل‌ها معمولا بین دستگاه‌های میدانی و موانع ایمنی متصل می‌شوند و به‌عنوان بخشی از سیستم‌های کنترل و نظارت در این محیط‌ها کار می‌کنند. به‌عنوان مثال، در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی، از کابل‌های IS برای اتصال سنسورها و عملگرها به کنترلر‌ها استفاده می‌شود.

ویژگی‌های کابل Intrinsic Safe

کابل‌های IS دارای ویژگی‌های خاصی هستند که آن‌ها را از کابل‌های معمولی متمایز می‌کند. این ویژگی‌ها شامل مقاومت بالا در‌برابر شرایط جوی مختلف و UV، انعطاف‌پذیری بالا و طراحی خاص برای جلوگیری از ایجاد جرقه در شرایط خطرناک است. همچنین، این کابل‌ها مطابق با استانداردهای بین‌المللی مانند IEC 60079-11 طراحی و آزمایش شوند تا اطمینان حاصل شود که در شرایط مختلف می‌توانند ایمنی سیستم را حفظ کنند.

کابل‌ nis چیست؟

کابل‌های NIS جزو کابل‌های ابزار دقیق هستند و به‌عنوان کابل‌هایی شناخته می‌شوند که برای کار در محیط‌های خطرناک طراحی نشده‌اند. در‌نتیجه، از این کابل‌ها برای جلوگیری از خطرات انفجاری و ایمنی در شرایط خاص استفاده نمی‌شود. این کابل‌ها معمولا در سیستم‌هایی استفاده می‌شوند که نیاز به محدودیت انرژی ندارند و می‌توانند در شرایط عادی و غیر‌خطرناک بکار گرفته شوند. در حقیقت، کابل‌های NIS فاقد ویژگی‌های ایمنی ذاتی هستند و ممکن است در‌صورت بروز خطا، باعث ایجاد خطرات مختلفی شوند.

مزایای کابل nis

یکی از مزایای اصلی کابل‌های NIS این است که هزینه کمتری نسبت به کابل‌های Intrinsic Safe دارند؛ زیرا نیازی به طراحی‌های پیچیده و مواد خاص برای ایمنی ندارند. همچنین، به‌دلیل سادگی طراحی، نصب و نگهداری‌شان هم آسان‌تر است.

کاربرد کابل Non-Intrinsic Safe

کابل‌های NIS در صنایع و محیط‌هایی که خطر جرقه یا انفجار وجود ندارد، به کار می‌روند. به‌عنوان مثال، در اتاق‌های کنترل و محیط‌های اداری که هیچ‌گونه گاز یا گرد‌و‌غبار قابل‌اشتعالی وجود ندارد، کابل‌های NIS گزینه‌ای مناسب و مقرون‌به‌صرفه برای انتقال سیگنال و داده‌ها هستند.

ویژگی‌های کابل Non-Intrinsic Safe

کابل‌های NIS نسبت به کابل‌های IS با مواد و طرح‌های ساده‌تری ساخته می‌شوند. همچنین، این کابل‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی و ساخته شوند که در‌برابر شرایط محیطی معمولی مقاوم باشند، اما در‌برابر شرایط خطرناک و انفجاری محافظت نمی‌شوند. کابل‌های NIS معمولا در رنگ‌های مختلف و بدون درج علامت‌های خاص ساخته می‌شوند.

• منابع:

network-install.net ،electricalvolt.com ،instrumentationtools.com ،forumautomation.com ،prelectronics.com