علت سوختن پروژکتور ال ای دی چیست؟ + تعمیر و عیب‌یابی

پروژکتور ال ای دی یا نورافکن LED یک نوع چراغ ضد آب است که معمولاً برای نورپردازی بیرونی و نما از آن استفاده می‌شود. در گذشته برای تولید نورافکن از لامپ‌های گازی مانند متال هالید و بخار سدیم استفاده می‌شد، اما فناوری ال ای دی تقریباً این لامپ‌ها را از رده خارج کرده است. اگرچه پروژکتور ال ای دی مزایای بسیاری دارد، ولی معایبی نیز دارد. تراشه‌های ال ای دی داخل این محصولات روشنایی به صورت دائم نصب می‌شود، بنابراین اگر یکی از تراشه‌ها بسوزد، با توجه به اینکه لامپ داخل آن‌ها غیرقابل تعویض است، عملاً پروژکتور کاملاً غیرقابل استفاده می‌شود. در این مقاله از آرتا الکتریک قرار است به بررسی دلایل سوختن پروژکتور ال ای دی بپردازیم و راهکارهایی برای جلوگیری از آن‌ها ارائه دهیم.

همچنین سعی خواهیم کرد که روش‌های متداول تعمیر آن را نیز بررسی کنیم. ولی پیش از پرداختن به این موضوعات، ابتدا با پروژکتور ال ای دی و قطعات آن آشنا خواهیم شد. با ما همراه باشید.

پروژکتور ال ای دی چیست؟

پروژکتورهای LED از نظر ساختاری مشابه پروژکتورهای گازی و قدیمی هستند، با این تفاوت که از تراشه‌های LED به جای لامپ‌های هالوژن یا فلورسنت استفاده می‌کنند. در نتیجه اگر لامپ این محصولات بسوزند، شما نمی‌توانید لامپ آن‌ها را تعویض کنید. پروژکتور ال ای دی در بازار با دو فناوری SMD و COB تولید می‌شود. SMD و COB از تعداد زیادی LED تشکیل می‌شوند اما روش اتصال ال ای دی ها در آن‌ها متفاوت است. به همین دلیل نیز ویژگی‌های محصولات تولید شده با آن‌ها نیز متفاوت خواهد بود. پروژکتور اس ام دی پخش نور گسترده‌تری دارد و در رنگ نورهای آفتابی، مهتابی، طبیعی، قرمز، سبز، بنفش، آبی و… قابل خرید هستند. پروژکتور سی او بی با رنگ نورهای آفتابی، مهتابی و طبیعی معمولاً تولید می‌شود و زاویه پخش نور آن‌ها متمرکزتر است. 

پروژکتورهای LED مزایای متعددی نسبت به پروژکتورهای سنتی دارند، از جمله:

• طول عمر طولانی‌تر: LED ها می‌توانند تا 10 برابر بیشتر از لامپ‌های هالوژن یا فلورسنت دوام داشته باشند. طول عمر متوسط یک پروژکتور ال ای دی بیش از 20000 ساعت است. بنابراین هزینه نگهداری از آن‌ها به شدت کمتر و فرایند آن آسان‌تر است. 
• تولید گرمای کمتر: LED ها گرمای بسیار کمتری نسبت به لامپ های هالوژن یا فلورسنت تولید می‌کنند. این ویژگی علاوه بر اینکه تاثیرات مثبتی در محیط زیست دارد، باعث افزایش عمر محصولات روشنایی می‌شود. 
• صدای کمتر: LED ها به دلیل تولید گرمای کمتر، پروژکتورهای کم صداتری نسبت به پروژکتورهای گازی ایجاد می‌کنند.
• تنوع رنگ نور: با استفاده از پروژکتور ال ای دی دیگر برای رنگ‌های نورپردازی با چالش مواجه نخواهید شد و تقریباً تمامی رنگ نورهای ممکن را می‌توانید برای نورپردازی استفاده کنید. 
• مصرف برق کمتر: یک پروژکتور ال ای دی و یک پروژکتور گازی در یک توان مصرفی مشابه، میزان روشنایی متفاوتی خواهند داشت. مصرف برق محصولات ال ای دی بسیار کمتر است و در نتیجه باعث کاهش هزینه‌های مصرف برق شما خواهند شد.

با این حال، پروژکتورهای LED نیز دارای برخی معایب هستند، به طور مثال پروژکتورهای LED معمولاً از پروژکتورهای قدیمی گران‌تر هستند و تعمیر آن‌ها نیز دشوار است. 

اجزا و قطعات پروژکتور ال ای دی

اگرچه پروژکتورهای ال ای دی انواع مختلفی دارند اما چند قطعه زیر میان آن‌ها مشترک است که در ادامه هر کدام را توضیح داده‌ایم:

• چیپ LED: تراشه یا چیپ LED هسته اصلی یک پروژکتور LED است. چیپ یک قطعه کوچک و معمولاً مربع شکل است و از مواد نیمه هادی تولید می‌شود. هنگامی که جریان الکتریکی از تراشه LED عبور می‌کند، نور ساطع می شود. چیپ‌های LED در رنگ‌های مختلف مانند قرمز، سبز و آبی موجود هستند. این رنگ‌ها را می‌توان با هم ترکیب کرد تا نور سفید ایجاد شود. البته امروزه دیگر از خود تراشه ال‌ای‌دی مستقیماً استفاده نمی‌شود و به‌جای آن از تراشه‌های SMD و COB استفاده می‌شود. 
• درایور: درایور یک قطعه الکترونیکی است که وظیفه تبدیل برق 220 ولت به ولتاژ مناسب ال ای دی‌ها را به‌عهده دارد. درایور این اطمینان را به ما می‌دهد که LEDها با ولتاژ و جریان مناسب کار می‌کنند. محصولات روشنایی داخل بازار به دو دسته اصلی تقسیم بندی می‌شوند یا دارای درایور داخلی هستند یا به صورت بدون درایور هستند. در مدل بدون درایور چیپ‌ها مستقیم روی برد نصب می‌شوند. پروژکتور با درایور داخلی طول عمر بالاتری دارد و تعمیر آن نیز آسان‌تر است. 
• هیت سینک: هیت سینک یک قطعه فلزی است که از چیپ LED محافظت و گرمای آن را دفع می‌کند. LED ها گرمای زیادی تولید می‌کنند، بنابراین مهم است که این گرما از داخل قاب خارج شود تا عمر مفید آن‌ها کاهش نیابد.
• بدنه: بدنه پروژکتور LED تمام قطعات را در کنار هم نگه می‌دارد. همچنین از آن برای محافظت از پروژکتور در برابر آب و گرد و غبار استفاده می‌شود. آلومینیوم و پلاستیک از رایج‌ترین موادها برای ساخت بدنه هستند. 

دلایل سوختن پروژکتور ال ای دی

پروژکتورهای LED معمولاً عمر طولانی‌تری نسبت به پروژکتورهای قدیمی دارند، اما ممکن است در نهایت بسوزند. دلایل زیادی برای سوختن پروژکتورهای LED وجود دارد، از جمله:

• نوسانات ولتاژ: نوسانات ولتاژ می‌تواند باعث آسیب به LED ها و سایر قطعات الکترونیکی پروژکتور شود.
• گرمای بیش از حد: همانطور که در قسمت قبل اشاره شد LED ها گرمای زیادی تولید می‌کنند. اگر هیت سینک به درستی کار نکند، گرما می‌تواند باعث خرابی LED شود.
• ضربه یا سقوط: ضربه یا سقوط می‌تواند باعث آسیب به LED ها یا سایر قطعات پروژکتور شود.
• استهلاک: با گذشت زمان، LED ها به تدریج فرسوده می‌شوند و ممکن است در نهایت بسوزند.
• چیپ بی‌کیفیت: یکی از نکات مهم درباره هر محصول روشنایی ال ای دی، نوع چیپ تا تراشه است. در بازار تراشه‌ها با رنج قیمتی گسترده و از برندهای مختلفی در دسترس هستند. تراشه‌های بی‌کیفیت، ارزان قیمت هستند و به مرور زمان شدت نور آن‌ها کاهش می‌یابد و رنگ نور تغییر می‌کند.
• درایور نامناسب: در قسمت قبل هم اشاره کردیم، محصولات روشنایی ممکن است فاقد درایور باشند که طول عمر کمتری نیز دارند. اما گاهی شرکت‌ها در محصولات دارای درایور داخلی، از یک درایور بی‌کیفیت یا نامناسب استفاده می‌کنند. کیفیت درایور، رابطه مستقیمی با کیفیت محصول دارد و اگر خوب نباشد، عمر مفید پروژکتور کاهش می‌یابد. گاهی شرکت‌ها ممکن است از درایور با توان کمتر استفاده کنند. این موضوع نیز باعث آسیب به محصول و نهایتاً سوختن آن می‌شود. 
• عدم نصب هیت سینک: اگر گرمای داخل محصول به درستی خارج نشود، عمر تراشه‌های ال ای دی کاهش می‌یابد. گاهی شرکت‌ها به جای استفاده از هیت سینک، بدنه آلومینیومی به کار می‌برند که این موضوع نیز باعث تجمع گرما داخل محصول می‌گردد. همچنین ممکن است تعداد هیت سینک‌ها با توان و گرمای چراغ، هم‌خوانی نداشته باشد و در نتیجه گرما به خوبی از محصول خارج نمی‌شود. 
• مواد بی‌کیفیت بدنه: بهترین ماده اولیه برای تولید بدنه، آلومینیوم است که گرمای اضافی را خارج می‌کند. ممکن است شرکت‌ها از مواد اولیه دیگری مانند سرب در تولید بدنه استفاده کنند که باعث تجمع گرما می‌شود. 

روش تعمیر پروژکتور ال ای دی

تعمیر پروژکتور ال ای دی می تواند یک کار چالش برانگیز باشد، به خصوص اگر تجربه زیادی در تعمیر تجهیزات الکترونیکی ندارید. با این حال، اگر مراحل زیر را دنبال کنید، ممکن است بتوانید پروژکتور خود را تعمیر کنید.

1. قبل از شروع تعمیر، باید پروژکتور خود را به طور ایمن جدا کنید. باید کاملاً برق ورودی به پروژکتور قطع شود و سیم‌کشی‌های آن جدا گردند وگرنه خطر برق‌گرفتگی وجود دارد.
2. قاب را باز کنید. بعضی از مدل‌ها پیچی هستند و به راحتی با یک پیچ‌گوشتی می‌توان آن را باز کرد. اما بعضی از شرکت‌ها محصول را با چسب پلمپ و مونتاژ می‌کنند، در چنین شرایطی برای باز کردن محصول از سشوار حرارتی و حلال‌های مخصوص چسب می‌توانید استفاده کنید. 
3. عیب یابی کنید. اولین قدم در تعمیر پروژکتور ال ای دی، عیب یابی است. این کار را می‌توان با استفاده از ابزارهای ساده مانند یک مولتی متر انجام داد. اگر LED ها سوخته باشند، باید آنها را تعویض کنید. اگر درایور خراب است، باید آن را نیز تعویض کنید.
4. بعد از باز کردن پروژکتور، اگر ال ای دی خراب شده باشد، معمولاً رنگ آن تغییر می‌کند و سیاه رنگ است. برای تعویض LED دو سمت آن را با هویه حرارت دهید تا جدا شود و سپس با انبر کوچک یا موچین جدا می‌کنیم. مراقب باشید به برد ال ای دی آسیبی نرسد. به همان ترتیبی که LED خراب را جدا کرده‌ایم، یک LED جدید به جای آن قرار می‌دهیم و سپس دو طرف آن را به برد لحیم می‌کنیم. 
5. در حالتی که درایور سوخته باشد، باید با یک درایور با همان مشخصات و توان (وات) آن را جایگزین کنید.
6. در شرایطی خاص ممکن است که کل بورد PCB آسیب ببیند، در این حالت باید آن را کاملاً جدا و با قطعه جدید جایگزین کنید.
7. پروژکتور را مجدداً مونتاژ کنید. پس از تعویض LED ها یا درایور، پروژکتور را مجدداً مونتاژ کنید.

اگر مطمئن نیستید که چگونه پروژکتور خود را تعمیر کنید، توصیه می شود آن را توسط یک تکنسین واجد شرایط تعمیر کنید. تعمیر پروژکتور توسط خودتان ممکن است خطرناک باشد. به نکات زیر نیز توجه کنید:

• قبل از شروع تعمیر، مطمئن شوید که پروژکتور به برق وصل نیست.
• اگر تجربه زیادی در تعمیر تجهیزات الکترونیکی ندارید، از کمک یک تکنسین واجد شرایط استفاده کنید.
• از ابزارهای مناسب برای تعمیر پروژکتور استفاده کنید.
• در حین تعمیر پروژکتور، مراقب باشید تا به قطعات آسیب نرسانید.

چطور از پروژکتور ال ای دی نگهداری کنیم؟

نگهداری صحیح از پروژکتور ال ای دی به افزایش طول عمر آن و جلوگیری از مشکلات احتمالی کمک می‌کند. برای افزایش عمر این نورافکن‌ها به نکات زیر توجه کنید:

• پروژکتور خود را در یک مکان خنک و خشک نگهداری کنید. اگرچه پروژکتور ال ای دی ضدآب است اما تماس طولانی با آب و رطوبت باعث خرابی آن می‌شود.  LED ها گرمای زیادی تولید می‌کنند، بنابراین مهم است که پروژکتور خود را در مکانی خنک قرار دهید. 
• نوسانات ولتاژ باعث آسیب به LED ها و سایر قطعات پروژکتور می‌شود. توصیه می‌کنیم از عدم نوسان ولتاژ اطمینان حاصل کنید.
• پروژکتور را به طور منظم تمیز کنید. گرد و غبار و کثیفی باعث کاهش جریان هوا و افزایش دمای پروژکتور می‌شود.
• پروژکتور خود را بیش از حد روشن نکنید. روشن کردن بیش از حد پروژکتور باعث کاهش طول عمر LED ها می‌شود.
• اگر پروژکتور خود را به مدت طولانی استفاده نمی‌کنید، آن را خاموش و از برق جدا کنید. این به جلوگیری از خرابی قطعات پروژکتور کمک می‌کند.