هشتگهای محبوب:
8 علت سوختن بوبین کنتاکتور + راهکارهای جلوگیری از آن
یکی از تجهیزات بسیار مهم در سیستمهای قدرت و توزیع برق، انواع کنتاکتور است. مانند هر تجهیزات و لوازم الکتریکی، کنتاکتورها نیز از اجزای مختلفی تشکیل شدهاند. بوبین یا سلف که با نام سیم پیچ نیز شناخته میشود یکی از سادهترین تجهیزات الکتریکی و در عین حال مهمترین جزء کنتاکتور است. یک سیمپیچ از جنس هادی مس که بهصورت منظم و دایرهوار به دور یک هسته پیچیده شده، ساختار بوبین کنتاکتور را شکل میدهد. این قطعه بر اساس خاصیت الکترومغناطیسی فیزیکی کار میکنند. به همین دلیل بر اثر عوامل مختلف شاهد سوختن بوبین در کنتاکتور باشیم.
نحوه عملکرد بوبین کنتاکتور
همانطور که گفته شد یکی از مهمترین اجزای داخل کنتاکتورها بوبین یا سلف نام دارد که در واقع همان سیم پیچ داخل کنتاکتور است. بوبین داخل کنتاکتور یک سیم پیچ الکتریکی است که در زمان عبور جریان از آن میدان مغناطیسی ایجاد شده که این موضوع منجر به حرکت هسته متحرک کنتاکتور میشود. در این شرایط کنتاکتهای قدرت در کنتاکتور بسته شده و جریان الکتریکی به سمت بار هدایت میشود. بر این اساس هر زمان که جریان قطع شود، میدان مغناطیسی از بین رفته و در نتیجه کنتاکتها مجدد باز میشوند.
به زبان سادهتر باید گفت که اصلیترین وظیفه بوبین در کنتاکتور، امکانپذیر کردن اتصال کنتاکتها است. بوبینها معمولاً در دو نوع AC و DC در دسترس هستند که در بازههای ولتاژی ۲۴، ۴۸، ۱۱۰، ۲۲۰ و ۳۸۰ میتوان آنها را انتخاب کرد.
علائم سوختن بوبین کنتاکتور
سوختن بوبین کنتاکتور با یک سری نشانهها و علائم همراه است که شناسایی به موقع آنها میتواند سرعت عیبیابی و تعمیر کنتاکتور را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. از مهمترین علائم و نشانههای سوختن بوبین کنتاکتور عبارتند از:
- گرم شدن غیر عادی و بیش از حد بوبین
- به مشام رسیدن بوی سوختگی
- عدم عملکرد صحیح کنتاکتور
علت سوختن بوبین کنتاکتور
همانطور که اشاره شد بوبین وظیفه دارد اتصال کنتاکتها در کنتاکتور را برقرار کند. به همین دلیل یکی از مهمترین قطعات کنتاکتور به حساب میآید. این قطعه الکتریکی ممکن است به مرور زمان در اثر عوامل مختلف دچار خرابی و اختلال در عملکرد شود. ازاینرو، آشنایی با دلایل سوختن بوبین کنتاکتور که میتواند پیامدهای منفی جبرانناپذیر مانند خرابی دستگاه یا بروز آتشسوزی را به دنبال داشته باشد، از اهمیت زیادی برخوردار است.
1. اتصال حلقه در بوبین
یکی از مشکلات رایج که باعث سوختن بوبین کنتاکتور میشوند، اتصال حلقه در بوبین است. زمانی که یک حلقه الکتریکی در مدار بوبین شکل بگیرد، باعث میشود که جریان برق در حلقه به صورت پیوسته در جریان باشد که این موضوع باعث افزایش بار و دما در بوبین میشود.
اتصال حلقه در بوبین به طور معمول به دلیل خراب شدن برخی از قطعات یا نقص در اتصالات مداری به وجود میآید. در صورتی که اتصالات مداری به دقت نصب شوند از بروز این مشکل تا حد زیادی جلوگیری میشود. اما در صورتی که به هر دلیل اتصال حلقه در بوبین رخ داد باید در اسرع وقت نسبت به تعمیر یا تعویض بوبین کنتاکتور اقدام کرد.
2. وصل بودن بوبین کنتاکتور در ساعات طولانی
در صورتی که بوبین کنتاکتور برای مدت زمان طولانی و به صورت مداوم متصل باشد شاهد افزایش درجه حرارت، افزایش میزان مصرف انرژی، قطع و وصلی کوتاه در زمان افت ولتاژ لحظهای و در نهایت کاهش عمر مفید بوبین خواهیم بود. اگر به هر دلیل کنتاکتور برای مدت زمان طولانی و به صورت مداوم فعال باشد، افزایش دما و افزایش بار باعث وارد شدن سیب و سوختن بوبین میشود. با استفاده از تایمرها یا سیستمهای خودکار میتوان اتصالات طولانی مدت را کاهش داده و از سوختن بوبین کنتاکتور جلوگیری کرد.
3. عدم استفاده از ولتاژ استاندارد
بوبین کنتاکتور مانند هر قلعه الکتریکی دیگر در یک محدوده استاندارد ولتاژ کار میکند. در صورتی که به هر دلیل ولتاژ ورودی بیش از حد استاندارد قابل تحمل برای بوبین کنتاکتور باشند، حرکات لرزشی در بوبین ایجاد شده و باعث سوختن آن میشود. به همین دلیل توصیه میشود که به منظور افزایش عمر مفید بوبین و عملکرد بهینه از ولتاژ نامی استاندارد و مناسب استفاده شود.
4. گرم شدن بیش از حد کنتاکت های بوبین
با توجه به اینکه کنتاکتور سه فاز بیشتر در مدارها استفاده میشود و سطح جریان عبوری از آن بالاست، همواره خطر گرم شدن وجود دارد. افزایش بیش از اندازه دمای کنتاکتها میتواند باعث گرم شدن بیش از حد بوبین و در نتیجه سوختن آن شود. به طور معمول افزایش جریان برق یا بروز مشکل در سیستمهای خنک کننده کنتاکتها باعث به وجود آمدن این مشکل میشود. در صورت استفاده از کنتاکتهای با ظرفیت مناسب و همچنین بررسی منظم سیستم خنک کننده این مشکل رخ نخواهد داد.
5. بسته نشدن مدار هسته و وجود فاصله هوایی
یکی از مهمترین دلایل سوختن بوبین کنتاکتور بسته نشدن مدار هسته و وجود فاصله هوایی است. در صورتی که مدار هسته کنتاکتور به صورت کامل بسته نشود، اتصال الکتریکی برقرار نشده و در نتیجه منجر به سوختن بوبین میشود. خرابی قطعات مداری یا وجود آلودگی خارجی در مدار هسته از مهمترین دلایل بروز این مشکل هستند. با تمیز کردن مسیر هسته و سطح قطبها میتوان از به وجود آمدن این وضعیت جلوگیری کرد.
6. باز نشدن کنتاکت کمکی مقاومت پیش گذار
یکی دیگر از دلایل مهم سوختن بوبین کنتاکتور، باز نشدن کنتاکت کمکی مقاومت پیشگذار در جریان مستقیم است. در صورتی که این کنتاکتها به درستی باز نشوند جریان برق به صورت پیوسته در مدار جریان پیدا کرده که این موضوع افزایش دما و سوختن بوبین را به همراه دارد. با بررسی مقاومت پیشگذار و در صورت نیاز تعمیر ا تعویض بوبین میتوان این مشکل را برطرف کرد.
7. اتصالی داشتن مقاومت پیش گذار
در بسیاری از موارد اصلیترین علت سوختن بوبین کنتاکتور اتصالی داشتن مقاومت پیشگذار در جریان مستقیم است. در این شرایط با تعویض مقاومت پیشگذار این مشکل را رفع میکنند.
8. اضافه بار
در بسیاری از موارد عبور جریان بیش از حد مجاز از کنتاکتور باعث میشود که به دلیل اضافه بار زیاد بوبین دچار گرمای شدید شده و در نتیجه خراب شود یا بسوزد. به همین دلیل باید از اضافه بار نیز جلوگیری کرد تا سوختن کنتاکتور رخ ندهد.
چگونه از سوختن بوبین کنتاکتور جلوگیری کنیم؟
با توجه به اینکه سوختن بوبین کنتاکتور میتواند عملکرد دستگاه را تحت تاثیر قرار داده و مشکلات زیادی به همراه داشته باشد، با انجام یک سری اقدامات میتوان از سوختن بوبین جلوگیری کرد. از جمله این اقدامات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بررسی دوره و منظم کنتاکتور به منظور اطمینان از عملکرد صحیح
- نصب فیوز مناسب
- استفاده از کنتاکتورهای با ظرفیت مناسب
- خرید کنتاکتور از بهترین برندهای بازار
نشانههای خرابی کنتاکتور
با توجه به عملکرد کنتاکتور واضح است که یکی از مهمترین قطعات برق صنعتی محسوب میشود و اصلیترین وظیفه کنتاکتور در لوازم و تجهیزات مختلف قطع و وصل کردن مدار است. سوختن بوبین یکی از رایجترین دلایل خرابی کنتاکتور است، اما تنها مشکل نیست و این قطعه مهم و پرکاربرد ممکن است به مرور زمان به دلایل مختلف دچار خرابی و اختلال شود. لیست خرابیها و اختلالاتی که کنتاکتور با آنها مواجه میشود، عبارتند از:
1. سوختن بوبین کنتاکتور
یکی از مهمترین علائم و نشانههای خرابی کنتاکتور، سوختن بوبین است. در صورتی که بوبین کنتاکتور به هر دلیل بسوزد این قطعه نمیتواند به صورت صحیح عمل کند. در این شرایط در صورتی که ولتاژ و جریان در داخل دستگاه محافظت نشود، احتمال وارد شدن آسیب جدی به دستگاه و همچنین آتشسوزی بسیار بالا خواهد بود.
2. اتصال کوتاه کنتاکتور
یکی از مهمترین نشانههای خرابی یا سوختن کنتاکتور به عنوان یک کلید حفاظتی در مدارهای الکتریکی، بروز اتصال کوتاه است. زمانی که اتصال کوتاه در کنتاکتور رخ میدهد نشان دهنده این است که گرد و غبار، گازهای خورنده و رطوبت زیادی به این قطعه وارد شده است. زمانی که اتصال کوتاه در کنتاکتور رخ میدهد بدون شک باعث خرابی کنتاکتور میشود.
3. جوش خوردگی کنتاکتور
یکی دیگر از نشانهها و علائم خرابی کنتاکتور، جوش خوردگی آن است؛ به این معنی که دستگاه به دلیل وجود شوک الکتریکی جوش بخورد. عوامل زیادی وجود دارد که میتواند باعث جوش خوردگی در کنتاکتور شود؛ زمانی که به دلیل هر کدام از این عوامل جوش خوردگی رخ دهد، به طور قطع میتوان گفت که کنتاکتور خراب شده است.
4. پرش هسته آهنی
یکی دیگر از نشانههایی که با مشاهده آن میتوان به خراب شدن کنتاکتور پی برد، پرش هسته آهنی است. پرش هسته آهنی که یکی از نشانههای خراب شدن کنتاکتور است، به دلایل مختلفی رخ میدهد؛ به عنوان مثال یکی از دلایل پرش هسته، گیر کردن هسته آهنی است. زمانی که فنر هسته کنتاکتور ضعیف شود جذب آن کند و کندتر شده و کنتاکتور به مرور فرسوده میشود.
5. صدای موجود در کنتاکتور
برخی مواقع در صورت شنیدن صدای نامتعارف از تجهیزات الکتریکی، میتوان به خراب شدن آنها پی برد. یکی از نشانههای خرابی کنتاکتور نیز شنیدن صدا از این قطعه است. در صورتی که صدای ویز ویز آرام از دستگاه به گوش برسد به احتمال زیاد نشان دهنده وجود خرابی در کنتاکتور است. در این شرایط باید به این صدا به دقت توجه کرده و نسبت به شناسایی علت و رفع آن اقدام کرد.
پیشنهادهای ویژه شما
سیم افشان 1 در 1.5 افشار نژاد خراسان کلاف صد متری
