جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
امروزه انواع کابل برق، فیبر نوری و مخابراتی نقش بسزایی در انتقال اطلاعات و ارتباطات دارند. این کابلها معمولاً در زیرساختهای حساس و مهم همچون شبکههای برق، ارتباطی و فناوری اطلاعات به کار گرفته میشوند. در شرایط وقوع بحرانهای طبیعی یا حملات عمدی، آسیبدیدگی انواع سیم و کابل میتواند خسارات جبرانناپذیری به بار آورد. ازاینرو، طراحی و ساخت کابلهای مقاوم در برابر حملات و شرایط سخت محیطی، از ضرورتهای انکارناپذیر در دنیای امروز است. در مقاله “کابل آرموردار چیست؟” به معرفی این کابل؛ انواع و کاربرد آن خواهیم پرداخت.
کابل آرموردار (armored cable) یا زرهدار یک نوع کابل است که دارای یک لایه محافظتی اضافی به شکل زره است. این لایه زرهای که اغلب از فلزات نظیر فولاد، آلومینیوم یا فیبرهای چند ساختی تشکیل شده، کابل را در برابر خطرات خارجی مانند خراش، فشار و حتی حملات حیوانات واقعی یا ناخواسته محافظت میکند. این نوع کابلها برای استفاده در شرایطی که خطرات فیزیکی بیشتری وجود دارد، مانند محیطهای سخت یا در فضاهای با رفت و آمد بالا، مناسب هستند.
کابلهای آرموردار دارای یک لایه محافظ بیرونی از جنس فولاد یا آلومینیوم هستند که آنها را از آسیبهای فیزیکی و مکانیکی محافظت میکند. این نوع کابل معمولاً برای استفاده در محیطهای پرخطر یا شرایط سخت مورد استفاده قرار میگیرد. در مقابل، کابل بدون آرمورد برای شرایط سادهتر مناسب است. اگر نیاز باشد که کابل در داخل دیوار، داخل کانال محافظ یا در فضاهای بسته و امن نصب شود، استفاده از کابل بدون آرمورد مقرونبهصرفهتر خواهد بود و همان کارایی لازم را ارائه میدهد. همچنین در پروژههایی که هزینه اهمیت زیادی دارد و خطر آسیبدیدگی کابل پایین است، انتخاب کابل بدون زره گزینه اقتصادیتری محسوب میشود.
| ویژگی | کابل آرموردار | کابل بدون آرمور |
| مقاومت مکانیکی | بسیار بیشتر؛ در برابر فشار، ضربه، سایش، نفوذ حیوانات و شرایط سخت زمینی مقاومتر است. | مقاومت کمتر؛ برای محیطهای محافظتشده یا داخل دیوار و کانال مناسبتر است. |
| قابلیت نصب / انعطافپذیری | کمی سنگینتر و سختتر در خم شدن یا نصب در مسیرهای پیچیده؛ حمل و نقل آن هم سختتر است. | سبکتر، انعطافپذیرتر و آسانتر برای نصب در فضاهای تنگ یا مسیرهای خمدار مناسب است. |
| قیمت | به دلیل لایه محافظ و مواد مستحکمتر قیمت آن بالاتر است. | بهدلیل ساخت سادهتر و مواد کمتر، ارزانتر است. |
| طول عمر و نگهداری | در محیطهای سخت عمر بیشتری دارد چون کمتر آسیب میبیند؛ هزینه تعمیر و تعویض کمتر است. | در محیطهای بدون خطر کارایی خوبی دارد، اما در شرایط سخت زودتر آسیب میبیند و نیاز به تعمیر یا تعویض بیشتری دارد. |
| موارد کاربردی | مناسب برای کابلکشی زیرزمینی، محیطهای صنعتی، مناطقی که احتمال آسیب مکانیکی زیاد است یا جایی که کابل بیرون از ساختمان نصب میشود. | مناسب برای داخل ساختمان، دیوارها، کانالها و محیطهایی که کابل محافظتشده و احتمال ضربه یا فشار کم است. |
شیلد و آرمورد هر دو برای حفاظت از کابلهای برق استفاده میشوند، اما مفهوم آنها متفاوت است:
بنابراین، شیلد عمدتاً برای مقابله با نویزهای الکترومغناطیسی و آرمورد برای حمایت فیزیکی کابل در برابر خطرات مکانیکی مانند فشار و کشش استفاده میشود و نباید از کابل شیلد دار به جای کابل آرموردار استفاده کرد.
| شیلد | آرمور | |
| وظیفه اصلی | محافظت از سیگنال در برابر تداخل الکترومغناطیسی و کاهش نویز | محافظت فیزیکی و مکانیکی کابل در مقابل فشار، ضربه، سایش و آسیب محیطی |
| کاربرد | کابلهای داده، کنترل، سیگنال و مخابرات؛ مناسب برای محیطهایی با نویز و تداخل بالا | کابلهای قدرت، زیرزمینی و صنعتی؛ مناسب محیطهای دارای فشار مکانیکی |
| انعطافپذیری و وزن | افزایش وزن و کاهش انعطاف در کابل | بسیار سنگینتر و سختتر در خم شدن، مخصوصاً در زره فلزی ضخیم |
| هزینه | نسبتاً ارزانتر | گرانتر به دلیل لایههای فلزی و مقاومت مکانیکی بالا |
در برخی کابلها هم شیلد و هم آرمورد استفاده میشود. در این حالت شیلد وظیفه جلوگیری از تداخلات الکترومغناطیسی و زره وظیفه حفاظت مکانیکی را بر عهده دارد. چنین کابلهایی معمولاً در مکانهایی به کار میروند که هم نیاز به کیفیت بالای سیگنال وجود دارد و هم کابل باید در برابر آسیبهای فیزیکی مقاوم باشد.
کابلهای زره دار معمولاً با استفاده از علامت اختصاری زیر نشان داده میشوند:
این علامت اختصاری بیانگر وجود لایهای از جنس فولاد، آلومینیوم یا موادی شبیه آن به منظور پوشش و محافظت کابل در برابر آسیبهای مکانیکی است. بنابراین زمانی که علامت A.C یا AC در انتهای نام یک کابل به کار رفته باشد، نشاندهنده این است که آن کابل از نوع زرهدار یا آرموردار است.
ساختار این کابل از یک هادی که معمولاً مسی یا آلومینیومی و عایق آنکه PVC یا XLPE تشکیل میشود.

سیم هادی همانطور که از نامش پیداست نقش انتقال نیرو در کابل زره دار را بر عهده میگیرد. در این کابلها هم از مس به عنوان رسانا استفاده میشود که رسانایی الکتریکی بسیار قوی دارد و هم از آلومینیوم که رسانای ضعیفتری نسبت به مس دارد.
در قسمت عایق نیز از PVC و XLPE استفاده شده است. مزیت XLPE این است که انعطاف پذیرتر است اما قیمت بالایی دارد. PVC انعطاف کمتری دارد اما قیمت آن ارزانتر است.
مشخصات فنی این کابل شامل بررسی دقیق اجزای آن مانند هادی، نوع عایق، فیلر داخلی، جنس آرمور و روکش خارجی است که هرکدام نقش مهمی در عملکرد و دوام کابل دارند.
هادی کابل آرموردار از مس یا آلومینیوم ساخته میشود. در بیشتر کاربردها، مس به دلیل هدایت الکتریکی بهتر انتخاب میشود، بهویژه در کابلهای فشار ضعیف و متوسط. این هادیها میتوانند به صورت خشک (سخت)، نیمهافشان یا افشان تولید شوند که میزان انعطافپذیری کابل را تعیین میکند. تعداد رشتههای هادی ممکن است از یک رشته تا چند رشته (مثلاً ۱ تا ۵ رشته) متغیر باشد. سطح مقطع هادیها نیز بر اساس نیاز پروژه انتخاب میشود و در کابلهای بزرگ میتواند تا حدود ۶۳۰ میلیمتر مربع هم برسد.
برای عایقکاری هادیها در کابل آرموردار، معمولاً از مواد PVC یا XLPE (پلیاتیلن کراسلینکشده) استفاده میشود. این عایقها نقش مهمی در جلوگیری از اتصال کوتاه، افزایش ایمنی و حفاظت کابل دارند. در برخی کابلها، عایق دارای ویژگیهای خاصی مثل مقاومت در برابر حرارت، رطوبت، مواد شیمیایی، اشعه فرابنفش (UV)، حشرات یا جوندگان است تا طول عمر کابل در شرایط مختلف محیطی افزایش یابد.
فیلر یا بدینگ داخلی بین هادیهای عایقشده و لایه آرمور قرار میگیرد. وظیفه اصلی آن پر کردن فضای خالی، حفظ شکل دایرهای کابل و جلوگیری از نفوذ آب یا رطوبت است. معمولاً جنس فیلر از مواد پلاستیکی مانند PVC یا PE انتخاب میشود. این لایه علاوه بر کمک به استحکام داخلی، به کاهش فشار مستقیم بر هادیها و افزایش یکنواختی ساختار کابل نیز کمک میکند.
لایه آرمورد در کابل آرموردار نقش زره محافظ را ایفا میکند. این لایه اغلب از جنس فولاد ساخته میشود که به شکل سیم فولادی گالوانیزه (Wire Armour) یا نوار فولادی (Steel Tape Armour) به دور کابل پیچیده یا قرار داده میشود. در برخی موارد برای کاهش وزن، از آلومینیوم نیز به عنوان آرمورد استفاده میشود، هرچند مقاومت مکانیکی فولاد بیشتر است. ضخامت و نوع زره باید بر اساس استانداردها انتخاب شود تا بتواند حفاظت کافی در برابر فشار، ضربه و آسیبهای مکانیکی محیطی را فراهم کند.

آرمورد کابلها لایهای محافظتی است که از جنس فلز ساخته میشود و وظیفه حفاظت کابل در برابر آسیبهای مکانیکی و فشار را بر عهده دارد. انواع مختلفی از زره شامل سیمی، نواری و فلت وجود دارد که هرکدام بسته به نیاز مقاومت و انعطافپذیری متفاوتی ارائه میدهند.
مزایا: مقاومت مکانیکی بسیار بالا در برابر فشار، ضربه و کشش؛ مناسب برای نصبهای زیرزمینی، عمودی یا مکانهایی که کابل وزن زیادی تحمل میکند.
معایب: انعطافپذیری کمتر، وزن زیاد و هزینه بالاتر؛ نصب در مسیرهای خمیده دشوارتر است.
مزایا: انعطافپذیری بیشتر نسبت به سیمی، هزینه کمتر، مناسب برای مسیرهایی با خطر مکانیکی متوسط.
معایب: مقاومت مکانیکی و کششی کمتر نسبت به نوع سیمی؛ در برابر ضربههای سنگین و فشار زیاد ضعیفتر است.
مزایا: ضخامت کلی کمتر، وزن پایینتر و مناسب برای نصب در محیطهایی با فضای محدود.
معایب: مقاومت مکانیکی و تحمل کشش کمتر نسبت به نوع سیمی؛ در برابر فشار نقطهای آسیبپذیرتر است.
ژاکت خارجی لایهای است که بر روی آرمورد قرار میگیرد و نقش مهمی در محافظت کابل دارد. این روکش معمولاً از جنس PVC یا PE و از کابل در برابر عوامل محیطی مانند رطوبت، اشعه UV، تغییرات دما، مواد شیمیایی، روغن و آسیبهای فیزیکی محافظت میکند. همچنین باعث جلوگیری از تماس مستقیم آرمورد با محیط میشود و در برخی موارد ویژگیهای خاصی مانند ضد حریق بودن، هالوژنفری بودن، مقاومت در برابر جوندگان یا مقاومت در برابر اشعه خورشید را دارد. این ویژگیها بسته به نوع کاربرد و شرایط محیط نصب کابل انتخاب میشوند.
کابلهای آرموردار یا زرهدار دارای ویژگیها و مزایای مهم زیر هستند:
بنابراین استفاده از کابل آرموردار زمانی توصیه میشود که قرار است کابل در محیطهای سخت مثل زیر زمین نصب شود یا در معرض آسیبهای مکانیکی ناشی از سنگ، فشار، ضربه یا حتی حیوانات قرار بگیرد. در این شرایط لایه محافظتی کابل از آسیبدیدن هادی جلوگیری کرده و طول عمر آن را افزایش میدهد. درواقع، کابلهای آرموردار قابلیت اطمینان و پایداری سیستمهای مخابراتی و برق را در شرایط سخت افزایش میدهند.
کابلهای برق زرهدار در مواردی استفاده میشوند که محافظت بیشتر در برابر عوامل فیزیکی و محیطی مورد نیاز است. از این کابلها معمولاً در پلها، جادهها، پاساژها و مغازه ها، مناطق صنعتی و غیر صنعتی، زمینهای کشاورزی، نیروگاهها، راهآهن استفاده میشود که به دلایل مختلف کابلها ممکن است آسیب ببینند. یکی دیگر از کاربردهای کابلهای آن، در شبکهها و کابلهای فیبر نوری است که برای انتقال اطلاعات از طریق کابلهای شبکه از طریق تجهیزات شبکه نظامی استفاده میشود.
انواع کابل آرموردار (کابل زره دار)
کابلهای آرموردار به دلیل داشتن لایههای محافظتی فلزی یا مشابه، وزن بیشتری نسبت به کابلهای بدون زره دارند. همین موضوع باعث میشود حمل و نقل آنها سختتر باشد و در هنگام نصب نیاز به سازههای محکمتر برای پشتیبانی وجود داشته باشد. همچنین قیمت خرید کابلهای آرموردار بالاتر است زیرا مواد اولیه بیشتری در ساخت آنها استفاده میشود. از طرف دیگر، نصب این کابلها در مسیرهای خمیده یا فضاهای محدود دشوارتر است و انعطافپذیری کمی دارند. علاوه بر این، برای برش یا اتصال کابلهای آرموردار معمولاً به ابزارهای مخصوص و تخصص بیشتری نیاز است که میتواند فرآیند اجرا را پیچیدهتر کند.
کابلهای آرموردار بر اساس ساختار و جنس آمور یا همان محافظ خود انواع مختلفی دارند که برای استفادههای متنوعی طراحی شدهاند. برخی از انواع رایج شامل موارد زیر میشود:
کابل با آرمورد سیم فولادی (SWA) یک نوع کابل برق است که از چندلایه سازماندهی شده است. این کابل شامل هستهای از رسانا معمولاً فولادی و چندین لایه عایق و زره فولادی برای حفاظت در برابر خوردگی و حوادث مکانیکی است.
کابلهای SWA عمدتاً برای استفاده در محیطهایی با شرایط سخت و در برابر خطرات مکانیکی و رطوبت مناسب هستند. این کابلها به دلیل آرمورد فولادی، مقاومت بالایی در مقابل فشار و کشش دارند و معمولاً در ساختمانها، زمینهای باز، مناطق صنعتی و محیطهایی که نیاز به حمایت خاص برق دارند، استفاده میشوند.
مزایای استفاده از کابلهای SWA شامل مواردی همچون مقاومت در برابر شرایط نامساعد محیطی، حفاظت در برابر خوردگی، تأمین ایمنی بیشتر در برابر خطرات مکانیکی و قابلیت استفاده در فشار بالاست.
کابل با آرمورد نوار فولادی (STA) یک نوع کابل برق است که دارای محافظ فلزی نوار فولادی است. این نوع کابل معمولاً برای استفاده در شرایطی به عنوان کابلهای زیرزمینی یا در محیطهایی که نیاز به مقاومت در برابر فشار و خراشیدگی دارند، مورد استفاده قرار میگیرد.
مزایای استفاده از کابل STA شامل موارد زیر میشود:
کابل با آرمورد آلومینیومی (AWA)، یک نوع کابل است که دارای یک لایه زره آلومینیومی به عنوان پوشش محافظتی است. این نوع کابل برای مصارف خاصی طراحی شده است.
کاربردهای اصلی کابل با زره آلومینیومی شامل استفاده در محیطهایی است که نیاز به مقاومت در برابر فشار و خوردگی دارند. این کابلها معمولاً در محیطهایی با شرایط دشوار مانند نفت، گاز، معدنکاری و صنایع سنگین استفاده میشوند.
مزایای کابل با آرمورد آلومینیومی شامل مقاومت بالا در برابر خوردگی، مقاومت در برابر فشار و ضربه و عمر طولانیتر آنها نسبت به کابلهای معمولی است. این کابلها همچنین میتوانند در برابر شرایط سخت محیطی و دمایی مانند حرارت، سرما، رطوبت و تغییرات فشار به خوبی عمل کنند.
کابل زره دار غلاف سربی یک نوع کابل است که دارای یک لایه زره دار با غلاف سربی است. این نوع کابل معمولاً برای کاربردهایی که نیاز به محافظت از کابل در برابر تداخل الکترومغناطیسی یا محافظت از آن در برابر خطرهای محیطی دارند، استفاده میشود. مزایای استفاده از کابل زره دار غلاف سربی شامل موارد زیر میشود:
این کابلها معمولاً در محیطهای صنعتی، ایستگاههای تقویتکنندههای برق، سیستمهای ارتباطی و سایر برنامههایی که نیاز به محافظت بیشتری دارند، استفاده میشوند.

کابل آرمورد سیم افشان یک نوع کابل است که دارای یک لایه زره فلزی و دارای بافت مسی است. این نوع کابل افشان برای استفاده در محیطهایی که نیاز به مقاومت بیشتری در برابر فشار، ضربه، خوردگی و حتی حیوانات و انسانها دارند، مناسب هستند.
کابل آرمورد سیم افشان به دلیل دارا بودن لایه فلزی آرمور، در مقایسه با کابلهای دیگر میتوانند در مواردی که نیاز به مقاومت فیزیکی و مکانیکی بیشتری وجود دارد، مورد استفاده قرار گیرند. این کابلها میتوانند در اماکن با محیطهای سخت و صنعتی مانند صنایع نفت و گاز، کارخانهها و معادن مورد استفاده قرار گیرند.
مزایای کابل آرمورد سیم افشان شامل مواردی مانند مقاومت در برابر آسیبهای فیزیکی و مکانیکی بیشتر، محافظت در بقایای حیوانات و حتی ضد خوردگی و حیوانات خوراکی نیز است.
درنهایت، نوع مخصوصی از کابل زره دار سیم افشان وجود دارد که برای استفاده در فضاهای بیرونی یا زیرزمین مناسب است و معمولاً با لایههای مختلف زره و حفاظت تولید میشود، این نوع کابلها معمولاً با معیارهای خاصی همچون استاندارد IP مرتبط میشوند.
کابل شبکه زره دار کابلی است که در برابر خراشیدگی، خوردگی، خرابیهای مکانیکی و محافظت در برابر تداخل الکترومغناطیسی مقاوم است. این نوع کابل معمولاً برای محیطهای صنعتی، فضای باز یا مکانهایی که تحت تأثیر شرایط سخت قرار دارند، استفاده میشود. مزایای استفاده از کابل شبکه زره دار شامل موارد زیر میشود:
استفاده از کابل شبکه زره دار میتواند به افزایش امنیت و عملکرد شبکههای ارتباطی کمک کند و در محیطهایی که شرایط سخت و خطرناک وجود دارد، بسیار مفید است.
کابل آرموردار ضد حریق، یک نوع کابل نسوز از جنس سیلیکون (Silicon) است که به دلیل ویژگیهای خاص خود برای استفاده در شرایطی که حفاظت در برابر حریق و حرارت بالا اهمیت دارد، مناسب است. این نوع کابل معمولاً در مکانهایی که احتمال انتشار حریق وجود دارد، مورد استفاده قرار میگیرد. مزایای کابل آرموردار ضد حریق شامل موارد زیر میشود:
البته مهم است که هنگام استفاده از کابلهای آرموردار ضد حریق، استانداردها و دستورالعملهای معتبر صنعتی را رعایت کرده و نصب و استفاده صحیح از آنها را تضمین کرد.
در سیستمهای برقرسانی، کابلهای آرموردار بر اساس تعداد هسته و فاز به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. در ادامه، به بررسی سه نوع رایج این کابلها میپردازیم:
کابلهای آرموردار تک فاز معمولاً شامل دو هادی هستند: یک هادی فاز و یک هادی نول. این نوع کابلها برای مصارف خانگی، روشنایی و سیستمهای تکفاز مناسب هستند. وجود لایه آرمورذ در این کابلها، آنها را در برابر آسیبهای مکانیکی محافظت میکند و امکان نصب در مسیرهای دفنی یا محیطهای صنعتی را فراهم میآورد.
کابلهای آرموردار سه فاز دارای سه هادی فاز و یک هادی نول هستند. این نوع کابلها برای انتقال توان در سیستمهای صنعتی، پستهای برق و شبکههای توزیع سهفاز استفاده میشوند. ساختار آرموردار این کابلها، مقاومت بالایی در برابر فشارهای مکانیکی ایجاد میکند و آنها را برای نصب در محیطهای سخت و دفنی مناسب میسازد.
کابلهای آرموردار چهار هستهای معمولاً شامل سه هادی فاز و یک هادی نول هستند. این نوع کابلها برای سیستمهای سهفاز با نیاز به هادی نول مشترک یا برای تجهیزات صنعتی و تجاری کاربرد دارند. وجود لایه آرمورذ در این کابلها، حفاظت مکانیکی بالایی را فراهم میکند و آنها را برای نصب در مسیرهای زیرزمینی، محیطهای صنعتی یا مسیرهایی با خطر آسیب مکانیکی مناسب میسازد.
| نوع کابل | تعداد هسته | کاربرد اصلی | ویژگیهای ساختاری |
| تک فاز | 2 | مصارف خانگی و تکفاز | شامل یک هادی فاز و یک هادی نول با زره فولادی یا آلومینیومی |
| سه فاز | 3 یا 4 | سیستمهای صنعتی و توزیع برق سهفاز | شامل سه هادی فاز و یک هادی نول یا زمین، با آرمورد فولادی |
| چهار هستهای | 4 | سیستمهای سهفاز با نیاز به هادی نول مشترک | شامل سه هادی فاز و یک هادی نول، با زره فولادی یا آلومینیومی |