بالاست چیست؟ همه چیز درباره بالاست الکترونیکی

برای روشن شدن بسیاری از لامپ‌های روشنایی و جلوگیری از سوختن آن‌ها از بالاست الکترونیکی استفاده می‌شود. بالاست یک تجهیز با عملکرد ویژه است که افزایش ولتاژ جریان برای روشن شدن و سپس کنترل آن برای روشن ماندن و پیشگیری از سوختن را برای لامپ انجام می‌دهد.

برخی بالاست را با نام ترانس مهتابی می‌شناسند، ولی نباید بالاست را یکی از همان ترانس‌های قدیمی در نظر بگیریم. بدون شک بالاست الکترونیکی مزایای گسترده‌ای نسبت به ترانس و حتی بالاست مغناطیسی دارد. در ادامه مطلب به بررسی جزئیات بیشتری از انواع بالاست، عملکرد این تجهیزات و تفاوت آن‌ها با ترانس می‌پردازیم.

بالاست الکترونیکی چیست؟

بالاست نوعی مقاومت الکتریکی است که ولتاژ شروع لامپ‌های مختلفی مانند فلورسنت، مهتابی، LED و… را تامین می‌کند. پس از روشن شدن لامپ نیز جریان را متناسب با نیاز لامپ، کنترل و تنظیم خواهد کرد. به این ترتیب نه تنها لامپ روشن می‌شود، بلکه پس از گذشت مدت زمانی کوتاه نمی‌سوزد.

در صورتی که لامپ‌های فلورسنت، گازی و… بالاست الکترونیکی نداشته باشند؛ به طور کلی روشن نمی‌شوند یا اینکه فوراً می‌سوزند. دلیل این موضوع هم به ولتاژ بسیار زیاد جریان برای روشن شدن لامپ و عدم کنترل آن پس از روشن شدن مربوط است. بالاست این دو کار را انجام داده و جریان را کنترل می‌کند. کنترل میزان جریان هم باید متناسب با نوع لامپ انجام شود، زیرا هر یک از انواع لامپ به میزان جریان متفاوتی نیاز دارند. به بیان دیگر هیچ لامپی برای روشن ماندن به ولتاژ بالا و در حد ولتاژ شروع نیاز ندارد.

کاربرد بالاست چیست؟

بالاست الکترونیکی دو کار مهم انجام می‌دهد. ابتدا ولتاژ جریان را افزایش می‌دهد تا به سطح ولتاژ شروع برای روشن شدن لامپ برسد. سپس میزان جریان را کنترل می‌کند تا لامپ روشن بماند. بدون شک ولتاژ مورد نیاز لامپ برای روشن ماندن کمتر از ولتاژ شروع است.

چه لامپ‌هایی به بالاست نیاز دارند؟

همه لامپ‌هایی که در حال حاضر تولید می‌شوند، به بالاست نیاز ندارند. در ادامه مطلب لامپ‌های نیازمند بالاست الکترونیکی را معرفی می‌کنیم:

• لامپ‌های کم مصرف قدیمی
• لامپ ال ای دی
• لامپ فلورسنت
• لامپ بخار سدیم
• لامپ بخار جیوه

در صورتی که برای این لامپ‌ها بالاست الکترونیکی تعبیه نشود؛ یا روشن نمی‌شوند، یا اینکه به سرعت می‌سوزند. البته لامپ ال ای دی دقیقا بالاست ندارد، بلکه یک ترانس خاص دارد که مقدار ولتاژ و جریان را کاهش می‌دهد تا LED نسوزد.

بالاست‌ها چگونه کار می‌کنند؟

به طور کلی بالاست دو وظیفه مهم برعهده دارد. ابتدا ولتاژ/جریان را افزایش می‌دهد تا لامپ روشن شود. سپس جریان را تا حد نیاز لامپ کاهش می‌دهد تا لامپ نسوزد. به بیان دیگر وقتی لامپ روشن می‌شود، ابتدا به ولتاژ بسیار بالا نیاز دارد. اگر این ولتاژ بالا بعد از روشن شدن لامپ، ثابت بماند؛ لامپ خیلی داغ شده و به سرعت می‌سوزد یا آسیب جدی می‌بیند. بنابراین کار بالاست این است که به محض روشن شدن لامپ، ولتاژ و جریان برق ورودی را به سرعت کم و تنظیم کند تا لامپ در حالت عادی کار کرده و سالم بماند.

از طرفی وقتی لامپ، سرد و خاموش است؛ گاز درون آن فعال نیست. در این شرایط لامپ برای روشن شدن به یک جرقه بزرگ نیاز دارد تا گاز درون تیوب آن گرم و فعال شود. برای انجام این کار یک قطعه دیگر به نام استارتر (جرقه زن) همراه با بالاست، یک ولتاژ بسیار قوی در حدود 4000 ولت تولید می‌کند. این ولتاژ بالا در کمتر از 20 ثانیه تیوب لامپ را گرم کرده و گاز درون آن را برای روشن شدن آماده می‌کند. توجه داشته باشید، بالاست برای محافظت از قطعات داخلی خود در برابر رطوبت و لرزش، معمولا با رزین یا مواد مشابه پوشانده می‌شود. به طور کلی بالاست نقش تنظیم کننده و محافظت از لامپ را برعهده دارد. این اقدامات را نیز طی مراحل زیر انجام می‌دهد:

• جرقه زنی
• گرم کردن لامپ
• تنظیم و کنترل جریان
• حفاظت

بالاست الکترونیکی در دو سر لامپ، یعنی محل اتصال به جریان برق قرار می‌گیرد. به این ترتیب ولتاژ جریان را تنظیم و کنترل می‌کند.

ضرورت استفاده از بالاست

بسیاری از لامپ‌ها مانند ال ای دی، فلورسنت و گازی برای روشن شدن به ولتاژ بالا نیاز دارند. از طرفی ولتاژ جریان پس از روشن شدن لامپ باید به سرعت کاهش پیدا کند و به سطح مورد نیاز لامپ برسد. افزایش ولتاژ جریان و سپس کاهش آن را بالاست الکترونیکی انجام می‌دهد. بنابراین اگر بالاست نصب نشود؛ لامپ یا روشن نمی‌شود یا به سرعت می‌سوزد.

آیا بالاست قابل تعمیر است؟

مراحل تعمیر در بالاست لامپ‌ها غیرممکن نیست اما پیچیدگی دارد. برای همین زمانی‌که با یکی از مشکلات زیر در لامپ روبرو شدید بهترین راه، تعویض بالاست است.

• وزوز یا سوسو زدن لامپ
• دیر روشن شدن
• چشمک زدن

انواع بالاست و ترانس لامپ

مشاهده همه

• 
  بالاست الکترونیکی 20 وات متال هالید EHB020D نور
  295,100 تومان
• 
  بالاست الکترونیکی E-BALLAST 200w LVD نور
  414,600 تومان
• 
  بالاست 40 وات لامپ فلورسنت راما الکتریک BF4012
  439,000 تومان
• 
  بالاست 20 وات لامپ فلورسنت راما الکتریک BF2016
  439,000 تومان

معرفی انواع بالاست الکترونیکی

به طور کلی انواع بالاست الکترونیکی تولید شده در چهار دسته مختلف قرار می‌گیرند. در ادامه مطلب انواع بالاست الکترونیکی را به صورت مجزا معرفی و بررسی می‌کنیم:

1_ بالاست استارت قابل برنامه ریزی

بالاست استارت قابل برنامه ریزی مقاومت بالایی در برابر استارت‌های مکرر لامپ دارد. بنابراین با روشن و خاموش شدن بسیار زیاد لامپ، دچار آسیب نشده و طول عمر بالایی دارد. این تجهیز یک نوع بالاست پیشرفته است که قابلیت برنامه ریزی دارد. بالاست استارت قابل برنامه ریزی ابتدا توان را به فیلامان‌ها و گرمای اولیه را در کاتدها اعمال می‌کند. از طرفی با ایجاد یک ARC، ولتاژ مورد نیاز لامپ را تامین خواهد کرد. باتوجه به قابلیت‌های بالاست استارت قابل برنامه ریزی، از این تجهیز برای لامپ‌هایی که مکررا روشن و خاموش می‌شوند، استفاده می‌گردد.

2_ بالاست استارت ترکیبی

بالاست استارت ترکیبی از اجزای مختلفی مانند مدار گرم کننده الکترود، سوئیچ الکترونیکی، هسته، ترانس و سیم پیچ مغناطیسی ساخته می‌شود. البته بالاست استارت ترکیبی، مدار جدا کننده الکترود هم دارد. همین موضوع باعث جدا شدن مدار گرم کننده الکترود بعد از استارت می‌شود.

3_ بالاست آنی یا خیلی سریع

بالاست آنی یا خیلی سریع، انرژی بسیار بیشتری نسبت به سایر بالاست‌ها دارد. این بالاست، گرما و ولتاژ را به صورت همزمان و آنی به کاتد وارد می‌کند. این موضوع می‌تواند به عنوان یکی از معایب بالاست آنی هم در نظر گرفته شود، زیرا انرژی بسیار زیادی مصرف می‌کند.

4_ بالاست سریع

بالاست سریع بهترین انتخاب برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی است. همچنین این نوع بالاست انتخاب مناسبی برای لامپ‌هایی است که مدت زمان طولانی روشن می‌مانند. به بیان دیگر بالاست سریع برای لامپ‌هایی که مکررا روشن و خاموش می‌شوند، مناسب نیست. توجه داشته باشید، گرمای اولیه بالاست سریع به کاتد اعمال نمی‌شود، بلکه یک ولتاژ نسبتا بالا ایجاد می‌کند. هنگام روشن شدن لامپ، مواد سطح سرد الکترود سوزانده می‌شوند. به طور کلی این نوع بالاست برای سیکل‌های کاربری طولانی مناسب است.

فرق ترانس و بالاست

بسیاری از افراد تصور می‌کنند، بالاست و ترانس یکی هستند. در حالی که این دو تجهیز در کنار شباهت‌هایی که با یکدیگر دارند، دو قطعه متفاوت هستند. خلاصه‌ای از تفاوت ترانس و بالاست:

ترانس لامپ نمونه قدیمی بالاست محسوب می‌شود که عملکرد آن به وجود استارتر وابسته است. در حالی که بالاست یک نوع کیت الکترونیکی است که نیازی به استارتر ندارد.

سوالات متداول درباره بالاست

در مورد بالاست و انواع مختلف آن سوالات گوناگونی توسط کاربران مطرح می‌شوند. اطلاع از پاسخ این سوالات برای درک بهتر نقش و عملکرد بالاست، ضروری است. از جمله مهم‌ترین سوالات متداول و رایج پیرامون بالاست عبارتند از:

1_ بالاست مغناطیسی چیست؟

بالاست مغناطیسی نمونه قدیمی بالاست محسوب می‌شود که عملکرد آن به سیم پیچ و هسته آهنی وابسته است. البته استفاده از بالاست مغناطیسی هنوز هم رایج است. از این نوع بالاست برای لامپ‌های بخار جیوه، فلورسنت و… استفاده می‌شود.

2_ بالاست مهتابی چیست؟

مهتابی فلورسنت یکی از انواع لامپ‌هایی است که برای روشن شدن و کار کردن به بالاست نیاز دارد. منظور از بالاست مهتابی نیز نوعی بالاست است که قابلیت روشن کردن و روشن نگه داشتن لامپ مهتابی را دارد. به بیان دیگر این نوع بالاست می‌تواند ولتاژ شروع و تداوم روشن ماندن لامپ مهتابی را تامین کند.

3_ بالاست لامپ چیست؟

برخی از لامپ‌های قدیمی و جدید برای روشن شدن و همچنین روشن ماندن به بالاست نیاز دارند. بالاست ولتاژ جریان را به شدت افزایش می‌دهد تا لامپ روشن شود. سپس ولتاژ را تا سطح مورد نیاز و مناسب برای روشن ماندن همان لامپ کاهش می‌دهد. به این ترتیب، نه تنها لامپ روشن می‌شود، بلکه به سرعت نمی‌سوزد.

4_ لامپ بدون بالاست چیست؟

منظور از لامپ بدون بالاست، لامپی است که برای روشن شدن و راه‌اندازی به یک تجهیز خارجی نیاز ندارد. بلکه همه قطعات مورد نیاز برای روشن شدن این نوع لامپ درون آن تعبیه شده است.