کابل افشان چیست؟ + معرفی انواع و کاربردهای آن

کابل افشان یکی از انواع کابل‌های برق است که می‌تواند با کاربردهای مختلف در بسیاری از سیستم‌های الکتریکی و مخابراتی به کار رود. مهم‌ترین ویژگی کابل افشان، انعطاف‌پذیری بالای آن است و این ویژگی سبب شده تا در پروژه‌های مختلف از این کابل استفاده شود. در این مطلب از بلاگ آرتا الکتریک قصد داریم به شکل تخصصی به بررسی چیستی، انواع و کاربردهای کابل افشان بپردازیم و این محصول را به شما عزیزان معرفی کنیم.

کابل افشان چیست؟ 

کابل افشان، کابلی است که از کنارهم قرار گرفتن چند سیم افشان در کنارهم تشکیل می‌شود. این نوع کابل انعطاف‌پذیری بالایی دارد؛ ازاین رو به آن کابل نرم نیز می‌گویند. کابل افشان را می‌توان بسته به شرایط سیم‌کشی خم کرد و خم‌شدن این کابل هیچ‌گونه تأثیری در روند عملکرد آن ندارد. البته باید توجه داشته باشید که میزان خمش این کابل به عوامل مختلفی از جمله تعداد و نوع سیم، مواد سازنده عایق و روکش و… بستگی دارد. افزایش تعداد سیم‌های داخل ساختار کابل باعث افزایش قطر آن می‌شود و هر چه کابل قطورتر شود، ویژگی انعطاف‌پذیری و خمش آن به نسبت دیگر انواع کابل افشان با قطر کم، کاهش می‌یابد.

در صورتی که روکش یا عایقی که برای کابل در نظر گرفته شده، دارای انعطاف‌پذیری مناسب نباشد و کاربر در هنگام سیم‌کشی آن را تا حد زیادی خم کند، ممکن است سیم دچار پارگی شود و دیگر قابل‌استفاده نباشد. هادی‌های رسانایی که در ساختار کابل افشان قرار می‌گیرند، سیم‌های نازکی هستند که یا در کنار هم قرار گرفته‌اند یا با هم پیچ خورده‌اند. بسته به شرایط هادی رسانای به‌کاررفته در کابل افشان، مقاومت و میزان جریان نامی کابل تعیین می‌شود. در هنگام خرید باید توجه داشته باشید که میزان جریانی که قصد عبور آن از کابل را دارید، از جریان نامی کابل مدنظر بیشتر نباشد. 

ساختار کابل افشان چگونه است؟ چه استانداردهایی باید در ساخت این کابل رعایت شوند؟

این کابل از نظر ساختاری دارای سه بخش است که عبارت‌اند از: دو یا چند سیم تک رشته افشان از جنس مس با کلاس 5، پی وی سی از نوع D به‌عنوان عایق و پی وی سی ST5 به‌عنوان روکش (با رنگبندی متفاوت). در ساخت کابل‌های از استاندارد داخلی ISIR 3084 و استاندارد بین المللی IEC 60228 مربوط به تولید کابل و سیم افشان در گروه‌های 5 و 6 استفاده می‌شود. علاوه بر این موارد، برای ساخت کابل‌های افشان با ولتاژ 300 تا 500 ولت و سطح مقطع 0.5، 0.75 و 1 میلی‌مترمربع باید استانداردهای داخلی ISIR 607 06 و استاندادرهای بین المللی IEC 06 60227 نیز رعایت شود. درصورتی‌که سطح ولتاژ کابل در بازه 450 تا 750 ولت و سطح مقطع کابل نیز بیشتر از 1 میلی‌مترمربع باشد، رعایت استانداردهای ISIR 607 02 و IEC 06 60227 الزامی است.

معرفی انواع کابل افشان

با اینکه کابل افشان یکی از انواع سیم و کابل به حساب می‌آید اما در مدل‌های مختلفی تولید و وارد بازار می‌شود که هرکدام دارای ویژگی‌ها و کاربردهای خاصی هستند. در ادامه با انواع کابل افشان و ویژگی‌های آن‌ها آشنا می‌شویم.

1- کابل افشان شیلددار

برای این دسته از کابل‌های افشان علاوه بر عایق و روکش، یک شیلد یا محافظ در نظر می‌گیرند. این محافظ از جنس مس یا آلومینیوم است و ظاهری رشته‌ای یا فویلی دارد. استفاده از شیلد برای کابل افشان باعث افزایش سطح ایمنی و حفاظتی آن شده و مانع از خارج شدن سیگنال‌های عبوری از کابل می‌شوند. همچنین از ورود نویز و تداخلات الکترومغناطیسی جلوگیری می‌کند. کابل افشان شلیددار در مصارف مخابراتی، خطوط تلفن و تجهیزات هوافضا به کار می‌رود. در واقع این محصول همان کابل شیلددار است که هادی آن از نوع افشان تولید می‌شود.

• کابل شیلددار چیست؟ بررسی ساختار، انواع و کاربرد آن

2- کابل افشان دریایی

ساختار برخی از کابل‌های افشان به‌گونه‌ای است که می‌توان از آن‌ها جهت انتقال الکتریسیته در زیر آب استفاده کرد. مجاورت کابل افشان دریایی با آب هیچ‌گونه خللی در عملکرد این کابل ندارد و این محصول کاملاً ضدآب است. مقاومت این کابل در برابر برخورد اجسام و ضربات نیز بسیار بالاست و هیچ‌گونه مشکلی در صورت برخورد لنگر، سنگ‌های کف دریا یا فشار آب به وجود نخواهد آمد.

استفاده از کابل افشان دریایی چندان متداول و رایج نیست و تنها در مواردی خاص مانند برق‌رسانی به یک جزیره، نورپردازی و نصب تجهیزات برقی در زیر آب، ایجاد اتصال میان سیستم برقی دو جزیره نزدیک به ‌هم و ایجاد سیستم برق در سکوها و دکل‌های نفتی از این نوع کابل استفاده می‌شود. کابل کشتی، کابل زیردریایی، کابل کف خواب دریایی، کابل غواصی، کابل شناور در سطح آب و کابل فراساحلی به‌عنوان انواع کابل دریایی شناخته می‌شوند.  

3- کابل افشان نسوز

کابل افشان نسوز، کابلی است که روکش آن از جنس روکش‌های نسوز تهیه شده و می‌توان از آن در محیط‌هایی با حرارت بالا استفاده کرد. کابل نسوز در برابر آتش، حرارت بالا، خوردگی و فرسایش، تغییرات آب‌وهوایی و… مقاوم است و می‌توان از این دسته از کابل‌ها در شرایط سخت مانند صنعت جوشکاری، تولید فولاد و… استفاده کرد. 

4- کابل افشان نرم

یکی دیگر از انواع کابل افشان به حساب می‌آید که به نام کابل انعطاف‌پذیر نیز شناخته می‌شود. در خصوص ساختار این نوع کابل‌ها باید گفت که از کنار هم قرار گرفتن چند رشته سیم و عایق تشکیل شده‌اند. در خصوص کابل‌های افشان نرم باید به این نکته اشاره کرد که از فلز مس به جای آلومینیوم به عنوان هادی استفاده می‌شود که دلیل آن قابلیت انعطاف بالاتر فلز مس در مقایسه با آلومینیوم است. 

5- کابل افشان قدرت

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و مشخصه‌های کابل افشان قدرت به عنوان یکی از انواع کابل افشان، استفاده از مس آنیل شده به عنوان هادی است. در این نوع کابل، رشته‌های موجود به هم پیچیده شده است و معمولا از جنس عایق PVC/A به عنوان روکش در این کابل‌ها استفاده می‌شود. از مهم‌ترین کاربردهای کابل قدرت می‌توان به تامین انرژی در مصارف خانگی، مصارف صنعتی، کانال‌های نیروگاهی و… اشاره کرد. 

6- کابل افشان آلومینیومی

نوعی از کابل‌های افشان هستند که به جای هادی مسی دارای هادی آلومینیومی هستند. برخی از تولیدکنندگان به دلیل افزایش روزافزون قیمت مس، آلومینیوم را در این نوع کابل‌ها جایگزین کرده‌اند که در شبکه‌های توزیع و انتقال برق مورد استفاده قرار می‌گیرند. البته باید به این نکته توجه کرد که از این کابل‌ها نمی‌توان برای سیم‌کشی داخلی استفاده کرد.

• معرفی 16 برند برتر و با کیفیت سیم و کابل برق ایرانی

انواع کابل افشان براساس طراحی

کابل‌ها معمولا سطح مقطع گرد دارند. اما کابل‌های افشان با سطح مقطع تخت، یکی دیگر از انواع کابل افشان است. در این نوع کابل‌، سیم‌ها به صورت تخت و در حالت مستقیم کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

7- کابل افشان تخت

یکی دیگر از انواع کابل‌های افشان که کاربرد گسترده‌ای دارد با نام کابل افشان تخت شناخته می‌شود. از مهم‌ترین موارد کاربرد این نوع کابل می‌توان به آسانسورها، جرثقیل‌ها و نقاله‌ها و همچنین نصب در سینی‌ کابل اشاره کرد. انعطاف‌پذیری بیشتر، صرفه‌جویی در فضای مورد نیاز و شعاع خمش کمتر از دیگر ویژگی‌های کابل افشان تخت به حساب می‌آید. این نوع از کابل‌های افشان در اندازه‌هایی متفاوتی مانند 4، 12، 16، 20 و 24 رشته در بازار وجود داشته که هر کدام دارای کاربرد متفاوتی هستند. در این نوع کابل از مس نرم شده به عنوان هادی و از PVC به عنوان عایق استفاده می‌شود. 

در کابل‌های افشان تخت، رشته‌های سیم به صورت موازی کنارهم قرار می‌گیرند و عایق می‌شوند. زمانی‌که شرایط استفاده از کابل‌های افشان با سطح مقطع گرد وجود نداشته باشد می‌توان از کابل‌های تخت استفاده کرد. یکی از مزیت‌های کابل تخت این است که از نویز کمتری برخوردار هستند و با توجه به اینکه ایمنی بالا و عملکرد بسیار خوبی دارند به راحتی می‌توان از آن‌ها به عنوان جایگزین کابل‌های گرد استفاده کرد. کابل افشان تخت به شکی طراحی شده که همه هادی‌ها در آن می‌توانند به صورت همزمان یک اندازه نیروی کششی را تحمل کنند. در واقع این مشارکت در تحمل نیروی کششی باعث می‌شود که این نوع کابل‌ها در مقایسه با سایر کابل‌ها از قدرت بسیار بیشتری برخوردار باشند. 

• سطح مقطع کابل چیست و چگونه آن را محاسبه کنیم؟ + جدول محاسبه سطح مقطع کابل

انواع کابل افشان براساس سایز

پرفروش‌ترین کابل‌های افشان در سایزهای زیر تولید می‌شوند که هرکدام با توجه به اندازه سایزی که دارند، در صنایع مختلف کاربرد دارند. مثلا کابل افشان 2 در 6، کابل افشان قدرت است که با ولتاژ نامی 300 تا 500 ولت تولید و برای  تجهیزات حمل و نقل مکانیکی و دستگاه‌های خط تولید استفاده می‌شود. در صورتی که کابل افشان 2*4 با کنارهم قرار گرفتن دو سیم افشان با سطح مقطع 4 میلی‌متر مربع برای تهیه سیم برق لوازم برقی خانه، سیم کشی ساختمان و تجهیزات صنعتی کاربرد دارد.

• 2 در 1.5
• 2 در 4
• 2 در 6
• 3 در 2.5
• 4 در 1
• 4 در 2.5
• 4 در 6
• 4 در 10
• 5 در 6
• 25 در 1
• 35 در 1
• 70 در 1
• 240 در 1

انواع کابل افشان

مشاهده همه

• فروش ویژه محصول تخفیف خورده
  
  کابل افشان 2 در 0.5 لامع
  49,000 تومان 40,600 تومان 17%
• فروش ویژه محصول تخفیف خورده
  
  کابل افشان 2 در 0.75 لامع
  72,500 تومان 60,100 تومان 17%
• فروش ویژه محصول تخفیف خورده
  
  کابل افشان 2 در 1 لامع
  89,000 تومان 73,800 تومان 17%
• فروش ویژه محصول تخفیف خورده
  
  کابل افشان 3 در 0.75 لامع
  100,000 تومان 83,000 تومان 17%

انواع روکش کابل‌های افشان

از مواد مختلفی می‌توان برای روکش‌کردن کابل‌های افشان استفاده کرد. در ابتدای تولید کابل‌های افشان از کائوچو برای تهیه روکش این کابل استفاده می‌شد؛ اما با گذشت زمان، روکش‌های نفوذناپذیرتر و مناسب‌تری برای روکش‌کردن این کابل مورداستفاده قرار گرفتند. از جمله موادی که امروزه به‌عنوان روکش این دسته از کابل‌ها استفاده می‌شوند می‌توان به پی وی سی، لاستیک، پلی اتیلن، LSHZ و… اشاره کرد. روکش LSHZ در هنگام سوختن دود سمی ایجاد نمی‌کند و این ویژگی سبب شده همچنان در برخی از صنایع از کابل‌هایی با این روکش استفاده کنند.

کابل افشان لاستیکی به دلیل مقاومت و طول عمر بالا به انتخاب اول برخی از صنایع تبدیل شده است. کابل‌های دارای روکش لاستیکی به دلیل مقاومت بالا در شرایط سخت که احتمال حریق و برق‌گرفتگی در آن‌ها بیشتر است، به کار می‌روند. از جمله صنایعی که کابل با روکش لاستیکی در آن‌ها کاربرد دارد، می‌توان به صنایع سدسازی، کوره‌ها، کشاورزی، آب و فاضلاب و… اشاره کرد. کابل با روکش PVC نیز به‌عنوان کابل افشان معمولی شناخته می‌شود و در شرایط عادی مانند ساخت لوازم خانگی، سیم‌کشی ساختمانی و… مورداستفاده قرار می‌گیرد. 

کاربردهای کابل افشان

با بررسی ساختار و انواع کابل افشان تا حدودی با کاربردهای این کابل آشنا شده‌اید؛ اما در این بخش قصد داریم به شکل تخصصی کاربردهای این کابل را بررسی کنیم. 

• به دلیل قابلیت حرکت مناسب در لوله‌کشی سیم،  این کابل در صنعت ساختمان‌سازی کاربرد دارد. البته باید توجه داشته باشید که به دلیل مقاومت نسبتاً بالای این کابل، معمولاً از آن برای کابل‌کشی مسافت‌های طولانی استفاده نمی‌شود.
• کابل افشان در ایجاد اتصالات در لوازم برقی خانگی و صنعتی کاربرد دارد. 
• از این کابل برای ایجاد اتصال به دوشاخه برای لوازم و ماشین‌آلات خانگی ثابت استفاده می‌شود. 
• از کابل افشان دریایی که ضدآب است، برای تغذیه پمپ شناور چاه‌های عمیق استفاده می‌شود.
• در نیروگاه‌های مراکز توزیع و مصرف، از این کابل به شکل گسترده استفاده می‌شود. 
• به دلیل مقاومت مناسب و امکان استفاده در فضای باز، این کابل در برق‌کشی محوطه ساختمان‌ها و ویلاها به کار می‌رود. 
• به طور کلی می‌توان مدعی شد که به دلیل انعطاف مناسب، این کابل گزینه مناسبی برای کابل‌کشی تاسیسات ساختمانی و صنعتی است. 

مزایای استفاده از کابل افشان

• بسیار انعطاف‌پذیر است.
• قابلیت عبور از لوله برق، لوله خرطومی و داکت سیم و کابل را دارد.
• قابلیت پیچش و خم کردن بدون پارگی و شکستگی دارد.
• هادی رسانای مس نازک است و با توجه به کاربردی که دارد، قیمت آن مقرون‌به‌صرفه‌ است.
• وزن کمتری نسبت به سایر کابل‌ها دارد.
• به دلیل وزن کم، می‌تواند باعث بهبود عملکرد ماشین‌آلات متحرک شود. 

تفاوت کابل افشان با کابل نیمه افشان چیست؟

کابل نیمه افشان از یک یا چند رشته مفتولی تشکیل می‌شود که نرم و انعطاف پذیر هستند. با این حال، برخلاف کابل‌های افشان خشک‌تر هستند زیرا تعداد رشته‌های به‌کار رفته در کابل نیمه افشان کمتر از کابل افشان است. علاوه‌بر تفاوت در ویژگی‌های‌هایی که در ادامه به آن پرداخته‌ایم؛ کابل‌های افشان و نیمه افشان در کاربرد نیز متفاوت از یکدیگرند.

• انعطاف‌پذیری: به دلیل ساختار رشته‌ای، کابل افشان نسبت به کابل نیمه افشان انعطاف‌پذیری بیشتری دارد. 
• تعداد رشته‌ها: تعداد رشته‌ها در کابل‌های افشان بیشتر از نیمه افشان است.
• مقاومت اهمی: کابل‌های افشان مقاومت اهمی بیشتری نسبت به کابل‌های نیمه افشان دارند.
• شکنندگی: کابل‌ نیمه افشان به نسبت کابل‌ افشان، سخت‌تر است. درنتیجه زودتر می‌شکند.
• ویژگی اقتصادی: قیمت کابل نیمه افشان نسبت به کابل افشان کمتر است.