سیم مفتولی چیست؟ معرفی انواع و کاربرد + جدول سایزبندی

سیم مفتول یک نوع سیم با قابلیت‌های ویژه است که با استفاده از مس، آلومینیوم، فولاد، استیل و… در انواع مختلف، تولید می‌شود. این تجهیزات در مدل‌های روکش دار و بدون روکش در دسترس هستند. هر یک از انواع سیم مفتول به واسطه جنس هادی، روکش، میزان انعطاف‌پذیری و سایز، برای استفاده در حوزه‌های مشخصی کاربرد دارند. برای همین بر اساس همین معیارها و کاربردی که دارند، آن را دسته‌بندی می‌کنند. برای همین آشنایی با انواع سیم مفتول، مشخصات و کاربرد آن‌ها ضروری است.

سیم مفتول چیست؟

سیم مفتولی نوعی سیم با رسانایی از جنس فولاد، مس، استیل و آلومینیوم است. این نوع سیم کارآمد، قابلیت تولید در مدل‌های روکش‌دار و بدون روکش را دارد. به طور کلی سیم‌های مفتولی ضخامت و قطر چندان زیادی ندارند. از طرفی در مدل‌های انعطاف‌پذیر و نسبتا خشک تولید می‌شوند. سیم مفتولی انعطاف‌پذیر مانند مفتول سیاه معمولا برای حوزه آرماتوربندی کاربرد دارد.

سیم‌های مفتول محکم‌تر و روکش‌دار نیز برای استفاده در محیط‌هایی که در دسترس عوامل محیطی بیشتری قرار می‌گیرند، مناسب هستند. بنابراین اطلاع از مشخصات فنی هر یک از انواع سیم مفتولی برای انتخاب این تجهیزات ضروری است.

سیم مفتول چه تفاوتی با کابل مفتول دارد؟

سیم مفتول یک سیم تک هادی است و معمولا همه آن را مدل‌های بدون روکش می‌شناسند (درحالی‌که یکی از مدل‌های سیم مفتولی، سیم مفتولی با روکش پی وی سی است). اما کابل مفتول، به کابلی گفته می‌شود که از یک یا چند هادی مفتولی ساخته شده باشد. هادی کابل مفتولی نازک نیست، ضخامت زیادی دارد. برای همین خم پذیر نیست.

• تفاوت سیم و کابل چیست؟ بررسی جامع و کاربردی

مشخصات فنی سیم مفتولی

رسانای سیم‌های مفتولی از فولاد ساده کربنی، فولاد آلیاژی، فولاد گالوانیزه، مس، استیل (فولاد ضد زنگ) یا آلومینیوم تولید می‌شود. این نوع سیم قابلیت تولید و استفاده بدون روکش هم دارد. با این حال برای عایق بندی سیم‌های مفتولی از روی مذاب (گالوانیزه)، پی وی سی، مس و… نیز استفاده می‌شود. ضخامت سیم‌های مفتولی معمولا در محدوده 0.4 تا 6 میلی‌متر قرار می‌گیرد. با در نظر گرفتن میزان انعطاف‌پذیری نیز سیم‌های مفتولی در دو دسته انعطاف‌پذیر و خشک قرار می‌گیرند.

رنگ روکش یا رنگ رسانای سیم مفتولی یکی دیگر از مشخصات فنی این تجهیزات است. رنگ روکش سیم‌های مفتولی می‌تواند سفید، سیاه، قهوه‌ای، آبی، زرد، قرمز، سبز یا طوسی باشد.

شرکت‌های معتبر برای تولید سیم مفتولی از استانداردهای ملی و بین‌المللی مختلفی استفاده می‌کنند. از جمله مهم‌ترین استانداردهای تولید سیم مفتولی IEC 60228 ،IEC 60227 ،ISIRI 607 ،DIN VDE 0271 هستند.

حداکثر میزان مقاومت، ولتاژ و دمای قابل تحمل برای انواع سیم مفتول هم با یکدیگر متفاوت است. برای مثال دسته‌ای از سیم‌های مفتولی به ویژه مدل‌های PVC می‌توانند ولتاژ 450 تا 750 ولت را تحمل کنند. بنابراین هنگام خرید سیم مفتول باید مشخصات فنی آن را بررسی کنید و خرید خود را مطابق با نیاز انجام دهید.

معرفی انواع سیم مفتول

جنس رسانا و روکش، مهم‌ترین معیارها برای دسته‌بندی انواع سیم مفتول هستند. با در نظر گرفتن این موضوع، انواع سیم مفتولی در دسته‌های زیر قرار می‌گیرند:

• بررسی تفاوت سیم افشان با سیم مفتولی + کدام یک بهتر است؟ 

1_ سیم مفتول سیاه

سیم مفتول سیاه به عنوان سیم آرماتوربندی هم شناخته می‌شود، زیرا به واسطه انعطاف‌پذیری بالایی که دارد، از آن برای انجام مراحل آرماتوربندی استفاده می‌شود. انعطاف‌پذیری سیم مفتول سیاه به حدی زیاد است که بعد از تابیده و خمیده شدن، دوباره به حالت اولیه خود بر می‌گردد.

رسانای سیم مفتول سیاه از فولاد کم کربن ساخته می‌شود. هیچ نوع روکش و عایقی هم بر روی رسانای این تجهیز قرار نمی‌گیرد. به همین علت، مقاومت پایینی نسبت به عوامل محیطی داشته و به سرعت دچار زنگ‌زدگی می‌شود. سایز سیم مفتول سیاه عبارتند از: 1.5، 2.2، 2.7، 3.6، 4.5 و 6 میلی‌متر.

کاربرد

• انجام مراحل آرماتوربندی
• ساختمان‌سازی
• کشاورزی

مزایا

• انعطاف‌پذیری بالا
• قیمت مناسب
• استفاده آسان

2_ سیم مفتول سفید

سیم مفتول سفید یکی از انواع سیم‌های مفتول روکش دار است. برای تولید این تجهیز، سیم مفتول سیاه را در فلز روی مذاب غوطه ور می‌کنند. البته برای تولید سیم مفتول سفید از روش گالوانیزه سرد هم استفاده می‌شود. به این ترتیب سیم مفتول سیاه، گالوانیزه شده و سیم مفتول سفید تولید می‌شود.

قرارگیری فلز روی مذاب بر سطح رسانای سیم مفتول سفید باعث افزایش مقاومت این تجهیز در برابر عوامل محیطی مانند رطوبت می‌شود. در نتیجه سیم مفتول سفید با نصب در محیط‌های مرطوب، دچار زنگ‌زدگی نخواهد شد. البته کاربرد اصلی سیم مفتول سفید، دکوراتیو و تزئینی است، زیرا ظاهری سفید رنگ و زیبا دارد. هنگام انتخاب سیم مفتول سفید توجه داشته باشید که این تجهیز در سایزهای 0.4 تا 4 میلی‌متر تولید می‌شود.

کاربرد

• ساخت وسایل تزئینی
• تولید قاب عکس
• نصب در محیط‌های داخلی
• صنایع خودروسازی
• لوازم خانگی

مزایا

• مقاومت در برابر عوامل محیطی و زنگ‌زدگی
• انعطاف‌پذیری مناسب
• ظاهر سفید رنگ و زیبا
• مناسب برای انجام کارهای زینتی

3_ سیم مفتول پی وی سی

دسته دیگری از سیم‌های مفتولی را سیم مفتول پی وی سی تشکیل می‌دهد. رسانای سیم مفتولی PVC قابلیت تولید از مس یا فولاد کربنی را دارد. سپس بر روی رسانای این تجهیز، روکشی از جنس پلی وینیل کلراید یا همان پی وی سی قرار می‌گیرد.

روکش پی وی سی مزایای گسترده‌ای برای سیم مفتول به همراه دارد. ظاهر زیبا، انعطاف‌پذیری مناسب و مقاومت بالا نسبت به عوامل محیطی و عایق الکتریکی کارآمد، مهم‌ترین مزایای قرارگیری روکش پی وی سی بر سطح سیم مفتول هستند. سایز سیم مفتول پی وی سی در محدوده 0.7 تا 3 میلی متر قرار دارد.

کاربرد

• صنایع برق و الکترونیک
• صنعت خودرو و حمل و نقل
• کشاورزی
• بسته‌بندی
• فنس‌کشی
• تولید وسایل زینتی

مزایا

• انعطاف‌پذیری بالا
• مقاومت عالی نسبت به عوامل محیطی
• عایق الکتریکی ویژه
• ظاهر زیبا
• رسانایی خوب

4_ سیم مفتول مسوار

برای تولید این نوع سیم مفتول از فولاد و مس استفاده می‌شود. با این تفاوت که رسانای سیم مفتولی مسوار از فولاد و روکش آن مسی است. همین موضوع باعث افزایش رسانایی و ایجاد ظاهر یکواخت، براق و زیبا خواهد شد. کارخانه‌های مختلف، سیم مفتول مسوار را در سایزهای 0.4 تا 2.5 میلی متر تولید می‌کنند.

کاربرد

• صنایع برق و الکترونیک
• ساخت وسایل تزئینی
• صنعت خودروسازی

مزایا

• رسانایی عالی
• ظاهر زیبا
• انعطاف‌پذیری مناسب

5_ سیم مفتولی گالوانیزه

بدون شک یکی از مقاوم‌ترین سیم‌های مفتولی، نوع گالوانیزه این تجهیزات است. رسانای سیم مفتولی گالوانیزه از فولاد ساخته می‌شود. سپس از طریق یکی از روش‌های گالوانیزه سرد یا گرم، پوشش داده خواهد شد. بر اساس روش گالوانیزه گرم، سیم مفتول فولادی در فلز روی مذاب غوطه ور می‌شود. برای تولید سیم مفتول گالوانیزه سرد نیز از روش الکتروگالوانیزاسیون استفاده می‌شود.

گالوانیزه شدن سیم مفتول فولادی، مقاومت این سیم را نسبت به عوامل محیطی به ویژه رطوبت بالا، افزایش می‌دهد. در نتیجه برای استفاده در محیط‌های بیرونی و مناطقی با رطوبت بالا، مناسب است. هر یک از مدل‌های سیم مفتول گالوانیزه در سایزهای 0.4 تا 6 میلی متر تولید می‌شوند.

کاربرد

• حوزه کشاورزی
• برق و الکترونیک
• فنس‌کشی
• تقویت پایه‌های ساختمان
• ساخت قفس حیوانات

مزایا

• مقاومت بالا نسبت به زنگ‌زدگی
• طول عمر بالا
• ظاهر زیبا
• بدون نیاز به نگهداری در شرایط خاص

6_ سیم مفتول استیل

همانطور که از نام این نوع سیم مفتول مشخص است، از استیل ساخته می‌شود. استیل هم فولاد ضد زنگ بوده و مقاومت بالایی نسبت به عوامل محیطی مانند رطوبت و مواد شیمیایی خورنده دارد. به همین علت حوزه استفاده از سیم مفتول استیل، بسیار گسترده است. سیم‌های مفتول استیل در سایزهای 1.5 تا 6 میلی متر تولید می‌شوند.

کاربرد

• صنایع نفت و گاز
• حوزه دریایی
• تولید قطعات صنعتی
• صنایع غذایی و بهداشتی

مزایا

• مقاومت بالا نسبت به زنگ‌زدگی و خوردگی
• بهترین انتخاب برای محیط‌های بهداشتی
• طول عمر بالا و ویژه

کاربرد سیم مفتولی

سیم مفتول یک تجهیز ساده و در عین حال کارآمد است. انواع مختلف سیم مفتولی به واسطه جنس هادی، روکش، سایز، ظاهر، انعطاف‌پذیری و میزان مقاومت در برابر عوامل محیطی در حوزه‌های زیر کاربرد دارند:

• برق و الکترونیک
• صنایع خودروسازی
• صنعت دریایی
• بهداشتی و غذایی
• بسته‌بندی
• ساخت وسایل زینتی
• کشاورزی
• فنس‌کشی
• لوازم خانگی

زمینه استفاده از انواع سیم مفتول، بسیار گسترده است. برای انتخاب سیم مفتولی هم باید مشخصات مدل‌های موجود را با پروژه مورد نظر خود مقایسه کنید.

انواع سیم مفتول

مشاهده همه

• 
  سیم مفتول متری 1 در 16 لینکو
  396,800 تومان
• 
  سیم مفتول 1 در 10 لینکو کلاف صد متری
  24,105,800 تومان
• 
  سیم مفتول 1 در 6 لینکو کلاف صد متری
  14,251,300 تومان
• 
  سیم مفتول 1 در 4 لینکو کلاف صد متری
  9,667,200 تومان

علامت اختصاری سیم مفتولی

در صنعت برق، سیم‌های مفتولی بر اساس استانداردهای بین‌المللی با مجموعه‌ای از حروف و اعداد اختصاری شناخته می‌شوند. این علائم نشان می‌دهند سیم مفتولی از چه جنسی ساخته شده، برای چه سطح ولتاژی مناسب است و کلاس انعطاف‌پذیری هادی آن چه سطحی دارد. شناخت این کدها باعث می‌شود بتوانیم سیم مناسب را برای کاربردهای ساختمانی، صنعتی یا تابلو برق با دقت و اطمینان انتخاب کنیم.

• نکته: در سیم‌های مفتولی، حرف U یا A نشانه هادی تک‌رشته (کلاس ۱) و نبود حروفی مثل F (افشان) یا R (نیمه افشان) به معنای مفتولی‌ بودن هادی است. همچنین وجود حروفی مانند N ،V ،Y نشان‌دهنده جنس هادی و نوع عایق است.

مثال برای خواندن مشخصات انواع سیم مفتول

تفاوت علامت اختصاری سیم مفتول یا کابل مفتولی

در ابتدای مطلب گفتیم که “کابل مفتول، به کابلی گفته می‌شود که از یک یا چند هادی مفتولی ساخته شده باشد. هادی کابل مفتولی نازک نیست، ضخامت زیادی دارد. برای همین خم پذیر نیست.“. پس نتیجه می‌گیریم که علامت اختصاری سیم و کابل مفتولی نیز متفاوت از یکدیگر هستند. برای تشخیص کابل مفتولی به اطلاعات زیر نیاز دارید:

یکی از شناخته شده‌ترین سیستم‌های نامگذاری کابل در ایران، VDE آلمان است. بر اساس استانداردهای این سیستم، نامگذاری سیم و کابل به کمک 11 خانه مختلف انجام می‌شود. ترتیب شمارش خانه‌ها از سمت چپ به راست است. هر یک از این 11 خانه مشخص کننده یک مفهوم خاص هستند. مفهوم هر خانه به کمک حروف یا عدد بیان می‌شود. در ادامه مطلب مفهوم هر یک از خانه‌های سیستم نامگذاری VDE آلمان را معرفی می‌کنیم:

• خانه شماره 1: استاندارد کابل (حروف)
• خانه شماره 2: جنس رسانا (حروف)
• خانه شماره 3: جنس عایق (حروف)
• خانه شماره 4: جنس حفاظ عایق (حروف)
• خانه شماره 5: جنس یا نوع زره (حروف)
• خانه شماره 6: جنس یا نوع غلاف (حروف)
• خانه شماره 7: وجود هادی حفاظتی یا عدم استفاده از آن (حروف)
• خانه شماره 8: تعداد رشته‌های رسانا کابل (عدد)
• خانه شماره 9: سطح مقطع هادی (عدد)
• خانه شماره 10: شکل هادی (حروف)
• خانه شماره 11: ولتاژ نامی سیم یا کابل (عدد)

• نکته مهم: آنچه مفتول بودن کابل را مشخص می‌کند؛ نوع و سطح مقطع هادی است. تشخیص مفتول بودن کابل، تنها از روی خانه شماره 10 که نوع و شکل هادی را مشخص می‌کند؛ امکان پذیر است. با در نظر گرفتن این نکته می‌توانیم انواع کابل مفتول را در یکی از دو دسته هادی تک رشته با سطح مقطع گرد و هادی چند رشته قرار دهیم. بر همین اساس RE نشان دهنده هادی تک رشته با سطح مقطع گرد و SE هادی تک رشته با سطح مقطع قطاعی است. بقیه مشخصات فنی سیم مفتول مانند جنس هادی و روکش نیز مانند سایر انواع سیم و کابل معرفی می‌شوند.

عکس زیر، کابل مفتولی با سطح مقطع گرد و قطاعی را نشان می‌دهد:

مثال برای خواندن مشخصات انواع کابل مفتول

سایز سیم مفتول

هر یک از انواع سیم مفتول در سایزهای مختلف تولید می‌شوند. مهم‌ترین معیار برای سایزبندی سیم مفتولی هم جنس رسانا و روکش است. بر همین اساس سایز انواع سیم مفتول به شرح زیر است:

• سیم مفتول پی وی سی: 0.7 تا 3 میلی متر
• سیم مفتول گالوانیزه: 0.4 تا 6 میلی متر
• سیم مفتول استیل: 1.5 تا 6 میلی متر
• سیم مفتول سیاه: 1.5 تا 6 میلی متر
• سیم مفتول مسوار: 0.4 تا 2.5 میلی متر
• سیم مفتول سفید: 0.4 تا 4 میلی متر

برای انتخاب و خرید سیم مفتول، حتما سایز مدل‌های موجود را در نظر بگیرید. سایز سیم مفتولی باید با مشخصات پروژه مورد نظر شما تناسب داشته باشد.

جدول کاربرد سیم مفتول بر حسب سایز

سایز سیم مفتول یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین کننده کاربرد این تجهیزات است. در ادامه مطلب کاربرد هر نوع سیم مفتول را با در نظر گرفتن سایز آن‌ها معرفی می‌کنیم:

استانداردهای بین المللی سیم مفتولی

سیم مفتول باید با در نظر گرفتن استانداردهای ملی و بین المللی تولید شود. در غیر این صورت مقاومت، انعطاف‌پذیری، سایز و کیفیت مناسبی نخواهد داشت. از جمله مهم‌ترین استانداردهای سیم مفتولی می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• IEC 60228
• IEC 60227
• ISIRI 607
• DIN VDE 0271

شرکت‌های معتبر برای تولید سیم مفتول، استانداردهای موجود را رعایت می‌کنند. به همین علت محصولات برندهای اصل و شناخته شده از کیفیت بالایی برخوردار هستند. برای خرید سیم مفتول استاندارد با قیمت مناسب، به فروشگاه‌های معتبر مراجعه کنید.

بهترین برند سیم مفتول کدام است؟

سیم مفتول باید طول عمر بالا، مقاومت خوب نسبت به عوامل محیطی و کیفیت ساخت مناسبی داشته باشد. به همین علت توصیه می‌شود، سیم مفتولی را از برندهای معتبر خریداری کنید. با خرید سیم مفتول از برندهای معتبر، خیال شما از بابت کیفیت، طول عمر و حتی ایمنی این تجهیزات آسوده خواهد بود. از جمله بهترین برند سیم مفتول می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• البرز الکتریک نور (لینکو)
• افشارنژاد خراسان
• سیمکو
• مشهد
• سیمیا
• قدس
• افلاک
• مغان
• برتر

• معرفی 15 برند برتر و با کیفیت سیم و کابل برق ایرانی

معایب سیم مفتولی

سیم مفتولی هم مانند سایر انواع سیم و کابل در کنار مزایایی که دارد، از یک سری معایب هم برخوردار است. از جمله مهم‌ترین معایب سیم مفتول می‌توانیم به نکات زیر اشاره کنیم:

• انعطاف‌پذیری کمتر برخی از مدل‌ها
• عدم خم‌پذیری
• بدون روکش بودن تعدادی از انواع سیم مفتول
• آسیب‌پذیری نسبت به عوامل محیطی
• تغییر رنگ
• استفاده سخت

البته نکات نامبرده فقط به برخی از انواع سیم مفتول، مربوط است. برای مثال سیم مفتول آرماتوربندی، انعطاف‌پذیری بسیار زیادی دارد، ولی نسبت به زنگ‌زدگی مقاوم نیست. بنابراین معایب هر نوع سیم مفتول را باید در کنار مزایای آن بررسی کنید.

روش تولید مفتول چیست؟

برای تولید سیم مفتول از مواد اولیه مختلفی استفاده می‌شود. شمش‌های فولادی، مس، آلومینیوم و مفتول‌های نیمه ساخته شده از جمله مهم‌ترین متریال‌های ساخت سیم مفتول هستند. مراحل تولید سیم مفتولی هم به شرح زیر است:

• نورد گرم: ابتدا مواد اولیه در کوره‌هایی با دمای بالا ذوب و پس از صاف شدن با غلتک به مفتول خام با قطر زیاد تبدیل می‌شوند.
• کشش: مفتول خام از داخل قالب‌های مخصوص عبور داده می‌شود تا قطر آن به تدریج کاهش پیدا کند.
• آنیلینگ: به منظور افزایش انعطاف‌پذیری، کاهش پسماند و بهبود خواص فیزیکی، مفتول تولید شده به مرحله عملیات حرارتی یا آنیلینگ وارد می‌شود.
• پوشش دهی: با در نظر گرفتن نوع مفتول، پوشش مناسب بر سطح سیم‌ها قرار می‌گیرد.
• جمع آوری: آخرین مرحله از تولید سیم مفتول، کلاف کردن و بسته‌بندی سیم‌هاست.

کارخانه‌های شناخته شده و معتبر، همه این مراحل را با دقت بالا و به طور اصولی انجام می‌دهند. به همین علت محصولات برندهای اصل و معتبر، کیفیت بیشتری دارند.