لیست لوازم و تجهیزات برای راه‌اندازی مرغداری (جامع و کامل)

بر خلاف تصور برخی افراد، برای راه‌اندازی یک مرغداری مجهز باید از تجهیزات، وسایل و دستگاه‌های مختلفی استفاده کنید. پرورش مرغ گوشتی در صورتی نتیجه مطلوبی خواهد داشت که تمامی شرایط لازم برای رشد جوجه‌ها فراهم شود. یکی از اولین اقداماتی که برای احداث مرغداری باید انجام دهید؛ بررسی شرایط محیط، مشخص کردن تجهیزات و انتخاب مدل‌های مناسب آن‌هاست. امروزه تجهیزات و دستگاه‌های گوناگونی برای احداث مرغداری تولید می‌شود. بنابراین ابتدا باید بدانید تجهیزات مورد نیاز برای راه‌اندازی سوله مرغداری چیست؟

در ادامه مطلب به بررسی جزئیات بیشتری از تجهیزات و لوازم مورد نیاز سوله مرغداری می‌پردازیم.

لیست کامل تجهیزات راه اندازی مرغداری در یک نگاه

• تجهیزات گرمایشی مناسب مرغداری: لامپ مادون قرمز، جت هیتر، هیتر تابشی (گرماتاب)
• سیستم سرمایشی مناسب مرغداری: مه پاش و پد سلولوزی
• سیستم تهویه برای مرغداری: مه پاش، هواکش صنعتی، دریچه اینلت
• تجهیزات تنظیم دما و رطوبت برای مرغداری: دماسنج، رطوبت‌سنج
• سیستم تغذیه برای مرغداری: دانخوری اتوماتیک، دانخوری دستی، تجهیزات انبار دان، آبخوری
• سایر تجهیزات مورد نیاز برای راه‌اندازی سوله مرغداری: قفس، خاک اره یا پوشال نرم برای کف سالن، نوار کودکش یا انتقال، ماشین جوجه‌کشی، دستگاه مادر مصنوعی، دستگاه انتقال دارو به سیستم توزیع آب

تجهیزات گرمایشی مورد نیاز مرغداری

برای پرورش دادن جوجه‌ها و تولید مرغ گوشتی باید شرایط دمایی ایده آل را فراهم کنید. تحقق این هدف هم به استفاده از تجهیزات گرمایشی مناسب وابسته است. توجه داشته باشید؛ در فصل‌های سرد سال باید از تجهیزات استاندارد برای گرم کردن سوله مرغداری استفاده کنید. در غیر این صورت میزان احتمال تجمع گازهای سمی در سالن مرغداری و تلف شدن جوجه‌ها افزایش می‌یابد. البته تامین گرمای مورد نیاز جوجه‌ها به فصل‌های سرد سال محدود نیست. مهم‌ترین تجهیزات گرمایشی امروزی برای تامین گرمای سوله مرغداری، شامل موارد زیر هستند:

1_ لامپ مادون قرمز

همه جوجه‌ها برای رشد و افزایش وزن به تامین گرمای کافی مانند گرمای بدن مادر نیاز دارند. در صورتی که در روزهای اول پرورش جوجه‌ها، گرمای مورد نیاز تامین نشود؛ میزان تلف شدن آن‌ها افزایش یافته و رشد چندانی صورت نمی‌گیرد. پرورش دهندگان حرفه‌ای برای تامین گرمای مورد نیاز جوجه‌ها از لامپ مادون قرمز استفاده می‌کنند. لامپ‌های مادون قرمز بدون ساطع کردن نور، گرما تولید می‌کنند. از طرفی برخی از مدل‌های لامپ مادون قرمز، قابلیت از بین بردن باکتری و خشک کردن پر هم دارند. متاسفانه برخی افراد از لامپ‌ رشته‌ای برای انجام این کار استفاده می‌کنند. استفاده از چنین لامپ‌هایی کاملا اشتباه بوده و منجر به کور شدن جوجه‌ها می‌شود.

2_ جت هیتر

در کنار لامپ‌های مادون قرمز باید از تجهیزات دیگری هم برای تامین گرمای سوله مرغداری به ویژه در فصل‌های سرد سال استفاده کنید. جت هیتر یکی از بهترین انتخاب‌ها برای گرم کردن سالن پرورش مرغ است. هر یک از انواع جت هیترهای امروزی بدون آلوده کردن هوای مرغداری، گرمای مناسب را تامین می‌کنند. برای انتخاب و خرید جت هیتر باید میزان دمای مورد نیاز، متراژ سوله و توان جت هیترها را در نظر بگیرید. برای محاسبه تعداد جت هیتر مورد نیاز مرغداری باید از فرمول محاسبه تعداد جت هیتر براساس متراژ استفاده کنید. در مقاله، چگونه تعداد جت هیتر را محاسبه کنیم؟ با مثال عددی این فرمول بررسی شده است.

3_ هیتر تابشی (گرماتاب)

برای گرم کردن سوله مرغداری در کنار جت هیتر از هیتر تابشی یا همان گرماتاب هم استفاده می‌شود. بخاری تابشی یک دستگاه منحصر به فرد است که گرما را به صورت مستقیم به سمت اشیاء و افراد می‌تاباند. در واقع عملکرد گرماتاب به جریان پیدا کردن هوا وابسته نیست. استفاده از گرماتاب‌های با کیفیت، نتایج بسیار مطلوبی به همراه دارد. با استفاده از بخاری تابشی، گرما به صورت مستقیم به پشت جوجه‌ها برخورد می‌کند. این موضوع فرآیندی شبیه به انتقال گرمای بدن مادر بوده و برای رشد جوجه‌ها مفید است.

سیستم تهویه مناسب مرغداری

کسب موفقیت در صنعت مرغداری و پیشرفت در این زمینه به عوامل مختلفی وابسته است. یکی از این عوامل، تامین شرایط ایده آل برای رشد جوجه‌ها و پرورش مرغ‌های سالم است. جوجه‌ها علاوه بر گرما به تامین هوای تازه و مناسب هم نیاز دارند. بنابراین سوله مرغداری باید یک سیستم تهویه مجهز داشته باشد. از جمله مهم‌ترین تجهیزات برای راه‌اندازی سیستم تهویه مرغداری می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

1_ مه پاش

شاید در ابتدا از خواندن عنوان “مه پاش” برای راه‌اندازی یک سوله مرغداری تعجب کنید. اما باید بدانید استفاده از سیستم مه پاش برای پرورش جوجه‌ها ضروری است. جوجه‌های در حال رشد و مرغ‌هایی که در مسیر افزایش وزن هستند؛ به تامین رطوبت نیاز دارند. سیستم مه پاش نه تنها به تامین رطوبت کمک می‌کند، بلکه باعث کاهش دمای بدن آن‌ها در فصل‌های گرم سال می‌شود. البته مزایای استفاده از مه پاش برای پرورش مرغ و احداث سوله مرغداری به این موارد محدود نیست. از جمله مهم‌ترین مزایای استفاده از سیستم مه پاش در مرغداری می‌توانیم به موضوعات زیر اشاره کنیم:

• امکان استفاده و پخش مواد ضد عفونی کننده
• کاهش میزان ذرات گرد و غبار
• جلوگیری از انتقال بیماری
• کاهش دمای محیط
• تامین رطوبت مورد نیاز
• افزایش بازدهی رشد جوجه‌ها

بنابراین هنگام احداث و تجهیز سوله مرغداری باید به فکر انتخاب سیستم مه پاش مناسب هم باشید.

2_ هواکش صنعتی

همانطور که گفتیم رشد جوجه‌ها و وزن‌گیری مرغ‌ها به تامین هوای تازه هم وابسته است. در سوله‌های مرغداری باید هواکش مناسب وجود داشته باشد تا گازهای سمی مانند آمونیاک از محیط خارج شده و هوای تازه به سوله وارد شود. جزئیات یک سیستم تهویه مناسب و تجهیزات مورد نیاز آن مانند تعداد هواکش به متراژ سوله مرغداری وابسته است. البته باید یک سری هواکش اضافی هم برای مواقع اضطراری و از کار افتادن برخی از هواکش‌ها در نظر گرفته شوند. استفاده از هواکش‌های مناسب برای مرغداری مزایای زیر را به همراه دارد:

• تامین اکسیژن و هوای تازه
• خروج گازهای سمی
• جلوگیری از خفگی جوجه‌ها
• ممانعت از انتقال بیماری‌های تنفسی
• کاهش میزان بوی نامطبوع

با استفاده از یک سیستم تهویه مناسب نه تنها به وزن‌گیری جوجه‌ها کمک می‌کنید، بلکه میزان تلفات آن‌ها نیز کاهش می‌یابد. برای خرید هواکش صنعتی مناسب به راهنمای خرید آن نیاز است. چنانچه قصد دارید این محصول را با رعایت استانداردها خریداری کنید، مقاله راهنمای خرید هواکش صنعتی را بخوانید.

3_ دریچه اینلت

یکی از منحصر به فردترین تجهیزات راه‌اندازی مرغداری که جزء سیستم تهویه محسوب می‌شود؛ دریچه اینلت است. دریچه‌های اینلت بر خلاف هواکش‌ها، هوای تازه را به صورت مستقیم به سمت مرغ‌ها منتقل نمی‌کنند. بنابراین هوا به طور مستقیم به جوجه‌ها برخورد نکرده و امکان تنظیم دمای آن نیز فراهم می‌شود. در حال حاضر دو نوع دریچه اینلت دستی و اتوماسیون تولید می‌شوند. البته عملکرد دریچه‌های اینلت به هواکش‌های مرغداری وابسته است. از جمله مهم‌ترین مزایای استفاده از دریچه اینلت می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• گردش هوای مناسب
• تنظیم دما
• جلوگیری از هدر رفت انرژی
• یکنواخت شدن جریان هوای محیط
• رشد بهتر و بیشتر جوجه‌ها

با توجه به مزایایی که استفاده از دریچه اینلت به همراه دارد؛ باید بهترین دریچه‌های موجود را برای احداث سوله مرغداری خریداری کنید.

تجهیزات تنظیم دما و رطوبت برای مرغداری

در کنار تامین اکسیژن و هوای تازه برای رشد جوجه‌ها، باید به فکر استفاده از تجهیزات تنظیم دما و رطوبت هم باشید. اولین اقدام برای تنظیم دما و رطوبت، سنجش و بررسی میزان این دو پارامتر است. برای سنجش آن‌ها باید از تجهیزات زیر استفاده کنید:

1_ دماسنج

برای سنجش و بررسی دما باید چند دماسنج را در قسمت‌های مختلف سوله مرغداری نصب کنید. دمای مورد نیاز جوجه‌ها در روزهای اول 33 تا 35 درجه سانتی گراد است. جوجه‌ها از سن 35 روزگی به بعد به دمای حدود 18 تا 20 درجه سانتی گراد نیاز دارند. چنانچه دما کمتر از بازه‌های نامبرده باشد؛ جوجه‌ها در برخی از قسمت‌های سوله تجمع کرده و میزان تلفات آن‌ها افزایش می‌یابد. در صورت بالا بودن دما نیز دچار استرس شده و تلف می‌شوند. بنابراین باید از بهترین دماسنج‌های موجود استفاده کرده و به طور مداوم دما را بررسی کنید.

2_ رطوبت سنج

علاوه بر دماسنج باید از رطوبت سنج‌های استاندارد هم استفاده کنید. رطوبت مورد نیاز پرورش مرغ حدود 50 تا 60 درصد است. در صورت عدم تامین رطوبت مورد نیاز، جوجه‌ها وزن نمی‌گیرند. بر همین اساس ابتدا باید رطوبت محیط را بسنجید و در صورت کمبود رطوبت، در بازه‌های زمانی بیشتری از مه پاش استفاده کنید.

سیستم سرمایشی مرغداری

همانطور که در فصل‌های سرد سال باید دمای سالن مرغداری را افزایش دهید، در فصل‌های گرم نیز باید به فکر خنک کردن محیط باشید. به همین علت برای احداث سوله مرغداری به استفاده از تجهیزات سرمایشی هم نیاز دارید. تجهیزات سرمایشی رایج برای خنک شدن سالن مرغداری شامل مه پاش و پد سلولزی هستند. سیستم مه پاش با ایجاد و توزیع ذرات پودری آب، دمای محیط و بدن مرغ‌ها را کاهش می‌دهد. همچنین رطوبت مورد نیاز آن‌ها را هم تامین خواهد کرد. با نصب پد سلولزی بر روی دیواره‌های سالن مرغداری نیز هوا از میان آن‌ها عبور کرده و خنک می‌شود.

لوازم مناسب برای سیستم تغذیه طیور

از جمله مهم‌ترین تجهیزات احداث مرغداری می‌توانیم به سیستم تغذیه اشاره کنیم. تغذیه جوجه‌ها و مرغ‌ها شامل آب و دانه می‌شود. بنابراین باید از تجهیزات مناسب برای تقسیم دان و آب بین آن‌ها استفاده کنید. تجهیزات سیستم تغذیه مرغداری شامل موارد زیر هستند:

1_ دانخوری دستی و دانخوری اتوماتیک

سیستم دانخوری دستی مرغداری، پیچیدگی خاصی ندارد. در برخی از مرغداری‌ها از ناودانی گالوانیزه و در تعداد دیگری هم از سطل‌های پلاستیکی یا گالوانیزه برای پخش دان استفاده می‌شود. در کنار سطل‌ها و ناودانی‌هایی که به صورت دستی در بین مرغ‌ها قرار می‌گیرند، سیستم‌های دانخوری اتوماتیک هم وجود دارند. استفاده از دانخوری اتوماتیک مزایای مهمی به همراه دارد. کاهش هدر رفت دان، توزیع یکنواخت، جلوگیری از ایجاد آلودگی و کاهش نیاز به نیروی انسانی از جمله مهم‌ترین مزایای استفاده از دانخوری اتوماتیک در مرغداری هستند. در ادامه مطلب به انواع دانخوری اتوماتیک اشاره می‌کنیم:

• دانخوری زنجیری: دانخوری زنجیری شامل یک نوار اتوماتیک است که دان را به صورت یکنواخت در سالن مرغداری پخش می‌کند. با استفاده از این نوع سیستم دانخوری، توزیع دان به صورت یکنواخت انجام شده، میزان نیاز به نیروی انسانی کاهش می‌یابد و نقاله انتقال دان به آسانی شسته می‌شود.
• دانخوری بشقابی (اوگر): بهترین سیستم تغذیه اتوماتیک مرغداری، دانخوری بشقابی است. این سیستم دان را به صورت یکنواخت و با در نظر گرفتن سن جوجه‌ها در سالن مرغداری پخش می‌کند. بشقاب‌های این نوع سیستم دانخوری اتوماتیک از سقف آویزان شده و ارتفاع آن‌ها متناسب با سن جوجه‌ها تنظیم می‌شود. در نهایت پس از اتمام دان‌های موجود در بشقاب‌ها، پر شدن مجدد آن‌ها آغاز خواهد شد.

2_ آبخوری

رشد جوجه‌ها و وزن‌گیری مرغ‌ها علاوه بر تامین دان، به توزیع آب کافی هم وابسته است. امروزه از سیستم‌های آبخوری مختلفی برای تامین آب یک سالن مرغداری استفاده می‌شود. هر یک از این سیستم‌ها مزایای مختص به خود را دارند. در ادامه مطلب به انواع سیستم آبخوری مرغداری اشاره می‌کنیم:

1. آبخوری نیپل: بهترین و بهداشتی‌ترین سیستم آبخوری مرغداری، نیپل است. جوجه‌ها و مرغ‌ها از طریق نوک زدن به نازل این سیستم، آب می‌خورند. بنابراین سیستم نیپل به ضد عفونی کردن و شستشوی مکرر نیاز ندارد.
2. زنگوله‌ای یا سیفونی: از جمله سیستم‌های آبخوری اتوماتیک در سالن‌های مرغداری می‌توانیم به آبخوری زنگوله‌ای یا سیفونی اشاره کنیم. مخزن‌های این نوع سیستم آبخوری از ارتفاع مناسب آویزان شده و هنگام سبک شدن به صورت اتوماتیک از آب پر می‌شوند.
3. ناودانی: سیستم آبخوری ناودانی به ضد عفونی شدن مداوم نیاز دارد، زیرا همه مرغ‌ها به صورت مشترک از آن استفاده می‌کنند. آب همیشه در ناودانی‌ها جریان داشته و این سیستم مناسب مرغداری در قفس است.
4. کله قندی: یکی از ساده‌ترین سیستم‌های آبخوری در سالن‌های مرغداری، آبخوری کله قندی است. این سیستم شامل سطل‌های آب بوده و ارتفاع آن‌ها متناسب با سن جوجه‌ها انتخاب می‌شود. سطل‌های سیستم آبخوری کله قندی باید به صورت مداوم شستشو داده شده و ضد عفونی شوند.

3_ سیستم تزریق دارو

برای رشد بهتر و پرورش دادن جوجه‌ها باید از دارو استفاده کنید. در حال حاضر برای توزیع دارو در بین جوجه‌ها و مرغ‌ها از سیستم توزیع آب سالن استفاده می‌شود. سیستم توزیع دارو به جریان آب ورودی سالن متصل شده، دارو به صورت یکنواخت با آب ترکیب و بین جوجه‌ها توزیع می‌شود.

تجهیزات انبار دان

برای آماده‌سازی، نگهداری و انتقال دان مرغ باید از تجهیزات مناسب استفاده کنید. با توجه به نقشی که تغذیه و توزیع مناسب آن در رشد جوجه‌ها، مرغ‌های گوشتی و حتی تخمگذار دارند؛ باید بهترین تجهیزات را برای انبار دان انتخاب کنید. از جمله مهم‌ترین تجهیزات انبار دان می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• سیلو: محل‌های مناسب برای نگهداری و انبار کردن دان مرغ را سیلو می‌نامند.
• بالابر: برای انتقال دان به سایر تجهیزات انبار مانند میکسر و مخزن کاربرد دارد.
• آسیاب‌دان: برای خرد و ریز کردن انواع دان، سویا، ذرت، ماهی و سایر مواد غذایی جوجه‌ها از آسیاب استفاده می‌شود.
• میکسر دان: این دستگاه برای مخلوط کردن یکنواخت دان با انواع مکمل و دارو جهت رشد بهتر و بیشتر جوجه‌ها کاربرد دارد.

انتخاب ابعاد سیلو، حجم مخزن میکسر و سایر تجهیزات دان به عوامل مختلفی وابسته است. میزان بودجه مالی، ابعاد کلی محیط مرغداری، تناژ دان و مکمل‌هایی که خریداری می‌شوند؛ همگی بر انتخاب مشخصات تجهیزات انبار دان موثر هستند.

سایر تجهیزات سالن پرورش مرغ و طیور

برای احداث و راه‌اندازی مرغداری علاوه بر تجهیزات نامبرده به یک سری وسیله دیگر هم نیاز دارید. احداث مرغداری و کسب موفقیت در این حوزه به فراهم کردن شرایط مناسب وابسته است. شرایط مناسب هم در صورتی فراهم می‌شوند که از تجهیزات کاربردی استفاده کنید. بر همین اساس در ادامه مطلب به سایر تجهیزات لازم برای احداث سالن مرغداری اشاره می‌کنیم:

1_ خاک اره یا پوشال نرم برای کف سالن

یکی از مهم‌ترین اقداماتی که برای احداث سوله مرغداری باید انجام دهید؛ ایجاد بستر مناسب است. بستر سالن مرغداری باید رطوبت را جذب کرده و نرم باشد. به این ترتیب جوجه‌ها و مرغ‌ها می‌توانند به آسانی بر روی بستر ایجاد شده، راه بروند. با توجه به اینکه فضولات بر روی بستر مرغداری تجمع پیدا می‌کنند؛ امکان ایجاد آلودگی و لیز شدن بستر وجود دارد. بنابراین باید به صورت مداوم بستر را با خاک اره و پوشال تمیز کنید. با انجام این کار از ایجاد بیماری‌های مختلف جلوگیری کرده و میزان تولید بوی نامطبوع را کاهش می‌دهید.

2_ نوار کودکش یا انتقال

همانطور که گفتیم تجمع فضولات می‌تواند باعث ایجاد آلودگی شود. یکی از بهترین تجهیزاتی که برای انتقال فضولات و کود مرغی به بیرون از سالن مرغداری وجود دارد؛ نوار کودکش یا انتقال است. 

3_ قفس

امروزه در بسیاری از سالن‌های مرغداری از قفس برای پرورش طیور استفاده می‌شود. نصب قفس‌های چند طبقه نه تنها به افزایش مساحت قابل استفاده برای نگهداری از جوجه‌ها کمک می‌کند، بلکه به بهتر انجام شدن نظارت بر وضعیت آن‌ها نیز کمک خواهد کرد. از جمله مزایای مهم استفاده از قفس می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• افزایش مساحت قابل استفاده
• امکان مکانیزه شدن سیستم آبخوری و دان
• کاهش میزان آلودگی ایجاد شده
• افزایش بازدهی پرورش مرغ
• جمع‌آوری بهتر تخم‌ها
• نظارت بهتر بر وضعیت طیور
• کیفیت بیشتر گوشت مرغ پرورش داده شده

اگر شما هم قصد دارید تعداد بیشتری جوجه پرورش داده و ظرفیت سوله مرغداری را افزایش دهید؛ توصیه می‌کنیم از قفس‌هایی با ابعاد مناسب استفاده کنید.

سیستم هوشمند مرغداری

اگر تمایل دارید اکثر امورات مربوط به پرورش جوجه‌ها به صورت خودکار انجام شوند؛ باید از سیستم هوشمند مرغداری استفاده کنید. این سیستم می‌تواند میزان دما، رطوبت، اتصال برق، توزیع دان و آب سالن مرغداری را بررسی کند. به این ترتیب نه تنها شرایط مناسب برای پرورش جوجه‌ها فراهم می‌شود، بلکه از هدر رفتن انرژی نیز جلوگیری خواهد شد.

ماشین جوجه کشی

بدون شک همه سالن‌های مرغداری مربوط به پرورش جوجه‌های یک روزه نیستند. بلکه برخی از سوله‌ها مختص پرورش مرغ‌های مادر و تخمگذار هستند. در سالن‌های پرورش مرغ مادر یا همان تخمگذار، تخم‌های نطفه دار تولید می‌شوند. با استفاده از دستگاه‌ها و ماشین‌های جوجه‌کشی مناسب می‌توانید تخم‌های نطفه دار را به جوجه یک روزه تبدیل کنید. با انجام این کار شرایط لازم برای پرورش جوجه‌ها و تولید مرغ گوشتی فراهم می‌شود.

دستگاه مادر مصنوعی

جوجه‌ها برای رشد بهتر و بیشتر به دریافت گرمای بدن مادر نیاز دارند. در سالن‌های مرغداری برای شبیه‌سازی گرمای بدن مادر از لامپ‌های مادون قرمز استفاده می‌شود. انواع لامپ مادون قرمز بدون ایجاد نور آزار دهنده، گرمای مورد نیاز جوجه‌ها را فراهم می‌کنند. به همین علت به لامپ‌های مادون قرمز، دستگاه مادر مصنوعی هم گفته می‌شود.