آموزش نصب هواکش خانگی در چند گام ساده

تهویه هوا عملیاتی است که بر روی هوای انجام می‌شود تا بتوان شرایط محیط موردنظر را برای زندگی، کار کردن و یا فعالیت‌های صنعتی، بهتر کرد. امروزه با پیشرفت علم، صنعت و تکنولوژی برای تهویه هوا از هواکش استفاده می‌شود. از طریق هواکش می‌توان هوای سنگینی که در اثر انجام فعالیت یا وجود رطوبت ایجاد شده است را به بیرون از محیط انتقال داده و با هوای تازه جایگزین کرد.

در حال حاضر، هواکش‌ها به المان‌هایی جدایی ناپذیر در یک ساختمان یا محیط تبدیل شده‌اند؛ برای همین منظور این دستگاه‌ها در مدل‌ها و کاربری‌هایی متفاوت ساخته و وارد بازار می‌شوند. یکی از دغدغه‌های مهم کاربران پس از انتخاب و خرید هواکش، نصب آن است. نصب انواع هواکش باید به شکل صحیح صورت گیرد، چراکه در صورت عدم رعایت نکات مهم در هنگام نصب این دستگاه، ممکن است عملکرد هواکش با اختلال روبه‌رو شود. اگر به‌دنبال یک راهنمای جامع و کامل درباره نصب هواکش هستید، در ادامه با آموزش در چند گام ساده همراه ما باشید.

نکات مهم در خرید هواکش

قبل از اینکه به آموزش نصب هواکش بپردازیم، مهم است که هواکش مناسبی برای قسمت‌های مختلف خانه یا محیط کار خود خریداری کنید. عملکرد یک هواکش را می‌توان بر اساس بهبود کیفیت هوای آلوده به گرد و غبار، پاکسازی هوا از بوی نامطبوع و حتی متعادل کردن رطوبت در محیط‌هایی مانند حمام و سرویس بهداشتی سنجید. برای خرید هواکش خانگی لازم است تا نکات زیر را رعایت کنید:

1- محل نصب هواکش

هواکش برای اینکه بتواند بهترین بازده را داشته باشد، باید در محل مناسب نصب شود. هنگام نصب هواکش در محیط‌های مختلف خانگی و صنعتی باید دستگاه را در محلی نصب کنید که بتواند بهترین تهویه را داشته باشد.

اگر قصد دارید هواکش را بر روی دیوار نصب کنید، می‌توان از طریق پیچ و رولپلاک، عملیات نصب را انجام داد. اما در صورتی که محل نصب هواکش بر روی سقف باشد، بهتر است از انواع پیچ‌های پروانه‌ای استفاده کرد، چراکه در سقف‌های کاذب ممکن است پس از گذشت مدتی، به‌علت وجود لرزش، هواکش از سقف جدا شود.

2- انتخاب هواکش بر اساس متراژ

یکی از ملاک‌های اصلی در انتخاب و خرید هواکش برای هر فضایی توجه به متراژ محیط است. مقدار هوای مبادله شده در دقیقه توسط هواکش با واحد CFM اندازه‌گیری می‌شود. برای مثال، اگر مساحت حمام شما کمتر از 4.5 مترمربع باشد، باید از هواکش 50 CFM استفاده کنید.

3- سایز هواکش

از دیگر نکات مهم در هنگام خرید هواکش توجه به سایز آن است. برای اندازه‌گیری سایز هواکش باید قطر لوله تهویه هواکش را در نظر بگیرید و آن را به‌گونه‌ای انتخاب کنید که دارای لوله به‌همان اندازه قطر باشد. برای مثال، هواکش سایز 40 دارای لوله‌ای به قطر 40 سانتی‌متر است.

4- صدای هواکش

صدای هواکش به‌دلیل دور موتور آن حذف‌شدنی نیست، اما با این حال می‌توان هواکشی خریداری کرد که میزان صدای آن اذیت‌کننده نباشد. میزان صدای هواکش باید بین 0.5 تا 1.5 باشد، در غیر این صورت صدای هواکش می‌تواند برای شما آزاردهنده باشد.

ابزار موردنیاز برای نصب هواکش

قبل از شروع سیم‌کشی و نصب هواکش، بهتر است تمام وسایل موردنیاز خود را در دسترس قرار دهید. در ادامه تمام ابزار و وسایلی که برای نصب هواکش به آن‌ها نیاز دارید را معرفی کرده‌ایم:

• چراغ قوه
• سیم رابط
• پیچ‌گوشتی
• ولت‌سنج
• آرماتور یاب
• نوار چسب
• اره
• مقوا
• پیچ
• دریل و مته
• نوار درزگیر آلومینیوم
• بست اتصال سریع سیم

دریل، پیچ گوشتی و انبردست از مهم‌ترین ابزارهای موردنیاز شما برای نصب هواکش هستند. اگر برای اولین بار هواکش را نصب می‌کنید به لوله‌های انعطاف‌پذیر برای تهویه، کلاهک تهویه، پیچ و میخ و سیمان نیاز دارید. وسایل ایمنی نظیر دستکش، ماسک و نردبان می‌توانند از شما در برابر بروز حوادث احتمالی حفاظت کنند.

مراحل نصب هواکش

اگر قصد دارید برای اولین بار در خانه یا محیط کار خود هواکش نصب کنید، لازم است تا مراحل زیر را به‌دقت طی کنید:

مرحله اول: سقف را علامت‌گذاری کنید

در مرحله اول دریل را برداشته و بلندترین پیچ آن را انتخاب کنید، سپس یک سوراخ در قسمتی از سقف که می‌خواهید هواکش را قرار دهید، ایجاد کنید. ابعاد هواکش را به‌صورت دقیق اندازه‌گیری کنید تا مطمئن شوید که سوراخ ایجادشده مناسب است. برای مشخص کردن ابعاد هواکش بر روی سقف لازم است از یک چهارچوب مربعی و مداد استفاده کنید.

مرحله دوم: حفره‌ای به‌اندازه موتور هواکش ایجاد کنید

در مرحله بعد لازم است از اره استفاده کنید تا قسمت علامت‌گذاری شده را سوراخ‌کنید. مراقب باشید تکه‌های بریده‌شده از سقف روی زمین نیافتند؛ از دست دیگر خود برای قرار دادن تکه‌های کنده‌شده از سقف بر روی زمین استفاده کنید. در هنگام کار با اره و دریل از دستکش ایمنی و ماسک استفاده کنید تا خطری شما را تهدید نکند.

مرحله سوم: هواکش را در محل ایجادشده، قرار دهید

ابتدا یک مجرای 90 درجه‌ای در حفره ایجادشده قرار دهید؛ برای این کار از نوار فویل می‌توان استفاده کرد. سپس کابل اتصال را در حفره قرار دهید و قلاب‌های فلزی را در این محل بزنید. در نهایت هواکش را در وسط حفره ایجادشده قرار داده و اطمینان حاصل کنید که به‌خوبی به کابل متصل شده است.

مرحله چهارم: هواکش را به تیرآهن‌ها وصل کنید

بعد از آن که هواکش به‌خوبی در جایگاهش قرار گرفت، قلاب‌های فلزی را بکشید تا به تیرآهن‌های هر دو طرف برسند؛ برای اتصال نوک هر قلاب به تیرآهن باید از دریل استفاده کنید. حال که هواکش در جایگاه خود محکم شده است، طول دودکش را اندازه بگیرید، سپس انتهای آن را به یک لوله 90 درجه وصل کنید. اگر هواکش جدیدتان چراغ دارد باید از یک کابل برق دارای سه سیم استفاده کنید.

مرحله پنجم: یک محل مناسب برای دودکش پیدا کنید

در این مرحله لازم است محلی مناسب را برای قرار دادن دودکش پیدا کنید. هرچه دودکش و هواکش از یکدیگر فاصله بیشتر داشته باشند، کارکرد دستگاه کم‌تر خواهد بود. توجه داشته باشید که دودکش باید بیرون از خانه نصب شود و اگر آن را زیر سقف قرار دهید باعث رشد قارچ می‌شود. دودکش را می‌توانید روی دیوارهای جانبی یا پشت‌بام، نصب کنید.

اگر دودکش بر روی دیوار جانبی نصب شده است، یک نقطه بین داربست دو دیوار انتخاب کنید. سپس از یک پیچ 4 اینچی استفاده کرده و دیوار را از سمت بیرون سوراخ‌کنید و کلاهک دودکش را در آن قسمت نصب کنید. اگر دودکش بر روی پشت‌بام وجود دارد یک دایره از داخل بکشید و با کمک اره آن را ببرید. سپس به پشت‌بام بروید و سیمان‌های ریخته شده را تمیز کرده و با کمک سیمان و قلاب‌های مخصوص کلاهک را وصل کنید. در آخر به اتاق برگردید و انتهای دودکش را با کمک نوار فویل به خط سیر کلاهک وصل کنید.

مرحله ششم: سیم‌های اتصال را داخل هواکش به هم متصل کنید

پیش از اتصال سیم‌های داخل هواکش، لازم است دفترچه راهنما را مطالعه کرده و قبل از شروع کار، برق را قطع کنید. ابتدا هواکش را باز کنید و سیم‌ها را بیرون آورید، 1.6 سانتی‌متر از انتهای هر سیم برق و کابل هواکش را لخت کنید. سپس سیم‌های همرنگ را به هم وصل کنید و سیم لخت مسی را به دور سیم سبز بپیچید. در نهایت نیز سیم‌ها را در قسمت برقی قرار دهید و پوشش آن را به حالت اول برگردانید. اگر در سیم‌کشی مهارت کافی ندارید، از یک برقکار کمک بگیرید تا هواکش را برایتان نصب کند.

مرحله هفتم: هواکش را در به‌درستی در جای خود قرار دهید

هواکش را درون قاب قرار دهید و با پیچ محکم کنید، اگر هواکش صدا خفه کن دارد آن را با پیچ‌های موجود در بسته، روی هواکش نصب کنید. به‌وسیله اسپری اطفاء حریق فضای بین قاب هواکش و سقف کاذب را پر کنید تا گرمای سیم‌ها موجب آتش‌سوزی نشود.

رویه مشبک را به‌آرامی و با استفاده از دو انگشت روی هواکش قرار دهید و دستگاه را امتحان کنید. اگر هواکش تکان می‌خورد، ممکن است یکی از پیچ‌های آن را نبسته باشید. سپس قدرت مکش هواکش را امتحان کنید؛ برای این کار تکه‌ای دستمال کاغذی را نزدیک هواکش بگیرید، دستگاه باید آن را به سمت صفحه مشبک بکشد. در آخر لوله دودکش را بررسی کنید؛ زمانی که هواکش خاموش است نباید عبور هوا احساس شود.

مراحل تعویض هواکش

اگر قصد دارید هواکش خود را تعویض کنید، برای نصب هواکش جدید لازم است مراحل زیر را طی کنید:

مرحله اول: برق را قطع کرده و موتور را از برق جدا کنید

قبل از شروع کار لازم است برق را از فیوز اصلی قطع کنید. از دستکش و عینک ایمنی و ماسک استفاده کنید و سپس هواکش قدیمی را از جای خود دربیاورید. موتور هواکش را از برق جدا کنید سپس با دقت سیم‌ها را درآورده و پیچ سیم‌ها را باز کنید تا اتصال آن‌ها قطع شود.

مرحله دوم: غلاف‌ها را جدا کنید

در این مرحله به پشت‌بام رفته و اتصال دودکش را از کلاهک و هواکش قطع کنید. با کمک دریل، بست‌های هواکش قبلی را از تیرآهن جدا کرده و هواکش قبلی را کاملاً از سقف جدا کنید.

مرحله سوم: هواکش جدید را نصب کنید

هواکش جدید را از جعبه‌اش درآورید، اگر ابعاد آن به‌اندازه هواکش قبلی است می‌توانید بلافاصله آن را نصب کنید. اما در صورتی که هواکش جدید بزرگ‌تر از قبلی بوده باید حفره موجود بر روی سقف را گشادتر کنید. برای انجام این کار می‌توانید ابعاد هواکش جدید را روی سقف علامت بزنید و دور آن را با دریل ببرید.

اگر هواکش جدید کوچک‌تر از دستگاه قبلی است، می‌توانید هواکش را روی سقف قرار دهید و سپس فضاهای خالی اطراف آن را ببندید. بعد از قرار دادن هواکش در حفره موردنظر، اطمینان حاصل کنید که دستگاه به‌درستی کار می‌کند. در نهایت، قلاب‌ها را بکشید تا به تیرآهن‌ها برسند و با دریل آن‌ها را به یکدیگر متصل کنید. برای انجام این کار لازم است که با دست دیگر فن را در جایش نگه‌دارید.

مرحله چهارم: خط سیر را اصلاح کنید

زمانی که هواکش در محل مناسب قرار گرفت یک لوله 90 درجه به دودکش هواکش وصل کنید و برای این کار از پیچاندن فلز ورقه‌ای استفاده کنید. سپس لوله جدید 10 الی 15 سانتی‌متری را به لوله موجود در پشت‌بام وصل کنید.

مرحله پنجم: سیم‌کشی هواکش جدید را انجام دهید

کابل برق را در هواکش جدید قرار دهید و با یک انبر آن را محکم کنید. جعبه الکتریکی را باز کرده و سیم‌کشی را جدا کنید و سپس سیم‌های برق را به هواکش وصل کنید. سیم‌های هم‌رنگ را به هم وصل کنید و یک اتصال‌دهنده به آن اضافه کنید. سپس سیم لخت مسی را به‌دور سیم اتصال به زمین بپیچید و آن را محکم کنید. در نهایت همه سیم‌ها را به جعبه الکتریکی برگردانده و سرپوش آن را بگذارید.

مرحله ششم: کلاهک دودکش را تغییر دهید

اگر ابعاد هواکش جدید، بزرگ‌تر است باید یک کلاهک بزرگ‌تر در پشت‌بام نصب کنید. کلاهک قدیمی را جدا کرده و از یک اره برای گشاد کردن جایگاه آن استفاده کنید. انتهای لوله را تا 2 سانتی‌متر در حفره سقف قرار دهید و برای محکم کردن آن از پیچاندن فلز ورقه‌ای استفاده کنید. سپس کلاهک جدید را به انتهای لوله وصل کنید، اگر کلاهک شل بود باید آن را تعویض کنید.

مرحله هفتم: هواکش جدید را راه‌اندازی کنید

به داخل خانه یا محل کار خود برگردید، موتور را نصب کرده و فن را به برق متصل کنید. سپس چک کنید که هواکش به‌درستی کار می‌کند یا خیر.

نصب هواکش سرویس بهداشتی (دستشویی)

نصب هواکش در سرویس بهداشتی منجر به جذب رطوبت و بوی نامطبوع موجود در محیط می‌شود. تهویه هوا همچنین باعث می‌شود کپک و قارچ در این محل به وجود نیاید. جذب رطوبت هوا توسط هواکش باعث می‌شود کاغذ دیواری پوسته‌پوسته نشود و از خراب شدن در و پنجره نیز جلوگیری می‌کند.

به‌طور کلی هواکش‌های خانگی ساختار نسبتاً ساده‌تری نسبت به هواکش صنعتی دارند، ازاین‌رو طریقه نصب و به کارگیری آن‌ها نیز آسان‌تر است. نصب و تعویض هواکش سرویس بهداشتی تقریباً کار ساده‌ای است، البته درصورتی‌که فرد مهارت‌های پایه‌ای در زمینه سیم‌کشی ساختمان و نجاری داشته باشد.

سقف مکانی مناسب برای نصب هواکش سرویس بهداشتی است که باعث خروج گرما و بخار محیط می‌شود؛ علاوه بر سقف، هواکش را بر روی دیوار یا پنجره نیز می‌توان نصب کرد. هنگام نصب هواکش در سرویس بهداشتی آن را دور از سایر منابع احتمالی هوای ورودی مانند پنجره یا در دستشویی قرار دهید.

تعویض هواکش دستشویی بسیار آسان است، کافی است یک هواکش مشابه مدل قبلی خریداری کنید، هواکش معیوب را جدا کرده و سپس هواکش جدید را وصل کنید و آن را در دریچه سقف یا دیوار محکم کنید. توجه داشته باشید که حتماً پیش از تعویض هواکش، برق را قطع کنید.

نحوه سیم کشی و برق هواکش

هواکش دارای دو رشته سیم، فاز و نول است که باید هرکدام از آن‌ها به‌درستی به رشته سیم مربوطه متصل شوند. برخی از هواکش‌ها دارای سه رشته سیم هستند که یک رشته فاز، یک رشته نول و رشته سوم که معمولاً دارای رنگی مابین سبز و زرد است، موسوم به سیم ارت است. رشته سیم ارت در ساختمان‌هایی که در سیم‌کشی آن‌ها سیم ارت بکار رفته استفاده می‌شود. حالت دیگری که می‌توان سیم‌کشی هواکش را انجام داد، به این صورت است که هواکش هم به‌صورت چپ گرد و هم به‌صورت راست گرد عمل می‌کند و در این مورد هواکش دارای دو رشته سیم فاز است که معمولاً هم‌رنگ هستند؛ در این حالت هم می‌توان از هواکش به‌عنوان دمنده هوا به داخل و هم مکنده هوا و انتقال دهنده به خارج استفاده کرد.

برای سیم‌کشی هواکش باید از محلی که سیم برق دارد به سمت محل نصب دستگاه سیم‌کشی کنید. نکته قابل توجه در سیم‌کشی هواکش در مکان‌هایی نظیر سرویس بهداشتی و حمام، این است که سیم‌کشی به‌صورت روکار بسیار خطرناک بوده و در صورتی که در این زمینه مهارتی ندارید، بهتر است از متخصصین این حوزه کمک بگیرید.

نصب دیمر برای هواکش

دیمر از یک مدار ساده الکترونیکی تشکیل شده است و می‌تواند ولتاژ موثر را کاهش دهد. مهم‌ترین مزیت دیمر کاربری سادگی و ارزان بودن آن است اما به‌دلیل نویز و تلف کردن حرارت موجب کاهش عمر موتور می‌شود.

هواکش‌ها امکان نصب دیمر ندارند، چراکه ممکن است موتور دستگاه بسوزد. به همین خاطر توصیه نمی‌شود که از دیمر برای کنترل سرعت هواکش استفاده کنید، مگر اینکه شرکت سازنده قابلیت نصب دیمر را بر روی محصول خود ایجاد کرده باشد. هیچ‌کدام از برندهای فعال در بازار ایران تا به حال امکان نصب دیمر بر روی هواکش را ایجاد نکرده‌اند.

نصب هواکش سه سیم و دو سیم

در نصب هواکش سه سیم باید بدانید که دستگاه یک سیم نول دارد و دو سیم فاز که رنگ آن‌ها شبیه به یکدیگر است. این هواکش‌ها از مزیت دو حالته برخوردار هستند؛ به شکلی که در نصب هواکش مکنده باید در اتصال سیم‌ها دقت کنید تا هوا به خارج از ساختمان برود. در نصب هواکش سه سیم با اتصال یک سیم، فن هوا را بیرون می‌دهد و اگر سیم دیگری وصل کنیم فن هوا را به داخل می‌آورد. اما در صورتی که هواکش دو سیم بیشتر نداشته باشد، باید سیم‌هایی که از قبل وجود دارند را به سیم‌کشی هواکش متصل کنید.

نصب هواکش روی شیشه

هواکش‌های خانگی دارای لوله مجزا برای خروج هوا هستند و در هر ساختمانی با شرایط مختلف، قابلیت نصب دارند. در صورتی که امکان تعبیه لوله خروج هوا وجود نداشته باشد، می‌توان هواکش را بر روی شیشه نیز نصب کرد.

برای نصب هواکش بر روی شیشه باید مقداری از شیشه را به‌وسیله الماس شیشه‌بری، برش دهید. بعد از نصب هواکش بر روی شیشه، توصیه می‌شود دور تا دور دستگاه را با مقداری ابر فشرده بپوشانید تا از ایجاد آلودگی صوتی جلوگیری شود.

نصب هواکش آشپزخانه

اولین گام برای نصب هواکش در آشپزخانه، انتخاب هواکش با سایز مناسب است. فن‌‌های خانگی عمدتاً در سایز‌های 6، 8، 10 و 12 اینچ در بازار موجود هستند که بر حسب قطر لوله خروجی و ابعاد محل قرارگیری، هواکش مناسب انتخاب می‌شود.

در برخی از آشپزخانه‌ها برای زیبایی و یا پوشاندن لوله‌ها و شبکه‌های سقفی، از سقف کاذب استفاده می‌شود. در چنین مواردی استفاده از هواکش سقفی جهت زیبایی و تناسب بیشتر با دکوراسیون، پیشنهاد می‌شود.

پس از مشخص کردن محل مناسب برای نصب هواکش آشپزخانه، فضای در نظر گرفته شده برای قرارگیری آن باید از ابعاد دستگاه بزرگ‌تر باشد، به شکلی که هواکش بدون هیچ‌گونه فشاری در فضای موردنظر قرار گیرد.

بعد از آنکه هواکش درون فضای ایجاد شده قرار داده شد، برای ثابت نگه‌داشتن آن از فوم یا درزگیرهای پلاستیکی استفاده می‌شود. در حالتی که هواکش بر روی دیوار آشپزخانه نصب شود، از پیچ و رولپلاک برای اتصال آن به دیوار استفاده می‌شود، اما در صورتی که هواکش بر روی سقف نصب شود، برای جلوگیری از لرزش، نصب آن از طریق پیچ‌های پروانه‌ای صورت می‌گیرد. در نهایت، توصیه می‌شود سیم‌کشی دستگاه توسط تکنسین برق در دستور کار قرار گیرد.

نصب هواکش دمنده

هر دو هواکش مکنده و دمنده، دستگاه‌های مکانیکی هستند که برای گردش هوا استفاده می‌شوند. اگرچه هر دو از نظر تهویه هوا عملکرد مشابهی دارند، اما از لحاظ فنی تفاوت هواکش دمنده و مکنده زیاد است. فرق اصلی بین هواکش مکنده و دمنده بر اساس مدل به گردش درآوردن هوا است. هواکش مکنده نوعی دستگاه الکتریکی است که هوا را به جریان در می‌آورد، در حالی که هواکش دمنده یک دستگاه مکانیکی محسوب می‌شود که می‌تواند هوا را به یک مکان خاص هدایت کند. همچنین دیگر تفاوت این دو هواکش این است که هواکش مکنده در اطراف یک اتاق یا منطقه‌ای بزرگ می‌تواند هوا را به گردش در آورد، در حالی که یک هواکش دمنده فقط در یک جهت هوا را به حرکت می‌آورد. همانطور که گفته شد، عملکرد این دو نوع هواکش با یکدیگر متفاوت بوده، اما شیوه نصب هواکش دمنده و مکنده با یکدیگر مشابه است. برای برند دمنده نیز، بسته به نوع هواکش، باید آن را نصب کنید.

هزینه نصب هواکش

امروزه افراد بسیاری برای ایجاد تهویه مطبوع در فضاهای مختلف خانگی یا صنعتی به‌دنبال خدمات مربوط به نصب هواکش هستند. عوامل گوناگونی بر هزینه نصب هواکش تاثیر می‌گذارند که در این میان نوع هواکش می‌تواند بیشترین تاثیر را در هزینه نهایی داشته باشد. خانگی یا صنعتی بودن هواکش، ابعاد آن و شرکت سازنده از عواملی هستند که قیمت هواکش را تعیین می‌کنند. دستمزد نیروهای نصاب و هزینه ایاب و ذهاب آن‌ها نیز از عوامل موثر بر هزینه نصب هواکش محسوب می‌شود. البته همانطور که اشاره شد، نصب هواکش کار سختی نیست و در صورتی که از سیم‌کشی سر در می‌آورید می‌توانید به‌سادگی عملیات نصب هواکش را انجام دهید.

منبع: Wikihow