بخاری فضای باز چگونه کار می‌کند + معرفی انواع آن

یکی از بزرگترین دغدغه‌های صاحبان رستوران‌های روباز یا افرادی که ویلا و باغ شخصی دارند در فصل‌های سرد سال، این است که فضاهای باز رستوران یا ویلا مانند آلاچیق، روف گاردن، تراس و… را چگونه گرم کنند. خرید بخاری‌ فضای باز به دلیل عملکرد ویژه‌ای که دارند، معضل گرم کردن فضاهایی همچون تراس، آلاچیق و… را تا حدی رفع نموده‌اند. 

معمولا به دلیل متفاوت بودن خواسته‌ها و نیازهای مصرف کنندگان، انواع مختلفی از بخاری‌های فضای باز وجود دارد. بخاری‌های موجود در بازار از لحاظ نوع سوخت، مدل طراحی و نحوه نصب به انواع مختلفی دسته بندی می‌شوند. از آنجایی که مصرف کنندگان‌، پیش از خرید تجهیزات گرمایشی باید با نحوه عملکرد و انواع سیستم مورد‌نظر آشنایی داشته باشند؛ در ادامه این مطلب به موضوعاتی همچون تعریف بخاری فضای باز، نحوه کارکرد، معرفی انواع بخاری مخصوص فضای باز خواهیم پرداخت.

بخاری فضای باز چیست؟

همانطور که از نام بخاری فضای باز، مشخص است نوعی سیستم گرمایشی محسوب می‌شود که برای گرم‌ کردن فضاهایی که سقف یا اطراف آن باز است مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر از بخاری‌های فضای باز برای گرم کردن مکان‌هایی‌مانند بالکن، تراس، آلاچیق، روف گاردن و… استفاده می‌شود. معمولا به دلیل متفاوت بودن ابعاد فضاها و سبک طراحی آن‌ها، مدل‌های مختلفی از بخاری‌های فضای باز، تولید می‌شوند که از لحاظ فاکتورهایی سوخت، طراحی و نحوه نصب با یکدیگر فرق دارند.

 نحوه کار کرد انواع بخاری فضای باز چیست؟

بخاری فضای باز چگونه کار می‌کند؟ مکانیسم یا نحوه کارکرد بخاری‌های فضای باز معمولا به دو صورت زیر است:

1. مکانیسم جریان همرفتی (جابه‌جایی): نحوه کارکرد بخاری‌های فضای باز با مکانیسم همرفتی به این صورت است که بخاری ابتدا هوای سرد محیط را جذب می‌نماید و پس از گرم کردن هوا، آن را به بیرون منتقل می‌کند. در واقع در این نوع بخاری‌ها یک نوع جریان پیوسته بین محیط و بخاری جابجا می‌گردد. البته نا‌گفته نماند که بخاری‌های دارای مکانیسم همرفتی برای فضاهای باز مناسب نیستند زیرا بیشتر گرما به دلیل گردش هوا، هدر می‌رود. 
2.  مکانیسم تابشی: در بخاری‌هایی که مکانیسم آن‌ها تابشی است، گرمای بخاری مانند گرمای خورشید مستقیما به اشیا تابیده می‌شود. به عبارتی می‌توان گفت که بخاری‌های تابشی برای فضاهای باز کارآمد‌تر هستند و میزان هدر رفت گرما در آن‌ها کمتر از نوع همرفتی است.

نکته مهم: افرادی که قصد خرید بخاری فضای باز را دارند بهتر است که به جای نحوه عملکرد بخاری بیشتر به نوع سوخت بخاری، نحوه نصب آن و طراحی بخاری مخصوص فضای باز توجه کنند. چون بخاری‌های از نظر این ۳ فاکتور از یکدیگر متمایز می‌شوند.  

بخاری فضای باز چه کاربردهایی دارد و مزیت آن چیست؟

گرم بودن فضای باز رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌ها در فصل پاییز و زمستان از جمله عواملی است که باعث جذب مشتری می‌شود. چون افراد مایل هستند که غذا یا نوشیدنی خود را در یک دمای مطلوب میل کنند. به همین منظور کاربرد اصلی بخاری فضای باز تامین گرمای محیط‌هایی همچون آلاچیق‌ها، باغ تالار، رستوران‌ها، کافی‌شاپ، حیاط، روف گاردن، تراس و بالکن‌های بزرگ است.

به طور کلی می‌توان گفت بخاری‌های فضای باز به دلیل مزیت‌هایی که دارند در مکان‌های عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مزیت‌ها عبارتند از:

• وزن سبکی دارند در نتیجه حمل و نقل آن‌ها بسیار ساده است.
• نصب آن‌ها بسیار راحت است و پیچیدگی خاصی ندارد.
• بخاری‌های مخصوص فضای باز ‌از نظر ایمنی کاملا ایمن هستند.
• راندمان گرمایی بالایی دارند و محیط را در کمترین زمان ممکن گرم می‌کند‌‌.
• قیمت بخاری‌های مخصوص فضای باز نسبتا ارزان است. 
• در صورتی که در ساخت این نوع بخاری‌ها استانداردهای جهانی لحاظ شده باشد، از نظر مصرف سوخت نیز کم مصرف هستند.
• فضای زیادی را اشغال نمی‌کنند؛ معمولا بر روی دیوار یا سقف نصب می‌شوند و مدل رومیزی و ایستاده آن‌ها نیز جای کمی می‌گیرد.
• میزان هدر رفت انرژی در این مدل بخاری‌ پایین است. 
• امکان تنظیم دما در بخاری‌های فضای باز وجود دارد و دما را می‌توان به دلخواه تنظیم نمود.
• هنگام تولید گرما سر و صدای زیادی تولید نمی‌کند.

 معرفی انواع بخاری فضای باز

همانطور که در ابتدا این مطلب بیان کردیم نیازها و شرایط مصرف کنندگان گوناگون است. به همین دلیل بخاری‌های مخصوص فضای باز معمولا از نظر فاکتورهای مختلفی مثل نوع سوخت، نوع طراحی و محل نصب به انواع مختلف زیر دسته‌بندی می‌شوند. 

• انواع بخاری فضای باز از نظر نوع سوخت: سوخت فسیلی، بخاری با سوخت گازی، بخاری فضای باز برقی
• انواع بخاری فضای باز از نظر نوع طراحی: گرماتاب، هیتر قارچی
• انواع بخاری فضای باز از نظر محل نصب: رومیزی، ایستاده، دیواری، آویزی، نصب شده به سقف

در بخش‌های بعدی این مطلب، نحوه کار و مزایا و معایب هر یک از انواع بخاری‌های فضای باز را بررسی خواهیم کرد.

آشنایی با انواع بخاری فضای باز از نظر نوع سوخت 

بدون شک شرایط محیط تمام مصرف کنندگان بخاری فضای باز با هم‌ یکسان نیست. به عنوان مثال در برخی از مناطق دسترسی به برق یا گاز شهری وجود ندارد یا در برخی مناطق فقط گاز یا فقط برق وجود دارد. به همین منظور شرکت‌های سازنده، انواع بخاری را که با سوخت‌های مختلف کار می‌کنند را تولید می‌نمایند که عبارتند از:

۱- سوخت فسیلی

همانطور که در قسمت بالا هم گفتیم در برخی از مناطق دور افتاده امکان دسترسی به گاز و برق وجود ندارد یا گاز و برق این مناطق مدام در حال قطع و وصل شدن است. به همین منظور بخاری‌های فضای باز نفتی و گازی که در مدل‌های مختلف رومیزی و ایستاده تولید و به بازار عرضه می‌گردد.

۲- بخاری فضای روباز گازی

سوخت مورد‌ نیاز بخاری‌های فضای روباز گازی از طریق گاز شهری یا گاز مایع تامین می‌شود. به عبارت دیگر با متصل کردن این نوع بخاری به لوله گاز شهری یا کپسول‌های گاز می‌توان از آن استفاده کرد. معمولا بخاری‌هایی که با گاز کار می‌کنند شعاع گرمایی بالایی دارند و به خوبی قادرند فضای مورد‌نظر را گرم کنند. همچنین از دیگر مزیت‌های بخاری‌های گازی این است که به دلیل ارزان بودن گاز، مقرون به صرفه هستند. البته نا‌گفته نماند که بخاری‌های گازی در کنار مزایا، معایب هم دارند. مثلا باعث آلودگی محیط زیست می‌شوند و در صورت رعایت نکردن نکات ایمنی امکان گاز گرفتگی با این نوع بخاری‌ها وجود دارد.

۳- بخاری فضای باز برقی

بخاری‌های مخصوص فضای باز برقی به انواع مختلف قارچی، سقفی و رومیزی تقسیم می‌شوند. این نوع بخاری‌ها فقط با انرژی الکتریکی یا  برق کار می‌کنند. نصب، استفاده و خرید بخاری برقی بسیار ساده است و پیچیدگی خاصی ندارد. چون برای راه اندازی این نوع بخاری‌ها تنها کافی است که دو شاخه آن را به پریز برق متصل کرد. دکمه روشن-خاموش آن را در حالت روشن قرار داد و دمای آن را تنظیم نمود. زمانی که دمای محیط بالا می‌رود، ترموستات به کار برده شده در بخاری برقی، سبب می‌شود که بخاری به‌طور خودکار خاموش شود. در نتیجه، در مصرف برق صرفه‌جویی می‌شود. برای کاهش مصرف برق انواع بخاری برقی، مقاله “مصرف برق بخاری برقی چقدر است؟ + 9 راهکار کاهش مصرف هیتر برقی” را بخوانید.

 بخاری‌های برقی به نسبت بخاری‌های گازی، امنیت بیشتری دارند و آلودگی کمتری تولید می‌کنند. اما از نظر هزینه مصرف انرژی، مقرون‌به‌صرفه نیستند زیرا قیمت برق بسیار بیشتر از گاز است.

در آخر این بخش لازم به ذکر است که نوعی بخاری فضای باز وجود دارد که هم با گاز و هم با برق کار می‌کند. معمولا این مدل بخاری برای مناطقی که برق یا گاز آن دائما قطع و وصل می‌شود مناسب است. چون در صورت قطع برق می‌توان با گاز از آن استفاده کرد یا بالعکس چنانچه گاز قطع شود با برق قابل مصرف است.

آشنایی با انواع بخاری فضای باز از نظر نوع طراحی 

نوع طراحی بخاری‌های فضای باز، فاکتور دیگری است که در تقسیم آن‌ها تاثیر می‌گذارد. به طور کلی بخاری‌های مخصوص فضاهای روباز به دو دسته کلی زیر تقسیم می‌شوند که هر کدام از آن‌ها به انواع مختلفی دسته‌بندی می‌شوند و کاربردهای گوناگونی دارند.

۱- گرماتاب

گرماتاب‌ها که معمولا که در دو نوع برقی و گازی هستند از سه جزء مختلف مانند لوله‌ متشکل از یک مشعل خاص، لوله‌های مخصوص با ضریب تابش بالا و رفلکتور تشکیل شده‌اند. یکی از بهترین ایمن‌ترین انواع سیستم‌های گرمایشی مناسب فضاهای باز هستند زیرا گرما را به طور یکنواخت در فضا پخش می‌کنند.

عملکرد گرماتاب به این صورت است که مشعل تعبیه شده در دستگاه حرارت تولید می‌کند. سپس این حرارت در لوله‌های مخصوص که ضریب تابش بالایی دارند، جریان پیدا می‌کند. سپس گرما یا حرارتی که در سطح لوله وجود دارد به وسیله رفلکتور به اجسام تابیده می‌شود. از آنجایی که این سیستم گرمایشی برای تولید گرما به جریان هوا نیاز ندارد، گرمای آن تلف نمی‌شود.

کاربرد این مدل سیستم گرمایشی بیشتر در تالارها، رستوران‌های بزرگ، سالن‌های صنعتی، انبارها، تعمیرگاه‌های خودرو، سوله‌ها، مجموعه‌های ورزشی، پارکینگ‌ها، ایستگاه‌های مترو و… است. 

پس از آشنایی با عملکرد و کاربردهای گرماتاب‌ها لازم دانستیم که درباره مزایا و معایب آن هم صحبت کنیم زیرا اطلاع از این موارد برای مصرف کنندگان ضروری است.

مزایا گرماتاب

• گرماتاب، گرما را به طور یکنواخت در کل فضا پخش می‌کنند.
• از نظر مصرف سوخت کم مصرف هستند.
• بدون سر و صدای آزار دهنده گرما تولید می‌کنند.
• نیازی به سرویس‌های دوره‌ای مکرر یا نگهداری پیچیده ندارند.
• به دلیل نصب در سقف باعث اشغال فضا نمی‌شوند.

 معایب گرماتاب

• در مدل برقی چنانچه به صورت ۲۴ ساعته مورد استفاده قرار بگیرد، هزینه مصرف برق آن‌ گران قیمت خواهد بود.
• قسمت‌هایی از فضای مورد‌نظر که هیتر در آن نصب نیست، به خوبی گرم نمی‌شود.
• برای محیط‌های کوچک و محدود قابل استفاده نیست. 

۲- هیتر قارچی

هیتر قارچی یا چتری نوعی هیتر تابشی هستند که اندازه آن کوچک‌تر از مدل تابشی است. اجزای تشکیل دهنده هیترهای قارچی معمولا شامل بدنه، حسگر و سنسور، مشعل، منعکس کننده و فندک یا جرقه زن است و می‌توان گفت که ساختار ساده‌ای دارد. در نتیجه این نوع سیستم گرمایشی بیشتر برای فضاهای کوچک مانند آلاچیق، تراس، حیاط، بالکن و.. کاربرد دارد. 

معمولا هیتر‌های قارچی از لحاظ فاکتورهای مختلف انواع گوناگونی دارند. مثلا از نظر نوع سوخت در مدل‌های گازی، برقی، برقی-گازی تولید می‌شوند. البته برخی از برندها مدل نفتی و گازوئیلی هم تولید می‌کنند. از نظر نوع طراحی ظاهری در سه مدل ایستاده، رومیزی و آویزی وجود دارند.

مزایا هیتر قارچی

• از نظر بصری جلوه خوب و زیبایی دارد.
• وزن سبکی دارد. در نتیجه به راحتی می‌توان آن را جابجا کرد و در محیط‌های مختلف قرار داد.
• نصب و راه‌اندازی این نوع بخاری‌های مخصوص فضای باز بسیار ساده است. مثلا در نوع برقی فقط لازم است که بخاری از طریق دوشاخه به پریز متصل شود.
• حرارت منتشر شده از آن به صورت تابشی است و به همین دلیل افرادی که در نزدیک آن قرار دارند به خوبی گرم می‌شوند.
• با انرژی‌های مختلف مانند گاز شهری، گاز مایع و برق کار می‌کند.
• هنگام تولید گرما هیچگونه بوی نامطبوع یا سروصدای ناهنجار تولید نمی‌کند.
• از نظر ایمنی می‌توان گفت مطمئن است. البته در صورتی که شرکت سازنده آن یک برند معتبر و شناخته شده باشد. 
• دوام و طول عمر بالایی دارد. البته این موضوع هم به برند سازنده آن بستگی دارد و درباره بخاری‌های بی‌نام و نشان صدق نمی‌کند.

معایب هیتر قارچی

• به دلیل ابعاد کوچکی که دارد، شعاع گرمایی محدودی دارد. در واقع تنها قادر است اجسام و افرادی را که فاصله بسیار نزدیکی دارند، گرم کند. 
• در صورت برخورد افراد، امکان واژگون شدن آن وجود دارد. به همین دلیل برای مکان‌های پر‌تردد به هیچ وجه مناسب نیست.

آشنایی با انواع بخاری فضای باز از نظر محل نصب 

در کل بخاری فضای باز در چهار مدل رومیزی، ایستاده، دیواری، آویزی و سقفی تولید می‌شود. اگر می‌خواهید بخاری فضای باز را روی سقف نصب کنید باید برای خرید گرماتاب اقدام کنید. اما اگر قصد خرید بخاری فضای باز ایستاده، دیواری، رومیزی یا آویزی را دارید؛ یکی از انواع بخاری قارچی برای خرید مناسب است.

• ویژگی‌های بخاری قارچی رومیزی: همانطور که از نام آن مشخص است، این نوع بخاری قارچی به دلیل ابعاد کوچک و وزن سبک، بر روی میز قرار می‌گیرد. در نتیجه کافی‌شاپ و رستوران‌ها می‌توانند بر روی هر میز یک بخاری قرار دهند تا افرادی که دور میز هستند کمتر احساس سرما داشته باشند. همچنین این مدل بخاری برای آلاچیق و تراس‌های کوچک ویلاهای شخصی نیز مناسب است.
• ویژگی‌های بخاری قارچی ایستاده: بخاری ایستاده (نوعی بخاری قارچی)، نوع دیگری از بخاری‌های مخصوص فضای باز است. این مدل بخاری ابعاد بزرگتری نسبت به مدل رومیزی دارد. به همین منظور، قادر است محدوده وسیع‌تری را گرم کند. بیشترین کاربرد بخاری‌های قارچی در تالارها و فضای باز رستوران‌ها است.
• ویژگی‌های بخاری آویزی و دیواری: از این نوع بخاری قارچی که مثل بخاری قارچی رومیزی ابعاد کوچکی دارد؛ بیشتر در مکان‌هایی مانند تراس منزل و آلاچیق باغ‌ها که فضا محدود است، استفاده می‌شود.
• ویژگی بخاری فضای باز سقفی: گرماتاب یا هیتر تابشی (تراسی) که همه آن را با نام بخاری‌های سقفی می‌شناسند؛ بیشتر برای مکان‌های پرتردد مانند کافی شاپ‌ها و رستوران‌های بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرد. چون این مدل بخاری بر روی سقف نصب می‌شود و هنگام ازدحام جمعیت افراد با آن برخورد نمی‌کنند. چون در مدل قارچی یا ایستاده احتمال برخورد افراد به ویژه کودکان با بخاری بسیار بالا است.

کلام آخر؛ با توجه به نحوه کار بخاری فضای باز، بخاری قارچی بخریم یا گرماتاب؟

در مقاله بخاری فضای باز چگونه کار می‌کند، گفتیم که نحوه عملکرد بخاری‌های فضای باز موجود در بازار معمولا با هم یکسان است. اما این نوع بخاری‌ها از نظر فاکتورهای مختلفی مثل نوع سوخت مصرفی، طراحی و نوع نصب به انواع مختلفی دسته بندی می‌شوند. هر کدام از انواع بخاری‌های فضای باز به دلیل ویژگی‌هایی که دارند برای یک فضای خاص مناسب هستند. به عنوان مثال برای گرم کردن رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌ها باید از گرماتاب استفاده کرد و هیترهای قارچی بیشتر برای گرم کردن تراس‌های کوچک یا باغ تالارها کاربرد دارند.