جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
نوسانات برق شهری، افت یا افزایش ولتاژ و اضافه جریان میتوانند در مدت کوتاهی به لوازم برقی و تجهیزات حساس مانند یخچال، کولر، پمپ آب و تجهیزات صنعتی آسیب وارد کنند. به همین دلیل، استفاده از یک محافظ ولتاژ و جریان مناسب، یکی از راهکارهای مهم برای کاهش خطر آسیبهای ناشی از شرایط نامناسب برق است.
محافظ ولتاژ جریان JBH با قابلیتهایی مانند کنترل ولتاژ و جریان، قطع خودکار مدار در شرایط غیرمجاز و نمایش لحظهای ولتاژ و جریان، امکان حفاظت متمرکز از تجهیزات را فراهم میکند. برخی مدلهای این محصول نیز به ترانس جریان داخلی مجهز هستند و برای اندازهگیری جریان به ترانس جریان (CT) خارجی نیاز ندارند.
در این مقاله، نحوه عملکرد و طریقه نصب محافظ ولتاژ جریان JBH، تنظیم پارامترهای دستگاه و نکات مهم سیمکشی را بررسی میکنیم و بهطور ویژه توضیح میدهیم که محافظ پشت کنتوری JBH باید قبل یا بعد از کلید مینیاتوری و کلید نشتی جریان نصب شود.
محافظ ولتاژ جریان JBH یک تجهیز حفاظتی قابل تنظیم است. این وسیله برای کنترل شرایط برق ورودی و محافظت از تجهیزات در برابر افت و افزایش غیرمجاز ولتاژ و عبور جریان بیش از حد مجاز طراحی شده است. این دستگاه با پایش مداوم ولتاژ و جریان، در صورت خارج شدن پارامترهای برق از محدوده تنظیمشده، مدار را قطع میکند. پس از بازگشت شرایط به محدوده مجاز، با توجه به زمان تأخیر تعیینشده، خروجی را دوباره وصل میکند.
یکی از مزیتهای این محصول، امکان استفاده از آن بهعنوان محافظ مرکزی ساختمان است. در این حالت، دستگاه در مسیر برق ورودی نصب میشود. سپس از تجهیزات متصل به مدار، مانند لوازم خانگی، تجهیزات روشنایی، پمپ آب، کولر و برخی تجهیزات صنعتی در برابر شرایط نامناسب برق محافظت میکند. مدلهای JBH در ظرفیتهای مختلف تولید میشوند؛ بنابراین انتخاب مدل باید متناسب با جریان و نوع بار مدار انجام شود.

انواع محافظ برق
محافظ ولتاژ قابل تنظیم JBH از بخشهای مختلفی برای نمایش وضعیت برق و تنظیم پارامترهای حفاظتی تشکیل شده است:
به دلیل تفاوت مشخصات و نحوه ترمینالبندی مدلهای مختلف، طریقه نصب و تنظیم محافظ JBH باید بر اساس مدل دقیق دستگاه و کاتالوگ همان مدل انجام شود.

برای ورود به منوی تنظیمات، دکمه SET را فشار دهید تا اولین پارامتر روی نمایشگر ظاهر شود. با استفاده از دکمههای بالا و پایین میتوانید مقدار پارامتر انتخابشده را تغییر دهید. با فشردن مجدد دکمه SET به پارامتر بعدی منتقل میشوید. پس از انجام تنظیمات، دکمه SET را حدود ۳ ثانیه نگه دارید تا مقادیر جدید ذخیره شوند.

توجه داشته باشید که نام پارامترها، محدوده قابل تنظیم و مقدار پیشفرض ممکن است با توجه به مدل محافظ متفاوت باشد؛ بنابراین برای تنظیم محافظ ولتاژ JBH، مقادیر درجشده در کاتالوگ همان مدل را مبنا قرار دهید.
| پارامتر | توضیحات | محدوده مجاز تنظیم | مقدار پیش فرض |
| t | زمان راهاندازی اولیه | 1–500 ثانیه | 60 |
| U1 | حد اضافهولتاژ | 230–300 ولت | 245 ولت |
| tU1 | تأخیر قطع اضافهولتاژ | 0.1–30 ثانیه | 0.1 |
| U2 | ولتاژ ریکاوری اضافهولتاژ | 225–295 ولت | 240 ولت |
| tU2 | تأخیر وصل مجدد | 1–500 ثانیه | 60 |
| U3 | حد افت ولتاژ | 140–210 ولت | 200 ولت |
| tU3 | تأخیر قطع افت ولتاژ | 0.1–30 ثانیه | 3 |
| U4 | ولتاژ ریکاوری افت ولتاژ | 145–215 ولت | 205 ولت |
| tU4 | تأخیر وصل مجدد | 1–500 ثانیه | 60 |
| C | حد اضافهبار | 1–63/80 آمپر | 32/50 آمپر |
| tC | تأخیر قطع اضافهبار | 0.1–30 ثانیه | 3 |
| tCC | تأخیر وصل مجدد پس از اضافهبار | 1–500 ثانیه | 60 |
| CF | تعداد خطاهای پیاپی | 1–20 / OFF | 3 |
| UC | کالیبراسیون ولتاژ | منفی 9.5% تا مثبت 9.5% | _ |
| CC | کالیبراسیون جریان | منفی 9.5% تا مثبت 9.5% | _ |
آشنایی با دکمههای دستگاه
پنل جلوی محافظ ولتاژ جریان JBH دارای دکمههایی برای کنترل دستگاه و تنظیم پارامترهای حفاظتی است:

انواع محافظ برق جی بی اچ JBH
برای دسترسی به تنظیمات سیستمی، از کلیدهای زیر استفاده کنید:
لیست خطاها و راه حلها عبارتند از:

برای تنظیم صحیح محافظ ولتاژ جریان JBH، باید تفاوت میان حد قطع، ولتاژ ریکاوری و زمان تأخیر را بدانید. این دستگاه ولتاژ شبکه را بهصورت مداوم اندازهگیری میکند و اگر ولتاژ از محدوده تعیینشده خارج شود، پس از سپری شدن زمان تأخیر مربوطه، خروجی را قطع میکند. پس از بازگشت ولتاژ به محدوده امن نیز دستگاه بلافاصله برق را وصل نمیکند و تا پایان زمان تأخیر وصل مجدد منتظر میماند.


پارامتر U1 حداکثر ولتاژ مجاز را مشخص میکند. مقدار پیشفرض این پارامتر در تنظیمات ارائهشده ۲۴۵ ولت است. اگر ولتاژ شبکه از این مقدار بیشتر شود، محافظ شرایط اضافهولتاژ را تشخیص میدهد:
پس از تشخیص افزایش ولتاژ، دستگاه بهاندازه زمان تعیینشده در پارامتر tU1 صبر میکند. مقدار پیشفرض tU1 برابر ۰٫۱ ثانیه است. اگر در این مدت ولتاژ همچنان بالاتر از U1 باقی بماند، رله محافظ قطع شده و برق مصرفکننده از مدار خارج میشود.
این تأخیر کوتاه کمک میکند که محافظ بر اثر نویز یا افزایش بسیار لحظهای ولتاژ، بدون دلیل مدار را قطع نکند. با این حال، افزایش بیش از اندازه زمان tU1 میتواند سرعت عملکرد حفاظتی دستگاه را کاهش دهد.
پس از قطع دستگاه در اثر افزایش ولتاژ، پایین آمدن ولتاژ از مقدار U1 بهتنهایی برای وصل مجدد کافی نیست. ولتاژ باید به مقدار تعیینشده در پارامتر U2 یا کمتر از آن برسد. با تنظیمات پیشفرض:
U1 برابر ۲۴۵ ولت است.U2 برابر ۲۴۰ ولت است.بنابراین، پس از وقوع خطای اضافهولتاژ، شرط شروع فرایند وصل مجدد بهصورت زیر است:
برای مثال، اگر محافظ در ولتاژ بالاتر از ۲۴۵ ولت قطع شده باشد و ولتاژ بعداً به ۲۴۳ ولت برسد، دستگاه هنوز خروجی را وصل نمیکند. ولتاژ باید به ۲۴۰ ولت یا کمتر برسد تا شرایط ریکاوری برقرار شود.
پس از رسیدن ولتاژ به محدوده ریکاوری، شمارش زمان tU2 آغاز میشود. مقدار پیشفرض این پارامتر ۶۰ ثانیه است. اگر ولتاژ در این مدت در محدوده مجاز باقی بماند، رله محافظ دوباره وصل میشود. در صورت تکرار خطا در مدت انتظار، شمارش زمان وصل مجدد متوقف یا از ابتدا آغاز خواهد شد.
پارامتر U3 حداقل ولتاژ مجاز را مشخص میکند. مقدار پیشفرض آن در جدول تنظیمات ۲۰۰ ولت است. اگر ولتاژ شبکه از این مقدار کمتر شود، محافظ شرایط افت ولتاژ را تشخیص میدهد:
اگر افت ولتاژ بهاندازه زمان تعیینشده در پارامتر tU3 ادامه پیدا کند، رله دستگاه قطع میشود. مقدار پیشفرض tU3 برابر ۳ ثانیه است. این زمان باید با توجه به نوع مصرفکننده انتخاب شود؛ زیرا افت ولتاژ طولانی میتواند برای تجهیزات موتوری و کمپرسوری خطرناک باشد. تجهیزاتی مانند موارد زیر در برابر افت ولتاژ حساستر هستند:
در بارهای موتوری، کاهش ولتاژ ممکن است باعث افزایش جریان، کاهش گشتاور، داغشدن سیمپیچ و آسیبدیدن موتور شود. به همین دلیل، تنظیم بیش از حد پایین پارامتر U3 توصیه نمیشود.
پس از قطع خروجی در اثر افت ولتاژ، افزایش ولتاژ تا مقدار U3 برای وصل مجدد کافی نیست. ولتاژ باید به مقدار تعیینشده در پارامتر U4 یا بیشتر از آن برسد.
با تنظیمات پیشفرض:
U3 برابر ۲۰۰ ولت است.U4 برابر ۲۰۵ ولت است.شرط شروع فرایند وصل مجدد پس از افت ولتاژ بهصورت زیر است:
برای مثال، اگر دستگاه در ولتاژ کمتر از ۲۰۰ ولت قطع شود و ولتاژ شبکه بعداً به ۲۰۲ ولت برسد، محافظ همچنان قطع باقی میماند. ولتاژ باید حداقل به ۲۰۵ ولت برسد تا شمارش زمان وصل مجدد tU4 آغاز شود.
مقدار پیشفرض tU4 در جدول تنظیمات ۶۰ ثانیه است. اگر ولتاژ در این مدت پایدار بماند، خروجی دستگاه مجدداً وصل میشود.
اختلاف میان حد قطع و ولتاژ ریکاوری، یک فاصله اطمینان یا هیسترزیس حفاظتی ایجاد میکند. این فاصله مانع قطع و وصل مکرر رله هنگام نوسان ولتاژ در نزدیکی نقطه تنظیم میشود.
در بخش اضافهولتاژ، این فاصله با تنظیمات پیشفرض برابر است با:
در بخش افت ولتاژ نیز فاصله ریکاوری برابر است با:
اگر حد قطع و ریکاوری دقیقاً یکسان باشند، نوسان جزئی ولتاژ در اطراف نقطه تنظیم ممکن است باعث قطع و وصل پیدرپی محافظ شود. این وضعیت میتواند عمر رله یا کنتاکتور را کاهش دهد و به تجهیزات متصل نیز فشار وارد کند.
بنابراین هنگام تنظیم دستگاه باید روابط زیر رعایت شوند:
هنگامی که رله از قبل وصل است، محافظ تا زمانی که ولتاژ از یکی از حدود قطع عبور نکند، مدار را متصل نگه میدارد. با مقادیر پیشفرض، محدوده قطعنشدن دستگاه تقریباً بهصورت زیر است:
اما پس از وقوع خطا و قطع رله، برای اینکه دستگاه اجازه وصل مجدد بدهد، ولتاژ باید وارد محدوده ریکاوری شود:
پس از ورود ولتاژ به این محدوده، دستگاه باید بهاندازه زمان تعیینشده در tU2 یا tU4 منتظر بماند. اگر ولتاژ در تمام این مدت پایدار باقی بماند، خروجی دوباره وصل میشود.
برای نصب صحیح محافظ ولتاژ جریان JBH، علاوه بر رعایت نقشه ترمینالهای دستگاه، باید ترتیب تجهیزات حفاظتی و ظرفیت مدار نیز بهدرستی انتخاب شود.
در آرایش موردنظر این مدل، محافظ ولتاژ JBH در پاییندست کلید مینیاتوری و بالادست کلید نشتی جریان (RCCB) قرار میگیرد؛ بنابراین فاز خروجی کلید مینیاتوری به ورودی محافظ و فاز خروجی محافظ به ورودی RCCB متصل میشود. سیمکشی نول نیز باید دقیقاً مطابق نقشه دستگاه و RCCB انجام شود.

اگر قرار است محافظ ولتاژ جریان JBH در جعبه فیوز ساختمان نصب شود، محل قرارگیری آن باید بهگونهای باشد که برق مدارهای خروجی پس از عبور از محافظ، تحت حفاظت قرار بگیرند. در آرایش موردنظر این مدل، ترتیب تجهیزات از ورودی به خروجی بهصورت زیر است:
کنتور ← کلید مینیاتوری اصلی ← محافظ ولتاژ JBH ← کلید محافظ جان (RCCB) ← فیوزهای فرعی

پیش از شروع سیمکشی، برق ورودی ساختمان را قطع کنید و با ابزار اندازهگیری مناسب از بیبرق بودن مدار اطمینان حاصل نمایید. محل نصب محافظ نیز باید فضای کافی برای سیمکشی و دفع حرارت داشته باشد.
فاز ورودی پس از کنتور به کلید مینیاتوری اصلی متصل میشود. کلید مینیاتوری باید متناسب با ظرفیت مدار انتخاب شده باشد و امکان قطع جریان ورودی محافظ را فراهم کند.
فاز خروجی کلید مینیاتوری به ترمینال ورودی فاز محافظ و نول مطابق نقشه ترمینال دستگاه به ورودی N متصل میشود. فاز و نول را مطابق علامتهای روی بدنه و دستورالعمل مدل موردنظر وصل کنید و از جابهجایی آنها خودداری شود.
فاز خروجی محافظ به ورودی کلید محافظ جان متصل میشود. سیم نول نیز باید مطابق نقشه سیمکشی RCCB و محافظ متصل شود تا فاز و نول مدار از مسیر صحیح عبور کنند و عملکرد کلید نشتی جریان دچار خطا نشود.
پس از RCCB، برق به مدارهای خروجی و فیوزهای فرعی ساختمان منتقل میشود. تمام اتصالات باید مطابق نقشه تابلو و ظرفیت هر مدار انجام شوند.
پیش از برقدار کردن تابلو، تمام ترمینالها، سرسیمها و اتصالات را بررسی و با ابزار مناسب محکم کنید. شل بودن اتصالات باعث افزایش مقاومت اتصال، داغشدن ترمینال و ایجاد خطر حریق میشود.
پس از اطمینان از صحت سیمکشی، کلید مینیاتوری را وصل کنید. محافظ JBH راهاندازی شده و در صورت فعال بودن زمان تأخیر، شمارش معکوس را انجام میدهد. پس از پایان زمان تعیینشده در پارامتر مربوطه، خروجی محافظ وصل میشود. سپس عملکرد RCCB و مدارهای خروجی نیز بررسی شود.
به ترتیب کلید مینیاتوری اصلی، محافظ ولتاژ JBH، کلید محافظ جان (RCCB) و فیوزهای فرعی در جعبه فیوز قرار میگیرند.


محافظ ولتاژ ورودی ساختمان JBH برای ساختمانهایی مناسب است که تابلو برق اصلی یا فضای کافی برای نصب محافظ در داخل تابلو ندارند. در این روش، دستگاه در مسیر برق خروجی کنتور و پیش از ورود برق به مدارهای ساختمان قرار میگیرد تا شرایط ولتاژ و جریان برق ورودی را کنترل کند. این شیوه برای برخی ساختمانهای قدیمی که تابلو فیوز مناسبی ندارند نیز کاربرد دارد.

در ساختمانهایی که تابلو برق مناسب وجود ندارد، محافظ باید در محل مناسب و ایمن و در مسیر خروجی کنتور نصب شود. سیمبندی باید مطابق علائم روی بدنه دستگاه انجام شود:
اگر امکان نصب تابلو برق جدید وجود داشته باشد، محافظ را داخل تابلو روکار یا قاب فیوز مناسب در نزدیکی محل ورود برق نصب کنید. این روش علاوه بر ایجاد نظم بیشتر در سیمکشی، دسترسی برای بررسی و سرویس دستگاه را نیز آسانتر میکند.
در این حالت، سیمهای خروجی کنتور به ورودی محافظ متصل شده و خروجی محافظ به سمت تجهیزات حفاظتی و مدارهای ساختمان هدایت میشود. چیدمان سایر تجهیزات حفاظتی باید بر اساس نقشه تابلو، مشخصات محافظ JBH و الزامات مدار تعیین شود.
نکته مهم: در نصب مستقیم بعد از کنتور، نحوه قرارگیری کلید مینیاتوری، RCCB و سایر تجهیزات حفاظتی باید متناسب با ساختار واقعی ساختمان و نقشه برق تعیین شود؛ صرفاً قرار دادن محافظ در مسیر سیمهای کنتور، جایگزین تجهیزات حفاظتی الزامی ساختمان نیست.
پاسخ روشن است: محافظ ولتاژ jbh باید بعد از کلید مینیاتوری و قبل از کلید نشتی جریان نصب شود. ترتیب استاندارد در تابلو برق به این شکل است:
قرار دادن کلید مینیاتوری قبل از محافظ ولتاژ JBH یک مزیت مهم دارد: در صورت نیاز به سرویس، تعویض یا بررسی محافظ، میتوان با قطع همان کلید، برق ورودی دستگاه را بهصورت موضعی قطع کرد و نیازی به قطع برق از کنتور یا خاموش کردن کل ساختمان نیست.
اگر محافظ در ابتدای مسیر و قبل از کلید مینیاتوری قرار گیرد، برای انجام تعمیرات یا تعویض آن ممکن است نیاز به قطع برق از بخش ورودی ساختمان باشد؛ بنابراین وجود یک کلید حفاظتی مناسب در بالادست محافظ، دسترسی و ایمنی هنگام سرویس را افزایش میدهد.
RCBO بهصورت همزمان حفاظت در برابر اضافهجریان و نشتی جریان را فراهم میکند. اگر در تابلو از RCBO استفاده شده و کلید مینیاتوری جداگانهای وجود ندارد، محل نصب محافظ باید بر اساس نقشه تابلو، مشخصات RCBO و دستورالعمل سازنده تعیین شود؛ بنابراین نمیتوان یک ترتیب ثابت را برای تمام مدارها تجویز کرد.
در آرایش مینیاتوری ← محافظ JBH ← RCCB، اگر RCCB به دلیل نشتی جریان قطع کند، تغذیه محافظ همچنان برقرار میماند. بنابراین، پس از رفع نشتی و وصل مجدد RCCB، محافظ نیاز به راهاندازی مجدد و طی کردن چرخه تأخیر خود ندارد.
همچنین، اگر محافظ در پاییندست RCCB نصب شود، با قطع RCCB تغذیه محافظ نیز قطع شده و پس از وصل مجدد، دستگاه ممکن است دوباره زمان تأخیر راهاندازی را طی کند.
در آرایش موردنظر، ترتیب تجهیزات از ورودی به خروجی به این صورت است:
کلید مینیاتوری اصلی ← محافظ ولتاژ JBH ← کلید نشتی جریان (RCCB) ← مدارهای خروجی
با قرار گرفتن محافظ ولتاژ JBH در بالادست RCCB، در صورت قطع شدن کلید نشتی جریان، تغذیه محافظ همچنان برقرار میماند. بنابراین پس از رفع مشکل و وصل مجدد RCCB، محافظ نیازی به راهاندازی مجدد و طی کردن دوباره زمان تأخیر خود ندارد.
اگر محافظ در پاییندست RCCB نصب شود، با قطع RCCB برق محافظ نیز قطع شده و پس از وصل مجدد، دستگاه ممکن است دوباره چرخه تأخیر راهاندازی را طی کند.
نحوه سیمکشی نول باید بر اساس نقشه ترمینال محافظ JBH و نوع RCCB انجام شود. در مدلهایی که نول فقط برای تغذیه مدار داخلی محافظ استفاده میشود، نول اصلی مدار از مسیر موردنظر RCCB عبور کرده و اتصال تغذیه محافظ باید از سمت مناسب و مطابق نقشه انجام شود.
نکته مهم: نول ورودی و خروجی RCCB نباید بهصورت اشتباه با یکدیگر پل شوند؛ زیرا این کار میتواند باعث عملکرد نادرست یا قطع ناخواسته RCCB شود.
پس از بررسی کامل سیمکشی، مدار را برقدار کرده و عملکرد محافظ و RCCB را آزمایش کنید. نصب این تجهیزات باید توسط برقکار ماهر انجام شود.