۶ روش تشخیص سیم و کابل مرغوب از تقلبی

یکی از مهم‌ترین تجهیزات برقی که در دنیای امروز استفاده گسترده‌ای دارد، سیم و کابل است که از آن به منظور انتقال جریان الکتریکی از نقطه‌ای به نقطه دیگر استفاده می‌شود. سیم و کابل در انواع مختلفی تولید می‌شود که هر کدام بر اساس ویژگی‌هایی که دارند از کاربرد متفاوتی نیز برخوردار هستند. جدا از بحث تنوع و همچنین کاربرد انواع سیم و کابل، یکی از مهم‌ترین موضوعات به کیفیت آن مربوط می‌شود. در واقع انواع سیم و کابل باید از کیفیت استاندارد و مورد تأیید سازمان‌های نظارتی برخوردار باشند تا بهترین عملکرد را در انتقال جریان الکتریکی از نقطه‌ای به نقطه دیگر ارائه دهند.

روش‌های تشخیص کیفیت انواع سیم و کابل

با توجه به این موضوع که کیفیت سیم و کابل مورد استفاده در دستگاه‌ها و تجهیزات و همچنین محیط‌های مختلف به منظور برق‌رسانی از اهمیت زیادی برخوردار است، برخی نکات در زمینه تشخیص کیفیت انواع سیم و کابل وجود دارد که در زمان انتخاب و خرید باید مورد توجه قرار بگیرد. از مهم‌ترین نکات و روش‌های تشخیص کیفیت انواع سیم و کابل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

۱- ضخامت زیاد عایق نسبت به سطح مقطع هادی

در صورتی که قطر روکش کابل یا عایق سیم به صورت نامتعارف زیاد باشد، نشان دهنده مرغوبیت و کیفیت بالای آن نیست. زیرا برخی از تولیدکنندگان انواع سیم و کابل، از وزن هادی کم کرده و روکش عایق آن را قطورتر می‌کنند تا به این ترتیب خریداران را فریب دهند.

روش تشخیص

تشخیص ضخامت زیاد و نامتعارف عایق نسبت به سطح مقطع هادی آسان است. شما می‌توانید با ایجاد یک برش صاف از سطح مقطع نمونه سیم یا کابل، میزان قطر عایق و روکش را در مقایسه با سطح مقطع هادی آن بررسی کرد.

۲- مرکزیت سطح مقطع هادی در عایق

یکی از نکات مهم در کیفیت سیم و کابل، مرکزیت هادی در عایق سیم و کابل است. عدم مرکزیت هادی در عایق باعث بوجود آمدن عدم توازن سطح مقطع و همچنین کاهش ضخامت عایق در سیم و کابل می‌شود که می‌توان به راحتی با چشم غیرمسلح نیز آن را تشخیص داد. این موضوع باعث می‌شود که در برخی از قسمت‌ها، رشته‌ها از عایق بیرون زده یا پارگی در آن ایجاد شود. همچنین عدم مرکزیت باعث می‌شود که به مرور زمان با عبور جریان و گرم شدن هادی عایق از بین رفته و موجب آتش‌سوزی یا برق‌گرفتگی شود.

روش تشخیص

تشخیص عدم مرکزیت هادی در کابل برق نیز ساده است و با ایجاد یک برش در سطح مقطع سیم و کابل می‌توان به راحتی آن را تشخیص داد. با این روش، یکسان بودن یا نبودن ضخامت عایق و روکش در اطراف هادی و مرکزیت هادی مشخص می‌شود.

۳- اتصالات پیوندی در کابل

یکی از مواردی که باعث می‌شود سیم و کابل از کیفیت پایین برخوردار باشد، وجود اتصالات پیوندی در هادی است. این اتصالات مقاومت نقطه‌ای را افزایش می‌دهند که نتیجه آن افزایش حرارت و ذوب شدن عایق است. همچنین وجود اتصالات پیوندی در عایق رشته‌های کابل، مقاومت عایقی را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد و منجر به اتصالی و آتش‌سوزی خواهد شد.

روش تشخیص

وجود اتصال پیوندی در سیم و کابل را می‌توان از طریق احساس افزایش دما به صورت نقطه‌ای در قسمتی از طول سیم یا کابل که زیر بار قرار دارد. همچنین به صورت چشمی قابل تشخیص است. مشاهده برآمدگی و فرورفتگی در سطح سیم و کابل نشان دهنده، اتصال پیوندی در آن است.

۴- سطح ظاهری سیم و کابل

یکی دیگر از نکاتی که با توجه به آن می‌توان کیفیت سیم و کابل را تشخیص داد، سطح ظاهری آن است. سطح ظاهری سیم و کابل باید صاف و فاقد هرگونه برآمدگی، فرورفتگی و دوپهنی باشد. هرگونه نوسان در قطر سیم و کابل، نشان دهنده خرابی و عدم یکنواختی در تاب هادی و رشته‌های سیم برق است که ناشی از کیفیت پایین محصول است.

روش تشخیص

مشکلاتی که ممکن است در سطح ظاهری سیم و کابل وجود داشته باشد را می‌تواند به صورت چشمی و از طریق لمس سیم و کابل و همچنین اندازه‌گیری با استفاده از ابزار مرتبط تشخیص داد.

۵- عایق و روکش نامرغوب از جنس PVC

پلی وینیل کلراید یا PVC رایج‌ترین نوع عایق و روکش است که در صنعت سیم و کابل مورد استفاده قرار می‌گیرد. مهم‌ترین دلیل استفاده از این ماده، مقاومت عایقی بالا و همچنین خاصیت خود خاموش شوندگی ذاتی آن به دلیل ساختار مولکولی است. استقامت کم که ممکن است در زمان کابل‌کشی منجر به پارگی یا زدگی سیم و کابل شود از نشانه‌های استفاده از عایق و روکش PVC نامرغوب است. آتش‌سوزی، برق‌گرفتگی و اتصالی و آسیب به تجهیزات از پیامدهای استفاده از روکش نامرغوب است.

 روش تشخیص

برای تشخیص استفاده از روکش PVC نامرغوب به سطح عایق و روکش دقت کنید. در صورتی که بتوان با اعمال نیروی کم و با استفاده از ناخن تکه‌ای از عایق را به راحتی جدا کرد یا خراشید، سیم یا کابل مربوطه غیر استاندارد است. معمولا در سیم و کابل‌های غیر استاندارد از مواد نامرغوب و ارزان قیمت با هدف کاهش قیمت نهایی استفاده می‌شود. معمولا در این نوع از سیم و کابل‌ها از روغن‌های اشتعال‌زا مانند پارافین و گازوئیل به عنوان نرم‌کننده نیز استفاده می‌کنند که این امر احتمال آتش‌سوزی را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.

به منظور تشخیص نوع ماده به کار رفته در روکش یا عایق سیم و کابل، حدود 10 سانتیمتر از روکش یا عایق PVC را آتش بزنید. پس از شعله‌ور شدن،‌ آن را از کنار شعله دور کنید و منتظر خاموش شدن آن به صورت خودبخودی باشید. در صورتی که شعله خاموش نشود یا در هنگام اشتعال بتوان بوی پارافین شمع یا گاوئیل استشمام کرد، به این معنی است که از موارد نامرغوب برای ساخت عایق یا روکش استفاده شده است.

۶- مشخصات درج شده بر روی محصول

بر اساس استانداردهای تعیین شده سازندگان و تولیدکنندگان انواع سیم و کابل ملزم شده‌اند که اطلاعاتی مانند نام و علامت تجاری سازنده، علامت استاندارد، کد مشخصه محصول در استاندارد، تعداد رشته، سطح مقطع و همچنین کد 10 رقمی مربوط به پروانه تولیدی استاندارد سازنده را بر روی سیم و کابل درج کنند.

 روش تشخیص

در زمان انتخاب و خرید سیم و کابل باید برند حک شده بر روی آن و بسته‌بندی را به دقت مورد بررسی قرار دهید. در ادامه اطمینان حاصل کنید که علامت استاندارد و همچنین شماره پروانه درج شده روی سیم و کابل صحت داشته باشد.

تشخیص سیم مسی تقلبی از اصلی

رایج‌ترین و در عین حال پرکاربردترین فلزی که به عنوان هادی در تولید انواع سیم و کابل مورد استفاده قرار می‌گیرد، فلز مس است. این فلز به دلیل رسانایی بالا و همچنین مقاومت گرمایی بسیار خوب به عنوان هادی در سیم و کابل استفاده می‌شود. برای تشخیص سیم مسی تقلبی از اصلی باید به مس آن توجه کنید. مس به کار رفته به عنوان هادی در سیم و کابل استاندارد باید شرایط زیر را داشته باشد:

• از مس خالص نرم شده (آنیل شده) باشد.
• سطح آن کاملا شفاف و براق باشد.
• رشته‌های مس سیاه یا اکسیده نشده باشد.
• قابلیت انعطاف‌پذیری بالایی داشته باشد.

چند تکنیک برای شناسایی سیم و کابل مرغوب

برای تشخیص سیم و کابل مرغوب از سیم تقلبی، چند تکنیک ساده و کاربردی وجود دارد که به شرح زیر است:

• تشخیص با استفاده از نور: رشته‌های هادی را در زیر نور قرار دهید. در صورتی که مات باشد و برق نزنند به این معنی است که از مس ساخته شده‌اند. اما چنانچه برق زدند، نشان از این است که از آلومینیوم در ساخت هادی استفاده شده است.
• تست با فندک: یکی از راه‌های تشخیص سیم و کابل اصل از تقلبی، تست با فندک است. برای تشخیص تقلبی یا اصل بودن سیم و کابل مقداری از سیم را با سیم چین لخت کنید و رشته‌های هادی را نیز از هم جدا کنید.با استفاده از فندک یکی از رشته‌ها را حرارت دهید؛ در صورتی که در اثر حرارت رشته خم شده و دچار شکستگی شود،‌ هادی از جنس آلومینیوم است. در صورتی که هادی از مس باشد، در اثر حرارت قرمز می‌شود اما دچار شکستگی نخواهد شد.
• انعطاف‌پذیر: قسمتی از سیم یا کابل مورد نظر را لخت کنید و رشته‌های هادی را بپیچانید. در صورتی که هادی از مس باشد انعطاف‌پذیری بالایی دارد و این کار به سادگی انجام می‌شود.

روش تشخیص استاندارد سیم و کابل در ایران

همانطور که اشاره شده یکی از مشخصاتی که باید روی سیم و کابل درج شود، شماره 10 رقمی استاندارد است. این شماره از سوی سازمان ملی استاندارد ایران به منظور تأیید استاندارد بودن سیم و کابل به شرکت تولیدکننده اختصاص پیدا می‌کند. این کد 10 رقمی باید بر روی همه محصولات تولید شده توسط بهترین برندها درج شود. یکی از راه‌های تشخیص استاندارد سیم و کابل در ایران استعلام این کد 10 رقمی است. در زمان خرید سیم و کابل می‌توان کد 10 رقمی درج شده را به شماره 10001517 پیامک کرده تا یک پیامک حاوی اطلاعات زیر ارسال شود. اطلاعاتی که از طریق پیامک ارسال می‌شود نشان دهنده این است که کابل یا سیم مورد نظر در شرایط استاندارد تولید شده و مورد تایید سازمان ملی استاندارد است.

• نام محصول
• تاریخ اعتبار
• نام واحد تولیدی و شرکت سازنده
• استان و شهرستان تولید
• نوع استاندارد
• وضعیت پروانه

بهترین روش تشخیص سیم و کابل غیر استاندارد

در خصوص سیم و کابل‌های غیر استاندارد و بی کیفیت باید به این نکته اشاره کرد که این سیم و کابل‌ها به نحوی ساخته و تولید می‌شوند که شباهت زیادی به سیم‌های استاندارد و مرغوب دارند. به همین دلیل تشخیص آن‌ها در نگاه اول کار دشواری است. توجه به نشان هولوگرافیک UL بر روی جعبه کابل، بهترین روش تشخیص سیم و کابل غیر استاندارد، است. این پارامتر در زمان خرید باید مورد توجه قرار بگیرد و اگر محصولی فاقد این نشان بود، از خرید آن پرهیز شود. افراد سودجو از روش‌های مختلفی برای تولید سیم و کابل نامرغوب استفاده می‌کنند. برای همین باید روش‌های تولید سیم و کابل غیر استاندارد را بشناسید. این روش‌ها عبارتند از:

• از فلز مس در تولید سیم یا کابل کمتر از مقدار مجاز استاندارد استفاده شده باشد.
• فلز مس به عنوان هادی در تولید سیم یا کابل با خلوص غیر استاندارد به کار رود
• کوتاه‌تر بودن طول کابل یا سیم در مقایسه با مقداری که بر روی بسته‌بندی آن ذکر شده است.
• طول هادی بکار رفته در ساختار سیم یا کابل یکسان نباشد.
• از مواد اولیه نامرغوب برای تولید عایق یا روکش استفاده شود.

برای آشنایی بیشتر با مراحل تولید سیم و کابل استاندارد، مقاله “مراحل تولید سیم و کابل + بررسی دستگاه‌ها و مواد اولیه” را بخوانید.

روش دیگری که برای تشخیص سیم و کابل استاندارد وجود دارد، خرید از برندهایی است که در وندور لیست تولیدکنندگان سیم و کابل مورد تایید شرکت توانیر وجود دارد. برای خرید و مشاهده لیست قیمت برندهای استاندارد نیز می‌توانید روی دکمه زیر کلیک کنید.

جمع‌بندی

سیم یا کابل از مهم‌ترین تجهیزات الکتریکی هستند که به منظور انتقال جریان الکتریکی در دستگاه‌ها و تجهیزات و همچنین محیط‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از مواردی که در مورد سیم و کابل اهمیت زیادی دارد، کیفیت و استاندارد آن است. در واقع هرچه کیفیت سیم و کابل بالاتر باشد و از مواد با کیفیت و مرغوب در ساخت و تولید آن استفاده شود؛ فرایند انتقال جریان الکتریکی به بهترین شکل اتفاق خواهد افتاد. همچنین از حوادثی مانند اتصالی، برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی و غیره پیشگیری می‌شود.

کمک گرفتن از وندور لیست‌ها به خرید سیم و کابل استاندارد کمک می‌کند. به وندور لیست تولیدکنندگان سیم و کابل مورد تایید شرکت توانیر و وندور لیست تولیدکنندگان سیم و کابل مورد تایید شرکت نفت و پتروشیمی مراجعه کنید تا لیستی از برندهای استاندارد سیم و کابل را در اختیار داشته باشید.