جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
از انواع فیوز در تابلو برق برای محافظت از سایر اجزاء و تجهیزات در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه استفاده میشود. نصب فیوز در تابلو برق به عنوان یک تجهیز حفاظتی، به جلوگیری از آسیب رسیدن به اجزاء تابلو برق، آتشسوزی و در نتیجه حفظ ایمنی تابلو و افراد کمک میکند. به طور کلی انواع فیوز به صورت سری و عمودی در تابلو برق نصب میشوند. محل نصب فیوز باید خشک و خنک باشد. انتخاب درست مشخصات فیوز هم اهمیت بسیار زیادی دارد. در حال حاضر انواع مختلفی از فیوز با مشخصات متفاوت تولید میشوند. بر همین اساس در ادامه، معرفی انواع فیوز در تابلو برق را با جزئیات کامل و بررسی کاربرد هریک آنها خواهیم داشت.
| نوع فیوز | نوع عملکرد و ساختار | کاربرد اصلی | مزایا | معایب | محدوده ولتاژ | سرعت عملکرد | نکات مهم در انتخاب |
| فیوز اتوماتیک (آلفا) | حرارتی–الکترومغناطیسی | تابلوهای صنعتی و خانگی برای حفاظت همزمان در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه | قابلیت قطع و وصل مجدد، دقت بالا، عدم نیاز به تعویض | قیمت بالاتر از فیوز فشنگی، حجم بزرگتر | فشار ضعیف | متوسط | مناسب برای بارهای موتوری و عمومی |
| فیوز ذوبشونده (فشنگی / LS) | المنت فلزی ذوبشونده در محفظه عایق | مدارهای روشنایی، تابلوهای کوچک و خانگی | قیمت اقتصادی، عملکرد قابل پیشبینی | نیاز به تعویض پس از هر بار عمل، غیرقابل ریست | فشار ضعیف | تندکار | مناسب برای مدارهای کممصرف و حساس به نوسان |
| فیوز تیغهای (کاردی / NH / HRC) | تیغه فلزی نازک با قدرت قطع بالا | حفاظت موتور، ترانس و تابلوهای صنعتی سنگین | قدرت قطع بالا، مقاومت حرارتی زیاد | نیاز به اپراتور متخصص برای تعویض | فشار ضعیف یا متوسط | کندکار | قابل استفاده برای جریانهای بالا و تجهیزات قدرت |
| فیوز مینیاتوری (MCB) | حرارتی–مغناطیسی با ابعاد کوچک | مصارف خانگی، اداری و تابلوهای توزیع فرعی | ایمنی بالا، قابلیت ریست مجدد، تنوع در آمپراژ و منحنی قطع (B، C، D) | توان قطع محدود نسبت به کاردی | فشار ضعیف | تندکار یا کندکار (بسته به منحنی) | پرکاربردترین فیوز در تابلوهای توزیع برق ساختمان |
| فیوز سیلندری (استوانهای) | المنت مسی یا نقرهای در محفظه استوانهای | تابلوهای کنترلی و مدارهای فرعی | اندازه کوچک، نصب سریع | غیرقابل ریست، توان قطع محدود | فشار ضعیف | تندکار | برای مدارهای الکترونیکی و ابزار دقیق مناسب است |
| فیوز شیشهای | سیم نازک درون محفظه شیشهای | مدارهای الکترونیکی و لوازم برقی کوچک | قیمت پایین، دید مستقیم از وضعیت فیوز | حساسیت کم، مناسب مدارهای حساس نیست | فشار ضعیف | تندکار | کاربردی برای تجهیزات کوچک با جریان کم |
| فیوز قدرت (HH) | فیوز فشار قوی با المنت خاص و عایق گازی یا روغنی | پستها، نیروگاهها، صنایع سنگین | تحمل ولتاژ و جریان بالا، ایمنی زیاد | قیمت بالا، نیاز به تجهیزات خاص | فشار قوی | کندکار | قابل استفاده برای مدارهای بالای 400 MVA |
| فیوز کاتاوت (Cut-out) | بدنه چینی یا شیشهای با فیوز قابل پرتاب | شبکههای هوایی توزیع برق | تعویض سریع، قابلیت عملکرد انفجاری ایمن | مناسب فقط برای فضای باز، خطر پاشش ذرات داغ | فشار قوی | تندکار | مناسب برای محافظت اولیه خطوط هوایی |
یکی از مهمترین معیارها برای دستهبندی انواع فیوز، ساختار این تجهیزات حفاظتی است. با در نظر گرفتن تفاوتهای ساختاری میتوانیم انواع فیوز را در دستههای زیر قرار دهیم:

فیوز اتوماتیک یا آلفا یک نوع فیوز حرارتی-الکترومغناطیسی است. به بیان دیگر این نوع فیوز دارای دو عنصر مغناطیسی و حرارتی بوده و از مدار در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه محافظت میکند. بخش مغناطیسی فیوز آلفا قابلیت تشخیص اتصال کوتاه یا اضافه بار را دارد. از طرفی عنصر حرارتی هم اضافه بار مدار را تشخیص داده و جریان را قطع میکند. قطع جریان مدار هم از طریق خم شدن نوار فلزی فیوز انجام میشود.

فیوز ذوب شونده یا فشنگی به عنوان سادهترین نوع فیوز شناخته میشود. عنصر ذوب شونده یا فشنگی این فیوز داخل یک محفظه عایق یا سکسیونر قرار میگیرد. همزمان با افزایش میزان جریان مدار و عبور آن از جریان نامی فیوز، فشنگی ذوب شده و جریان مدار را قطع میکند.

فیوز تیغهای یا کاردی دارای یک عنصر ذوب شونده ساده فلزی و نازک است. تیغه فلزی فیوز کاردی با تشخیص اضافه بار و اتصال کوتاه، ذوب شده و جریان مدار را قطع میکند. این نوع فیوز در صنعت برق و الکترونیک کاربردهای گستردهای دارد. معمولا از فیوز تیغهای در موقعیتهای حساس استفاده میشود. منظور از موقعیت حساس، مدارهایی است که پس از قطع جریان باید یک متخصص وضعیت مدار را بررسی کرده و سپس جریان برقرار شود.

فیوز مینیاتوری هم نوعی فیوز حرارتی-الکترومغناطیسی است، با این تفاوت که ابعاد کوچکتری نسبت به فیوزهای اتوماتیک دارد. بنابراین اضافه بار و اتصال کوتاه را تشخیص داده و جریان مدار را قطع میکنند. انواع کلید مینیاتوری در ظرفیتهای مختلف تولید میشوند. به همین علت کاربردهای گستردهای در بخش خانگی و صنعتی دارند.
انواع کلید مینیاتوری

از جمله دیگر فیوزهای حرارتی میتوانیم به فیوز سیلندری یا استوانهای (سیگاری) اشاره کنیم. عنصر ذوب شونده این نوع فیوز از مس یا نقره ساخته میشود. ساختار فیوز سیلندری شبیه به یک استوانه است. همزمان با افزایش جریان مدار، عنصر فلزی فیوز ذوب و جریان قطع میشود.
انواع فیوز سیگاری (استوانهای)

فیوز شیشهای یک تجهیز حفاظتی ساده است. عنصر ذوب شونده فیوز شیشهای یک سیم نازک است که داخل یک محفظه شیشهای قرار میگیرد. ساختار فیوز شیشهای بسیار ساده بوده و حساسیت کمی هم نسبت به افزایش جریان و اتصال کوتاه دارد. به همین علت از فیوز شیشهای برای تابلوهای برق با کاربردهای حساس استفاده نمیشود.
برای دستهبندی انواع فیوز از معیار ولتاژ هم استفاده میشود. هر یک از انواع فیوز دارای ولتاژ نامی مختص به خود هستند. چنانچه جریان مدار از میزان مشخص شده برای فیوز عبور کند، فیوز وارد عمل شده و جریان را قطع میکند. انتخاب ولتاژ فیوز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. چنانچه ولتاژ مناسب برای مدار با ولتاژ نامی فیوز تناسب نداشته باشد؛ فیوز یا زود هنگام میسوزد، یا اجزاء مدار قبل از وارد عمل شدن فیوز آسیب میبینند. به طور کلی انواع فیوز با در نظر گرفتن میزان ولتاژ در دستههای زیر قرار میگیرند:
فیوزهایی که برای مدارهای با ولتاژ پایین کاربرد دارند، فیوز فشار ضعیف محسوب میشوند. فیوزهای فشار ضعیف معمولا در مدلهای کارتریجی یا چاقویی در دسترس هستند. باتوجه به ولتاژ قابل تحمل برای فیوزهای فشار ضعیف از این تجهیزات حفاظتی در بخش خانگی، صنایع بسیار کوچک، مدارهای روشنایی و… استفاده میشود. فیوزهای فشار ضعیف در یکی از دو دسته زیر قرار میگیرند:

فیوز LS یا فشنگی حساسیت بسیار زیادی نسبت به افزایش جریانهای ضعیف دارد. به همین علت از فیوز فشنگی برای مدارهای فشار ضعیف، ولی حساس با عملکرد ویژه استفاده میشود.

این دسته از انواع فیوز، قدرت قطع بسیار بالایی دارند. باتوجه به قدرت قطع بالای فیوز کاردی یا کارتریجی از این تجهیزات در مدارهایی که احتمال وقوع جریانهای بسیار زیاد وجود دارد، استفاده میشود. ترانسفورماتورها و موتورهای الکتریکی از جمله مهمترین زمینههای استفاده از فیوز کاردی هستند. همچنین انواع فیوز کاردی مقاومت بسیار زیادی نسبت به حرارت دارند.
انواع فیوز کاردی
انواع فیوز فشار قوی قابلیت نصب در مدارهایی با ولتاژ بالا را دارند. ساختار فیوزهای فشار قوی نسبت به مدلهای فشار ضعیف، پیچیدهتر است. بر همین اساس انواع فیوز فشار قوی در قالبهای گازی یا روغنی تولید میشوند. پستهای برق و خطوط انتقال نیرو مهمترین حوزههای استفاده از فیوز فشار قوی هستند. به طور کلی فیوزهای فشار قوی در یکی از دو دسته زیر قرار میگیرند:

ساختار فیوز قدرت HH شبیه فیوزهای فشار ضعیف است، ولی قابلیت محافظت از مدارهایی با ولتاژ بسیار زیاد را دارد. معمولا از فیوزهای قدرت HH برای مدارهایی استفاده میشود که قدرت اتصال کوتاه از 400 MVA بیشتر نباشد. از طرفی فیوز قدرت HH قابلیت تحمل جریان زیاد برای مدت زمان طولانی را دارد. نیروگاهها، ترنسفورماتورها و صنایع سنگین از جمله مهمترین حوزههای استفاده از فیوز قدرت HH هستند.

فیوزهای کات اوت از سرامیک یا شیشه تولید میشود. هنگام رخ دادن اتصال کوتاه، فیوز کات اوت به صورت انفجاری وارد عمل شده و قطعات ذوب شده فیوز به بیرون پرتاب میشوند. این نوع فیوزهای فشار قوی برای محافظت اولیه در شبکههای هوایی کاربرد دارند.
براساس تعداد پل یا همان تعداد ترمینال فیوز برای محافظت از تجهیزات الکتریکی میتوانیم انواع فیوز را در دستههای زیر قرار دهیم:

این نوع فیوز در تابلو برق فقط دارای یک ترمینال برای محافظت از جریان فاز است. به همین علت از فیوز تک پل برای سیستمهای تک فاز استفاده میشود. سیستمهای برقی خانگی، انواع کلید و پریز، تجهیزات روشنایی و… از جمله مهمترین زمینههای استفاده از فیوز تک پل هستند.
فیوز دو پل هم برای محافظت از سیستمهای تک فاز کاربرد دارد، زیرا فقط میتواند از یک فاز و نول به طور همزمان محافظت کند. انواع فیوز دو پل قابلیت تحمل بارهای سنگینتر در مدارهایی مانند تجهیزات گرمایشی، ماشین لباسشویی و… را دارند.
برای محافظت از سیستمهای سه فاز میتوانید از فیوز سه پل استفاده کنید. فیوز سه پل از قابلیت محافظت از هر سه فاز به طور همزمان برخوردار است. به طور کلی از فیوزهای سه پل برای محافظت از سیستمها و تجهیزات برق صنعتی استفاده میشود.
برای محافظت از سیستمهای سه فاز به همراه نول میتوانید از فیوز چهار پل استفاده کنید. این نوع فیوز به صورت کامل از نول و سه فاز محافظت کرده و برای سیستمهای برقی پیچیده مناسب است.
برای انتخاب فیوز مناسب باید ولتاژ، نوع بار و حتی زمان مورد نیاز برای عملکرد فیوز را در نظر بگیرید. انواع فیوز بر اساس زمان پاسخ دهی عبارتند از:

فیوزهای کندکار از مقاومت بالایی نسبت به جریانهای اضافه کوتاه مدت برخوردار هستند. به بیان دیگر به مدت زمان بیشتری برای پاسخ دهی نیاز دارند. به همین علت از فیوز کندکار برای محافظت از مدارهایی که مقاومت بالایی نسبت به نوسانات کوتاه مدت دارند، استفاده میشود.
همانطور که از نام این نوع فیوز مشخص است، سرعت پاسخ دهی بسیار بالایی دارد. فیوزهای تندکار حساسیت زیادی نسبت به جریانهای اضافه داشته و به سرعت وارد عمل میشوند. به همین علت برای مدارهایی که در برابر اضافه بار مقاومت زیادی ندارند، مناسب هستند.

انواع فیوز برای محاظفت از سیستمهای الکتریکی و الکترونیکی در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه کاربرد دارند. با این حال حداکثر ولتاژ قابل تحمل برای فیوزهای موجود با یکدیگر متفاوت است. فیوزهای تک پل و دو پل هم برای سیستمهای تک فاز کاربرد دارند. در حالی که فیوزهای سه پل و چهار پل برای سیستمهای سه فاز مناسب هستند. بنابراین میتوانیم بر اساس همه این عوامل، انواع فیوز را بر اساس کاربرد و زمینه استفاده در یکی از دو دسته خانگی و صنعتی قرار دهیم. در ادامه مطلب جزئیات بیشتری از انواع فیوز صنعتی و خانگی را بررسی میکنیم:
انواع فیوز خانگی قابلیت تحمل ولتاژهای پایین را دارند. از طرفی فیوزهای خانگی در مدلهای تک پل و دو پل تولید میشوند. انواع فیوز فشار ضعیف جزء فیوزهای خانگی محسوب شده و برای نصب در سیستمهای پیچیده کاربرد ندارند. فیوز اتوماتیک، ذوب شونده، مینیاتوری، سیلندری و شیشهای هم جزء دسته فیوزهای خانگی قرار میگیرند.
فیوزهای صنعتی قابلیت تحمل ولتاژهای بیشتری دارند. باتوجه به سه فاز بودن برق سیستمهای صنعتی هم فیوزهای سه پل و چهار پل برای چنین مدارهایی مناسب است. از انواع فیوز قدرت، تندکار، کندکار، تیغهای، و کات اوت برای سیستمهای صنعتی استفاده میشود.
انواع فیوز
بهترین روش انتخاب کلید مینیاتوری برای خانه و ساختمان، شناخت انواع فیوز مناسب ساختمان، تعیین آمپر فیوز، تعیین ظرفیت قطع، بررسی کیفیت و انتخاب برند دارای گارانتی است.

فیوزها بر اساس نوع ساختار در چند دسته مختلف قرار میگیرند. هر یک از انواع فیوز ویژگیهای مختص به خود را داشته و برای مدارهای متفاوتی مناسب هستند. برای محافظت از سیستمهای روشنایی، لوازم خانگی، سیستم گرمایشی و… در یک ساختمان مسکونی به فیوز مناسب (فیوز خانگی) نیاز است. بر همین اساس بهترین فیوزها برای ساختمانهایی با کاربری غیر صنعتی شامل موارد زیر است:
نکته مهمی که پیرامون حوزه استفاده از انواع فیوز وجود دارد، کاربرد گسترده فیوز مینیاتوری در بخش خانگی است. مدلهای مختلف فیوز مینیاتوری با مشخصات گوناگون بهترین انتخاب برای بسیاری از سیستمها و تجهیزات خانگی هستند.
چنانچه آمپر فیوز با جریان مدار تناسب نداشته باشد، نمی تواند از سیستم در برابر اتصال کوتاه و اضافه بار محافظت کند. برای مثال چنانچه آمپر جریان قابل تحمل برای فیوز کمتر از مدار باشد؛ فیوز خیلی زود میسوزد. از طرفی بالاتر بودن آمپر قابل تحمل برای فیوز باعث آسیب رسیدن به مدار میشود، زیرا قبل از اینکه فیوز جریان مدار را قطع کند، اجزاء مدار میسوزند. بر همین اساس هنگام انتخاب فیوز باید به تناسب آمپر قابل تحمل برای آن و مدار توجه کنید. برای تعیین آمپر سیستم نیز باید سایز سیم و کابل و نوع بار را در نظر بگیرید.
برای انتخاب فیوز مناسب ساختمان باید به ظرفیت قطع هم توجه کنید. منظور از ظرفیت قطع، جریانی است که فیوز بدون تخریب شدن میتواند آن را قطع کند.
انواع فیوز برق ساختمان باید بر اساس استانداردهای IEC 60364 ساخته شده و مورد استفاده قرار بگیرند. استاندارد IEC 60364 برق ساختمان مشخص میکند که انواع کلید، پریز، سیستم روشنایی و… باید چه نوع تجهیزات محافظتی با چه مشخصاتی داشته باشند. کیفیت ساخت فیوز هم بسیار مهم است. چنانچه فیوز کیفیت ساخت مناسبی نداشته باشد، عملکرد دقیق و طول عمر بالایی هم نخواهد داشت.
برای اطمینان از کیفیت ساخت فیوز بهتر است این تجهیزات را از برندهای معتبر خریداری کنید. برندهای اصل و معتبر تجهیزات باکیفیت، استاندارد و ایمن تولید میکنند. فیوز باکیفیت ساخت مناسب را میتوانید از برندهای زیر بخرید:
مشخصات فیوز برق و مدار الکتریکی مورد نظر باید با یکدیگر تناسب داشته باشند. توصیه میکنیم برای انتخاب بهترین فیوز برق ساختمان نکات زیر را در نظر بگیرید:
باتوجه به اهمیت انتخاب درست فیوز صنعتی و تاثیر آن بر حفظ ایمنی تجهیزات و افراد حاضر در محیط، در ادامه مطلب عوامل موثر بر انتخاب فیوز صنعتی را معرفی میکنیم:

در انواع تابلو برق صنعتی، جریان سه فاز برقرار است. میزان جریان و ولتاژ مصرفی تجهیزات متصل به تابلو برق صنعتی هم بیشتر از نمونههای خانگی است. به همین علت آمپراژ فیوز مناسب تابلو برق صنعتی باید بالاتر باشد. به طور کلی انواع فیوز برای تابلو برقهای صنعتی در دو گروه تندکار و کندکار قرار میگیرند و به شرح زیر هستند:
نکته: هنگام انتخاب فیوز صنعتی حتما مشخصات فیوز را با تجهیزات متصل به تابلو مقایسه کنید.
منظور از جریان نامی یا اسمی، میزان جریانی است که فیوز میتواند بدون اینکه وارد عمل شود، تحمل کند. جریان نامی هم متناسب با میزان جریان مورد نیاز تجهیزات متصل به مدار تعیین میشود. چنانچه جریان اسمی فیوز با جریان مدار تناسب نداشته باشد؛ یا قبل از اینکه فیوز وارد عمل شود تجهیزات مدار میسوزند یا فیوز زودتر واکنش نشان میدهد.
ولتاژ اسمی فیوز باید برابر یا بیشتر از ولتاژ کاری مدار باشد. در غیر این صورت برای محافظت از سیستم مناسب نیست.
برای اینکه مطمئن باشید فیوز صنعتی از کیفیت و کارایی لازم برای محافظت از تجهیزات برخوردار است، فیوز باید بر اساس استانداردهای بین المللی مانند UL و CE ،IEC تولید شده باشد.
در انتخاب فیوز صنعتی به تطابق نوع بار مدار و فیوز توجه کنید. برای مثال فیوز مناسب موتورهای سه فاز از نوع کندکار است. در حالی که برای محافظت از درایوها بهتر است از فیوز تندکار استفاده کنید.
انتخاب اشتباه فیوز صنعتی نتایج منفی بسیار زیادی به همراه دارد. قطعی مکرر، آسیب رسیدن به تجهیزات و آتشسوزی از جمله مهمترین پیامدهای انتخاب اشتباه فیوز صنعتی هستند. از جمله رایجترین اشتباهات در انتخاب فیوز صنعتی میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

چگونه بفهمیم که فیوز مناسب نیست؟ این موضوع یکی از رایجترین سوالاتی است که پیرامون استفاده از فیور مطرح میشود. پاسخ این سوال به نشانههای نامناسب بودن آمپراژ فیوز مربوط است. مهمترین نشانههای نامناسب بودن آمپراژ فیوز عبارتند از:
چنانچه این نشانهها را مشاهده میکنید، احتمالا آمپراژ فیوز با جریان مصرفی تجهیزات تناسب ندارد. در این شرایط باید به فکر تعویض فیوز و نصب فیوز با مشخصات فنی مناسب باشید. مشاوره از یک برقکار حرفهای برای تعیین آمپراژ فیوز، بسیار کمک کننده است.
سوالات بسیار زیادی توسط کاربران در مورد انواع فیوز و زمینه استفاده از آنها مطرح میشود. انتخاب فیوز مناسب هم به اطلاع از پاسخ همین سوالات وابسته است. از جمله مهمترین سوالات مطرح شده پیرامون انتخاب فیوز مناسب میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
فیوز مینیاتوری بهترین نوع فیوز برای ساختمان است، زیرا قابلیت تنظیم جریان نامی و سرعت قطع بالایی دارد. همچنین فیوزهای مینیاتوری طول عمر زیادی داشته و نصب آنها از نظر اقتصادی به صرفه است.
منظور از فیوز صنعتی آن دسته از فیوزهایی است که قابلیت تحمل ولتاژ بالا دارند. فیوزهای قدرت، سه پل، چهار پل، تیغهای و کات اوت جزء فیوزهای صنعتی محسوب میشوند.
بر اساس استانداردهای تعیین شده، معمولا فیوز روشنایی را 10 آمپر طراحی و تولید میکنند.
آمپراژ استاندارد فیوز کنتور برق خانگی معمولا 25 آمپر است.
برای کنتورهای برق خانگی معمولا از فیوز مینیاتوری و فشنگی استفاده میشود.
چنانچه آمپراژ فیوز بالاتر از جریان قابل تحمل برای اجزاء مدار باشد؛ هنگام رخ دادن اضافه بار قبل از اینکه فیوز وارد عمل شود، قطعات مختلف مدار آسیب میبینند.
به طور کلی آمپراژ فیوزهای صنعتی بیشتر از مدلهای خانگی است، زیرا تجهیزات صنعتی مختلف به جریان بالاتری نیاز دارند. در نتیجه فیوز محافظ آنها نیز باید آمپراژ بیشتری داشته باشد.
فیوز یک تجهیز حفاظتی است که از اجزاء و قطعات مدار در برابر اتصال کوتاه و اضافه بار محافظت میکند. بنابراین عملکرد فیوز منجر به جلوگیری از سوختن قطعات مدار و آتشسوزی میشود.