تفاوت فیوز مینیاتوری b و c | تفاوت فیوز مینیاتوری خانگی و صنعتی چیست؟

انواع کلید مینیاتوری از مهم‌ترین تجهیزات در برق صنعتی و برق خانگی هستند که به منظور محافظت از مدارها و سیستم‌های الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در مقاله کلید مینیاتوری چیست؟؛ انواع فیوز مینیاتوری و عملکرد تیپ‌های مختلف آن را به‌طور کامل و تخصصی بررسی کردیم و گفتیم که فیوزهای مینیاتوری تیپ B و C جزو پرکاربردترین نوع فیوز هستند که در شرایط متفاوت مورد استفاده قرار می‌گیرند. اما تفاوت فیوز مینیاتوری b و c چیست؟ حساسیت به جریان هجومی، تحمل جریان اضافه بار، واکنش به جریان اضافه بار و اتصال کوتاه و کاربرد؛ 4 ویژگی‌ای هستند که کلیدهای مینیاتوری با تیپ b و c در آن‎‌‎ها با یکدیگر تفاوت دارند.

برای درک این تفاوت‌‎ها باید بدانید که فیوز مینیاتوری بر اساس چه نوع خاصیتی کار می‌کند؟ فیوزهای مینیاتوری در زمان رخ دادن اتصال کوتاه و جریان بیش از حد مجاز، اتوماتیک‌وار جریان برق را در مدار قطع می‌کند. قطع جریان برق نیاز به حساسیت‌هایی دارد که این حساسیت‌ها در هر فیوز MCB فرق دارد.

جدول تفاوت فیوز مینیاتوری b و c 

خلاصه‌ای از مهم‌ترین تفاوت‌های فیوز مینیاتوری تیپ B و C عبارتند از:

• فیوز‌های مینیاتوری b و c، همان فیوزهای تندکار و کندکار هستند که در لیست استاندارد IEC با حروف b و c نام‌گذاری شده‌اند. همچنین نام دیگر کلیدهای مینیاتوری تندکار (b) و کندکار (c) در لیست استاندارد VDE، به ترتیب l و g است.

فرق فیوز b و c چیست؟ (بررسی 4 تفاوت اساسی)

فرق فیوزهای مینیاتوری تیپ B و C از جنبه‌های مختلف چیست؟ بررسی 4 ویژگی مهمی که فیوزهای مینیاتوری تیپ B و C را از یکدیگر متمایز می‌کند، عبارتند از:

1- حساسیت به جریان هجومی

جریان هجومی، جریانی است که در زمان راه‌اندازی تجهیزات الکتریکی به وجود می‌آید. ویژگی اصلی جریان هجومی چند برابر بودن میزان آن در مقایسه با جریان نامی مدار است. از این رو جریان هجومی در دستگاه‌هایی مانند موتورهای الکتریکی و ترانسفورماتورها در حد بالایی قرار دارد. 

• فیوزهای مینیاتوری تیپ B در مقایسه با نوع C حساسیت بیشتری به جریان هجومی دارند. بنابراین، زمانی‌که جریان در مدار بیش از 3 تا 5 برابر جریان اسمی شود، فیوز مینیاتوری b مدار را قطع می‌کند. به همین دلیل این انواع فیوز مینیاتوری تیپ b برای محافظت از دستگاه‌هایی که جریان هجومی کمتری دارند، مناسب هستند.
• در مقابل فیوزهای مینیاتوری تیپ C در برابر جریان‌های هجومی حساسیت کمتری دارند و زمانی وارد عمل می‌شوند که جریان به 5 تا 10 برابر جریان نامی افزایش پیدا کند. این ویژگی باعث شده که از این نوع فیوز برای محافظت از دستگاه‌هایی استفاده شود که جریان هجومی بالاتری دارند. 

2- میزان تحمل جریان اضافه‌بار

از دیگر موارد تفاوت بین فیوزهای مینیاتوری تیپ B و C می‌توان به میزان تحمل و مقاومت آن‌ها در برابر جریان‌های اضافه بار اشاره کرد. به جریانی که به دلیل افزایش مصرف برق از میزان مجاز عبور کرده و می‌تواند به مدار یا تجهیزات الکتریکی آسیب وارد کند، جریان اضافه بار می‌گویند. 

• فیوزهای مینیاتوری تیپ B تحمل کمتری در برابر جریان اضافه بار در مدار دارند. در صورتی که میزان جریان در مدار به بیش از 3 تا 5 برابر جریان نامی افزایش پیدا کند، مدار توسط فیوز قطع می‌شود.
• در مقابل انواع کلید مینیاتوری تیپ c از تحمل بالاتری برخوردار بوده و زمانی وارد عمل شده و مدار را قطع می‌کنند که جریان در مدار به بیش از 5 یا 10 برابر جریان نامی افزایش پیدا کند. 

3- واکنش به جریان‌های اضافه‌بار و اتصال کوتاه

منظور از واکنش به جریان‌های اضافه‌بار و اتصال کوتاه در فیوزهای مینیاتوری تیپ B و C، تفاوت آن‌ها در سرعت و حساسیت به جریان اضافه‌بار و اتصال کوتاه است. هردو فیوز مینیاتوری تیپ B و C در مدار وظیفه دارند که در زمان افزایش غیر مجاز جریان وارد عمل شده و به منظور جلوگیری از خطرات احتمالی، مدار را قطع کنند.

• در این بین حساسیت فیوزهای تیپ B نسبت به جریان غیر عادی بالاتر و با سرعت بیشتری به اضافه‌بار کوچک و جریان اضافه واکنش نشان می‌دهند.
• از طرفی کلید مینیاتوری تیپ C تحمل بالاتری داشته و در مقایسه با جریان‌های اضافه‌بار و اتصال کوتاه، واکنش کندتری نشان می‌دهند. 

4- کاربرد

یکی از اصلی‌ترین موارد فرق فیوز مینیاتوری تیپ C و B به کاربردهای این دو فیوز مربوط می‌شود. این دو فیوز با توجه به ویژگی‌های فنی و میزان حساسیتی که به جریان‌های اضافه‌بار و هجومی در مدار دارند، از کاربردهای متفاوتی برخوردار هستند. از مهم‌ترین موارد کاربرد هر کدام از فیوزهای تیپ B و C و تفاوت‌های آن‌ها می‌توان به موارد جدول زیر اشاره کرد:

معرفی کلید مینیاتوری تیپ B 

کلید یا فیوز مینیاتوری تیپ B که به نام MCB Type B شناخته می‌شود یکی از پرکاربردترین انواع کلید مینیاتوری محسوب می‌شود که می‌تواند با عملکرد خود از مدارهای الکتریکی در برابر خطرات مربوط به جریان‌های اضافی و اتصال کوتاه محافظت کند. از این نوع کلیدهای مینیاتوری در مدارهایی که بار کم دارند یا جریان هجومی در آن‌ها کم است، استفاد می‌شود. با استفاده از فیوزهای تیپ B می‌توان از وارد شدن آسیب به تجهیزات و دستگاه‌های الکتریکی جلوگیری کرده و در نتیجه امنیت مدار را افزایش داد. همین ویژگی‌های باعث شده که فیوزهای مینیاتوری B یکی از بهترین گزینه‌ها برای محافظت از مدار و تجهیزات در برابر خطرات ناشی از اضافه بار باشند. 

جریان قطع و عملکرد کلید مینیاتوری تیپ B 

در مورد کلیدهای مینیاتوری تیپ B باید به این موضوع اشاره کرد که طراحی این کلیدها به شکلی است که در صورت افزایش جریان در مدار به میزان 3 تا 5 برابر جریان اسمی، وارد عمل شده و مدار را قطع می‌کنند. زمانی‌که جریان در مدار بیش از حد شود، کلید مینیاتوری خانگی با عملکرد خود مدار را خاموش می‌کند. این کار باعث می‌شود که بتوان از وارد شدن آسیب به تجهیزات و دستگاه‌های الکتریکی مختلف در ساختمان، در برابر خطرات ناشی از اضافه جریان محافظت کرد. 

محدودیت‌های کلید مینیاتوری تیپ B 

کلیدهای مینیاتوری که در تیپ‌های مختلف در دسترس هستند، بر اساس ویژگی‌هایی که دارند برای استفاده در شرایط متفاوت، مناسب هستند. کلیدهای تیپ B برای استفاده در مدارهای دارای جریان هجومی بالا، مناسب نیستند. به عنوان مثال نمی‌توان از این نوع کلیدها برای مدارهای صنعتی با تجهیزات بزرگ یا موتورهای صنعتی استفاده کرد. زیرا این کلیدها حساسیت بالایی دارند و با کمی افزایش جریان در مدار (که در زمان راه‌اندازی و روشن کردن موتورها و تجهیزات صنعتی امری طبیعی محسوب می‌شود)، مدار را قطع کرده و اجازه کار به موتورها نمی‌دهند. 

فیوز b16 چیست؟

عدد 16 در فیوز مینیاتوری تیپ B، کلید مینیاتوری خانگی، جریان نامی فیوز را نشان می‌دهد که 16 امپر است. این مقدار مشخص می‌کند که فیوز در حالت عادی تا این میزان جریان را تحمل می‌کند و اگر جریان از این مقدار بیشتر شود، در مدت زمان مشخصی قطع خواهد شد. این فیوز در برابر جریان اضافه‌بار ۳ تا ۵ برابر جریان نامی عمل کرده و مدار را قطع می‌کند.

معرفی کلید مینیاتوری تیپ C

کلید مینیاتوری تیپ C که به نام MCB Type C نیز شناخته می‌شود بر خلاف کلیدهای تیپ B به نحوی طراحی شده که بهترین گزینه برای استفاده در محیط‌های صنعتی و تجاری محسوب می‌شود. در واقع عملکرد این کلیدها به شکلی است که می‌توانند از مدارهایی که نیاز به جریان هجومی بالاتر دارند محافظت کنند. به عنوان مثال در موتورهای الکتریکی صنعتی در زمان راه‌اندازی به جریان بالا نیاز است؛ به همین منظور کلیدهای تیپ B بهترین گزینه برای محافظت از مدار این نوع دستگاه‌ها و تجهیزات به حساب می‌آیند. 

جریان قطع و عملکرد کلید مینیاتوری تیپ C 

کلیدهای تیپ C مانند تیپ B وظیفه دارند که با قطع کردن مدار در شرایط اضافه بار، از تجهیزات و دستگاه‌های الکتریکی محافظت کنند. اما طراحی این کلیدها به شکلی است که در صورت افزایش جریان در مدار (بیش از 5 تا 10 برابر جریان نامی)، فیوز مدار را قطع می‌کنند. این موضوع در دستگاه‌های صنعتی مانند ترانسفورماتورها و موتورهای برقی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا این دستگاه‌ها برای را‌ه‌اندازی به جریان بالا نیاز دارند و باید از کلیدهایی برای محافظت از مدار آن‌ها استفاده شود که تحمل اضافه جریان بیشتری داشته باشند تا به دستگاه اجازه راه‌اندازی دهند.  همین ویژگی، دلیل استفاده از از کلیدهای تیپ C به صورت گسترده در محیط‌های صنعتی است.

یکی از ویژگی‌های مهم در طراحی کلیدهای تیپ C این است که به جریان‌های اولیه اجازه عبور از مدار داده و در این شرایط قطع و وصلی در مدار بوجود نمی‌آید. در صورتی که جریان عادی باشد مدار به کار خود ادامه می‌دهد و مشکلی به وجود نخواهد آمد. اما اگر جریان غیر عادی باشد و به بیش از حد مجاز برسد، کلید به سرعت وارد عمل شده و مدار را قطع می‌کند. این کار باعث می‌شود که بتوان از مدار و همچنین تجهیزات متصل به آن در شرایط افزایش غیر عادی و بیش از حد مجاز،‌ محافظت کرد. در واقع کلیدهای تیپ C با عملکرد خود امنیت مدار در محیط‌های صنعتی را تضمین می‌کنند. 

محدودیت‌های کلید مینیاتوری تیپ C

همانطور که اشاره شد یکی از ویژگی‌های مهم فیوزهای مینیاتوری تیپ C بالا بودن میزان تحمل آن‌ها در برابر جریان‌های هجومی و اضافه بار در مدار است. در محیط‌های خانگی، جریان هجومی در مدارها کمتر است. به همین دلیل کلیدهای تیپ C برای استفاده در این محیط‌های مناسب نبوده و کارایی لازم را نخواهند داشت. به غیر از عدم کارایی، کلیدهای تیپ C به دلیل ویژگی‌ها و نوع طراحی در مقایسه با کلیدهای تیپ B هزینه بالاتری دارند و استفاده از آن‌ها در محیط‌های خانگی مقرون به صرفه نیست. 

فیوز C16 چیست؟

فیوز C16 در گروه کلیدهای مینیاتوری کلاس C قرار دارد. یعنی یک فیوز صنعتی با جریان نامی (16 آمپر) است. درصورتیکه جریان عبوری از مدار ۵ تا ۱۰ برابر جریان نامی بیشتر شود، جریان در مدار را قطع می‌کند. یعنی نسبت فیوزهای کلاس B تأخیر بیشتری در قطع مدار دارند. این ویژگی باعث می‌شود که در زمان راه‌اندازی تجهیزات صنعتی که جریان هجومی اولیه بالایی دارند، فیوز به اشتباه عمل نکرده و مدار را قطع نکند.

چگونه بفهمیم به کلید مینیاتوری تیپ B یا C نیاز داریم؟

با توجه به ویژگی‌های کلیدهای مینیاتوری تیپ B و C و تفاوت‌هایی که بین این دو نوع کلید وجود دارد. یکی از سوالات مهم این است که چطور باید بفهمیم کدام یک از این دو نوع کلید برای محافظت از مدار مورد نظر مناسب هستند؟ به منظور تشخیص این که به کدامیک از کلیدهای تیپ B یا C نیاز داریم باید یک سری نکات و ویژگی‌ها در مورد مدار و تجهیزات برقی را مورد توجه قرار داد: 

• نوع تجهیزات: در صورتی که تجهیزات مورد نظر برای محافظت وسایل خانگی و روشنایی هستند، کلید تیپ B بهترین گزینه است. زیرا این تجهیزات برای راه‌اندازی به جریان بالایی نیاز ندارند و جریان هجومی در آن‌ها بالا نیست. 
• جریان هجومی و اضافه بار: اگر مدار به تجهیزاتی مانند موتورهای الکتریکی، پمپ‌ها، ترانسفورماتورها یا کمپرسورها متصل است، کلید تیپ C برای محافظت از مدار بهترین گزینه است. زیرا در لحظه‌ راه‌اندازی دستگاه‌های صنعتی نیاز به جریان بالا وجود دارد
• کاربری صنعتی یا خانگی: کلیدهای تیپ B با توجه به ویژگی‌های فنی برای مصارف خانگی و تجاری کوچک و کلیدهای تیپ C برای مصارف صنعتی و تجاری بزرگ بهترین گزینه محسوب می‌شوند. 

نکات کلیدی انتخاب کلید مینیاتوری صنعتی و خانگی

برای انتخاب کلید مینیاتوری مناسب با توجه به نقش و اهمیت آن‌ها در تأمین ایمنی مدار و محافظت از دستگاه‌ها، باید به نکات زیر توجه کرد:

• نوع بار الکتریکی: کلیدهای تیپ B برای مدارهای دارای بار الکتریکی سبک و ثابت (مانند انواع لامپ‌ و لوازم خانگی) بهترین گزینه هستند. اما برای مدارهای دارای بار الکتریکی سنگین و متغیر (بار القایی) و تجهیزات صنعتی، کلیدهای تیپ C بهترین انتخاب محسوب می‌شوند. 
• جریان نامی: در زمان انتخاب کلید مناسب برای محافظت از مدار باید به جریان نامی توجه کرد تا متناسب با مصرف کلی مدار باشد. در سیستم‌های خانگی به دلیل نیاز به جریان کم و ثابت، جریان نامی پایین‌تر و برای سیستم‌های صنعتی به دلیل نیاز به جریان زیاد، جریان نامی بالاتر در نظر گرفته می‌شود. 
• جریان هجومی و راه‌انداری: با توجه به اینکه پمپ‌ها،‌ موتورها،‌ کمپرسورها، ترانسفورماتورها و تجهیزات صنعتی از این قبیل برای راه‌اندازی نیاز به جریان بالا دارند، باید از کلیدهای تیپ C استفاده شود تا در زمان راه‌اندازی به صورت ناخواسته مدار قطع نشود. 
• نام برند: خرید از بهترین برندهای کلید مینیاتوری مانع از خرابی زودهنگام این تجهیز الکتریکی می‌شود. پس لازم است تا از بهترین برندهای کلید مینیاتوری خرید‌های خود را انجام دهید. اگر با لیست بهترین برندهای کلید مینیاتوری آشنایی ندارید، مقاله “بهترین مارک کلید مینیاتوری کدام است؟” به شما کمک می‌کند.

نکات ایمنی در نصب کلیدهای مینیاتوری تیپ B و C 

پس از اینکه بر اساس ویژگی‌ها و نیاز مدار کلید مینیاتوری مناسب انتخاب شد، نوبت به نصب آن در مدار می‌رسد. در زمان نصب کلیدهای مینیاتوری یک سری نکات ایمنی وجود دارد که رعایت کردن آن‌ها باعث جلوگیری از بروز خطرات الکتریکی و همچنین افزایش طول عمر دستگاه‌ها و تجهیزات می‌شود: 

• قطع برق پیش از نصب: پیش از اقدام به تعویض و نصب کلید مینیاتوری در مدار باید اطمینان حاصل کنید که برق قطع بوده و مدار در حالت فعال قرار ندارد. 
• استفاده از تجهیزات مناسب: نصب کلید مینیاتوری یک کار تخصصی و حساس است و به همین دلیل به تجهیزات مناسب نیاز دارد. استفاده از ابزارهای استاندارد باعث می‌شود که احتمال بروز هرگونه آسیب به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.
• انتخاب کابل مناسب: در زمان نصب کلید مینیاتوری باید به این موضوع توجه کرد که سیم و کابل‌های متصل باید از نظر ظرفیت با کلید MCP تناسب داشته باشند. 
• مکان نصب: بهترین محل برای نصب کلیدهای مینیاتوری یک محیط خشک و خنک است. به همین دلیل باید تا حد امکان از نصب کردن آن‌ها در محیط‌های در معرض آب، رطوبت و گرمای بیش از حد خودداری کرد. 

1- برای مصارف خانگی چه فیوزی خوب است؟

از انواع فیوز مینیاتوری B برای محافظت از مدار برق ساختمان‌ها استفاده می‌کنند.

2- فیوز مناسب مصارف صنعتی چیست؟

در تابلو برق و ابتدای مسیر مدار برق تجهیزات صنعتی، از کلید میناتوری C استفاده می‌شود.

3- تفاوت فیوز مینیاتوری خانگی و صنعتی چیست؟

فیوز مینیاتوری صنعتی حساسیت پایین‌تری دارد و به نسبت جریان برق عبوری از مدار را دیرتر قطع می‌کند. در مقابل کلید مینیاتوری خانگی با حساسیت بیشتری تولید می‌شود تا در صورت اختلال در مدار به سرعت .