علت خرابی محافظ برق چیست؟ (دلایل یکسره شدن محافظ)

محافظ برق یا ولتاژ جزو ابزار مفید وابسته به جریان الکتریسیته است که عملکرد مطلوب وسایل الکتریکی را در برابر اختلالات جریان برق ضمانت می‌کند. وسایل الکتریکی نیاز به مراقبت دارند تا عمر کاری بیشتری از خود نشان دهند. ولتاژ ورودی به دستگاه برقی روی کارایی آن اثر می‌گذارد و نوسانات آن گاه سبب خراب شدن وسیله برقی می‌شود. محافظ برق با هزینه پایین، وسایل برقی چند میلیونی شما مانند تلویزیون، یخچال، ماشین لباسشویی و… را از آسیب نوسانات برق حفظ می‌کند. در صنعت برق توجه به موارد ایمنی اهمیت بالایی دارد، از این رو ابزار الکتریکی مانند محافظ نقش انکارناپذیری را در این میان بازی می‌کنند. خرابی محافظ برق تمام معادلات را برهم می‌زند و بی‌توجهی به عملکرد و وضعیت آن خسارات زیادی را به بار می‌آورد. در حقیقت لایه حفاظتی وسایل الکتریکی شما از بین خواهد رفت و احتمال خرابی و آسیب پذیری آنها بالا می‌رود.

11 علت اصلی خرابی محافظ برق

شاید در نگاه اول، دلایل خرابی محافظ برق چندان پیچیده به نظر نرسد اما حوادث در بستر واقعیت خلاف تصورات رخ می‌دهد. یکسره شدن محافظ برق خطای بزرگی است که اغلب در این وسیله اتفاق می‌افتد. دلایل زیادی برای بروز چنین مشکلی مطرح می‌شود اما 10 دلیل اصلی در این خصوص اعلام می‌شود. گاهی اوقات برق شهری با اختلالات ولتاژ، کارایی محافظ برق را آسیب پذیر می‌کند. در چنین حالتی به اصطلاح محافظ برق خراب می‌شود یا یکسره کار می‌کند. اگرچه محافظ برق ساختمان ساده‌ای دارد اما انواع مختلفی از آن به بازار عرضه می‌شود. با این حال اساس عملکرد آنها مشابه یکدیگر است، این موضوع هنگام خرابی محافظ برق اهمیت می‌یابد.

همانند بسیاری از لوازم الکتریکی دیگر، محافظ برق نیز بر اثر عواملی دچار عیب و خرابی می‌گردد. خرابی محافظ برق به تعداد پریزها، میزان جذب انرژی و ولتاژ و حتی گواهینامه‌های استاندارد مربوط نیست. برخی از ویژگی‌های مثبت روی عملکرد محافظ برق اثر می‌گذارد و احتمال خرابی آن را پایین می‌آورد. با این حال عوامل مختلفی عملکرد محافظ را معیوب می‌کند و سبب خرابی و یکسره شدن آن می‌شود. در این شرایط محافظ برق هیچ تاثیری بر نوسانات ولتاژ ورودی نمی‌گذارد و کارایی ایمنی خود را از دست می‌دهد. در آرتا الکتریک دلایل مهم خرابی محافظ برق و یکسره شدن را کاملا مورد بررسی قرار داده‌ایم، در ادامه با ما همراه باشید.

1- بار برق مصرفی زیاد (اضافه بار)

بار برق مصرفی زیاد یا همان اضافه بار از دلایل اصلی خرابی محافظ خانگی به شمار می‌رود. محافظ را نمی‌توان با پریزهای معمولی مقایسه کرد، زیرا آنها شرایط ایمن برای عملکرد مطلوب لوازم الکتریکی در برابر نوسانات فراهم می‌کنند. البته هر محافظ برقی ظرفیت مشخصی دارد و در برابر شوک‌های الکتریکی قدرتمند آسیب خواهد دید. محافظ برق از فناوری پیشرفته‌تری نسبت سه راهی‌های معمول بهره می‌برند، با این وجود این دستگاه نیز از خطر اضافه بار مصون نیست.

پس از آنکه وسیله برقی به محافظ برق متصل شود، محافظ تمام نیرو مورد نیازش را انتقال می‌دهد. اگر وسایل برقی و تجهیزات الکتریکی سنگین و پرمصرف را به محافظ وصل کنید، اضافه بار رخ می‌دهد. در چنین شرایطی حرارت بالایی ایجاد می‌شود که مشکلات مختلفی را برای محافظ ایجاد می‌کند. اضافه بار علاوه بر تاثیر مخرب روی محافظ برق و یکسره کردن آن، موجب ایجاد حرارت بالا و حتی آتش‌سوزی می‌گردد.

برای حل این مشکل، هنگام خرید محافظ برق باید به میزان جریان مصرفی وسایلی که قصد وصل کردن آن‌ها به محافظ را دارید، توجه کنید. نباید جریان مصرفی وسایل از جریان استاندارد درج شده روی محافظ بیشتر باشد.

2- نوسانات برق (تغییرات شدید ولتاژ)

از دیگر دلایل خرابی محافظ برق نوسانات و تغییرات شدید ولتاژ است که معمولا هنگام عیب‌یابی مشخص خواهد شد. اصول پیدایش محافظ الکتریکی بر طبق مقابله با نوسانات برق پایه‌ریزی شده است، با این حال تحت تاثیر تغییرات شدید ولتاژ قرار می‌گیرد. در واقعیت محافظ نیز مانند سایر لوازم برقی نسبت به نوسانات برق حساس است، با اینن تفاوت که مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهد. در صورتی که تغییرات ولتاژ به اندازه‌ای صورت گیرد که از آستانه مقاومت بالاتر رود، محافظ برق خراب یا یکسره می‌شود.

هر محافظ برق ظرفیت مشخصی دارد که نسبت به آن، ولتاژ ورودی غیرمجاز را بی‌اثر می‌نماید. البته این ظرفیت برای محافظ برق‌های مختلف، متفاوت است با این حال هیچکدام در برابر تغییرات شدید ولتاژ مصون نیستند. گاه برخی از محافظ‌های برق به طور کامل از کار می‌افتند و گاه تنها با اختلال عملکردی و یکسره شدن روبرو می‌شوند.

متاسفانه برای حل این مشکل راهکاری وجود ندارد، زیرا منبع ایجاد این نوسانات، تامین کننده اصلی برق شهری یعنی شرکت توزیع برق است. اگر نوسانات ولتاژ در خانه شما زیاد است باید به جای محافظ از استابلایزر یا ترانس برق استفاده کنید. اگر در نوسانات شدید محافظ آسیب ببیند، خیلی بهتر از انتقال این نوسانات به وسایل برقی گران قیمت خانه شماست.

3- خطای طراحی یا نصب

یکی دیگر از دلایل خرابی محافظ برق که امکان رخ دادن آن وجود دارد، خطای طراحی یا نصب در مدار الکتریکی است. هر موقعیت مکانی جهت تامین انرژی نیاز به طراحی سیستم برق‌رسانی دارد. یک طراحی مناسب بهره‌وری و عملکرد مطلوب مدار را به همراه خواهد داشت. در مقابل طراحی ناکارآمد یا خطای پیش بینی نشده، موجب خرابی سیستم می‌شود. در حالت کلی اگر سیستم برق‌رسانی را مدار الکتریکی فرض کنیم، نقص عملکرد هر کدام از اجزا سیستم را مختل می‌کند. از این رو یکسره شدن محافظ برق با خطای طراحی یا نصب ارتباط مستقیمی دارد. در بیشتر اوقات، اتصال نامتناسب محافظ یا عدم تطابق درجریان‌های الکتریکی چنین مشکلی پیش می‌آید. به طور مثال جریان الکتریسیته و ولتاژ ورودی برق شهری با مشخصات و ظرفیت محافظ برق متناسب باشد و اختلاف فاحشی میان آنها گزارش نشود. جهت جلوگیری از خرابی محافظ برق به نصب و طراحی مناسب آن توجه نمایید.

4- خرابی قطعات داخلی محافظ برق

دستگاه محافظ برق از قطعات الکترونیکی مختلفی تشکیل شده است که هر کدام با ایفای نقشی خاص، عملکرد منحصربفردی را ارائه می‌دهد. قطعاتی مانند پریز، فیوز، وریستور، خازن و ال ای دی (LED) در محافظ الکتریکی به کار می‌رود که خرابی هرکدام روی کل دستگاه اثر می‌گذارد. اجزای محافظ برق روی کارایی دستگاه اثر دارد و کیفیت آنها، عمر کار محافظ را تا حد زیادی بالا می‌برد. خرابی قطعات داخلی نیز از عوامل یکسره شدن محافظ برق به حساب می‌آید. چنین مسئله‌ای عملکرد دستگاه را مختل می‌نماید و لایه حفاظتی محافظ را از کار می‌اندازد، در نتیجه سلامت لوازم الکتریکی را تهدید می‌کند. بنابراین به اینکته توجه کنید که هر گونه عیب و خرابی در تجهیزات داخلی، محافظ برق را نیز معیوب می‌کند. توجه به این نکته ضروری است که هر کدام از این قطعات عمر مشخصی دارند و پس از مدتی خراب می‌شوند.

5- خرابی دستگاه‌های الکتریکی متصل به محافظ برق

همیشه به قضییه یکطرفه نگاه نکنید، گاهی خرابی محافظ برق از جایی اتفاق می‌افتد که فکرش را هم نمی‌کنید. اگرچه نوسانات و تغییرات ولتاژ شدید جزو عوامل عمده خرابی محافظ برق محسوب می‌شوند اما خرابی دستگاه‌های الکتریکی متصل شونده نیز اثر می‌گذارد. نکته مهمی که شاید از دید بسیار از افراد پنهان بماند اما موجب خرابی و یکسره شدن محافظ برق می‌شود. وجود خرابی یا مشکل فنی در دستگاه‌های الکتریکی سبب یکسره شدن محافظ می‌شود. در چنین حالتی دستگاه معیوب هنگام فعالیت یا روشن شدن، جریان بیش از حدی را دریافت می‌کند و خرابی به بار می‌آورد. اتصال یک وسیله الکتریکی معیوب به محافظ برق، سایر لوازم الکتریکی را نیز آسیب پذیر می‌کند و سبب یکسره شدن محافظ می‌شود. حتما هنگام استفاده و اتصال لوازم الکتریکی به محافظ برق از سلامت آنها مطمئن شوید.

6- قطع برق موقت و خرابی شبکه

دلیل مهم دیگر خرابی محافظ برق که شاید به ذهنتان خطور نکند، قطع برق موقت و خرابی شبکه است. در استفاده از محافظ برق باید نوسانات و شوک‌های الکتریکی را جدی بگیرید، زیرا پیامدهای مخربی خواهند داشت. بنابراین هنگام عیب یابی محافظ برق به چنین موضوعی توجه کنید و راهی برای مقابله با چنین مسئله‌ای بیابید. ناگزیر احتمال بروز قطعی برق موقت وجود دارد، چنین تجربه‌ای برای برخی از اشخاص رخ داده است. فرض کنید به دفعات برق شهری قطع و وصل گردد، در چنین شرایطی اغلب محافظ برق معیوب و یکسره می‌شود. در اکثر موارد نتیجه بروز این شرایط، سوختن لوازم الکتریکی متصل به محافظ برق معیوب است. چنین حوادثی به سبب نوسانات و خلل‌های موقتی در شبکه برق به وجود می‌آید و شما را به دردسر خواهد انداخت.

7- شرایط محیطی

به طور حتم با خواندن عنوان بالا، سوالات زیادی برایتان ایجاده شده است اما در واقعیت شرایط محیطی باعث خرابی محافظ برق می‌گردد. شاید تابحال اثرگذاری شرایط محیطی روی پارامترهای مختلف به گوشتان خورده باشد، محافظ برق نیز جزو همین دسته محسوب می‌شود. در حقیقت شرایط محیطی نامناسب روی عملکرد محافظ برق اثر مخربی می‌گذارد و نهایتاً سبب یکسره شدن آن خواهد شد. شما از هر نظر شرایط را برای کارایی معقول محافظ برق مهیا سازید تا عمر وسایل برقی را بهبود دهید. از جمله مهمترین شرایط محیطی نامناسب می‌توان به دمای بسیار بالا یا پایین، رطوبت بالا، وجود ذرات گرد و غبار اشاره نمود. چنین مواردی در بلند مدت باعث خرابی و یکسره شدن محافظ برق می‌شوند و وسایل الکتریکی را مورد تهدید قرار می‌دهند.

8- گرم شدن بیش از حد

دمای محیط در بخش بالا هم عنوان شد اما با توجه به اهمیت زیاد آن، جداگانه مورد بررسی قرار داده‌ایم. نکته مهمی که نباید از آن غافل شد، نقاط ضعف محافظ‌های برق با سه راهی و پریزهای برق معمولی مشابه هم هستند. اصولا هنگام جانمایی وسایل برقی به موضوعاتی مانند گردش هوا توجه کنید، زیرا کمبود هوا مشکلاتی را به وجود می‌آورد. اگر محافظ برق در موقعیتی قرار بگیرد که هوا به خوبی با آن تماس پیدا نکند، در معرض حرارت بالا و داغ شدن قرار می‌گیرد.

برخی از افراد محافظ برق را زیر فرش یا پشت انبوهی از وسایل قرار می‌دهند که هوا گردش مناسبی در آنجا ندارد. این موضوع حرارت بیش از حدی را در محافظ برق ایجاد می‌کند و سبب خرابی و یکسره شدن آن می‌شود. مشکل دیگری که عدم وجود هوا باعث آن می‌شود، از بین رفتن اجزای داخلی محافظ است. در چنین شرایطی احتمال وقوع آتش سوزی بالا می‌رود و وسایل برقی شما در معرض سوختگی و حادثه قرار می‌گیرند.

9- نفوذ آب به داخل محافظ برق

یکی دیگر از دلایلی که موجب خرابی محافظ برق می‌شود، نفوذ آب به داخل دستگاه است.این قاعده برای تمام وسایل الکتریکی صدق می‌کند و محافظ برق نیز در این گروه قرار می‌گیرد. نفوذ آب به محافظ برق، عملکرد دستگاه را مختل می‌کند و حتی حوادث خطرآفرینی مانند آتش سوزی را به وجود می‌آورد. محافظ برق در مجاورت با آب، دچار اتصال کوتاه می‌شود و بخشی یا تمام اجزای آن ایراد پیدا می‌کنند. اتصال آب و برق به هیچ وجه امکان پذیر نیست و حوادث خطرناکی را به وجود می‌آورد.

محافظ‌های برقی که برای اتصال لوازم آشپزخانه مانند یخچال، ماشین لباسشویی و… استفاده می‌شود، معمولاً به علت نفوذ آب دچار خرابی می‌گردند. برخی از مدل‌های محافظ برق به شیوه‌ای طراحی می‌شوند که در محیط‌های مرطوب یا در معرض نفوذ آب، مقاومت خوبی دارند. اگر قصد محافظت از تجهیزات الکتریکی دارید، سراغ این مدل‌ها بروید. اما در کل باز هم مقاومت کامل در برابر آب و رطوبت ندارند و حتماً باید دستگاه را در بخشی قرار دهید که کمتر خطر نفوذ آب به داخل آن وجود دارد.

10- آسیب فیزیکی بر اثر ضربه و فشار شدید

آسیب‌های فیزیکی مانند ضربه و فشار شدید نیز قادر به ایجاد اختلال در عملکرد محافظ برق هستند. آسیب‌های فیزیکی منجر به خرابی اجزای تشکیل دهنده محافظ برق می‌شود و روی عملکرد کلی دستگاه اثرات منفی می‌گذارد. مواردی مانند سقوط از ارتفاع، افتادن اشیا روی دستگاه، برخورد اجسام سنگین و شل شدن اتصالات در اثر کشیدگی سیم‌ها جزو آسیب‌های فیزیکی محسوب می‌شوند. البته سایر مسائل مثل پارگی و فرسودگی سیم و کابل و معیوب شدن دو شاخه نیز از نمونه‌های آسیب فیزیکی منجر به خرابی محافظ برق به شمار می‌روند. عوامل بالا کارایی محافظ برق را مختل می‌کند و جزو علل خرابی آن به حساب می‌آید. از قرار دادن محافظ برق در محل رفت و آمد جلوگیری کنید تا دستگاه از برخورد پا و دیگر ضربات مصون بماند.

11- عدم مطابقت محافظ برق با لوازم برقی

عدم مطابقت محافظ برق با لوازم برقی را در رده آخر و یکی دیگر از دلایل خرابی محافظ برق می‌دانیم. غفلت در مشخصات فنی محافظ برق یا وسایل الکتریکی، باعث بروز خرابی و معیوب شدن محافظ برق می‌شود. شما در ابتدای کار، مشخصات فنی محافظ برق و وسایل متصل شونده را به خوبی مورد بررسی قرار دهید تا دچار چنین مشکلی نشوید. در حقیقت این مشکل به علت عدم همخوانی مشخصات محافظ برق و دستگاه‌های متصل شونده بروز می‌کند. در این شرایط اختلاف جریان فاحشی میان محافظ برق و لوازم الکتریکی به وجود می‌آید و سبب یکسره شدن و از کار افتادن محافظ می‌شود. ولتاژ ورودی به لوازم الکتریکی و ولتاژ مصرفی به آنها در این میان نقش اساسی را ایفا می‌کنند. در نتیجه عدم تطابق محافظ برق با لوازم برقی موجب خرابی و یکسره شدن محافظ و تعمیر آن خواهد شد.

آیا می‌توان محافظ برق را تعمیر کرد؟

محافظ برق جزو ابزار کاربردی الکتریکی به شمار می‌رود و نقش حفاظتی مهمی را در سلامت سایر لوازم برقی بر عهده دارد. به همان اندازه که دستگاه حفاظتی اهمیت دارد، نگهداری، مراقبت و عیب یابی محافظ برق با اهمیت است. این نکته مهم را با حساسیت بیشتری دنبال کنید تا خرابی وسایل با ارزشتان رخ ندهد و خسارات مالی گزافی به شما وارد نشود.

استفاده مداوم از لوازم الکتریکی ناگزیر است، بنابراین رسیدگی به آنها به صورت دائم انجام شود تا دچار خرابی نگردد. با این حال دلایل اصلی خرابی محافظ برق و یکسره شدن آنها را آورده‌ایم تا فرایند عیب‌یابی با سهولت بیشتری از سوی شما دنبال شود. دستگاه الکتریکی معیوب در هر زمان سبب ایجاد حادثه و مشکل می‌شود، از این رو قبل از وقوع خطر چاره‌ای برایش بیاندیشید. مهمترین مشکلی که محافظ برق با آن روبرو می‌گردد، یکسره شدن و عدم کارایی مناسب است.

همیشه وضعیت محافظ برق را مورد بررسی قرار دهید و در صورت یکسره شدن آن، با پیدا کردن دلایل نسبت به عیب‌یابی اقدام کنید. گاهی مشکل ایجاد شده به گونه‌ای نیست که قادر به تعمیر آن باشید در آن صورت باید اقدام به خرید محافظ الکتریکی مناسب نمایید. محافظ برق نوسانات ولتاژ و جریان را به خوبی خنثی می‌کند و از سوختن وسایل الکتریکی شما جلوگیری می‌کند. اما گاهی اوقات یه سبب عواملی دچار خرابی می‌گردد، بنابراین تمام نشانه‌های خرابی را بررسی کنید و آن را تعمیر نمایید. شناخت روش‌های عیب‌یابی اهمیت زیادی دارد، زیرا قبل از اینکه دستگاه بسوزد یا خراب شد راهی مطمئن برای حفاظت وسایل پیدا می‌کنید. با اشتراک گذاری این مطلب در رسانه‌های اجتماعی دوستان خود را از این موضوع جذاب آگاه کنید. در پایان نظرات خود را با درج کامنت در مورد مسائل مطرح شده با ما در میان بگذارید.

کدام برند محافظ بیشتر عمر می‌کند؟

یکی از نکاتی که اهمیت زیادی دارد و در عین حال باعث افزایش طول عمر محافظ می‌گردد، برند و کیفیت ساخت است. خرید یک محافظ بی‌کیفیت تنها پول شما را هدر می‌دهد. برندهای خوب زیادی هم اکنون در بازار وجود دارند، مانند پارت الکتریک، سارا و تیراژه. هر کدام از محافظ‌های این برندها، سال‌های طولانی، در صورت استفاده درست، برای شما کار خواهند کرد. برای مطالعه بیشتر درباره این موضوع توصیه می‌کنیم مقاله “بهترین مارک محافظ برق ایرانی کدام است؟” را بخوانید.