همه چیز درباره فیوز کاردی | معرفی انواع و راهنمای خرید + آموزش نصب

فیوز کاردی یا فیوز چاقویی یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی در تابلو برق و سیستم‌های صنعتی است که برای جلوگیری از آسیب ناشی از اتصال کوتاه و اضافه‌بار استفاده می‌شود. این نوع فیوز که با نام‌هایی مثل فیوز NH، فیوز تیغه‌ای و فیوز کتابی هم شناخته می‌شود، به دلیل قدرت قطع بالا و عملکرد مطمئن، کاربرد گسترده‌ای در برق صنعتی دارد. آشنایی با استاندارد فیوز کاردی، انتخاب صحیح آمپراژ از روی جدول جریان فیوز کاردی و شناخت انواع کلاس‌های حفاظتی، تاثیر زیادی در ایمنی تجهیزات دارد. همچنین یادگیری نحوه نصب فیوز کاردی، نحوه تعویض فیوز کاردی و نحوه تست آن برای یک برقکار حرفه‌ای و تکنسین‌های برق ضروری است تا بتوانند از عملکرد صحیح و ایمن مدار اطمینان پیدا کنند.

فیوز کاردی چیست؟

فیوز کاردی یکی از پرکاربردترین تجهیزات حفاظتی در برق صنعتی است. وظیفه اصلی این فیوز محافظت از سیم و کابل، تجهیزات و مدارهای الکتریکی در برابر اتصال کوتاه و اضافه‌بار است. زمانی که جریان عبوری از حد مجاز بیشتر شود، بخش داخلی فیوز ذوب شده و مدار را قطع می‌کند تا از آسیب رسیدن به تجهیزات جلوگیری شود.

دلیل محبوبیت فیوزهای کاردی، قدرت قطع بالا، تحمل جریان زیاد و عملکرد سریع آن‌ها در شرایط خطا است. به همین خاطر از این نوع فیوز در تابلو برق صنعتی، تابلوهای توزیع، ورودی ترانسفورماتورها، مدار موتورهای سه‌فاز و خطوط اصلی برق استفاده می‌شود. این فیوزها معمولا روی پایه فیوز مخصوص نصب می‌شوند و در سایزها و آمپراژهای مختلف تولید می‌شوند تا برای کاربردهای سبک و سنگین قابل استفاده باشند.

یکی دیگر از ویژگی‌های مهم فیوز چاقویی، طراحی تیغه‌ای آن است که باعث می‌شود اتصال محکم‌تر و ایمن‌تری نسبت به بسیاری از فیوزهای معمولی داشته باشد. همچنین بدنه سرامیکی این فیوزها مقاومت بالایی در برابر حرارت و فشار ناشی از اتصال کوتاه ایجاد می‌کند و باعث افزایش ایمنی در مدارهای قدرت می‌شود.

مزایای فیوز کاردی نسبت به فیوز فشنگی

فیوز کاردی (فیوز NH یا فیوز چاقویی) در مقایسه با فیوز فشنگی، برای کاربردهای صنعتی سنگین طراحی شده و از نظر ظرفیت و ایمنی عملکرد قوی‌تری دارد. مهم‌ترین مزیت آن، قدرت قطع بسیار بالا است که می‌تواند جریان‌های اتصال کوتاه شدید را بدون آسیب به مدار قطع کند. همچنین این نوع فیوز توانایی تحمل جریان‌های بالاتر را دارد و برای تابلوهای اصلی، ورودی ترانس و خطوط قدرت گزینه مناسب‌تری محسوب می‌شود. از نظر ابعاد و تنوع سایز نیز فیوز کاردی گسترده‌تر است و امکان انتخاب دقیق‌تری برای شرایط مختلف فراهم می‌کند.

معرفی انواع فیوز در تابلو برق و کاربردهای آن‌ها

اصطلاح NH در فیوزهای کاردی به چه معناست؟

عبارت NH که روی بسیاری از فیوزهای کاردی دیده می‌شود، مخفف عبارت آلمانی Niederspannungs-Hochleistungs-Sicherung است که معنی آن «فیوز فشار ضعیف توان بالا» است. در واقع وقتی روی یک فیوز عبارت NH نوشته شده، یعنی این فیوز برای مدارهای فشار ضعیف صنعتی طراحی شده و توانایی قطع جریان‌های بسیار زیاد را دارد.

فیوزهای NH به دلیل قدرت قطع بالا و ایمنی مناسب، بیشتر در شبکه‌های توزیع برق، تابلوهای صنعتی و مدارهای قدرت استفاده می‌شوند. این فیوزها در سایزهای مختلفی مثل NH00 ،NH0 ،NH1 ،NH2 و NH3 تولید می‌شوند که هر سایز برای محدوده مشخصی از جریان طراحی شده است. هرچه سایز فیوز بزرگ‌تر باشد، ظرفیت عبور جریان و قدرت قطع آن نیز بیشتر خواهد بود.

یکی از مهم‌ترین مزایای فیوزهای NH، عملکرد مطمئن آن‌ها در زمان وقوع اتصال کوتاه شدید است. به همین دلیل در بسیاری از پروژه‌های صنعتی، کارخانه‌ها، موتورخانه‌ها و تابلوهای اصلی برق از این نوع فیوز استفاده می‌شود. همچنین استاندارد ساخت این فیوزها معمولا بر اساس IEC 60269 است که ایمنی و کیفیت عملکرد آن‌ها را تضمین می‌کند.

ویژگی‌های اصلی فیوز NH

فیوزهای NH به دلیل طراحی صنعتی و قدرت حفاظتی بالا، یکی از مهم‌ترین تجهیزات در تابلوهای برق فشار ضعیف هستند. این فیوزها برای شرایط کاری سنگین ساخته شده‌اند و در زمان بروز خطا، نقش حیاتی در جلوگیری از آسیب به کابل‌ها و تجهیزات دارند.

قدرت قطع بسیار بالا: این فیوز توانایی قطع جریان‌های بسیار زیاد در زمان اتصال کوتاه را دارد و از آسیب جدی به سیستم جلوگیری می‌کند.
مناسب برای جریان‌های بالا در شبکه‌های فشار ضعیف: فیوز NH برای مدارهای قدرت، تابلوهای اصلی و ورودی ترانسفورماتورها طراحی شده و در رنج‌های جریانی بالا عملکرد مطمئن دارد.
ایمنی و پایداری بالا در شرایط خطا: ساختار سرامیکی و طراحی داخلی آن باعث می‌شود در برابر حرارت و قوس الکتریکی مقاومت خوبی داشته باشد.
استاندارد و قابل اعتماد در صنعت: این فیوزها بر اساس استانداردهای بین‌المللی مانند IEC 60269 تولید می‌شوند و در پروژه‌های صنعتی به‌صورت گسترده استفاده می‌شوند.

لیست قیمت فیوز کاردی

کاربرد فیوز کاردی

به دلیل قدرت قطع بالا و قابلیت تحمل جریان زیاد در فیوز کاردی (فیوز چاقویی یا فیوز NH)، این فیوز در بخش‌های مختلف شبکه برق به کار می‌رود. کاربردهای فیوز کاردی عبارتند از:

تابلوهای برق صنعتی و توزیع: برای حفاظت از مدارهای اصلی و فرعی در تابلوهای فشار ضعیف استفاده می‌شود و نقش مهمی در ایمنی کل سیستم دارد.
ورودی ترانسفورماتورها: در ورودی ترانس‌ها نصب می‌شود تا در صورت بروز خطا، از آسیب دیدن ترانس جلوگیری کند.
حفاظت کابل‌ها و باس‌بارها: برای جلوگیری از آسیب ناشی از جریان‌های بالا در خطوط قدرت و شینه‌ها کاربرد دارد.
مدارهای موتورهای سه‌فاز: در کنار تجهیزات کنترلی، برای حفاظت در برابر اتصال کوتاه در مدارهای موتوری استفاده می‌شود.
صنایع سنگین و کارخانه‌ها: در سیستم‌های با بار بالا مثل فولاد، پتروشیمی و خطوط تولید، به‌عنوان یک حفاظت مطمئن به کار می‌رود.

انواع فیوز کاردی

مشاهده همه

فیوز کاردی 16 آمپر کوتاه و کمپکت پارس فانال مدل NH00

429,000 تومان
فیوز کاردی 25 آمپر کوتاه و کمپکت پارس فانال مدل NH00

429,000 تومان
فیوز کاردی 32 آمپر کوتاه و کمپکت پارس فانال مدل NH00

429,000 تومان
فیوز کاردی 50 آمپر کوتاه و کمپکت پارس فانال مدل NH00

429,000 تومان

آموزش پلاک‌خوانی فیوز کاردی

پلاک فیوز کاردی (فیوز چاقویی یا فیوز NH) شامل اطلاعات مهمی است که برای انتخاب و استفاده درست از فیوز باید به آن توجه شود. روی بدنه فیوز معمولا مشخصاتی مثل نام برند، نوع فیوز، جریان نامی، ولتاژ کاری و قدرت قطع نوشته شده است. این اطلاعات کمک می‌کند تا بدانیم فیوز برای چه مدار و چه میزان جریانی مناسب است و در چه شرایطی می‌تواند به‌درستی عمل کند.

جریان نامی (In): نشان می‌دهد فیوز تا چه مقدار جریان را به‌صورت عادی تحمل می‌کند (یکی از مهم‌ترین بخش‌های پلاک). همچنین ولتاژ نامی نشان می‌دهد فیوز در چه سطح ولتاژی (مثلا 500 یا 690 ولت) قابل استفاده است.
قدرت قطع: مشخص می‌کند فیوز در زمان اتصال کوتاه، تا چه مقدار جریان را می‌تواند بدون آسیب قطع کند.
کلاس عملکردی: نوع کاربرد فیوز (حفاظت کابل یا موتور) را مشخص می‌کند.

استانداردهای فیوز کاردی

فیوز کاردی (فیوز چاقویی یا فیوز NH) برای اینکه در سیستم‌های برق صنعتی عملکرد ایمن و قابل اعتمادی داشته باشد، طبق استانداردهای بین‌المللی طراحی و تولید می‌شود. مهم‌ترین استاندارد این فیوزها IEC 60269 است که مشخصات فنی، شرایط عملکرد، قدرت قطع و نحوه تست فیوزهای فشار ضعیف را تعریف می‌کند. رعایت این استاندارد باعث می‌شود فیوز در برابر جریان‌های خطا به‌صورت دقیق و قابل پیش‌بینی عمل کند و از تجهیزات الکتریکی به‌خوبی محافظت شود.

در کنار IEC 60269، استانداردهای دیگری نیز برای هماهنگی حفاظتی و انتخاب درست فیوزها استفاده می‌شود. این استانداردها به برق‌کار کمک می‌کنند تا نوع فیوز، کلاس عملکرد (مثل gG یا aM)، ولتاژ نامی و ظرفیت جریان را متناسب با نوع بار انتخاب کند. به همین دلیل فیوزهای کاردی در پروژه‌های صنعتی، تنها بر اساس آمپر انتخاب نمی‌شوند، بلکه باید مطابق استاندارد و شرایط واقعی مدار انتخاب شوند تا ایمنی کامل سیستم تضمین شود.

معرفی کامل انواع فیوز کاردی

در عکس زیر، در یک نگاه با انواع فیوز کاردی آشنا می‌شوید. در ادامه هر یک از انواع فیوز کاردی را دسته‌بندی و کاربرد هریک از انواع فیوز را معرفی کرده‌ایم:

معرفی انواع فیوز کاردی NH بر اساس سایز

فیوزهای کاردی NH (فیوز چاقویی) بر اساس اندازه فیزیکی و میزان جریان نامی در چند سایز استاندارد تولید می‌شوند. هر سایز برای یک بازه مشخص از جریان طراحی شده و در کاربردهای مختلف صنعتی استفاده می‌شود. شناخت این سایزها کمک می‌کند تا انتخاب فیوز دقیق‌تر و متناسب با مدار انجام شود.

NH000: کوچک‌ترین سایز، مناسب مدارهای سبک و جریان‌های پایین در تابلوهای فرعی
NH00: کمی بزرگ‌تر از NH000، کاربرد در مدارهای کنترلی و توزیع سبک
NH0: پرکاربرد در تابلوهای فرعی و موتورهای کوچک تا متوسط
NH1: مناسب مدارهای اصلی با جریان متوسط در تابلوهای صنعتی
NH2: استفاده در ورودی تابلوهای اصلی و مدارهای قدرت با جریان بالا
NH3: مناسب جریان‌های خیلی بالا و ورودی‌های اصلی کارخانه‌ها و شبکه‌های صنعتی
NH4: بزرگ‌ترین سایز، مخصوص سیستم‌های سنگین با جریان‌های بسیار زیاد و کاربردهای خاص صنعتی

معرفی فیوزهای کاردی بر اساس مقدار جریان نامی

فیوزهای کاردی NH (فیوز چاقویی) علاوه بر سایز فیزیکی، بر اساس مقدار جریان نامی هم دسته‌بندی می‌شوند. جریان نامی نشان می‌دهد هر فیوز در حالت عادی چه مقدار جریان را بدون قطع شدن می‌تواند عبور دهد. انتخاب درست این مقدار برای جلوگیری از قطع بی‌مورد یا آسیب به تجهیزات بسیار مهم است.

جریان‌های پایین (حدود 2 تا 32 آمپر): مناسب مدارهای کنترلی، روشنایی و تجهیزات سبک
جریان‌های متوسط (حدود 35 تا 125 آمپر): مناسب موتورهای کوچک، تابلوهای فرعی و خطوط توزیع سبک
جریان‌های نیمه‌سنگین (حدود 160 تا 400 آمپر): استفاده در تابلوهای اصلی فرعی و مدارهای صنعتی عمومی
جریان‌های بالا (حدود 500 تا 1250 آمپر): مناسب ورودی تابلوهای اصلی، ترانسفورماتورها و صنایع سنگین

در واقع هرچه جریان نامی فیوز بیشتر باشد، ابعاد و قدرت قطع آن نیز بالاتر بوده و برای مدارهای قوی‌تر استفاده می‌شود.

معرفی انواع فیوز کاردی بر اساس کلاس (تیپ)

فیوزهای کاردی NH بر اساس نوع عملکرد و کاربرد، در کلاس‌های مختلفی تولید می‌شوند. این کلاس‌ها مشخص می‌کنند فیوز در برابر اضافه‌بار، اتصال کوتاه یا هر دو چگونه عمل کند و برای چه نوع مصرفی مناسب باشد.

کلاس gG (یا gL): این نوع رایج‌ترین نوع فیوز کاردی است و برای حفاظت کامل مدار استفاده می‌شود. هم در برابر اضافه‌بار و هم اتصال کوتاه از کابل‌ها و تجهیزات محافظت می‌کند و در بیشتر تابلوهای برق کاربرد دارد.
کلاس aM: این فیوز مخصوص مدارهای موتوری است و فقط در برابر اتصال کوتاه عمل می‌کند. برای حفاظت اضافه‌بار باید از تجهیزات دیگری مثل بی‌متال در کنار آن استفاده شود.
کلاس gR: برای حفاظت تجهیزات حساس نیمه‌هادی مانند اینورتر و درایو استفاده می‌شود و سرعت قطع بالایی دارد.
کلاس aR: این نوع فقط برای حفاظت اتصال کوتاه تجهیزات نیمه‌هادی به کار می‌رود و در کنار حفاظت الکترونیکی استفاده می‌شود.

معرفی انواع فیوز کاردی بر اساس سرعت عملکرد (کد حروف)

فیوزهای کاردی NH از نظر سرعت عملکرد یا زمان قطع، در دسته‌های مختلفی قرار می‌گیرند. این کدهای حروفی نشان می‌دهند فیوز با چه سرعتی در برابر اضافه‌جریان یا اتصال کوتاه واکنش نشان می‌دهد و برای چه نوع باری مناسب است. انتخاب درست سرعت عملکرد، نقش مهمی در حفاظت صحیح تجهیزات دارد.

خیلی سریع (Ultra Rapid): این نوع فیوز در کوتاه‌ترین زمان ممکن عمل می‌کند و بیشتر برای تجهیزات حساس الکترونیکی مانند نیمه‌هادی‌ها استفاده می‌شود.
سریع (Fast Acting): در برابر جریان‌های خطا سریع واکنش نشان می‌دهد و برای مدارهایی با نیاز به حفاظت دقیق کاربرد دارد.
نیمه‌سریع (Normal / Standard): تعادل بین سرعت و تحمل جریان دارد و در کاربردهای عمومی صنعتی استفاده می‌شود.
کندکار (Time Delay / Slow Blow): این فیوز در برابر جریان‌های لحظه‌ای مثل جریان راه‌اندازی موتور دیرتر عمل می‌کند و برای مدارهای موتوری مناسب است.

دسته‌بندی فیوزهای کاردی بر اساس کاربرد، تیپ و ولتاژ کاری

فیوزهای کاردی NH بر اساس نوع کاربرد، تیپ عملکردی و سطح ولتاژ کاری در گروه‌های مختلفی قرار می‌گیرند تا انتخاب آن‌ها برای شرایط مختلف صنعتی دقیق‌تر باشد. این دسته‌بندی کمک می‌کند فیوز متناسب با نوع بار و سطح شبکه انتخاب شود.

بر اساس کاربرد عمومی (gG / gL): این نوع فیوز برای حفاظت کامل مدارهای عمومی استفاده می‌شود و هم در برابر اضافه‌بار و هم اتصال کوتاه از کابل‌ها و تجهیزات محافظت می‌کند.
بر اساس کاربرد موتوری (aM): مخصوص مدارهای موتور است و فقط در برابر اتصال کوتاه عمل می‌کند. برای حفاظت اضافه‌بار معمولاً در کنار رله حرارتی استفاده می‌شود.
بر اساس تجهیزات حساس (gR / aR): برای حفاظت تجهیزات الکترونیک قدرت مانند اینورتر، درایو و IGBT به کار می‌رود و سرعت قطع بالایی دارد.
بر اساس ولتاژ کاری: فیوزهای کاردی معمولاً برای شبکه‌های فشار ضعیف تا 500 ولت یا 690 ولت AC طراحی می‌شوند و انتخاب ولتاژ مناسب برای ایمنی مدار ضروری است.

معرفی بهترین برندهای تولیدکننده فیوزهای کاردی

برندهای تولیدکننده فیوز کاردی به دلیل کیفیت بالا و رعایت استانداردهای بین‌المللی بیشتر در صنعت برق استفاده می‌شوند، عبارتند از: پارس فانال و پیچاز الکتریک. همچنین برند ETI به‌عنوان یک گزینه اقتصادی‌ و باکیفیت، در بسیاری از تابلوهای برق صنعتی و پروژه‌های عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نحوه نصب و تعویض فیوز کاردی

نصب و تعویض فیوز کاردی (فیوز چاقویی یا فیوز NH) باید با رعایت کامل اصول ایمنی انجام شود، زیرا این فیوزها در مدارهای جریان بالا استفاده می‌شوند. برای نصب، ابتدا باید برق مدار کاملاً قطع شود و از بی‌برق بودن پایه فیوز اطمینان حاصل گردد. سپس فیوز در سایز مناسب روی پایه مخصوص قرار می‌گیرد و تیغه‌های آن به‌صورت کامل در محل اتصال جا می‌گیرند تا تماس الکتریکی مطمئن برقرار شود.

برای تعویض فیوز کاردی نیز ابتدا باید مدار بدون ولتاژ شود و از ابزار مخصوص مانند فیوزکش استفاده گردد تا تماس مستقیم با قسمت‌های برق‌دار وجود نداشته باشد. بعد از خارج کردن فیوز معیوب، فیوز جدید با همان مشخصات جریان و ولتاژ جایگزین می‌شود. توجه به هم‌خوانی مشخصات فیوز با مدار بسیار مهم است، زیرا انتخاب اشتباه می‌تواند باعث آسیب به تجهیزات یا عملکرد نادرست سیستم حفاظتی شود.

آشنایی با تجهیزات جانبی فیوز کاردی

فیوزهای کاردی NH برای عملکرد صحیح و ایمن نیاز به تجهیزات جانبی دارند. این تجهیزات باعث می‌شوند نصب، تعویض و بهره‌برداری از فیوز ساده‌تر و ایمن‌تر انجام شود و خطر تماس با قسمت‌های برق‌دار کاهش پیدا کند. مهم‌ترین این تجهیزات شامل پایه فیوز، کلید فیوز و فیوزکش است.

پایه فیوز چیست؟

پایه فیوز قطعه‌ای است که فیوز کاردی روی آن نصب می‌شود و نقش نگهدارنده و اتصال‌دهنده را دارد. این پایه‌ها معمولاً برای هر فاز به‌صورت جداگانه طراحی می‌شوند و اتصال محکم و ایمن فیوز را در مدار تضمین می‌کنند. طراحی آن‌ها به‌گونه‌ای است که بتوان فیوز را به‌راحتی نصب یا تعویض کرد، بدون اینکه به سایر بخش‌های تابلو آسیب برسد.

کلید فیوز چیست؟

کلید فیوز ترکیبی از یک کلید قطع و وصل به همراه فیوز است که هم برای حفاظت مدار و هم برای کنترل آن استفاده می‌شود. این تجهیز امکان قطع و وصل جریان را در کنار حفاظت فیوزی فراهم می‌کند و در تابلوهای برق صنعتی بسیار کاربرد دارد.

1. کلید فیوز غیر قابل قطع زیر بار

این نوع کلید فیوز فقط زمانی قابل استفاده است که مدار بدون جریان باشد. به عبارت ساده، نمی‌توان در حالت بار (زمانی که برق وصل است) آن را قطع یا وصل کرد. استفاده از این مدل بیشتر در تابلوهایی است که قطع ایمن از قبل توسط کلید یا سیستم دیگری انجام می‌شود.

2. کلید فیوز قابل قطع زیر بار

این مدل امکان قطع و وصل مدار را حتی در حالت عبور جریان فراهم می‌کند. طراحی آن به‌گونه‌ای است که ایمنی اپراتور حفظ شود و جرقه یا آسیب الکتریکی ایجاد نشود. این نوع کلید فیوز در تابلوهای اصلی و کاربردهای صنعتی سنگین بیشتر استفاده می‌شود.

فیوزکش چیست؟

فیوزکش ابزاری ساده اما بسیار مهم برای خارج کردن فیوز کاردی از پایه آن است. این ابزار باعث می‌شود اپراتور بدون تماس مستقیم با قسمت‌های برق‌دار، فیوز را به‌صورت ایمن خارج یا نصب کند. استفاده از فیوزکش به‌خصوص در تابلوهای فشار ضعیف صنعتی، نقش مهمی در افزایش ایمنی دارد.

نحوه تست فیوز کاردی

تست فیوز کاردی (فیوز چاقویی یا فیوز NH) برای اطمینان از سلامت آن و جلوگیری از خطا در مدار انجام می‌شود. این تست معمولاً به دو روش ساده یعنی بدون ابزار و با استفاده از مولتی‌متر انجام می‌گیرد. هدف اصلی بررسی قطع یا وصل بودن مسیر داخلی فیوز است.

1. تست فیوز کاردی بدون ابزار

در این روش ابتدا باید فیوز را از مدار خارج کرده و ظاهر آن بررسی شود. اگر داخل فیوز (نوار فلزی) قابل مشاهده باشد و قطع‌شدگی یا سوختگی دیده شود، فیوز خراب است. همچنین در برخی موارد می‌توان از یک مدار ساده یا وجود/عدم وجود برق در دو سر فیوز در حالت تست استفاده کرد؛ اگر برق از یک طرف وارد شود ولی از طرف دیگر خارج نشود، فیوز معیوب است. این روش سریع است اما دقت آن نسبت به ابزار اندازه‌گیری کمتر می‌باشد.

2. تست فیوز کاردی با مولتی‌متر

دقیق‌ترین روش تست فیوز کاردی استفاده از مولتی‌متر در حالت بازر (تست اتصال کوتاه) یا اندازه‌گیری مقاومت است. ابتدا برق مدار کاملاً قطع می‌شود، سپس دو پراب مولتی‌متر به دو سر تیغه‌های فیوز وصل می‌گردد. اگر صدای بوق شنیده شود یا مقدار مقاومت نزدیک به صفر باشد، فیوز سالم است. اما اگر هیچ بوقی نشنویم یا مقدار مقاومت بی‌نهایت (OL) نمایش داده شود، فیوز سوخته و باید تعویض شود. این روش استانداردترین و مطمئن‌ترین روش برای بررسی سلامت فیوزهای صنعتی است.