جستجو کنید...

کابل خودنگهدار چیست؟ (معرفی انواع کابل خودنگهدار، مزایا و معایب آن)

انتشار: 31 فروردین 1404
:بروزرسانی 31 خرداد 1404
کابل خودنگهدار چیست؟ (معرفی انواع کابل خودنگهدار، مزایا و معایب آن)

نیروگاه‌های تولید برق به طور کلی در فاصله دورتری نسبت به شهرها قرار دارند. برای همین به منظور تأمین برق مورد نیاز، انرژی الکتریکی از محل تولید به وسیله کابل‌های انتقال برق به محل مصرف منتقل می‌شود. برای انتقال انرژی الکتریکی تولید شده و تامین برق مورد نیاز شهروندان، از کابل‌های مختلفی استفاده می‌شود. یکی از انواع سیم و کابل برق که به طور معمول در خطوط هوایی برق و به منظور توزیع جریان الکتریکی از یک نقطه به نقطه دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد، کابل خودنگهدار است. انواع کابل خودنگهدار، به دلیل ویژگی‌هایی که دارند از کاربرد گسترده‌ای برخوردار هستند و به عنوان یکی از پرکاربردترین انواع کابل شناخته می‌شوند. لیست قیمت کابل خودنگهدار در فروشگاه اینترنتی آرتا الکتریک به صورت روزانه به روزرسانی می‌شود و با بهترین قیمت قابل خرید است.

کابل خودنگهدار چیست؟

کابل خودنگهدار یا Aerial Bundled Cable  که به نام کابل ABC شناخته می‌شود یک نوع کابل الکتریکی است که در ساختار آن چند هادی عایق وجود دارد. هادی‌های عایق در ساختار کابل خودنگهدار به یکدیگر بسته شده و توسط یک پوشش مشترک، مورد محافظت قرار می‌گیرند. مهم‌ترین کاربرد کابل‌های خودنگهدار در شبکه‌های توزیع برق، به‌ویژه در خطوط هوایی، است.

تفاوت کابل هوایی چند سیمه با کابل خودنگهدار چیست؟

در بسیاری از موارد کابل‌های هوایی چند سیمه با کابل خودنگهدار اشتباه گرفته می‌شود. در واقع افراد تصور می‌کنند این دو نوع کابل یکسان هستند اما تفاوت‌هایی بین آن‌ها وجود دارد. کابل‌های هوایی چند سیمه از چند سیم فاز تشکیل شده‌اند که به همین دلیل برای نصب نیاز به دکل یا تیر برق دارند. اما کابل‌های خودنگهدار با توجه به توانایی تحمل وزن خود برای نصب نیاز به دکل‌های اضافی هوایی ندارند. به همین دلیل کابل خودنگهدار به راحتی و با سرعت بالاتری نصب می‌شود و به دلیل عدم نیاز به دکل‌های اضافی، هزینه اجرایی کمتری دارند. همین موضوع باعث شده که در پروژه‌های نیازمند کاهش هزینه و زمان نصب، از کابل خودنگهدار استفاده شود. 

ساختار کابل خودنگهدار

ساختار و مشخصات اجزای کابل خودنگهدار

این کابل ساختاری متشکل از عایق XLPE، هادی آلومینیومی و یک سیم نگهدارنده دارد. برای اطلاع بیشتر از ساختار کابل خودنگهدار باید گفت که این کابل‌ها دارای ساختار زیر هستند:

  1. هادی (رشته مفتول آلومینیومی): معمولا از چندین رشته مفتول آلومینیومی با سطح مقطع گرد ساخته می‌شوند و ساختاری فشرده و به هم تابیده دارند. 
  2. اسکرین هادی (پوشش نیمه رسانای روی هادی): به پوشش نیمه‌رسانایی گفته می‌شود که روی هادی قرار گرفته و بین 0.3 میلی‌متر تا 0.8 میلی‌متر ضخامت دارد. 
  3. عایق (جنس پلی‌اتیلن شبکه‌ای یا XLPE): این پوشش که بر روی اسکرین هادی قرار می‌گیرد، یک نوع عایق از جنس پلی‌اتیلن شبکه‌ای یا XPLE به صورت اکسترود شده است. 
  4. اسکرین عایق (پوشش نیمه رسانای روی عایق): این لایه دارای حداقل ضخامت 0.6 میلیمتر است و بر روی عایق و به منظور یکنواختی میدان و تقویت عایق آن به کار گرفته می‌شود. 
  5. نوار جداکننده: یک لایه نیمه‌رسانا است که حداقل 0.1 میلیمتر ضخامت داشته و بر روی پوشش نیمه‌رسانای عایق قرار می‌گیرد. 
  6. شیلد فلزی: لایه‌ای تشکیل شده از رشته‌های سیم مسی است. 
  7. نوار جداکننده شیلد فلزی از غلاف: اصلی‌ترین وظیفه آن جدا کردن غلاف از شیلد فلزی است. 
  8. غلاف بیرونی (روکش بیرونی): آخرین لایه در کابل خودنگهدار است که از روکش پلی‌اتیلن HDPE ساخته شده و در برابر عوامل محیطی مختلف مقاوم است. 
  9. سیم مهار (سیم نگهدارنده): یک سیم بدون روکش از رشته‌های به هم تابیده فولاد گالوانیزه است که وظیفه تحمل وزن کابل را بر عهده دارد و به منظور حفاظت در برابر اضافه ولتاژ ناشی از صاعقه، به سیستم ارت متصل می‌شود.

تشخیص فاز و نول کابل خودنگهدار

یکی از نکات مهم در استفاده از کابل خودنگهدار، تشخیص فاز و نول است. تشخیص فاز و نول کابل خودنگهدار به صورت معمول از طریق شناسایی رنگ عایق سیم‌ها انجام می‌شود. در ساختار کابل‌های خودنگهدار معمولا سیم‌های فاز به رنگ قرمز، زرد یا مشکی هستند و سیم نول آبی یا سفید رنگ است. در کابل‌های خودنگهدار که دارای سیم ارت (اتصال به زمین)‌ هستند معمولا از رنگ سبز و زرد برای این سیم استفاده می‌کنند. 

به منظور تشخیص دقیق‌تر فاز و نول در کابل‌های خودنگهدار باید از برخی تجهیزات و ابزارها مانند ولت‌متر یا تسترهای برق استفاده کرد که می‌توانند با اندازه‌گیری ولتاژ، سیم فاز و نول را مشخص کنند. تشخیص فاز و نول در کابل خودنگهدار باید دقیق و با رعایت موارد ایمنی انجام شود تا احتمال بروز خطر برق‌گرفتگی به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند. 

چرا از کابل‌های خودنگهدار استفاده می‌شود؟

در خصوص چرایی استفاده از کابل‌های خودنگهدار به منظور انتقال جریان الکتریسیته باید گفت که این کابل‌ها به دلایل زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند:

  • مناسب بودن برای خطوط بدون سیم زمین
  • مناسب بودن برای مناطق مستعد برخورد صاعقه
  • قابل استفاده به عنوان سیم فاز یا سیم ارت (سیم زمین)
  • امکان استفاده در شهرهای بزرگ دارای بافت شهری فرسوده یا خیابان‌های کم عرض و غیر استاندارد
  • بهترین راه حل به منظور جلوگیری از خطرات ناشی از برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی
  • بهترین گزینه برای برق‌رسانی به مناطق کوهستانی و دور از دسترس 

معرفی انواع کابل خودنگهدار

حالا که می‌دانید کابل خودنگهدار چیست و چرا از آن‌ها استفاده می‌شود، بهتر می‌توانید انواع آن را بشناسید. در مورد انواع کابل خودنگهدار باید به این موضوع اشاره کرد که این نوع کابل‌ها بر اساس پارامترهای مختلف تقسیم‌بندی می‌شود. یکی از مهم‌ترین معیارهای دسته‌بندی انواع کابل خودنگهدار، تعداد رشته‌های آن است. بر اساس این پارامتر یعنی تعداد رشته‌ها، انواع کابل خودنگهدار شامل موارد زیر است:

  • کابل خودنگهدار دو رشته‌ای: از یک رشته سیم فاز و یک رشته سیم نول تشکیل شده و به منظور تغذیه تک‌فاز مورد استفاده قرار می‌گیرد. 
  • کابل خودنگهدار سه رشته‌ای: از یک رشته سیم فاز، یک رشته سیم نول و یک رشته سیم روشنایی تشکیل شده است. 
  • کابل خودنگهدار چهار رشته‌ای: از سه رشته سیم فاز و یک رشته سیم نول جهت روشنایی تشکیل شده است.
  • کابل خودنگهدار پنج رشته‌ای: از سه رشته سیم فاز، یک رشته سیم روشنایی و یک رشته مسنجر نول تشکیل شده است. 
  • کابل خودنگهدار شش رشته‌ای: از سه رشته سیم فاز، یک رشته سیم روشنایی، یک رشته سیم نول و یک رشته مسنجر تشکیل شده است. 

در مورد انواع کابل خودنگهدار باید به این موضوع اشاره کرد که یکی دیگر از معیارهای مهم برای دسته‌بندی انواع کابل خودنگهدار، ولتاژ آن‌ها است. بر اساس ولتاژ، در دو دسته فشار ضعیف و فشار متوسط تقسیم‌ می‌شود.

معرفی انواع کابل خودنگهدار فشار ضعیف و فشار متوسط

1. کابل خودنگهدار فشار ضعیف 

یکی از انواع این کابل از نظر ولتاژ فشار ضعیف است که ویژگی‌ها و کاربردهای منحصر به فردی دارد. این نوع کابل‌ها با توجه به ویژگی‌هایی که دارند، گزینه‌ای مناسب برای استفاده در خطوط هوایی توزیع برق و ورودی ساختمان‌ها هستند.

مشخصات کابل خودنگهدار فشار ضعیف:

در مورد مشخصات فنی کابل خودنگهدار فشار ضعیف باید به این موضوع اشاره کرد که این نوع کابل‌ها برای فشار 1 کیلووات و کمتر طراحی شده‌اند. هادی این نوع کابل‌ خودنگهدار از آلومینیوم، مس یا آلیاژ آلومینیوم ساخته می‌شود.

در مورد استانداردهای کابل خودنگهدار فشار ضعیف باید گفت که این استانداردها توسط شرکت توانیر می‌شود. از مهم‌ترین استاندارد کابل خودنگهدار فشار ضعیف عبارتند از:

  • HD626S1
  • NFC33-209
  • AS/NZS3560-1

2. کابل خودنگهدار فشار متوسط

کابل‌های فشار متوسط برای تبدیل شبکه برق در مناطق مختلف بهترین گزینه هستند. عملکرد این کابل‌ها در انتقال نیروی سربار فوق‌العاده است و از آلومینیوم به عنوان هادی در آن‌ها استفاده می‌شود. کابل‌های خود نگهدارنده فشار متوسط کارآمد، قابل اعتماد و مقرون به صرفه هستند و در برابر شرایط محیطی مختلف مقاومت خوبی دارند. 

مشخصات کابل خودنگهدار فشار متوسط:

ولتاژ نامی0.6 ولت تا 1 کیلوولت
عایق اسکرینلایه نیمه رسانا اکسترود شده
نوع عایقگالوانیزه
نوع روکش بیرونیHDPE
جنس هادی تقویتیسیم‌های فولادی گالوانیزه

استانداردهای مورد نظر برای ساخت و تولید کابل خود نگهدارنده فشار متوسط نیز مانند کابل خونگهدار فشار ضعیف توسط شرکت توانیر تعیین می‌شود. از مهم‌ترین استانداردهای تعیین شده عبارتند از:

  • IEC 60502-2
  • ISIRI 3569-2
  • NZS3599-1

جدول کابل خودنگهدار

جدول کابل خودنگهدار مشخصات فنی این کابل‌ها نظیر سایز کابل خودنگهدار، سطح مقطع هادی، وزن، قطر کلی، مقاومت اهمی و ظرفیت جریان را مشخص می‌کند. جدول مشخصات کابل خودنگهدار این امکان را به مهندسان، پیمانکاران و خریداران می‌دهد تا انواع کابل‌ها را با یکدیگر مقایسه و کابل خودنگهدار مناسب برای هر پروژه را انتخاب کنند.

1. جدول کابل خودنگهدار آلومینیوم فولاد ACSR

ویژگی‌های کابل خودنگهدار آلومینیوم فولاد ACSR عبارتند از:

  • استاندارد: DIN 48204 و BS 215
  • ولتاژ اسمی: ۲۰ KV
  • هادی: آلومینیوم
  • نگهدارنده: فولاد گالوانیزه
کدسطح مقطع اسمی آلومینیوم
(mm2)
سطح مقطع اسمی فولاد
(mm2)
سطح مقطع اسمی کل
(mm2)
ساختمان آلومینیوم
(Nxmm)
ساختمان فولاد
(Nxmm)
قطر کل
(mm)
وزن آلومینیوم
(Kg/Km)
وزن فولاد
(Kg/Km)
وزن کل
(Kg/Km)
حداکثر مقاومت رسانا در 20 درجه سانتیگراد
(Ω/Km)
بار گسیختگی اسمی
(Kgf)
ظرفیت جریان usual
(A)
ظرفیت جریان tropical
(A)
پوشش زینگ
(gr/m2)
استاندارد
weasel31.615.2736.886*2.591*2.597.7787411280.90771140013484240BS215
fox36.666.1142.776*2.791*2.798.37101481490.78271320014793240BS215
ferret42.417.0449.486*31*39117551720.67661520016198260BS215
mink63.1810.5373.716*3.661*3.6610.98173832570.454121800174103260BS215
dog10513.5118.56*4.721*7.5714.152881063940.273332700278153200BS215
cat95.415.9111.36*4.501*4.5013.5260.2125.3385.50.300832700248145200BS215
Hyena105.820.44126.27*4.391*7.9314.572891614500.271240900287155238-256BS215
curlew52367.8759154*3.527*3.5231.68144853519830.05531165061715177215BS215
LYNX183.442.77226.230*2.797*2.7919.535053408450.157679800386178238-256BS215
185-30183.829.8213.626*37*2.33195072397460.15716620386185208-235DIN 48204
210-352103524526*3.27*2.520.35772738500.1387490418193208-235DIN 48204
95-1594.415.3109.726*2.157*1.6713.62601233830.30583575260145200DIN 48204

2. جدول کابل خودنگهدار آلومینیوم فولاد ACSR روکش دار XLPE

ویژگی های کابل خودنگهدار آلومینیوم فولاد ACSR روکش دار XLPE عبارتند از:

  • استاندارد: DIN 48204 و BS 215
  • ولتاژ اسمی: ۲۰ KV
  • هادی: آلومینیوم
  • نگهدارنده: فولاد گالوانیزه
  • عایق: پلی اتیلن کراسلینک شده
کدسطح مقطع اسمی آلومینیوم
(mm2)
سطح مقطع اسمی فولاد
(mm2)
سطح مقطع اسمی کل
(mm2)
ساختمان آلومینیوم
(Nxmm)
ساختمان فولاد
(Nxmm)
قطر کل
(mm)
وزن آلومینیوم
(Kg/Km)
وزن فولاد
(Kg/Km)
وزن کل
(Kg/Km)
حداکثر مقاومت رسانا در 20 درجه سانتیگراد
(Ω/Km)
بار گسیختگی اسمی
(Kgf)
ظرفیت جریان usual
(A)
ظرفیت جریان (A) tropicalپوشش زینگ
(gr/m2)
ضخامت
(mm)
قطر کل
(mm)
وزن
(Kg/Km)
fox36.666.1142.776×3.021×2.797.8101481490.782713200147932402.312.4214
mink63.1810.5373.716×3.881×3.6610173832570.454121800174103285-3212.314.6333
dog10513.5118.56×5.077×1.57132881063940.2733327001781532002.317.7493
hyena105.820.44126.27×4.687×1.9313.52951614560.271240900187155238-2562.318561

3. جدول کابل خود نگهدار دو رشته‌ای (یک فاز و یک نول)

ویژگی‌های کابل‌ خود نگهدار دو رشته‌ای (یک فاز و یک نول) عبارتند از:

  • استاندارد کابل‌های خود نگهدار دو رشته‌ای: 7870 BS
  • ولتاژ اسمى : 0.6/1
  • هادی فاز: آلومینیوم تابیده شده کلاس 2
  • هادی نول: آلومینیوم تابیده شده کلاس 2
  • عایق: پلی اتیلن کراسلینک مشکی
سطح مقطع اسمی
(Nxmm²)
ضخامت عایق فاز
(Nxmm)
ضخامت عایق نول
(Nxmm)
ضخامت عایق روشنایی
(Nxmm)
ضخامت عایق نگهدارنده
(Nxmm)
ضخامت عایق فاز
(mm)
ضخامت عایق نول
(mm)
ضخامت عایق روشنایی
(mm)
ضخامت عایق نگهدارنده
(mm)
قطر کل
(mm)
وزن کل
(Kg/Km)
نیروی کشش گسیختگی
(Kgf)
1×16+167×1.747×1.741.11.11412016000
1×25+257×2.167×2.161.31.31718217500
1×35+357×2.577×2.571.31.32024519000

4. جدول کابل خود نگهدار پنج رشته‌ای (AAAC سه فاز، یک روشنایی و یک نول)

ویژگی‌‌های کابل خود نگهدار پنج رشته‌ای (AAAC سه فاز و یک روشنایی و نول/مهار) عبارتند از:

  • استاندارد کابل‌های خود نگهدار پنج رشته‌ای: 7870 BS
  • ولتاژ اسمى : 0.6/1
  • هادی فاز/روشنایی: آلومینیوم تابیده شده کلاس 2
  • هادی نول: مهار آلومینیوم آلیاژی AAAC تابیده شده کلاس 2
  • عایق: پلی اتیلن کراسلینک مشکی
سطح مقطع اسمی
(Nxmm²)
ضخامت عایق فاز
(Nxmm)
ضخامت عایق نول
(Nxmm)
ضخامت عایق روشنایی
(Nxmm)
ضخامت عایق نگهدارنده
(Nxmm)
ضخامت عایق فاز
(mm)
ضخامت عایق نول
(mm)
ضخامت عایق روشنایی
(mm)
ضخامت عایق نگهدارنده
(mm)
قطر کل
(mm)
وزن کل
(Kg/Km)
نیروی کشش گسیختگی
(Kgf)
3×35+16+507×2.577×1.747×3.151.61.21.62765336000
3×50+16+707×37×1.747×3.151.61.21.62976740000
3×70+16+7019×2.167×1.747×3.611.81.21.633102057000
3×70+25+7019×2.167×2.167×3.611.81.41.633.8105058000
3×95+16+7019×2.547×1.747×3.611.81.21.635.8124594000

5. جدول کابل‌ خود نگهدار شش رشته‌ای (سه فاز، یک نول، یک روشنایی و یک مهار)

ویژگی‌‌های کابل خود نگهدار شش رشته‌ای (سه فاز، یک نول، یک روشنایی و یک مهار) عبارتند از:

  • استاندارد کابل‌‌های خود نگهدار شش رشته‌ای: 7870 BS
  • ولتاژ اسمى : 0.6/1
  • هادی فاز/روشنایی: آلومینیوم تابیده شده کلاس 2
  • هادی نول: آلومینیوم تابیده شده کلاس 2
  • عایق: پلی اتیلن کر اسلینک مشکی
  • مهار: رشته های فولادی
  • عایق مهار: پلی اتیلن کراسلینک یا پلی اتیلن سنگین مشکی
سطح مقطع اسمی
(Nxmm²)
ضخامت عایق فاز
(Nxmm)
ضخامت عایق نول
(Nxmm)
ضخامت عایق روشنایی
(Nxmm)
ضخامت عایق نگهدارنده
(Nxmm)
ضخامت عایق فاز
(mm)
ضخامت عایق نول
(mm)
ضخامت عایق روشنایی
(mm)
ضخامت عایق نگهدارنده
(mm)
قطر کل
(mm)
وزن کل
(Kg/Km)
نیروی کشش گسیختگی
(Kgf)
3×25+25+16+167×2.167×2.167×1.747×1.571.41.41.21.224.556538000
3×35+25+16+257×2.577×2.167×1.747×1.931.61.41.21.227.273552000
3×35+25+25+257×2.577×2.167×2.167×1.931.61.41.41.22876752000
3×35+16+16+167×2.577×1.747×1.747×1.571.61.21.21.225.964574000
3×35+16+16+257×2.577×1.747×1.747×1.931.61.21.21.226.570350000
3×35+25+16+167×2.577×2.167×1.747×1.571.61.41.21.226.867943000
3×50+35+16+257×37×2.577×1.747×1.931.61.61.21.23088754000
3×50+35+25+257×37×2.577×2.167×1.931.61.61.41.230.591762000
3×50+16+16+167×37×1.747×1.747×1.571.21.21.21.227.875947600
3×50+25+16+167×37×2.167×1.747×1.571.41.41.21.228.579048500
3×50+25+16+257×37×2.167×1.747×1.931.41.41.21.22985058000
3×70+35+25+2519×2.167×2.577×2.167×1.931.61.61.41.234111359000
3×70+50+35+2519×2.167×37×2.577×1.931.61.61.61.234.9118870000
3×95+50+16+1619×2.547×37×1.747×1.571.61.61.21.235.3128675000
3×95+50+25+1619×2.547×37×2.167×1.571.61.61.41.236.1131875500
3×95+70+25+2519×2.5419×2.167×2.167×1.931.81.81.41.237.7144288000
3×95+50+25+2519×2.547×37×2.167×1.931.61.61.41.236.7137673000
3×95+70+16+2519×2.5419×2.167×1.747×1.931.81.81.21.236.7141087000
4×25+16+167×2.167×2.167×1.747×1.571.41.41.21.224.556538000
4×35+16+167×2.577×2.577×1.747×1.571.61.61.21.227.471244000
4×50+16+167×37×37×1.747×1.571.61.61.21.229.886552000
4×70+16+1619×2.1619×2.167×1.747×1.571.81.81.21.233.9112665000
4×35+25+167×2.577×2.577×2.167×1.571.61.61.41.228.274446000
4×50+25+257×37×37×2.167×1.931.61.61.41.231.295562000
4×70+25+2519×2.1619×2.167×2.167×1.931.81.81.41.235.1121675000
4×50+35+357×37×37×2.577×1.931.61.61.61.232100065000
4×70+35+2519×2.1619×2.167×2.577×1.931.81.81.61.236125377000
4×50+16+257×37×37×1.747×1.931.61.61.21.23192562500
4×70+16+2519×2.1619×2.167×1.747×1.931.81.81.21.234.5118575000
4×95+25+2519×2.547×2.577×2.167×1.931.81.81.41.238.5151788000
4×95+35+2519×2.5419×2.547×2.577×1.931.81.81.61.240155595000
4×120+25+2537×2.0637×2.067×2.167×1.931.81.81.41.241.5181799000

کاربرد انواع کابل خودنگهدار 

یکی از پرکاربردترین انواع کابل در شبکه توزیع برق است که در شرایط و محیط‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. با توجه به ویژگی‌هایی مانند استحکام، راحتی در نصب و مقاومت بالا در برابر شرایط محیطی باعث شده که این کابل‌ها از کاربرد گسترده‌ای برخوردار باشند. از مهم‌ترین کاربردهای کابل خودنگهدار عبارتند از:

  • شبکه‌های توزیع برق در مناطق مختلف شهری و روستایی به منظور توزیع برق در فواصل طولانی
  • خطوط انتقال برق هوایی در مناطق بدون امکان نصب دکل
  • شبکه‌های برق اضطراری
  • توزیع برق در مناطق صنعتی و معدنی
  • توسعه شبکه‌های برق‌رسانی روستایی و نواحی دورافتاده و کمتر توسعه یافته

به طور کلی باید گفت که ویژگی‌های کابل خودنگهدار، امکان استفاده از این نوع کابل را در بسیاری از پروژه‌ها و شرایط مختلف فراهم کرده است. در واقع اصلی‌ترین کاربرد کابل‌های خودنگهدار شبکه‌های برق‌رسانی و انتقال انرژی الکتریکی هستند که نقش مهمی در بهبود بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و تسهیل نصب ایفا می‌کند. 

کاربرد و مزایا کابل خودنگهدار : انتقال و توزیع نیروی برق از نیروگاه‌ها

مزایای کابل خودنگهدار چیست؟

از مهم‌ترین مزایای کابل خودنگهدار به عنوان یکی از پرکاربردترین انواع کابل در شبکه‌های توزیع برق به شرح زیر است:

  • ایمنی بالا و مقاومت در برابر خطاها و اتصال کوتاه
  • کاهش دفعات و مدت زمان قطعی‌های برق
  • ظرفیت حمل بار الکتریکی بیشتر نسبت به سایر کابل‌ها
  • کاهش اثرات مخرب زیست محیطی به دلیل کیفیت بالا و کاهش احتمال آتش‌سوزی و آسیب به درختان
  • کاهش هزینه‌های نصب و نگهداری به دلیل عدم نیاز به ساختارهای اضافی برای نصب و حفاری
  • انعطاف‌پذیری و سازگاری بیشتر و امکان استفاده در محیط‌های مختلف با شرایط متفاوت
  • طول عمر و دوام بیشتر به دلیل توانایی تحمل وزن خود و مقاومت در برابر شرایط آب و هوایی و جغرافیایی مختلف

ویژگی‌های کابل خودنگهدار

در مورد کابل خودنگهدار باید به این موضوع اشاره کرد که در این کابل‌ها از هادی آلومینیومی استفاده می‌شود که با عایق پلی‌اتیلن شبکه‌های (XPLE) یا کراس لینک همراه شده است. در صورتی که قصد نصب این نوع کابل بر روی پایه وجود دارد، باید از سیم نگهدارنده استفاده کرد. نکته مهم در مورد سیم نگهدارنده این است که این سیم در کابل‌های خودنگهدار فشار ضعیف، نقش سیم نول را ایفا می‌کند. 

در کابل‌های خودنگهدار رشته‌های هادی از جنس آلومینیوم سخت به صورت فشرده و به هم تابیده قرار دارند که بر اساس استانداردهای بین‌المللی ساخته می‌شوند. یکی از ویژگی‌های مهم کابل خودنگهدار این است که این کابل‌ها به منظور استفاده در شبکه‌های تأمین و توزیع جریان برق در خطوط هوایی طراحی می‌شوند زیرا از کارایی بالا و در عین حال هزینه کم و مناسب برخوردار هستند. 

معایب کابل خودنگهدار

همانطور که در مورد کابل خودنگهدار گفته شد این کابل‌ها به دلیل ویژگی‌های‌شان، کاربرد گسترده‌ای در خطوط انتقال نیرو دارند. در کنار مزایا و ویژگی‌های کابل خودنگهدار، یک سری معایب نیز وجود دارد که در زمان استفاده از این کابل‌ها باید مورد توجه قرار بگیرد. لیست مهم‌ترین معایب کابل خودنگهدار عبارتند از:

  • احتمال بالای آسیب‌دیدگی به دلیل قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی مختلف و ترمیم دشوار آن‌ها پس از آسیب‌دیدگی
  • محدودیت در سازگاری با شبکه‌های مسی به دلیل تفاوت‌های الکتریکی و فیزیکی بین مس و آلومینیوم به عنوان هادی کابل
نحوه کابل کشی کابل‌های خودنگهدار

کابل‌کشی کابل خودنگهدار چگونه انجام می‌شود؟

یکی از ویژگی‌های مهم کابل خودنگهدار این است که این کابل‌ها قابلیت معلق ماندن در هوا به صورت مستقل را دارند که این موضوع باعث می‌شوند نیاز به دکل‌های اضافی نباشد. به همین دلیل مراحل کابل‌کشی با استفاده از این نوع کابل‌ها با سایر انواع کابل متفاوت بوده و به شرح زیر انجام می‌شود:

1. بررسی مسیر و طراحی اولیه

در این مرحله باید مسیر نصب کابل با بالاترین میزان دقت مشخص شود. سپس باید فاصله دکل‌ها یا نقاط نگهدارنده، زاویه‌ها و ارتفاع‌های مورد نیاز نیز تعیین شود. همچنین شرایط جغرافیایی و آب‌وهوایی منطقه نیز اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است که با توجه به شرایط، نیاز به استفاده از کابل‌های مقاوم‌تر یا محافظت‌های اضافی وجود داشته باشد. 

2. آماده‌سازی ابزار و تجهیزات

برای نصب کابل‌های خودنگهدار به صورت صحیح و اصولی به یک سری ابزارها و تجهیزات نیاز است. از جمله این ابزارها می‌توان به انواع کشنده، جرثقیل، سیم‌چین و… اشاره کرد. 

3. نصب نقاط نگهدارنده

با اینکه یکی از ویژگی‌های کابل خودنگهدار قابلیت تحمل وزن خود به صورت مستقل است اما در کابل‌کشی با استفاده از این کابل‌ها، باید نقاط نگهدارنده (دکل‌ها و پایه‌ها)‌ به صورت منظم و صحیح نصب شوند. این نقاط و فاصله آن‌ها باید به نحوی تعیین شده باشد که کابل‌ها را در موقعیت صحیح و با کشش مناسب نگه دارد. 

4. کابل‌کشی و کشیدن کابل‌ها

پس از نصب نقاط نگهدارنده،‌ باید از دستگاه‌های کشنده استفاده کرده و کابل‌ها را به صورت دقیق و یکنواخت در مسیر نصب قرار داد. در این مرحله باید کابل تا حدی کشش پیدا کند که نه خیلی شل و نه خیلی سفت باشد تا آسیبی به ساختار کابل وارد نشود.

5. اتصال و تست

پس از اینکه کابل‌ها به صورت مناسب و یکنواخت کشیده و نصب شد، در این مرحله باید اتصال به تجهیزات و دستگاه‌های برقی انجام شود. نصب اتصالات کابل‌های خودنگهدار به طور دقیق و اصولی و با رعایت موارد ایمنی اهمست ویژه‌ای دارد. پس از پایان اتصال برای اطمینان از عملکرد صحیح سیستم توزیع برق نیز باید تست‌های لازم انجام شود. 

حریم کابل خودنگهدار

حریم کابل خودنگهدار چیست و چقدر است؟ به فاصله‌ای در اطراف کابل‌های برق خودنگهدار که برای ایمنی افراد و تجهیزات و پیشگیری از اختلال در عملکرد شبکه برق‌رسانی باید خالی و بدون مانع باقی بماند؛ حریم کابل خودنگهدار می‌گویند. حریم کابل خودنگهدار شامل حریم افقی (زمینی) و حریم عمودی (هوایی) است.

  • حریم افقی (زمینی): حداقل فاصله‌ای است که باید بین کابل خودنگهدار و ساختمان‌ها، درخت‌ها، تابلوها یا هر نوع سازه‌ای رعایت شود.
  • حریم عمودی (هوایی): حداقل فاصله‌ای که کابل خودنگهدار باید از سطح زمین، پشت‌بام، پنجره‌ها یا سایر کابل‌ها و تأسیسات داشته باشد.

حریم کابل خودنگهدار فشار ضعیف

حداقل فاصله‌های لازم برای حریم کابل خودنگهدار فشار ضعیف بر اساس استانداردهای رایج وزارت نیرو و شرکت‌های توزیع برق ایران به شرح زیر است:

1. حریم زمینی استاندارد کابل خودنگهدار فشار ضعیف، 1.3 متر است.

*بااین‌حال، با توجه به موقعیت محلی، شرایط آب‌وهوایی، نوع هادی کابل خودنگهدار و شرایط ذکر شده در ادامه، شرکت‌های برق می‌توانند برای عملیات کابل‌کشی کابل خودنگهدار؛ حریم‌های جدید که در جدول زیر آمده است را جایگزین حریم استاندارد کنند.

موقعیت محلی و نوع هادیمیزان حریم زمینی (متر)میزان حریم هوایی (متر)
افقیعمودی
خطوط برق با سیم لخت در مجاورت اعیان و مستحدثات بدون قابلیت دسترسی عرفی به خط0.7
خطوط برق با سیم لخت در مجاورت علائم راهنما، آنتن، کیوسک تلفن، چراغ روشنایی خیابان، تابلوی تبلیغاتی و پایه پرچم و نظایر آن‌ها با ویژگی غیر موقت0.91.3
خطوط برق با کابل خودنگهدار در مجاورت اعیان و مستحدثات با قابلیت دسترسی عرفی به خط0.91.3
خطوط برق با کابل خودنگهدار در مجاورت اعیان و مستحدثات با قابلیت دسترسی عرفی به خط0.50.9
خطوط برق با کابل خودنگهدار در مجاورت علائم راهنما، آنتن، کیوسک تلفن، چراغ خیابانی، تابلوی تبلیغاتی، پایه پرچم و نظایر آن‌ها با ویژگی غیرموقت0.50.5
خطوط برق با کابل خودنگهدار دیواری، منصوب بر اعیان و مستحدثات0.050.05

2. کابل سرویس هوایی (اتصال برق به خانه‌ها) حریم ندارد.

*کابلی که از تیر برق تا جعبه برق ساختمان کشیده می‌شود (کابل سرویس مشترک) به دو شرط نیاز به حریم ندارد. شرط اول؛ نصب کابل‌ها طبق استاندارد و ایمنی باشد. شرط دوم؛ کابل طوری نصب شود که شرکت برق برای تعمیر

3. شرکت برق، در مورد خطوطی که در مجاورت سایر خطوط برق احداث می‌کند و نیز تأسیساتی که روی پایه‌ها یا کنار خطوط نصب می‌شود، ملزم به رعایت حریم متقابل نیست.

*اگر شرکت برق خط جدیدی را در کنار خطوط قدیمی برق احداث یا تجهیزاتی مثل ترانس یا سکسیونر را روی تیرهای برق نصب کند، الزامی به رعایت حریم نیست. با این شرط که کابل خودنگهدار طبق استانداردهای ایمنی کابل‌کشی شده باشد.

4. منظور از دسترسی عرفی به خطوط برق در جدول بالا، مواردی است نظیر ساختمان‌هایی که پشت بام، پنجره، بالکن یا نردبان ثابتی دارند که به خطوط برق خیلی نزدیک است و از طریق آن می‌توان به کایل‌های برق نزدیک شد.

*اگر فاصله پنجره، پشت بام، بالکن، نردبان ثابت و پله‌های بیرونی یک ساختمان از کابل خودنگهدار فشار ضعیف کمتر از فاصله افقی با 1.25 متر و کمتر از فاصله عمودی با 2.5 متر باشد؛ این یعنی ساختمان به‌طور “عرفی” به برق دسترسی دارد و مشمول مقررات ایمنی است.

5. نصب تاسیسات موقت مانند داربست یا بالابر در مجاورت خطوط کابل خودنگهدار، شامل حریم کابل خودنگهدار فشار ضعیف نمی‌شوند.

*درصورتی‌که برای تعمیر یا ساخت‌وساز نیاز به نصب داربست و بالابر در نزدیکی کابل‌های برق است باید از شرکت برق مجوز بگیرید. زیرا این مورد خارج از قوانین ثابت حریم کابل خودنگهدار است.

نکته: قوانین حریم زمینی و هوایی خطوط توزیع برق فشار ضعیف که در این بخش مطالعه کردید؛ با توجه به اختیارات تعیین‌شده در تبصره‌ بندهای 1 و 2 ماده 2 تصویب‌نامه مربوط به خطوط هوایی انتقال و توزیع برق شماره 12727/ت50732هـ مورخ 94/06/02 توسط هیات محترم وزیران، نوشته شده است.

حریم کابل خودنگهدار فشار متوسط 

حداقل فاصله‌های لازم برای حریم کابل خودنگهدار فشار متوسط بر اساس استانداردهای متداول وزارت نیرو و شرکت‌های توزیع برق ایران به شرح زیر است:

1. حریم خطوط برق با ولتاژ ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ ولت که به‌صورت زمینی است؛ باید حداکثر برابر با ۲.۱۰ متر باشد.

2. حریم خطوط برق با ولتاژ ۳۳۰۰۰ ولت که به‌صورت زمینی است؛ باید حداکثر برابر با ۳.۵ متر باشد.

تبصره 1: به طور کلی، کابل خودنگهدار فشار متوسط باید به‌صورت زمینی کشیده شوند، مگر اینکه شرایط خاصی اجازه استفاده از خطوط فشار متوسط را به‌صورت هوایی بدهد. چنانچه نیاز باشد از کابل‌های هوایی به‌جای زمینی استفاده شود، حریم کابل خودنگهدار حداکثر همان فاصله‌هایی است که پیش‌از این ذکر شد. البته به ‌شرطی ‌که دسترسی به خطوط برق حفظ شود و امکان استفاده از کابل به درستی وجود داشته باشد. در این صورت، حریم کابل خودنگهدار فشار متوسط طبق نوع هادی کابل، شرایط محیطی و محلی و استانداردهای وزارت نیرو، زیر نظر وزیر نیرو تعیین خواهد شد.

تبصره 2: عبور کابل فشار متوسط از روی ساختمان‌های مسکونی به‌طور کلی ممنوع است و رعایت فضای حریم الزامی است، مگر در شرایط خاص و با اخذ مجوز رسمی.

تبصره 3: برای نصب کابل در مناطق با شرایط آب‌وهوایی ویژه، مثلا باد شدید، بارندگی زیاد و مناطق کوهستانی، ممکن است حریم‌ها بیشتر در نظر گرفته شود.

(مهم) جزئیات کامل تصویب نامه حریم خطوط هوایی انتقال و توزیع نیروی برق را در لینک زیر می‌توانید بخوانید:

چرا رعایت حریم کابل خودنگهدار مهم است؟

  1. حفظ سلامت و ایمنی ساکنین و عابران و پیشگیری از خطر برق‌گرفتگی
  2. جلوگیری از آتش‌سوزی در صورت برخورد کابل با درخت یا دیگر موانع
  3. فراهم کردن امکان تعمیر و نگهداری کابل‌کشی 
  4. اطمینان از عملکرد ایمن و مطمئن شبکه برق

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *