درایور ال ای دی چیست؟ – همه چیز درباره درایور LED

انواع لامپ، چراغ و پروژکتور LED جزء اصلی‌ترین تجهیزات روشنایی امروزی هستند. همه تجهیزات نورپردازی و روشنایی، صنعتی، پزشکی و نمایشگرهای ال ای دی از یک سری قطعات الکتریکی و الکترونیکی تشکیل می‌شوند. درایور یکی از مهم‌ترین قطعات تشکیل دهنده لامپ‌ها و چراغ‌های ال ای دی است. درایور ال ای دی نوعی مدار الکترونیکی است که نقش مبدل برق را برعهده دارد. انواع درایور ال ای دی برای تنظیم و تامین انرژی مورد نیاز چیپ LED کاربرد دارند.

در واقع درایورهای ال ای دی مشخصات جریان برق را تغییر داده و تنظیم می‌کنند. چنانچه درایور در ساختار تجهیزات LED وجود نداشته باشد؛ لامپ‌ ال ای دی روشن نخواهد شد و در اثر نوسان ولتاژ یا افزایش میزان حرارت دچار مشکلات فنی شوند.

درایور ال ای دی چیست؟

درایورهای LED مشابه بالاست‌های لامپ‌های فلورسنت یا ترانسفورماتورهای لامپ‌های کم‌ولتاژ هستند؛ آن‌ها برق مورد نیاز LEDها را برای عملکرد بهینه تأمین می‌کنند.

LEDها به دو دلیل به درایور نیاز دارند:

1. LEDها برای کار کردن به برق کم‌ولتاژ (۱۲-۲۴ ولت) و جریان مستقیم (DC) نیاز دارند، اما در بیشتر مکان‌ها برق با ولتاژ بالا (۱۲۰-۲۷۷ ولت) و جریان متناوب (AC) تأمین می‌شود. یک درایور LED، این جریان متناوب با ولتاژ بالا را به جریان مستقیم کم‌ولتاژ تبدیل می‌کند.
2. درایورهای LED از LEDها در برابر نوسانات ولتاژ یا جریان محافظت می‌کنند. هرگونه تغییر در ولتاژ می‌تواند باعث تغییر جریان ورودی LED شود. خروجی نور LEDها مستقیماً به جریان الکتریکی ورودی آن‌ها وابسته است و در صورت دریافت جریان بیش از حد یا کمتر از مقدار استاندارد، ممکن است عملکرد نوردهی آن‌ها دچار افت شده یا به دلیل افزایش دمای داخلی، سریع‌تر دچار تخریب حرارتی شوند.

بنابراین درایور ال ای دی مبدل برقی است که جریان AC برق شهری را به DC مورد نیاز تجهیزات ال ای دی تبدیل می‌کند (جریان ورودی متناوب AC را به خروجی مستقیم DC تبدیل کنند) و از تاثیر اضافه بار، اتصال کوتاه و افزایش میزان حرارت بر تجهیزات ال ای دی جلوگیری می‌کند.

از طرفی درایورهای ال ای دی قابلیت تنظیم ولتاژ هم دارند. بنابراین از درایور LED به منظور تامین جریان ثابت با ولتاژ متغیر نیز استفاده می‌شود. خروجی درایور همواره یک جریان ثابت است و ولتاژ آن هم متناسب با توان لامپ و چراغ ال ای دی تغییر می‌کند. به این ترتیب ولتاژ بیش از حد افزایش نیافته و از بالا رفتن دمای تجهیزات ال ای دی جلوگیری می‌شود. همین موضوع بر افزایش بازدهی و طول عمر لامپ و چراغ ال ای دی تاثیر مهمی دارد. به طور کلی درایورهای LED نقش حفاظتی نیز دارند.

انواع درایور ال ای دی

درایورهای ال ای دی هم مانند سایر تجهیزات، قطعات و مدارهای الکترونیکی انواع مختلفی دارند. برای انتخاب درایور مناسب هم باید با انواع این مدار کاربردی آشنا باشید. به منظور دسته‌بندی انواع درایور LED از معیارهای مختلفی استفاده می‌شود. انواع درایور ال ای دی شامل موارد زیر هستند:

• درایور ال ای دی DC و AC
• درایور با قابلیت تنظیم نور
• درایور LED داخلی غیر ایزوله
• درایور خارجی ایزوله
• درایور ال ای دی اضطراری

ولی ذکر این نکته لازم است که دو نوع اصلی درایورهای LED خارجی وجود دارد و در ادامه هر دو مدل را توضیح می‌دهیم:

1. درایورهای جریان ثابت (Constant Current): این درایورها برای LEDهایی طراحی شده‌اند که به جریان خروجی ثابت و محدوده‌ای از ولتاژ خروجی نیاز دارند. جریان خروجی این درایورها مقدار مشخصی دارد (بر حسب آمپر یا میلی‌آمپر) و ولتاژ خروجی آن‌ها بسته به میزان توان (وات) مورد نیاز LED متغیر است.
2. درایورهای ولتاژ ثابت (Constant Voltage): این درایورها برای LEDهایی طراحی شده‌اند که به ولتاژ خروجی ثابت و حداکثر جریان خروجی مشخص نیاز دارند. در این نوع LEDها، تنظیم جریان از طریق مقاومت‌های ساده یا درایور داخلی جریان ثابت در داخل ماژول LED انجام می‌شود.

عملکرد درایور ال ای دی بسیار حساس و مهم است، به همین علت باید از بهترین درایورهای موجود استفاده کنید. بدون شک دقت در طراحی و کیفیت ساخت قطعات الکترونیکی تاثیر مهمی بر طول عمر و عملکرد تجهیزات نهایی دارد.

انواع درایور از لحاظ محل قرارگیری

همانطور که گفتیم انواع درایور ال ای دی را می‌توانیم با در نظر گرفتن معیارهای مختلف دسته‌بندی کنیم. یکی از مهم‌ترین معیارهای دسته‌بندی درایور LED هم محل قرارگیری این تجهیزات است. درایورهای ال ای دی ممکن است بر روی برد اصلی تجهیزات نورپردازی و روشنایی قرار بگیرند، یا محل نصب مجزا داشته باشند. انواع درایورهای ال ای دی، مزایا و معایب مختص به خود را دارند.

1_ درایور ال ای دی خارجی

چنانچه درایور ال ای دی بر روی یک برد مجزا قرار بگیرد، درایور خارجی محسوب می‌شود. تولید این نوع درایور، سخت و زمان‌بر است. همین موضوع باعث افزایش کیفیت ساخت، طول عمر و هزینه‌های مالی می‌شود. البته انواع درایور ال ای دی خارجی حساسیت بیشتری نسبت به تنظیم جریان و ولتاژ دارند. در حال حاضر درایور LED خارجی را در توان‌های مختلف تولید می‌کنند.

2_ درایور ال ای دی داخلی

در صورتی که درایور بر روی برد اصلی لامپ و چراغ ال ای دی قرار بگیرد؛ درایور داخلی یا روبردی نامیده می‌شود. این نوع درایور تحت عنوان درایور DOB هم شناخته شده و نام آن برگرفته از عبارت Driver On Board است. هزینه ساخت و فرآیند تولید درایورهای داخلی بسیار کمتر از مدل‌های خارجی است. در صورت ایجاد مشکل برای درایورهای داخلی، تعمیر آن‌ها آسان‌تر بوده و وزن کمی هم دارند.

کاربردهای درایور ال ای دی

درایور ال ای دی نوعی مدار الکترونیکی است که وظایف مهمی برعهده دارد. برای تولید انواع تجهیزات ال ای دی اعم از لامپ، چراغ، پروژکتور، پنل و سایر محصولات روشنایی LED، صنعتی، تجهیزات پزشکی و نمایشگرها از درایور مناسب استفاده می‌شود. درایورهای ال ای دی عملکرد تنظیم و تامین کننده جریان داشته و از طرفی یک قطعه حفاظتی محسوب می‌شوند. از جمله مهم‌ترین کاربردهای درایور LED عبارتند از:

• تبدیل جریان AC به DC
• تنظیم میزان ولتاژ
• ثابت نگه داشتن جریان خروجی
• جلوگیری از تاثیر اتصال کوتاه، اضافه بار و افزایش حرارت

درایورهای ال ای دی میزان ولتاژ را متناسب با توان تجهیزات LED تنظیم می‌کنند. همین موضوع باعث تنظیم میزان روشنایی تجهیزات ال ای دی، افزایش بازدهی و کاهش مصرف انرژی آن‌ها می‌شود. طول عمر محصولات روشنایی ال ای دی هم به واسطه وجود درایور در ساختار آن‌ها افزایش می‌یابد. مهم‌ترین کاربردها و زمینه استفاده از درایور ال ای دی شامل موارد زیر هستند:

• انواع محصولات روشنایی ال ای دی
• تجهیزات صنعتی و پزشکی
• نمایشگرهای تبلیغاتی
• نورپردازی خودروها

توجه داشته باشید درایور ال ای دی برای ساخت همه محصولات LED که از برق شهری یا انرژی باتری استفاده می‌کنند، کاربرد دارد. آن دسته از درایورهایی که در ساختار تجهیزات باتری خور قرار می‌گیرند؛ وظیفه تنظیم ولتاژ را برعهده دارند، ولی دسته دوم باید جریان AC برق شهری را به DC تبدیل کرده و ولتاژ را هم تنظیم کنند.

جدول تفاوت درایور خارجی و درایور داخلی

برای انتخاب آسان‌تر درایور داخلی یا خارجی باید با همه مشخصات و ویژگی‌های آن‌ها آشنا باشید. به همین علت در ادامه مطلب تفاوت‌های انواع درایور داخلی و خارجی را در قالب یک جدول بیان می‌کنیم تا مقایسه آن‌ها راحت‌تر باشد:

خصوصیات و ویژگی ‌های درایور LED مناسب چیست؟

آیا می‌دانید درایور ال ای دی مناسب چه خصوصیات و ویژگی‌هایی دارد؟ هر یک از شرکت‌های تولید کننده، درایورهای LED را با مشخصات و ویژگی‌های متنوع عرضه می‌کنند. درایورهایی مناسب محسوب می‌شوند که خصوصیات زیر را داشته باشند:

• ولتاژ خروجی آن‌ها متناسب با توان تجهیزات ال ای دی است.
• میزان ولتاژ را به سرعت تغییر داده و به محدوده مناسب می‌رسانند.
• جریان خروجی را ثابت نگه داشته و انرژی مدار را تامین می‌کنند.
• نقش حفاظتی داشته و طول عمر تجهیزات ال ای دی را افزایش می‌دهند.
• ساختار، شکل و وزن مناسب دارند.

برای اینکه بتوانید درایور ال ای دی مناسب را انتخاب کنید، باید مشخصات تجهیزات LED را در نظر بگیرید.

نکات مهم خرید درایور ال ای دی

در صورتی که با راهنمای خرید درایور ال ای دی آشنا نباشید، خرید این تجهیزات می‌تواند به یک چالش بزرگ تبدیل شود. هنگام خرید درایور LED باید نکات زیر را در نظر بگیرید:

• قابلیت تبدیل جریان یا جریان ثابت بودن
• امکان تنظیم میزان نور (دیمبل)
• محدوده تنظیم ولتاژ
• قابلیت ضد آب بودن
• برند تولید کننده
• قیمت مناسب
• برخورداری از گارانتی

با مراجعه به فروشگاه‌های معتبر می‌توانید درایور ال ای دی اصل را با قیمت مناسب خریداری کنید. با توجه به حساسیتی که عملکرد درایور ال ای دی دارد، باید از بهترین مدل‌های موجود برای تجهیزات LED استفاده کنید.

تعیین محدوده ولتاژ درایور LED را چگونه می ‌توان انجام داد؟

برای انتخاب درایور ال ای دی مناسب ابتدا باید محدوده ولتاژ این مدار الکترونیکی را تعیین کنید. برای انجام این کار هم باید از نوع و تعداد ال ای دی و همچنین جریان محرک آن مطلع شوید. به طور کلی با در نظر گرفتن مشخصات تجهیزات مختلف، تعدادی از ال ای دی‌ها در یک رشته و برخی دیگر هم به صورت موازی قرار می‌گیرند. به این ترتیب می‌توانید ولتاژ مورد نیاز را از حاصل ضرب تعداد ال ای دی یک رشته در ولتاژ معمولی روبه جلو بدست آورید:

Vforward_total = Vforward x Num/String

عدد بدست آمده از طریق این فرمول، تقریبی است. برای تعیین میزان دقیق ولتاژ عملیاتی باید مشخصه V-I، تغییرات تولید و ضریب دما در نظر گرفته شوند.

روش تست درایور ال ای دی چیست؟

آیا می‌دانید چطور درایور ال ای دی را تست و بررسی کنید؟ برای انجام این کار باید مراحل نامبرده در ادامه مطلب را انجام دهید:

• روشنایی چراغ ال ای دی را بررسی کنید، درایور سالم میزان روشنایی تجهیزات ال ای دی را ثابت نگه می‌دارد.
• رنگ نور لامپ و چراغ را در نظر بگیرید، این موضوع باید با مشخصات ثبت شده برای تجهیزات روشنایی مطابقت داشته باشد.
• با استفاده از دماسنج مادون قرمز یا سنسور دما، میزان حرارت درایور را بررسی کنید.
• به کمک مولتی متر یا اسیلوسکوپ میزان ولتاژ جریان خروجی را اندازه گیری کنید.
• سوسو زدن و تغییرات روشنایی چراغ و لامپ ال ای دی را بررسی نمایید.

با انجام یک یا چند مورد از اقدامات نامبرده می‌توانید سلامت درایور ال ای دی را بررسی کنید. در صورت نیاز باید به فکر تعویض درایور با مدل مناسب باشید.

آیا می ‌توان درایور ال ای دی را تعویض کرد؟

بله، درایورهای ال ای دی قابلیت تعویض دارند. البته تعمیر انواع داریو ال ای دی خارجی سخت‌تر از مدل‌های داخلی است. از جمله مهم‌ترین نشانه‌های لزوم جایگزین درایور لامپ ال ای دی می‌توانیم به تغییر شدت میزان روشنایی لامپ‌ها و چراغ‌های ال ای دی، سوسو زدن آن‌ها و از کار افتادن این تجهیزات اشاره کنیم. در این شرایط باید سلامت درایور را بررسی کرده و در صورت معیوب بودن، آن را تعویض کنید.

نحوه نصب درایور ال ای دی چگونه است؟

بهتر است تعویض و نصب درایور ال ای دی را به برقکار حرفه‌ای بسپارید. با این حال چنانچه خودتان قصد نصب درایور LED دارید، باید اقدامات زیر را به طور کامل انجام دهید:

• ابتدا منبع تغذیه را برای افزایش ایمنی کار قطع کنید.
• بدنه یا همان پوسته چراغ ال ای دی را با ابزار مناسب باز کنید.
• درایور قدیمی و سوخته را شناسایی کرده و از جای خود خارج نمایید.
• درایور جدید و مناسب را در جای درایور قدیمی قرار داده و نصب کنید.
• پوسته چراغ ال ای دی که می‌تواند لامپ هالوژن، چراغ ریلی، پنل سقفی، و چراغ سقفی باشد را به همان شکل ابتدایی ببندید.
• منبع تغذیه را وصل کرده و وضعیت روشن شدن تجهیز را بررسی کنید.

برای تعویض، جایگزینی و نصب درایور ال ای دی باید تجهیزات و یکی از انواع ابزار دستی مناسب را در اختیار داشته باشید. همچنین ابتدا باید درایور با مشخصات مناسب را انتخاب و خریداری کنید.

آیا همه درایورهای LED قابل تنظیم (دیمرپذیر) هستند؟

خیر، فقط درایورهای LED که به طور خاص برای عملکردهای دیمر طراحی شده‌اند با LED‌های دیمر سازگار هستند.

آیا از LED بدون درایور می‌شود استفاده کرد؟

خیر، اکثر ال ای دی ها برای تنظیم برق نیاز به درایور دارند. بدون درایور مناسب، LEDها ممکن است سوسو بزنند، بیش از حد گرم شوند، یا خیلی سریع بسوزند.

چگونه بفهمیم که به درایور جریان ثابت یا ولتاژ ثابت نیاز داریم؟

مشخصات LED را بررسی کنید. اگر روی آن جریان خاصی ثبت شده است (مثلاً 700 میلی آمپر)، از یک درایور جریان ثابت استفاده کنید. اما اگر یک ولتاژ ثابت (مثلاً 12 ولت) روی آن نوشته شده است، از یک درایور ولتاژ ثابت استفاده کنید.

درایورهای LED چقدر عمر می‌کنند؟

درایورهای LED معمولا بین 30000 تا 50000 ساعت کار می‌کنند که بستگی به استفاده و عوامل محیطی دارد.