تفاوت کلید حرارتی با بیمتال چیست؟ (بررسی 11 تفاوت مهم)

در دنیای برق صنعتی، کلیدهای حرارتی (MPCB) و بیمتال (Bimatel) جزو ابزارهایی حیاتی برای کنترل دما و حفاظت از سیستم‌ها به‌شمار می‌روند. هر یک از این دو نوع کلید دارای مکانیزم‌های خاص خود هستند و نقش مهمی در ایمنی و کارایی دستگاه‌ها ایفا می‌کنند.

انواع کلید حرارتی به‌طور مستقیم نسبت به تغییرات دما واکنش نشان می‌دهند و در‌صورت رسیدن به دمای مشخص، مدار را قطع می‌کنند. از طرفی، انواع کلید بیمتال نیز با استفاده از دو فلز مختلف که دارای ضریب انبساط حرارتی متفاوتی هستند، جریان مدار را در زمان اضافه بار قطع می‌کنند.

با توجه به اهمیت این ابزارها در صنایع مختلف، شناخت دقیق آن‌ها می‌تواند به بهبود عملکرد و ایمنی سیستم‌ها منجر شود. بدین‌منظور، قصد داریم در این مقاله به بررسی دقیق‌تر تفاوت کلید حرارتی با بیمتال بپردازیم تا به شما کمک کنیم درک بهتری از عملکرد و کاربردهای هر یک داشته باشید.

جدول تفاوت کلید بیمتال و کلید حرارتی

در جدول زیر، تفاوت‌های مهم کلید‌های بیمتال و کلید‌های حرارتی را به‌صورت خلاصه مشاهده می‌کنید:

تفاوت‌های مهم بیمتال و کلید حرارتی

برای اینکه تفاوت‌های بین کلید بیمتال و کلید حرارتی را متوجه شوید، باید آن‌ها را از لحاظ برخی موارد مهم مانند نحوه و محل نصب، شیوه عملکرد، سرعت عملکرد، میزان ماندگاری و… بررسی کنید. هر دو نوع کلید در صنایع مختلف برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات الکتریکی و بهینه‌سازی عملکرد آن‌ها استفاده می‌شوند. کلید حرارتی به‌طور خاص برای قطع و وصل مدارها در‌برابر اضافه بار و اتصال کوتاه طراحی شده‌است، در حالی که بیمتال بیشتر برای کنترل دما و عملکردهای خاص در مدارهای الکتریکی بکار می‌رود. در ادامه، ویژگی‌ها و عملکرد هر یک از این دو کلید را به دقت بررسی می‌کنیم:

1. محل نصب

اولین فرق کلید حرارتی با بیمتال در محل نصب‌شان است. مهم‌ترین وظیفه کلیدهای حرارتی این است که از موتورها در‌برابر اضافه بار و اتصال کوتاه حفاظت کنند. محل نصب این کلیدها باید به‌گونه‌ای باشد که نزدیک به موتور قرار گیرند تا از افت ولتاژ و تداخل الکتریکی جلوگیری کنند. با نصب MPCB در مدار‌های قدرت و نزدیکی به موتور، می‌توان به کاهش طول کابل و بهبود عملکرد سیستم کمک کرد. همچنین، این کلیدها باید در محلی نصب شوند که به‌راحتی قابل دسترسی باشند تا در‌صورت نیاز به تنظیم یا تعمیر، مشکلی از بابت دسترسی وجود نداشته باشد.

کلیدهای بیمتال نیز معمولا در سیستم‌های کنترل دما و برای حفاظت از تجهیزات الکتریکی استفاده می‌شوند. این کلیدها باید در مدار‌های فرمان و در مکان‌هایی نصب شوند که دما به‌سرعت تغییر می‌کند. بدین‌صورت، کلید‌های بیمتال می‌توانند به‌سرعت به تغییرات دما واکنش نشان داده و از آسیب رسیدن به تجهیزات جلوگیری کنند. نصب این کلیدها باید به‌گونه‌ای باشد که در معرض جریان هوای آزاد قرار داشته باشند و از عایق‌های حرارتی دور باشند تا عملکرد‌شان تحت‌تأثیر قرار نگیرد.

2. شیوه عملکرد

کلیدهای MPCB از یک نوار بیمتالیک استفاده می‌کنند که این نوار به تغییرات جریان الکتریکی واکنش نشان می‌دهد. در‌صورتی‌که اضافه بار اتفاق بیفتد، نوار بیمتالیک به‌دلیل حرارت ناشی از جریان زیاد دچار خمیدگی می‌شود و مدار را قطع می‌کند. همچنین، کلید‌های MPCB مدار را در‌برابر شرایطی مانند از‌دست‌دادن فاز و عدم تعادل فاز محافظت می‌کنند. با استفاده از این مکانیزم، احتمال آسیب‌دیدن موتور کمتر می‌شود.

کلیدهای بیمتال نیز بر‌اساس اصل انبساط حرارتی دو فلز مختلف عمل می‌کنند. در درون این کلیدها، دو نوار فلزی با ضریب انبساط حرارتی متفاوت وجود دارد که به هم متصل شده‌اند. زمانی که دما افزایش می‌یابد، یکی از فلزات سریع‌تر از دیگری منبسط می‌شود و باعث خم‌شدن نوار بیمتالیک می‌شود. این خم‌شدن می‌تواند باعث باز یا بسته‌شدن مدار الکتریکی شود. به همین دلیل، معمولا از کلید‌های بیمتال در سیستم‌های گرمایشی و تهویه مطبوع برای حفاظت از تجهیزات در‌برابر دماهای بالا استفاده می‌شود.

3. میزان تحت‌تأثیر بودن دمای محیط

کلید‌های بیمتال‌ به‌شدت تحت‌تاثیر دمای محیط قرار دارند و می‌توانند در دماهای مختلف عملکرد متفاوتی داشته باشند. کلیدهای حرارتی نیز تحت‌تاثیر دما هستند، اما معمولا محدوده کاری مشخصی دارند که در آن محدوده، بهترین عملکرد خود را ارائه می‌دهند.

4. کاربرد کلید حرارتی و بیمتال

کلیدهای بیمتال به‌دلیل حساسیت بالا نسبت به تغییرات دما، معمولا در مدارهای صنعتی و تجاری حساس بکار می‌روند. این کلیدها معمولا برای حفاظت از کمپرسورها، ماشین‌آلات سنگین و سیستم‌های تهویه مطبوع صنعتی استفاده می‌شوند. به‌عنوان مثال، در کمپرسورها، کلیدهای بیمتال برای قطع برق در‌صورت افزایش دما تا حد خطرناک استفاده می‌شوند.

کلیدهای حرارتی نیز معمولا در مدارهای الکتریکی ساده‌تر که نیاز به کنترل دما دارند، استفاده می‌شوند. این کلیدها به‌طور خاص برای محافظت از سیستم‌های گرمایشی و تهویه مطبوع، یخچال‌ها و فریزرها بکار می‌روند.

5. امکان تنظیم کردن زمان قطع

چه کلید‌های حرارتی و چه کلید‌های بیمتال، امکان تنظیم زمان قطع کردن را ندارند.

6. نحوه قطع و وصل کردن موتور

از آنجایی‌که کلید‌های حرارتی معمولا در مدارهای قدرت نصب می‌شوند، بر رویشان دکمه روشن/خاموش قرار دارد و به‌طور مستقیم می‌توانند موتور را قطع و وصل کنند. بیمتال‌ها به‌عنوان رله‌های حرارتی عمل می‌کنند و معمولا در مدارهای فرمان برای حفاظت از موتور استفاده می‌شوند. این بدان معناست که بیمتال‌ها به‌طور غیرمستقیم و از طریق مدار فرمان، جریان برق موتور را کنترل می‌کنند.

7. دقت کار کلید حرارتی و بیمتال

در‌صورتی که کلید مناسب برای کاربرد مورد‌نظر انتخاب شود، دقت کار کلید‌ حرارتی و کلید‌ بیمتال تقریبا یکسان است و فرق زیادی با یکدیگر ندارند.

8. میزان حساسیت کاری

دیگر تفاوت بیمتال با کلید حرارتی در میزان حساسیت این دو کلید است. حساسیت کاری کلید حرارتی به دما و جریان بستگی دارد و معمولا در محدوده‌های مشخصی تنظیم می‌شود. بیمتال‌ها نیز حساسیت بالایی نسبت به تغییرات دما دارند و می‌توانند در دماهای مختلف عملکرد مناسبی داشته باشند. با این حال، معمولا بیمتال‌ها در دماهای پایین‌تر نسبت به کلیدهای حرارتی حساس‌تر هستند.

9. بررسی میزان ماندگاری و نیاز به تعمیر یا تعویض

هم کلید‌های حرارتی و هم کلید‌های بیمتال دارای طول‌عمر و ماندگاری نسبتا خوبی هستند. با این حال، طول عمر این کلید‌ها به تعداد قطع و وصل کردن مدار بستگی دارد و در‌صورتی که دائما به‌دلیل دمای بالای مدار قطع و وصل شوند، زودتر مستهلک می‌شوند و نیاز به تعویض خواهند داشت.

10. مقایسه سرعت عملکرد

بیمتال‌ها برای قطع کردن جریان مدار، نیاز دارند که این جریان را حس کنند و به آن واکنش نشان دهند. به همین دلیل، سرعت عمل بیمتال‌ها کمی کند‌تر از کلید‌های حرارتی است.

11. تشخیص دادن خطای کمبود بار

چه در کلید‌های حرارتی و چه در کلید‌های بیمتال، قابلیت تشخیص خطای کمبود بار وجود ندارد.

بیمتال چیست؟

کلید بیمتال یک نوع سوئیچ حرارتی است که از دو فلز با ضریب انبساط حرارتی متفاوت ساخته شده‌است. این دو فلز به‌صورت نوار یا ورق به هم متصل‌اند و هنگامی که دما تغییر می‌کند، یکی از فلزات بیشتر از دیگری منبسط می‌شود و باعث خم‌شدن نوار بیمتال می‌گردد. این خم‌شدن باعث باز یا بسته‌شدن جریان در مدار الکتریکی می‌شود. کلید‌های بیمتال به‌دلیل طراحی ساده و قابلیت اطمینان بالایی که دارند در بسیاری از صنایع مورد‌استفاده قرار می‌گیرند.

مشخصات و کاربرد بیمتال

کلیدهای بیمتال می‌توانند در محدوده دمایی وسیعی از مدار‌های مختلف محافظت کنند. این کلیدها معمولا دارای مشخصات فنی دقیقی مانند حداکثر ولتاژ، جریان نامی و… هستند که این مشخصات بسته به نوع و کاربرد‌شان متفاوت است. به‌عنوان مثال، برخی از کلیدهای بیمتال می‌توانند تا 250 ولت و 0.5 آمپر را تحمل کنند. از این کلید‌ها به‌عنوان محافظ حرارتی در موتورهای الکتریکی استفاده می‌شود تا آسیب به تجهیزات به حداقل مقدار ممکن برسد.

مزایای بیمتال

مزایای متعدد کلیدهای بیمتال آن‌ها را به گزینه‌ای محبوب در صنایع مختلف تبدیل کرده است. یکی از اصلی‌ترین مزایای این نوع کلید‌ها، هزینه پایین و سادگی نصب آن‌هاست. همچنین، این کلید‌ها دارای طراحی مقاوم و قابلیت اطمینان بالا هستند و در‌نتیجه، می‌توانند در شرایط سخت محیطی به‌خوبی کار کنند.

علاوه‌بر‌این، کلیدهای بیمتال به‌سرعت به تغییرات دما واکنش نشان می‌دهند و می‌توانند به‌طور خودکار مدار را قطع یا وصل کنند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که کلیدهای بیمتال در کاربردهای مختلفی از جمله سیستم‌های گرمایشی، سرمایشی و الکتریکی بسیار مفید باشند.

• انتخاب کلید بی‌متال (راهنما + جدول جریان)
• بهترین برند بیمتال چیست؟

انواع کلید بیمتال

مشاهده همه

• 
  رله بی متال رنج 1 تا 1.6 آمپر چینت مدل NXR-25
  1,231,800 تومان
• 
  رله بی متال رنج 1.6 تا 2.5 آمپر چینت مدل NXR-25
  1,231,800 تومان
• 
  رله بی متال رنج 2.5 تا 4 آمپر چینت مدل NXR-25
  1,231,800 تومان
• 
  رله بی متال رنج 4 تا 6 آمپر چینت مدل NXR-25
  1,231,800 تومان

کلید حرارتی چیست؟

کلید حرارتی یا کلید MPCB (مخفف عبارت Motor Protection Circuit Breaker) یک دستگاه الکتریکی پیشرفته است که به‌طور خاص برای حفاظت از موتورها در‌برابر مشکلات مربوط به جریان الکتریکی مانند اضافه بار و اتصال کوتاه طراحی شده‌است و از آسیب به موتور در شرایط غیر‌عادی جلوگیری می‌کند. این کلیدها ترکیبی از یک کلید مدار و یک رله حرارتی هستند و معمولا در مدارهای موتوری با فرکانس‌های 50 و 60 هرتز استفاده می‌شوند.

مشخصات و کاربرد کلید حرارتی

کلیدهای MPCB از مدار در‌برابر اضافه بار، جریان اتصال کوتاه و ناپایداری‌های فاز محافظت کنند. همچنین، این کلید‌ها به‌راحتی تنظیم می‌شوند و می‌توان آن‌ها را برای انواع مختلف موتورها با جریان‌های متفاوت کالیبره کرد. کاربردهای کلیدهای MPCB شامل استفاده در صنایع مختلفی است که در آن‌ها حفاظت از موتور‌های الکتریکی در اولویت بالایی قرار دارد؛ مانند صنایع تولیدی، ساختمان‌سازی، سیستم‌های تهویه مطبوع و… .

مزایای کلید حرارتی

یکی از اصلی‌ترین مزایای کلیدهای MPCB، حفاظت کامل آن‌ها در‌برابر اضافه بار و اتصال کوتاه است که می‌تواند به کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری از تاسیسات الکتریکی منجر شود. نصب این کلید‌ها مانند کلید‌های بیمتال بسیار راحت است و به‌راحتی در سیستم‌های الکتریکی موجود تنظیم و ادغام می‌شوند.

توصیه می‌شود که قبل از اقدام به خرید، جدول انتخاب کلید حرارتی را در “راهنمای انتخاب کلید حرارتی” مشاهده کنید.

• بهترین برند کلید حرارتی چیست؟

انواع کلید حرارتی

مشاهده همه

• 
  جعبه ضد آب کلید حرارتی پارس فانال مدل MS32
  624,700 تومان
• 
  کلید حرارتی رنج 1 تا 1/6 آمپر پارس فانال مدل MS32
  2,175,600 تومان
• 
  کلید حرارتی رنج 1/6 تا 2/5 آمپر پارس فانال مدل MS32
  2,175,600 تومان
• 
  کلید حرارتی رنج 2/5 تا 4 آمپر پارس فانال مدل MS32
  2,175,600 تومان

نکات مهم در انتخاب کلید حرارتی و بی‌متال

پس از اینکه با فرق بیمتال با کلید حرارتی آشنا شدید و تصمیم گرفتید که یکی از این دو کلید را برای تاسیسات الکتریکی‌تان انتخاب کنید، در زمان خرید باید به چندین نکته مهم توجه داشته باشید. در ادامه، چک لیستی از مواردی که باید در‌نظر داشته باشید را مرور می‌کنیم:

• انتخاب نوع کلید مناسب: اول از همه باید بدانید که کلید حرارتی برای حفاظت از موتورها و تجهیزات برقی در‌برابر اضافه بار و دما مناسب است. کلید بیمتال نیز بیشتر برای کاربردهای صنعتی و خانگی، با عملکردی مشابه اما با ویژگی‌های متفاوت طراحی شده‌است.
• جریان نامی: حتما به جریان نامی کلید توجه کنید. جریان نامی باید با نیازهای تاسیسات الکتریکی شما مطابقت داشته باشد. برای مثال، اگر دستگاه شما به 10 آمپر نیاز دارد، کلید باید حداقل میزان 10 آمپر یا بیشتر را پشتیبانی کند.
• دقت تنظیم جریان: برخی کلیدها قابلیت تنظیم دقیق‌تری دارند. این نکته برای جلوگیری از قطع ناخواسته یا آسیب به تجهیزات بسیار حیاتی است؛ مخصوصا اگر از تجهیزات حساسی نگهداری می‌کنید.
• برند و کیفیت: انتخاب کلید از بین برندهای معتبر مانند الکترو کاوه، هیوندای، پارس اروند، ال اس، چانت، پارس فانال و… می‌تواند تضمین‌کننده کیفیت و خدمات پس از فروش خوب باشد.
• قیمت: قیمت کلیدها با توجه به مشخصات و برند تولید‌کننده متفاوت است. با مقایسه قیمت‌ها در فروشگاه‌های مختلف و بررسی ویژگی‌های هر کدام از محصولات، می‌توانید تجربه خرید بهتری داشته باشید.
• گارانتی و خدمات پس از فروش: مطمئن شوید که کلید خریداری‌شده دارای گارانتی و خدمات پس از فروش مناسب است.
• نظرات و تجربیات کاربران: بررسی نظرات و تجربیات خریداران دیگر می‌تواند به شما در انتخاب کلید بهتر کمک کند.
• انتخاب فروشگاه: با انتخاب فروشگاه‌های معتبر و شناخته‌شده برای خرید، می‌توانید خرید بهتر و مطمئن‌تری داشته باشید و از تمام خدمات ارائه‌شده به نحو‌احسن استفاده کنید.

اگر می‌خواهید یکی از دو کلید‌های حرارتی و بیمتال را خریداری کنید اما هیچ شناخت یا تجربه‌ای برای انتخاب این کلید‌ها یا نوع مناسب‌شان ندارید، بهتر است از یک کارشناس کمک بگیرید. آرتا الکتریک با ارائه مشاوره تخصصی رایگان و همراهی در تمام مراحل خرید (قبل و بعد از خرید) به شما عزیزان کمک می‌کند تا بهترین و مناسب‌ترین کلید را مطابق با نیاز‌هایتان خریداری کنید.