جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
تصور صنایع بدون تجهیزات برقی غیرممکن است. در این میان سیم و کابل از بیشترین کاربرد در بین تجهیزات برقی برخوردار هستند. وسایل برقی با انرژی الکتریکی کار میکنند و این انرژی با سیم و کابل به سایر تجهیزات منتقل میشود. در واقع هیچ وسیله برقی بدون کابل برق مناسب کار نخواهد کرد. کابلهای برق در انواع مختلفی تولید میشوند که بر اساس ویژگیهای مختلف مانند جنس هادی، نوع عایق، نوع کاربرد و غیره دستهبندی میشوند. تنوع بالای کابلها باعث میشود که افراد در زمان انتخاب و خرید کابل مناسب دچار سردرگمی شوند. آشنایی با ویژگیها و خصوصیات کابلها در انواع مختلف میتواند نقش مهمی در انتخاب و خرید هوشمندانه داشته باشد. در این مقاله قصد داریم با کابل برق و ویژگیها و خصوصیات انواع آن آشنا شویم.
کابل را میتوان یکی از مهمترین و کاربردیترین تجهیزات برقی دانست که اصلیترین وظیفه آن انتقال جریان الکتریکی از نقطهای به نقطه دیگر است. در دنیای امروز، کابلهای برق برای مصارف گوناگونی به کار میروند و براساس محیط و همچنین نوع کاربرد، تفاوتهایی با یکدیگر دارند. کابلهای برق برای اتصال دو یا چند دستگاه استفاده میشوند که امکان انتقال سیگنالهای الکتریکی یا برق را از یک دستگاه به دستگاه دیگر فراهم میکنند. ارتباط از راه دور از طریق کابلهای ارتباطی زیر دریا انجام میشود.

ساختار کلی کابل برق به این شکل است که معمولاً دو یا چند رشته سیم برق رسانا را شامل میشوند که هادی نام دارد. هادی در کابل برق توسط یک عایق غیر رسانا احاطه میشود و در نهایت یک لایه روکش بیرونی از آن محافظت میکند. به طور کلی ساختار کابل برق و اجزای کابل برق شامل هادی، روکش و عایق است که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند.
یکی از اصلیترین ویژگیها در دستهبندی انواع کابل برق، جنس هسته یا هادی آن است. هادی در مرکز هر سیم و کابلی قرار دارد. به دلیل رسانایی بالای فلز، بیشتر از فلز استفاده میشود. برخی از فلزات معمولاً رسانایی بیشتری نسبت به سایرین دارند. آلومینیوم، مس و آلیاژهای با استحکام بالا مواد اصلی هستند که کارخانهها از آنها استفاده میکنند. با این حال، هر یک از این فلزها ویژگیهای متفاوتی دارند، بنابراین مهم است که بدانید کدام فلز برای فرایند شما مناسبتر است.
فشار قابل انتقال در کابل (ولتاژ)، فاکتور مهم دیگری است که از این نظر کابلها را میتوان به سه دسته تقسیم کرد. انواع کابل برق بر اساس این فاکتور به سه دسته، کابلهای فشار قوی، کابلهای فشار ضعیف و کابلهای فشار متوسط تقسیم میشوند.
کابلهای فشار قوی قابلیت انتقال انرژی با ولتاژ بالا را دارند و جریانی بیش از 30 کیلو وات را میتواند از خود عبور دهد. جنس کابلهای فشار قوی از آلومینیوم و مس است و هسته آن توسط یک عایق ضخیم روکش میشود. استفاده از یک روکش ضخیم برای این کابل از خطرات برقگرفتگی و آتشسوزی میکاهد. به دلیل ویژگیهای ویژه این نوع کابل مصرف آن در سراسر ایران بسیار زیاد است و در توزیع و انتقال برق در تاسیسات صنعتی و برقکشی ساختمان کاربرد دارند.
کابلهایی با قابلیت انتقال 6 تا 30 کیو وات را کابلهای فشار متوسط مینامند. این کابلها با نام کابل قدرت MV نیز شناخته میشوند. از این نوع کابل در ساختمانهای مسکونی و تجاری و برخی از مدارهای انتقال برق صنعتی به مراتب استفاده میشود. این کابلها قابلیت استفاده در زیر زمین، داخل کانالها و سینی کابل برای ساختمان با مقررات و استاندار را دارند.
کابل فشار ضعیف تنها میتواند انرژی برق با ولتاژ 300 تا 3000 ولت را از خود عبور دهد. کابلهای فشار ضعیف با نام LV در بازار عرضه میشود و کابردهای متفاوتی دارند. این کابلها در ساختمان و روشنایی کاربرد دارند اما در قسمتهایی از مدار قرار میگیرند که نیاز به عبور جریان برق با ولتاژ بالا نباشد.

عایق یکی از بخشهای مهم در ساختار کابل برق است که وظیفه کنترل بار هادی و تأمین ایمنی آن را برعهده دارد. با توجه به اینکه عایق به صورت مستقیم با هادی کابل در ارتباط است باید از موادی در ساخت آنها استفاده شود که از مقاومت بالایی در برابر حرارت برخوردار باشند. زیرا عبور جریان از هادی باعث تولید گرما میشود. از طرفی خود جریان برق باعث برقگرفتگی و خطرات بسیاری گردد. انواع کابلهای برق از نظر جنس عایق به صورت زیر طبقهبندی میشوند:
کابلها بر اساس محل نصب به دو دسته کابلهای زمینی و هوای تقسیم میشوند. کابلهای زمینی که به آنها کابل خشک نیز گفته میشود به منظور کابلکش در زیر زمین و محیطهای داخل ساختمانها کاربرد دارند. این امکان وجود دارد که از کابلهای زمینی در انواع محیطهای باز و بسته با شرایط محیطی و آب و هوایی متفاوت استفاده کرد. نوع هادی در این کابل معمولا از نوع مفتولی بوده و به همین دلیل از انعطاف کمی برخوردار هستند؛ از این رو کابلهای زمینی بهتر است در مکانهایی استفاده شوند که تحرک کابل در کمترین حالت ممکن است. این کابلهای زمینی به دو دسته کابل مخابراتی و کابل الکتریکی تقسیم میشوند.
همانطور که گفتیم اصلیترین کاربرد کابلها، انتقال است؛ به همین دلیل کابلها بر اساس آنچه که انتقال میدهند به انواع مختلفی تقسیم میشوند:

این نوع کابل که با نام کابل هممحور نیز شناخته میشود وظیفه دارد سیگنالها و دادههای صوتی و تصویری را در فواصل مختلف انتقال دهد. ساختار این کابلها به گونهای است که یک رشته هادی به شکل مفتول از جنس مس یا آلومینیوم درون آنها وجود دارد که توسط یک عایق پلیمری پوشانده شده است. عایق پلیمری این کابلها توسط یک لایه اسکرین، لایهای از مس بافته شده، احاطه شده است که میتواند از ورود نویز جلوگیری کند.
این نوع کابلها از یک یا چند فیبر نوری تشکیل میشوند. فیبر نوری رشتهای شبیه به سیم است که از جنس شیشه یا پلاستیک ساخته میشود. نور از یک طرف آنها وارد و پس از طی یک مسافت معین از سمت دیگر سیم خارج میشود. این نوع کابلها در صنایع مخابراتی کاربرد دارند و بر خلاف کابلهای مسی میتوانند پهنای باند بسیار زیادی را ایجاد کنند.
از این نوع کابلها به منظور انتقال دادهها و اطلاعات بین دستگاههای مختلف موجود در یک شبکه استفاده میشود. کابلهای شبکه معمولا دارای 8 رشته سیم هستند که به صورت دوتایی به هم تابیده شدهاند. این 4 زوج سیم تابیده شده در نهایت در یک علاف از جنس PVC قرار میگیرد و کابل شبکه را تشکیل میدهند.
انواع کابل برق
کابل زوجی یکی از انواع کابلهای الکتریکی است که از یک جفت هادی تشکیل میشود. هادی در کابل زوجی توسط یک غلاف عایق پوشانده شده است. از کابلهای زوجی بیشتر در کاربردهای DC و AC با فرکانس پایین استفاده میکنند. کابل زوجی چندتایی از چندین گروه از سیمهای جفت تابیده تشکیل میشود. این ساختار به بسیاری از سیمها اجازه میدهد تا در یک کابل کنار هم قرار گیرند، تداخل الکترومغناطیسی را کاهش میدهد و همچنین امکان نصب آسانتر را فراهم میکند.
ساختار کابل شیلددار کمی از دیگر انواع کابل متفاوت است. این کابلها علاوهبر آنکه روکش معمولی دارند، از یک لایه محافظتی دیگر نیز برخودار هستند. این لایه مضاعف از ساختار کلی کابل است. روی هادی کشیده میشود و قبل از روکش عایق قرار میگیرد. این لایه محافظتی از فلز آلومینیوم یا مس ساخته میشود. این ویژگی کمک میکند که با استفاده از کابلهای شیلددار، عدم وجود نویزهای الکتریکی در مدار اتفاق بیفتد. از این کابل در سیستمهای مخابراتی (شبکههای تلویزیونی و تلفنی)، سیستمهای کنترل صنعتی (خطوط تولید و تجهیزات پزشکی)، تجهیزات الکترونیکی (رایانهها و تجهیزات صوتی و تصویری) استفاده شود. کاهش نویز الکتریکی، بهبود عملکرد سیگنال، حفاظت از تجهیزات الکترونیکی از مزیتهای استفاده از کابل شیلددار است.
کابلهای نسوز در برابر گرما بسیار مقاوم هستند. دمای بالایی را تحمل میکنند و میتواند مانع از وقوع آتشسوزی شود. کابل نسوز با نام کابل کنترل در بازار نیز عرضه میشود. همچنین آن را نام کابل اعلام حریق نیز میشناسند. استفاده از کابل نسوز در صنایع نفت و پتروشیمی، خودروسازی، کشتیسازی، حمل و نقل و صنایع فولادسازی به مراتب بیشتر از انواع کابل دیده میشود.

کابلهای افشان به کابلهای گفته میشود که هادی آنها از تعداد زیادی رشتههای نازک فلزی تشکیل شده و توسط یک لایه عایق احاطه میشود. انعطافپذیری بالا از مهمترین و بارزترین ویژگیهای این نوع کابل است. این ویژگی باعث شده با نام سیم یا کابل نرم نیز شناخته شود. کابلهای مفتولی از هادی تک رشته تشکیل میشوند. درنتیجه از نظر ساختاری با کابلهای افشان متفاوت هستند. به همین دلیل کابلهای مفتولی انعطافپذیی کمتری نسبت به سیمهای افشان دارند.
کابل و سیم از نظر ساختاری شباهتهای زیادی با یکدیگر دارند که در برخی موارد متمایز کردن آنها از یکدیگر را دشوار میکند. انواع سیم و کابل، به ویژه سیم و کابل ساختمان از جنبههای مختلفی با یکدیگر تفاوت دارند که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
برای مطالعه بیشتر مقاله “تفاوت سیم و کابل چیست؟ بررسی جامع و کاربردی” را بخوانید. اگر قصد خرید سیم برق را دارید میتوانید روی دکمه زیر ضربه زده و اطلاعات جامع و کاملی درباره راهنمای خرید سیم برق و نکات قبل از خرید آن بخوانید.

کابلها یکی از مهمترین و کاربردیترین تجهیزات برقی هستند که در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. تنوع زیاد کابلها بر اساس ساختار و نوع کاربرد باعث میشود که بسیاری از افراد در زمان انتخاب و خرید کابل مناسب دچار سردرگمی و مشکل شوند. نکاتی در مورد خرید کابل برق وجود دارد که در صورت توجه به آنها در زمان خرید میتوان بهترین انتخاب را انجام داد. از مهمترین نکاتی که در زمان خرید کابل باید مورد توجه قرار بگیرد میتوان به موارد زیر اشاره کرد.

این تصور که میتوان از هر نوع هادی برای انتقال هر نوع بار الکتریکی استفاده کرد، کاملاً اشتباه است. کابلهای برق ساختار سادهای دارند. آنها از کنار هم قرار گرفتن چند هادی عایق شده تشکیل میشوند. کابلهای برق با هدف انتقال بار الکتریکی مورد استفاده قرار میگیرد. اما در تولید و طراحی کابلها فاکتورهایی مانند مقدار جریان، ولتاژ، سیستم توزیع برق تک فاز و سهفاز و غیره باید مورد توجه قرار بگیرند. همه این فاکتورها با علائم استانداردی بر روی کابل کد و نشانهگذاری میشوند.
اطلاعاتی که به صورت کد بر روی کابل درج میشود نمادهای استانداردی هستند که در صورت آشنایی با آنها افراد میتوانند در کمترین زمان با تمام مشخصات و ویژگیهای کابل آشنا شوند و آن را شناسایی کنند. البته موارد دیگری همچون شرکت تولید کننده و استاندارد نیز روی کابل درج میشود. متغیرهایی که بر روی انواع کابل نشانهگذاری میشوند به شرح زیر هستند:
در ایران برای نامگذاری کابل و سیم برق از استاندارد VDE استفاده میشود. به منظور درک بهتر از نحوه کدگذاری انواع سیم و کابل برق، در جدول زیر تمام کدهایی که بر روی کابلها به منظور نامگذاری استفاده میشود را درج کردهایم.
| کد | مفهوم |
| N | کابل با هادی مسی |
| NA | کابل نرم شده با سیم آلومینیومی |
| Y | عایق از نوع پلی وینیل کلراید (PVC) (اولین Y در ردیف علامتگذاری) |
| 2Y | عایق از نوع پلی اتیلن (PE) (اولین 2Y در ردیف علامت گذاری) |
| 2X | عایق از نوع پلی اتیلن کراس لینک شده (XLPE) (اولین 2X در ردیف علامت گذاری) |
| C | هادی مسی هم مرکز |
| CW | هادی مسی خالص هم مرکز به فرم پیچیده شده |
| CE | هادی مسی هم مرکز برای کابلهای سه مغزی |
| S | شیلد مسی |
| SE | شیلد مسی برای هر مغزی مجزا از کابل سه مغزی |
| (F) | پوشش ضد آب بصورت طولی |
| F | زره فولاد گالوانیزه بصورت سیم با مقطع تخت |
| G | نوار فولاد گالوانیزه به صورت مارپیچی |
| R | زره فولاد گالوانیزه به صورت سیم با مقطع گرد (مفتول فولادی قلع اندود) |
| K | غلاف سربی |
| Y | غلاف PVC (بین شیلد مسی و یا هادی هم مرکز و زره) (دومین y در ردیف علامت گذاری) |
| 2Y | غلاف PE (دومین 2Y در ردیف علامتگذاری) |
| J | کابل با مغزیهای کدگذاری شده سبز / زرد (سبز / رنگ معمولی) -با هادی حفاظتی |
| O | کابل بدون مغزیهای کدگذاری شده سبز / زرد (سبز / رنگ معمولی) -با هادی حفاظتی |
| RE | هادی تک رشتهای مقطع گرد |
| RM | هادی چند رشتهای مقطع گرد |
| SE | لایههای محافظ برای محدود کردن میدان الکتریکی به علاوه پوشش مسی که دور هر هسته به طور جداگانه پیچیده میشود |
| SM | هادی که هر رشته دارای مقطع قطاعی شکل و هر یک شامل چند رشته باشد |
| RF | هادی چند رشتهای مقطع گرد و قابل انعطاف |
| NR | کابل با هادی آلومینیوم |
| H | علامت ورق متالیزه (لایههای هادی که روی عایق برای محدود کردن میدان الکتریکی قرار میگیرند) |
| T | سیم تحمل کننده در کابل کشی هوایی |
| R | هادی دایرهای شکل |
| E | هادی یک رشته و دایرهای شکل |
| M | هادی چند رشته |
| S | هادی به شکل مثلث |
| Gb | نوار فولادی مارپیچ (جهت جمعآوری میدانهای الکتریکی اطراف هادی کابل) |
کابلهای برق یکی از مهمترین تجهیزات الکتریکی هستند که به منظور انتقال و جابجایی جریان الکتریسیته از نقطهای به نقطه دیگر مورد استفاده قرار میگیرند. با توجه به اینکه کابلها در طیف وسیعی از صنایع و محیطهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند بر اساس برخی ویژگیها و خصوصیات در انواع مختلفی دستهبندی میشوند. همین امر باعث میشود که انتخاب و خرید کابل مناسب و مورد نظر با توجه به تنوع زیاد، دشوار باشد. انواع کابل بر اساس متغیرها و مؤلفههایی تولید میشوند که توجه به آنها در زمان انتخاب و خرید کابل مناسب راهگشا باشد.