نصب پنکه سقفی + راهنمای کامل و کاربردی | مناسب افراد مبتدی

پس از تغییرات آب‌وهوایی در نیمه اول سال، انواع بخاری و شومینه در محل کار یا منزل، جای خود را به کولرهای آبی و گازی و انواع پنکه‌های رومیزی و سقفی می‌دهند. جالب است این را بدانید که صرفاً از پنکه‌ها برای جابه‌جایی هوا به‌قصد سردکردن محیط استفاده نمی‌شود. بلکه در روزهای سرد سال، جابه‌جایی هوایی که به‌وسیله بخاری نیز گرم شده است و برای بالا نگه‌داشتن دما محیط، توسط پنکه انجام می‌شود. به همین دلیل پنکه‌های سقفی تقریباً در تمامی روزهای سال کاربرد دارند. دانستن اصول نصب پنکه سقفی به ما کمک می‌کند تا بتوانیم در زمان تعویض و جابه‌جایی و یا نصب اولیه پنکه سقفی جدید، اصول کلی را بدانیم و پنکه را ایمن نصب کنیم.

در کل استفاده از پنکه برای پایین آوردن دما در فصل‌های گرم سال یکی از روش‌های کم‌هزینه به نسبت استفاده از انواع کولر است. درست است که انواع کولر و پنکه هر دو یک کاربرد را دارند اما از نظر فنی متفاوت از یکدیگر عمل می‌کنند و برای هدف‌های متفاوتی خریداری می‌شوند. توضیح مکانیزم کولرها در این مطلب نمی‌گنجد اما هدف نهایی پنکه‌ پرتاب هوا به اطرافش است.

مونتاژ این نوع پنکه نیاز به مهارت خاصی ندارد و به‌آسانی انجام می‌شود. پس اگر در این زمینه فرد مبتدی هستید نگران نباشید زیرا تنها لازم است مراحل نصبی را که در ادامه بررسی می‌کنیم، گام‌به‌گام طی کنید، اتصالات برق را به‌درستی انجام دهید و نکاتی که برای نصب لازم است انجام شود را جدی بگیرید.

قبل از آنکه سراغ آموزش نصب پنکه سقفی برویم این نکته را خاطر نشان کنیم، محلی که برای مونتاژ پنکه سقفی در نظر گرفته‌اید باید تحمل شتاب چرخش پره‌های دستگاه و وزن آن را داشته باشد. اگر سقف نازک و بدون استحکامی دارید، پنکه سقفی برای شما مناسب نیست و بهتر است سراغ پنکه‌های زمینی و دیواری بروید.

نکات مهم درباره انتخاب محل نصب پنکه سقفی

قبل از بیان هر مطلبی در مورد نصب پنکه سقفی و تهیه لوازم موردنیاز، به‌منظور عملکرد بهتر و حفظ ایمنی، بهتر است در مورد محل نصب آن نیز به نکات زیر توجه نماییم:

1. سقف باید بدون ترک یا آسیب‌دیدگی باشد.
2. پنکه باید حداقل بافاصله 2.5 متری از سطح زمین نصب شود، تا جریان هوای مطلوبی را ارائه دهد.
3. تیغه‌ها یا همان پره‌های پنکه نیز حداقل باید ۲ متر بالاتر از سطح زمین قرار بگیرند. در صورت نصب بر روی سقف‌های شیب‌دار، باید از یک میله استفاده کرد.
4. تیغه‌ها تا باید در فاصله بین 20 تا 25 سانتی‌متری سقف قرار بگیرند.
5. تا فاصله 45 سانتی‌متری پره‌های پنکه نباید هیچ‌گونه مانعی مثل دیوار، پرده و ستون وجود داشته باشد.

این آموزش مناسب نصب چه مدل پنکه‌هایی است؟

فرقی ندارد پنکه‌ای که قصد آن را دارید، ساده‌ است یا لوستر دارد. در هر حالت این آموزش برای شما کاربردی است. سعی کرده‌ایم تمامی مراحل را با ذکر جزئیات توضیح دهیم تا بتوانید از فرآیند سیم‌کشی، باز کردن پنکه قدیمی و نصب محصول جدید را به آسانی انجام دهید. این آموزش برای نصب پنکه‌های زیر مناسب است:

1. پنکه سقفی البرز
2. پنکه سقفی ارشیا و لونا
3. پنکه سقفی لوستری
4. پنکه سقفی کوچک هندی
5. و…

لوازم موردنیاز برای نصب پنکه سقفی

برای اینکه نصب پنکه سقفی را خودتان انجام دهید، لازم است لوازم موردنیاز که در ادامه لیست می‌کنیم، تهیه کنید. این لوازم به 9 مورد زیر تقسیم می‌شود.

1- نردبان

انتخاب نردبان بستگی به بلندی سقف مورد نظر دارد. پیشنهاد می‌شود که برای سقف‌های بیش از دو و نیم متر از نردبان‌های یک و نیم متری، برای سقف‌های بیش از سه و نیم متر از نردبان‌های دو و نیم متری و برای سقف‌های بیش از چهار و نیم متر از نردبان‌های حدوداً بین سه تا سه و نیم متر استفاده کنید. انتخاب نردبان در مراحل نصب پنکه سقفی حائز اهمیت است زیرا بر روی تسلط شما برای رسیدن به پایه نصب، سیم‌کشی پنکه و همچنین نصب آن به سقف تأثیر مستقیم می‌گذارد.

2- دریل

دریل مورداستفاده برای نصب جعبه اتصال دستگاه به سقف باید شارژی (بی‌سیم) یا دارای سیمی بسیار بلند باشد. اگر سیم دریل شما کوتاه باشد، ممکن است باعث اختلال در نصب جعبه اتصال دستگاه و در نهایت سقوط پنکه گردد. لیست قیمت انواع دریل را در سایت آرتا الکتریک می‌توانید مشاهده و بررسی کنید.

3-  آچار هلالی

آچار هلالی یا آچار 3 سانتی‌متری دارای یک پیچ قابل تنظیم است که با پیچاندن این پیچ، از سمت راست دهانه آن از یک سانت تا سه سانت باز و بسته می‌شود. از این آچار از برای بستن هر نوع پیچ می‌توانید استفاده کنید.

4- پیچ‌گوشتی

معمولاً در هنگام خرید پنکه، در داخل جعبه آن پیچ‌ گوشتی مناسب برای سفت و محکم کردن پیچ‌های روی محفظه و همچنین تیغه‌های موتور وجود دارد. اگر این امکان در خرید شما وجود نداشت، لازم است که از پیچ‌گوشتی‌های سر تخت استفاده کنید.

5- فازمتر

این وسیله از نظر ظاهری تقریبا شبیه به پیچ گوشتی است و به کمک آن می‌توان پیچ‌ها پنکه را باز و بسته کرد. مهم‌ترین وظیفه فازمتر تشخیص ولتاژ الکتریکی است. همچنین به کمک آن می‌توان سیم فاز را از سیم نول تشخیص داد. برای این کار باید نوک فازمتر درون پریز یا سر سیم قرار بگیرد، سپس انگشت دست را بر روی پیچ انتهایی دسته بگذاریم، در صورتی که لامپ فازمتر روشن شود سیم موردنظر فاز است. اگر نیاز به خرید فازمتر دارید، برای مشاهده لیست قیمت و برندهای مختلف آن، اینجا کلیک کنید.

6- انبردست

به کمک انبردست می‌توانید یک جسم یا قطعه پنکه را در جای خود محکم نگه دارید. همچنین از آن می‌توانید برای تنظیم مهره‌های میله یا پیچ‌ها استفاده نمایید.

7- سیم‌چین

از سه قسمت فک، دسته و پیچ تنظیم ساخته شده و فک فولادی آن دارای دو لبه تیز و بُرنده است. از سیم چین می‌توانید برای بریدن سیم‌ها یا برداشتن روکش آن‌ها استفاده نمایید.

8- عینک ایمنی

استفاده از عینک ایمنی را در مراحل نصب تحت هیچ شرایطی نادیده نگیرید. داشتن عینک در طول فرایند نصب خطر آسیب دیدگی چشمان شما توسط زباله‌هایی که از سقف پرتاب می‌شوند را تا حدود زیادی کاهش می‌دهد.

9- ماسک تنفسی مخصوص

این نوع ماسک‌های مخصوص هنگام مونتاژ پنکه پس از استنشاق هوا مانع از ورود گردوغبار به دستگاه تنفسی شما می‌شود. پس برای محافظت از دستگاه تنفسی خود استفاده از ماسک مخصوص را جدی بگیرید.

نکاتی که قبل از نصب پنکه سقفی باید رعایت شود

1. اولین گامی که در جهت تعبیه پنکه بر روی سقف باید بردارید، قطع کردن جریان برق از طریق فیوز اصلی است.  ضروری است برای تسلط بیشتر مراحل نصب پنکه سقفی را در طول روز انجام دهید.
2. در قدم دوم لازم است تا سیم‌کشی پنکه سقفی را به‌دقت بررسی کنید و اطمینان حاصل کنید که هیچ‌گونه سیم برق آسیب‌دیده در محل مونتاژ وجود نداشته باشد. توصیه می‌شود اگر مهارت کافی در بررسی سیم‌کشی پنکه سقفی ندارید، بهتر است از یک فرد متخصص کمک بگیرید.
3. نگهدارنده و جعبه خروجی پنکه باید به‌صورت کاملاً اصولی و صحیح نصب شوند.

نکاتی که پس از نصب پنکه سقفی باید رعایت شود

1. مطمئن شوید که هیچ‌گونه مانعی در مسیر پره‌ها قرار ندارد.
2. برای معکوس کردن پره‌ها حتماً از طریق کلید، پنکه را خاموش کنید و پس از متوقف شدن فن، سوئیچ معکوس کنید.
3. برای تمیزکردن گردوغبار پره‌ها و فن از پارچه‌ای مرطوب استفاده کنید و از برخورد مواد شوینده‌ و آب به بدنه دستگاه پرهیز کنید.

نقشه سیم کشی و نصب پنکه‌های سقفی

آشنایی با نقشه سیم کشی و نصب پنکه‌های سقفی می‌تواند به شما در نصب بهتر پنکه سقفی کمک کند.

روش نصب پنکه سقفی

وجود یک چراغ در وسط سقف از الزامات نصب پنکه سقفی است، زیرا نشان‌دهنده سیم‌کشی روشنایی در میان سقف است که جزو مراحل اولیه فرایند نصب پنکه شمرده می‌شود. اگر در مرکز سقف موردنظر شما چراغ سقفی وجود ندارد، عملاً از داشتن سیم‌کشی پنکه سقفی محروم شده‌اید.

اگر فردی مبتدی یا بامهارت بالا در مونتاژ پنکه به روی سقف هستید، در این شرایط لازم است که سیم‌کشی توسط برق‌کار و گچ‌کار انجام شود. پس چه‌بهتر است برای محل مونتاژ قسمتی را انتخاب کنید که قبلاً چراغی بوده است. بعد از آن با رعایت توضیحات مرحله‌به‌مرحله که در ادامه گفته شده است، می‌توانید بدون هیچ نگرانی پنکه را به سقف وصل کنید.

در نظر داشته باشید که طریقه نصب پنکه سقفی لوستر دار نیز مانند نحوه نصب پنکه سقفی بدون لوستر است. تنها فرقی که دارد، اتصال سیم‌ها برای نورپردازی و نصب تجهیزات روشنایی روی پنکه است که در ادامه این بخش نیز به خوبی توضیح داده شده است.

قدم اول

با استفاده از کلیدهایی که در جعبه فیوز برق وجود دارد، جریان الکتریکی در سیم‌ و کابل ساختمان را قطع کنید. برای اینکه مطمئن شوید در برق در سیم‌ها وجود ندارد می‌توانید از فازمتر استفاده کنید. روش استفاده از فازمتر در همین مطلب و در قسمت  لوازم موردنیاز توضیح داده شده است.

قدم دوم

در مرحله دوم باید پایه پنکه به سقف نصب شود. زیرا پایه امکان نصب جعبه تقسیم برق را میان سقف و پنکه به شما می‌دهد. پس از نصب پایه، باید سیم برق از جعبه تقسیم چراغ خارج شده و وارد جعبه تقسیم پایه شود. پوشاندن جعبه تقسیم قدیمی نیز یکی از مراحل نصب به حساب می‌آید. برای این کار معمولا از روکش‌های 101 میلی‌متری استفاده می‌شود.

قدم  سوم

پس از نصب جعبه تقسیم و پایه پنکه، نوبت به نصب نگهدارنده پنکه می‌رسد. بسیاری از تجهیزات و قطعات پنکه در نگهدارنده آن قرار گرفته است. نگهدارنده به کمک پیچ‌ها، در جای خود محکم می‌شود. پس از انجام این کارها باید از عبور سیم‌ها نیز مطمئن شد.

قدم چهارم

براکت پنکه را به جعبه نگهدارنده پنکه بچسبانید و همه سیم‌ها را از سوراخ مرکزی آن عبور دهید. با پیچ گوشتی، براکت را به جعبه نگهدارنده متصل کنید. دقت داشته باشید که این مورد به خوبی انجام شود تا در اتصال موتور پنکه به قاب مشکلی پیش نیاید. روش اتصال براکت‌ها ممکن است متفاوت باشد که می‌توانید برای عملکرد بهتر این بخش به دفترچه راهنما پنکه سر بزنید.

قدم پنجم

اتصالات بدنه پنکه را به یکدیگر نصب کنید. در نصب پنکه سقفی مهمترین مسئله پیچ شدن درست قطعات به یکدیگر است. مونتاژ قطعات را طبق دفترچه راهنما درون جعبه انجام دهید.

قدم ششم

حال نوبت وصل کردن موتور پنکه سقفی به میله پنکه (نگهداره) است تا در جای خود محکم قرار بگیرد. موتور پنکه را روی زمین بگذارید، میله را با پیچ و پیچ گوشتی مخصوص به آن وصل کنید. سیم‌های متصل به موتور را از داخل میله پنکه عبور دهید و به سمت بالا هدایت کنید. استفاده از پیچ گوشتی برقی، ابزار مناسب‌تری برای اتصال پیچ‌ها در هنگام نصب پنکه سقفی است. زیرا شما را از اتصال درست پیچ‌ها و سفت بودن آن‌ها مطمئن خواهد کرد و دیگر جای هیچ نگرانی نخواهد بود.

قدم هفتم: اتصال سیم‌های پنکه به سیم‌های داخل سقف

در حین نصب این قسمت، باید موتور و تجهیزات سنگین پنکه سقفی بالای سر نگه داشته شود. پس پنکه را بلند کنید تا بتوانید سیم‌های داخل سقف و سیم‌های پنکه را بهم وصل کنید. برخی از پنکه‌های سقفی طوری طراحی شده‌اند که هنگام سیم‌کشی معلق می‌مانند و نیازی نیست تا فرد دیگری آن‌ را نگه دارد. اما اگر پنکه سقفی خریداری شده دارای این قابلیت نبود، حتما باید از فرد دیگری برای نگه داشتن پنکه کمک بگیرید.

طریقه نصب پنکه سقفی سه سیم بدین شرح است. ابتدا باید سیم‌های خنثی را به یکدیگر وصل کنید. سیم خنثی یا همان سیم نول مسیری برای برگشت جریان ورودی به پنکه است. اگر نمی‌دانید کدام سیم نول و کدام فاز است؛ مقاله “سیم نول چیست؟ بررسی تفاوت آن با فاز و راه تشخیص نول” به شما در این زمینه کمک می‌کند. برای اتصال سیم نول از چسب برق کمک بگیرید. متصل‌کننده‌های پلاستیکی نیز گزینه خوبی برای اتصال سیم‌ها به یکدیگر هستند.

حالا نوبت به سیم‌های زمین یا ارت به یکدیگر است. این سیم‌ها معمولا سبز و کاملا لخت هستند. سیم‌های ارت برای جلوگیری از برق گرفتگی در لوازم برقی تعبیه می‌شوند. 

سایر سیم‌های برق که به رنگ‌های دیگر هستند (معمولا این سیم‌ها مشکی هستند) را نیز بهم وصل کنید. این سیم‌ها برای تامین برق پنکه سقفی و نورپردازی برای پنکه سقفی‌های لوستر دار تعبیه شده‌اند.

نکات مهم در اتصال سیم‌های پنکه سقفی به سیم‌های داخل سقف

 برای اتصال سیم‌ها فرقی نمی‌کند از چه متصل‌کننده سیمی استفاده می‌کنید. فقط مهم است که سیم‌ها به خوبی به یکدیگر وصل شوند. مورد دیگری که باید به آن اشاره کنیم اطمینان از اتصال سیم ارت سقف به سیم زمین داخل جعبه جعبه پنکه سقفی است. اگر در هنگام اتصال سیم‌ها متوجه شدید که محصول شما سیم ارت ندارد، فوری با نمایندگی برند پنکه سقفی خریداری شده تماس بگیرید.

قدم هشتم

سیم‌های متصل شده به یکدیگر را درون جعبه نگهدارنده پنکه قرار دهید. این کار را با دقت بیشتر انجام دهید و در حین کار به این موضوع توجه کنید که سیم‌ها خم نشود و تحت فشار قرار نگیرند. خم شدن سیم‌ها و وارد شدن فشار به هر یک از آن‌ها می‌تواند موجب قطعی سیم شود. همچنین اگر در این بین سیم لختی را مشاهده کردید، سریعا آن را با چسب برق بپوشانید.

قدم نهم

موتور پنکه را به پایه نگهدارنده موتور با پیچ‌های مخصوص و پیچ گوشتی نصب کنید. مطمئن شوید که پیچ‌ها را سفت ببندید.

قدم ده و یازده

با نصب پره‌های پنکه سقفی تقریبا به پایان کار نزدیک می‌شوید. در صورتی که پره‌ها دو قسمتی باشند، پره باید به پایه پنکه متصل شود. هنگام نصب پره‌ها باید دقت کافی وجود داشته باشد، زیرا آسیب یا اختلال آن‌ها سبب لرزش تیغه‌ها می‌شود.

اگر در حال نصب پنکه لوستر دار هستید، متوجه این موضوع شده‌اید که سرپیچ‌ها نیز به بدنه لوستر وصل شده‎اند. پس اگر پنکه دارای سرپیج است با نصب چراغ یا لامپ روشنایی کار شما به طور جدی پایان می‌یابد.

قدم دوازدهم

در پایان نیز باید عملکرد پنکه به کمک کلید قطع و وصل امتحان شود. قبل از روشن کردن پنکه سقفی دوباره اتصالات آن را بررسی کنید. فیوزی را که قطع کردید مجدد وصل کنید و با احتیاط پنکه سقفی را روشن کنید.

روش نصب کلید پنکه سقفی

تعویض و نصب کلید و پریز برق نیز یکی از مراحل مهم نصب پنکه سقفی است. معمولا روش نصب کلید پنکه سقفی در دفترچه راهنمای وسیله نوشته شده است.

البته همانطور که پیش‌تر گفتیم که تعبیه پنکه بر روی سقف نیازمند به سیم‌کشی است، پس چه بهتر که چراغ سقفی را باز کرده و پنکه را به جای آن نصب کرد. جالب است بدانید که در این موقعیت کلید پریز چراغ سقفی جای خود را به کلید پنکه سقفی می‌دهد.

برای اینکه روش نصب کلید پنکه سقفی را به درستی اجرا کنید تنها کافی است کلید پریز چراغ را باز کنید و پس از آن کلید پریز پنکه را که در جعبه وجود دارد با استفاده از دفترچه راهنما جای‌گذاری کنید. کلید پنکه سقفی به دو دسته کلید گردان و کلید دیمر تقسیم بندی می‌شود.

ویژگی بهترین پنکه های سقفی برای خرید

اگر قصد خرید پنکه سقفی دارید، حتماً به موارد زیر دقت کنید:

• ظاهر و شکل نسبتا زیبا
• کیفیت و مقاومت مطلوب
• وزن کم
• کم مصرف بودن
• قابلیت تولید باد گرم و سرد
• دارای کلید پنج سرعته
• مجهز به فیوز حرارتی
• داشتن قابلیت چرخش معکوس
• دارای بدنه آبکاری شده
• داشتن تایمر

جمع بندی

پنکه‌های سقفی جدید به عنوان یک وسیله چهار فصل شناخته می‌شوند، زیرا قابلیت تولید باد گرم و سرد را دارند. برای نصب این وسیله نیازی به دانستن مهارت‌های خاص نیست، بلکه با رعایت نکات ایمنی؛ به آسانی قابل انجام است. در این مطلب تمامی نکاتی ایمنی که قبل و هنگام نصب باید رعایت شود را بیان کردیم. با انجام مراحل نصب به صورت، گام به گام می‌توان پنکه سقفی را نصب کرد. اگر ابهامی دارید، در قسمت نظرات بنویسید تا متخصصان ما پاسخ‌گوی شما باشند.

لیست منابع

• https://www.wikihow.com/Install-a-Ceiling-Fan
• https://www.familyhandyman.com/project/how-to-install-ceiling-fans/
• How to Install a Ceiling Fan | Lighting and Ceiling Fans | The Home Depot