جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
جعبه فیوز، یک نوع تابلو برق خانگی است که مسئول توزیع ایمن و کنترل شده برق در سراسر ساختمان است. سیمکشی صحیح و نصب دقیق جعبه فیوز، نه تنها برای عملکرد مطلوب سیستم برق ضروری است، بلکه از نظر ایمنی نیز اهمیت فراوانی دارد.
در این مقاله آموزشی، ما به طور کامل به نحوه سیمکشی جعبه فیوز و نصب آن خواهیم پرداخت. از مفاهیم پایهای مانند انتخاب سیمها و محاسبه بار الکتریکی گرفته تا جزئیات فنی مانند اتصالات و رعایت استانداردهای ایمنی، همه موارد را پوشش خواهیم داد. با پیروی از دستورالعملهای ارائه شده در این مقاله، شما قادر خواهید بود تا سیمکشی جعبه فیوز را به طور حرفهای و ایمن انجام دهید.
انتخاب بهترین محل برای نصب جعبه فیوز در ساختمان اهمیت زیادی دارد و باید با در نظر گرفتن چندین فاکتور انجام شود. مهمترین نکاتی که باید هنگام تعیین مکان جعبه فیوز در نظر گرفته شوند، عبارتند از:
ارتفاع استاندارد برای نصب جعبه فیوز بسیار مهم است و باید با دقت رعایت شود. رعایت ارتفاع صحیح جعبه فیوز هم از نظر ایمنی و هم از نظر راحتی دسترسی، حائز اهمیت است. در ادامه، استانداردهای مربوط به ارتفاع نصب جعبه فیوز را توضیح میدهیم:
نکته مهم این است که علاوه بر رعایت ارتفاع استاندارد، باید به سایر جنبههای ایمنی مانند فاصله از اشیاء قابل اشتعال، دسترسی آسان برای تعمیر و نگهداری و رعایت استانداردهای ساختمان نیز توجه شود. مثلا فاصله مناسب جعبه فیوز از لولههای آب و گاز نیز 1 متر است که باید آن را نیز رعایت کنید.
انتخاب کابل برق مناسب برای سیمکشی جعبه فیوز باید بر اساس آمپراژ کنتور برق انجام شود. برای نصب کنتورهای 25 آمپر در جعبه فیوز، از یک کابل 3 در 4، برای کنتورهای 32 آمپر از کابل 3 در 6 و برای کنتورهای 50 آمپر از کابل 3 در 10 استفاده میشود.
| میزان آمپراژ کنتور برق | سایز کابل مورد نیاز برای سیم کشی جعبه فیوز |
| 25 آمپر | 4 * 3 |
| 32 آمپر | 6 * 3 |
| 50 آمپر | 10 * 3 |
در جعبه فیوز میتوان از انواع مختلف کلید مینیاتوری استفاده کرد. توجه داشته باشید که نوع کلید مینیاتوری مورد استفاده بستگی به نوع و کاربرد سیستم برقی دارد. فیوزها در جعبه فیوز نصب میشوند تا در صورت بروز اضافه جریان یا نقص در سیستم، فیوزها قطع شده و مدارهای الکتریکی از خطرات محتمل محافظت شود. انواع فیوز مورد استفاده در جعبه فیوز شامل:
این نوع از فیوزها از یک المان حرارتی ساخته شدهاند. با وارد شدن جریان بیش از حد مجاز، این فیوز ذوب میشود و مدار را قطع میکند. ازاینرو به دلیل عملکردی که دارند به فیوز فشنگی فیوز ذوب شونده یا حرارتی نیز میگویند. فیوزهای فشنگی در دو نوع کندکار و تند کار هستند. تنها یکبار میتوان از آنها استفاده کرد و پس از بروز جریان اتصال کوتاه یا اضافه بار باید تعویض شوند.
این نوع فیوزها اندازه کوچکتری نسبت به فیوزهای فشنگی دارند. انواع کلید مینیاتوری، برخلاف فیوزهای فشنگی یک بار مصرف نیستند و با قطع کردن جریان برق از مدار در برابر آتشسوزی، اضافه جریان و اتصال کوتاه محافظت میکند. در مطلب “کلید مینیاتوری چیست؟” میتوانید درباره ساختار، عملکرد و کاربردهای فیوز مینیاتوری بخوانید و اگر نیاز به اطلاعات بیشتر و کاملتری درباره انواع کلید مینیاتوری دارید، خواندن مقاله “چند نوع کلید مینیاتوری داریم؟” را از دست ندهید.
انواع کلید مینیاتوری
کلید محافظ جان نسبت به فیوز مینیاتوری حساسیت بالاتری دارد. این کلید، جریان رفت و برگشت در مدار را مقایسه میکند و درصورت مشاهده اختلاف بین جریان رفت و برگشت برای پیشگیری از حوادث، مدار را قطع میکند. پارامترهای متفاوتی میتوانند عامل اختلاف رفت و برگشتی در مدار باشند. مثلا زمانیکه بدنه یکی از لوازم الکتریکی در مدار، اتصالی کند؛ جریان الکتریکی بهجای اینکه از مسیر سیم نول به مدار بازگردد از راه زمین به منبع برمیگردد. در این شرایط فیوز محافظ جان عمل میکند.
انواع محافظ جان
فیوز نشتی جریان نیز یکی از انواع فیوز محافظ جان است که علاوهبر کنترل جریان نشتی، توانایی قطع خودکار مدار در زمان برش در یک مدار الکتریکی را نیز دارد. این فیوز با نام فیوز RCBO نیز در بازار شناخته میشود.
نکته مهم: برای فیوزهای مینیاتوری و فشنگی، اهمیتی ندارد که ورودی آنها از بالا یا پایین باشد. اما برای نصب کلید محافظ جان باید فاز و نول از بالا وارد و از پایین خارج شوند. البته در استانداردهای برق ساختمان آمده است که باید برای فیوزهای مینیاتوری و فشنگی نیز ورودی از بالا و خروجی کابلها از پایین باشد.

روکار و توکار بودن جعبه فیوز براساس محل نصب آن در ساختمان مشخص میشود. بهترین محل نصب جعبه فیوز، درب ورودی ساختمان است زیرا همه سیمهای مصرفی در ساختمان به جعبه فیوز پس از آن به محل کلید و پریزهای داخل ساختمان کشیده میشود. در واقع سیمها از جعبه فیوز به سمت مصرفیهایی مانند تجهیزات روشنایی و نورپردازی، کولر، کلید و پریز برق و… هدایت میشوند.
با نصب جعبه فیوز در ابتدای کل مدار و مشخص شدن سرخط کلید و پریزها، با وجود هر گونه مشکلی مدار کل ساختمان قطع نمیشود. در واقع بروز هرگونه اختلال باعث قطع برق در همان مدار میشود. جعبه فیوز یا تابلو برق انتهای ساختمان میتواند با توجه به نوع فیوز و استفاده یا عدم استفاده از کلید نشتی جریان یا کلید محافظ جان به شکلهای مختلفی مدیریت شود.
در ساختمانها معمولاً از جعبه فیوزهای 8 یا 12 تایی استفاده میکنند و به این معناست که جعبه فیوز گنجایش 8 یا 12 کلید مینیاتوری را دارد. بنابراین توصیه میشود، سرخط مدارها را طوری انتخاب کنید که پس از نصب فیوزها در جعبه فیوز، جای تعدادی رزرو باقی بماند. مثلا فرض کنید که در آینده قصد دارید تا برای نصب کولر گازی در ساختمان اقدام کنید. در صورت عدم جای رزرو در جعبه فیوز، باید از قسمت کنتور کابل کشی را انجام دهید.
سیمکشی جعبه فیوز ساختمان باید با رعایت استانداردها و قوانین مربوطه انجام شود. در ادامه، چند مرحله برای سیمکشی جعبه فیوز ساختمان را توضیح میدهم:

در سیم کشی جعبه فیوز با کلید مینیاتوری ابتدا سیمها وارد جعبه فیوز شده و سیم فاز وارد فیوز اصلی، میشود. سپس از فیوز کلید مینیاتوری به ترتیب به ورودی فیوزهای دیگر وارد میشود. سیم نول نیز به طور مستقیم از ورودی جعبه فیوز به شینه ترمینالی نول و سپس به سمت مصرف کنندهها هدایت میشود. در انتها سیم ارت را نیز باید به سمت مصرف کنندهها متصل کنید.
کلید مینیاتوری باید هم آمپر با آمپراژ کنتور انتخاب شود. اما از آنجاییکه اغلب فیوزها در جعبه فیوز از نوع C هستند، بهتر است ظرفیت فیوز اصلی پایینتر باشد تا در صورت هرگونه مشکل ابتدا فیوز داخل جعبه بپرد.
| مدار برق | نوع کلید مینیاتوری | آمپراژ |
| سر خط چراغها و روشنایی | B | 10 آمپر |
| سر خط پریزها | C | 16 آمپر |
| سر خط کولر آبی | C | 10 آمپر |
| برای سرخط کولر گازی | C | با توجه به سایز کابل |
| فیوز اصلی | B | هم آمپر با آمپراژ کنتور |
سیم کشی جعبه فیوز تک فاز بدون کلید نشتی جریان و محافظ جان، مانند سیم کشی جعبه فیوز معمولی با کلید مینیاتوری است. یک کلید مینیاتوری به عنوان فیوز اصلی در نظر گرفته میشود، سیم فاز وارد فیوز اصلی شده و به دیگر فیوزها انشعاب داده میشود. سیمهای خروجی از فیوز را به داخل لوله برق، میفرستند تا در انتها به یکی از مصرفیهای ساختمان برسند. سیم ارت نیز از لولههای برق هدایت میشود تا همه تجهیزات ساختمان، سیم ارت نیز داشته باشند. سیم نول نیز از جعبه فیوز به لولههای برق هدایت میشود و به تجهیزات میرسد.

کلید محافظ جان یا RCCB (Residual Current Circuit Breaker)، یک دستگاه ایمنی حیاتی در سیستمهای برق ساختمان است که از خطرات ناشی از نشتی جریان و برق گرفتگی جلوگیری میکند. سیم کشی جعبه فیوز با کلید محافظ جان، به شرح زیر است:
کلید محافظ جان تنها دو ورودی و دو خروجی دارد. پس باید سیم فاز و نول اصلی را از بالای مدار به کلید محافظ جان متصل کنید. سپس سیم فاز را از محافظ جان به فیوز اصلی و از آن به دیگر فیوزها وصل کنید. سیم نول نیز به طور مستقیم از کلید محافظ جان خارج ب مصرف کنندهها میرسد.
نکته: ظرفیت کلید محافظ جان باید برابر یا بیشتر از آمپراژ کنتور باشد. فرض کنید که فیوز اصلی 32 آمپر است. بنابراین کلید محافظ جان باید برابر با 32 آمپر یا 40 آمپر باشد. در نظر داشته باشید که با انتخاب کلید محافظ جان با آمپر بالاتر، طول عمر کلید نیز بالاتر میرود.
در مبحث 13 مقررات ملی ساختمان نوشته شده است که تجهیزات برقی و سیم کشیهای ساختمان طوری باید اجرا شوند که صحیح و رضایت بخش باشند و ایمنی افراد را تضمین کنند. به منظور رعایت این بند از مقررات ملی ساختمان و ایمنی بیشتر، نصب یک عدد فیوز اصلی قبل از کلید محافظ جان الزامی است. بنابراین یک عدد فیوز میناتوری برابر با آمپراژ کنتور را قبل از کلید محافظ جان نصب کنید و سیم کشیها را طبق الگو زیر که در تصویر میبینید پیاده کنید.


اولین چیزی که در این تصویر میتواند نظر شما را جلب کند، وجود دو شینه نول در مدار است. درصورتیکه تنها یک شینه ارت در جعبه فیوز وجود دارد. زیرا عملکرد کلید محافظ جان در مدار به سیم ارت بستگی ندارد و بدون سیم ارت نیز محافظ جان در مدار عمل میکند. ساختار محافظ جان بگونهای است که جریان خروجی سیم فاز را با جریان ورودی سیم نول مقایسه میکند. عدم برابری این دو جریان با یکدیگر بدین معناست که جربان برق در مسیر نشتی پیدا کرده است و کلید مدار را قطع میکند.
بنابراین با توجه به عملکردی که محافظ جان دارد دو شینه نول باید برای مدار در نظر گرفته شود تا جریان خروجی از هر فاز با جریان برگشتی سیم نول خودش مقایسه شود. درصورتیکه یک شینه نول برای مدار با دو محافظ جان در نظر گرفته شود؛ در صورت نشتی در هر مسیری، هر دو محافظ جان عمل کرده و کل مدار قطع میشود.
همانطور که در تصویر مشاهده میکنید، سیم فاز ابتدا به فیوز اصلی وارد میشود. سپس از آن دو سیم خارج شده و هرکدام به ترمینال ورودی فاز در کلید محافظ جان وارد میشود. سیم خارج شده از ترمینال خروجی فاز به صورت سری وارد فیوز مینیاتوری و پس از خروج به مصرف کننده میرسد.
به این نکته توجه کنید که سیم نولها را به درستی به شینه نول نصب کنید و سیم نول را از شینه راست به مصرف کنندههای سمت راست و از شینه نول چپ به مصرف کنندههای سمت چپ برسانید.
این بدین معناست که که سیستم ارت در ساختمان اختیاری نیست و باید وجود داشته باشد و کلید محافظ جان نقش تکمیل ایمنی برق ساختمان را دارد.

نصب کلید نشتی جریان RCD در جعبه فیوز تفاوت چندانی با مدل RCCB (محافظ جان) ندارد. در سیم کشی جعبه فیوز تک فاز با کلید نشتی جریان، ابتدا سیم فاز و سیم نول از قسمت بالایی کلید نشتی جریان، وارد میشود. سپس خروجی نول از کلید نشتی جریان، مستقیم به سیمهای نول مصرف کنندهها میرسد (وارد فیوزهای مینیاتوری نمیشود). سیم فاز خروجی از کلید نشتی جریان را نیز باید به صورت سری به فیوزها متصل کرد. طبق استانداردهای سیم کشی ساختمان باید هر سیم خروجی از فیوز به همراه سیم ارت به لوله برق مصرف کننده وارد شود.

سیم کشی جعبه فیوز سه فاز پیچیدهتر از نوع تک فاز است، اما با رعایت مراحل زیر میتوانید آن را به راحتی انجام دهید:

نصب کلید محافظ جان (RCCB) در جعبه فیوز سه فاز اختیاری است. اما برای کاهش بروز خطرات احتمالی توصیه میشود که آن را در جعبه فیوز حتما نصب کنید.
در نظر داشته باشید که قبل از راهاندازی، تمامی اتصالات را با استفاده از یک فاز متر سه فاز، بررسی و با احتیاط برق را وصل کنید.

در سیم کشی جعبه فیوز سه فاز با کلید نشتی جریان، ابتدا سیم فازها و نول به جعبه فیوز متصل میشوند. سپس سیمهای خروجی از جعبه فیوز به سمت مصرفکنندهها هدایت میشوند. در این میان، کلید نشتی جریان در مسیر فازها قرار میگیرد تا در صورت بروز نشت جریان، جریان بلافاصله قطع شود و خطرات ناشی از نشت جریان برطرف شود. سیم کشی باید طبق استانداردهای ایمنی و الکتریکی انجام شود تا عملکرد صحیح و ایمنی سیستم تضمین شود.
مراحل سیمکشی جعبه فیوز سه فاز با کلید نشتی جریان به شرح زیر است:
بسیار عالی ..ساده ..و کاربردی..🙏
سلام واقعا دمت گرم راهنمایی خیلی خوبی برای من ایول
بسیار عالی وکار بردی با توضیحات کامل