تست و عیب‌یابی کابل | تشخیص محل خرابی کابل و راه‌های برطرف کردن آن

یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین اجزا تشکیل دهنده سیستم‌های برق رسانی، کابل برق است. کابل‌های برق وظیفه دارند که انرژی الکتریکی را از محل تولید به مصرف کننده‌ها انتقال دهند. از این رو سالم بودن کابل به منظور انتقال کامل جریان الکتریکی از اهمیت زیادی برخوردار است. درصورتیکه کابل‌های برق به هر دلیل دچار عیب شوند مشکلاتی مانند قطعی برق، آسیب به تجهیزات الکتریکی و در مواردی آسیب‌های جانی رخ می‌دهد. به همین دلیل باید عیب‌یابی کابل‌های برق به منظور شناسایی و رفع مشکلات در سیم‌کشی‌ها انجام شود. در واقع با عیب‌یابی کابل‌های برق این اطمینان حاصل می‌شود که انتقال انرژی الکتریکی به وسیله کابل‌ها در سیم‌کشی همواره بدون مشکل است. 

جدول انواع عیب کابل برق و روش‌های تشخیص و رفع آن

عیب‌یابی کابل به منظور تشخیص عدم مشکل برق‌رسانی در سیستم‌های الکتریکی انجام می‌شود.. با توجه به نوع کابل، نوع استفاده، محل استفاده از کابل و سایر پارامترها ممکن است عیوب مختلفی در کابل برق به وجود آید. با توجه به این موضوع که هر کدام از عیب‌ها در انواع کابل‌، روش شناسایی و تعمیر متفاوتی دارند، لیست کاملی از انواع مشکلات در کابل‌‌ها جمع آوری کرده‌ایم.

علائم آسیب و عیب در کابل‌‌ها چیست؟

در برخی از موارد، وجود یک سری علائم بر روی کابل‌های برق نشان دهنده آسیب یا عیب در کابل است. در صورت مشاهده علائم زیر باید موضوع را جدی و نسبت به عیب‌یابی کابل اقدام کنید. مهم‌ترین علائم آسیب در کابل‌ها عبارتند از:

• ترک و شکستگی: در صورتی که ترک ظاهری یا شکستگی در عایق کابل وجود داشته باشد، به احتمال زیاد آسیب جدی در کابل وجود دارد. ترک و شکستگی در عایق کابل می‌تواند در اثر فشار فیزیکی یا شرایط محیطی به وجود آید. 
• تغییر رنگ عایق: تغییر رنگ در برخی نقاط عایق کابل برق، در اثر حرارت بیش از حد یا تماس با مواد شیمیایی اتفاق می‌افتد.
• سوختگی یا ذوب شدن: اگر نقاط سوختگی یا ذوب‌شدگی بر روی کابل مشاهده کرده‌اید به این معنی است که جریان بیش از حد از کابل عبور کرده یا اتصال کوتاه رخ داده است. علائم مربوط به سوختگی یا ذوب شدن به صورت لکه‌های تیره یا ذوب شدن عایق قابل مشاهده هستند.
• بوی سوختگی: علت بوی سوختگی یا بوی غیر معمول در کابل‌ها، وجود مشکلات داخلی یا حرارت زیاد است که باید در اسرع وقت مورد بررسی قرار بگیرد.
• کاهش عملکرد: چنانچه تجهیزات الکتریکی متصل به کابل به نحو صحیح کار نکرد یا مکرر قطع و وصل شد، در مسیر کابل آسیب، خراشیدگی یا قطعی وجود دارد.
• نشت جریان: با استفاده از تست نشر جریان می‌توانید اطمینان حاصل کنید که آیا جریان الکتریکی از کابل به نحو صحیح عبور می‌کند یا خیر. نشت جریان در کابل از علت‌های برق گرفتگی و آتش سوزی است.

نکته مهم:

عیب‌های مربوط به کابل‌ها معمولا به دو دلیل اصلی به‌وجود می‌آیند:

1. سیم‌کشی به مرور زمان دچار فرسودگی شده که در این صورت پس از عیب‌یابی باید کابل‌ها تعویض شوند.
2. از همان ابتدا از کابل‌های بی‌کیفیت و غیراستاندارد استفاده شده است. درنتیجه عیب در سیم‌کشی زودتر از زمان انتظار اتفاق می‌افتد. برای پیشگیری از این اتفاق توصیه می‌شود حتما از کابل‌های باکیفیت و استاندارد استفاده کنید و راه‌های تشخیص کابل‌‌های مرغوب از تقلبی را بدانید.

• معرفی 15 برند برتر و با کیفیت سیم و کابل برق ایرانی
• ۶ روش تشخیص سیم و کابل مرغوب از تقلبی

همچنین لازم به ذکر است سوختگی و ذوب شدن کابل در سیم‌کشی‌های نو به علت انتخاب کابل با سطح مقطع و جریان مجاز نامناسب است. برای این‌که این مشکل برطرف شود حتما جدول جریان مجاز سیم و کابل بر اساس مسافت را پیش از خرید کابل بررسی کنید.

• پارامترهای موثر در انتخاب سیم و کابل مناسب
• جدول محاسبه سطح مقطع کابل
• جدول جریان مجاز سیم و کابل

لیست کامل عیب‌های کابل

در مورد کابل‌های برق باید به این موضوع اشاره کرد که امکان آسیب دیدگی آن‌ها در اثر عوامل مختلف وجود دارد؛ به طوری که دیگر قابلیت استفاده نداشته باشند. عوامل مختلفی مانند ضربات مکانیکی، اضافه ولتاژ یا جریان، تخریب عایق یا حفاظ کابل توسط موجودات زنده و سایر عوامل می‌توانند منجر به بروز عیب در کابل شوند. با توجه به عوامل نام برده شده که می‌توانند منجر به ایجاد عیب در کابل شوند باید گفت که برای یک کابل امکان به وجود آمدن چند نوع عیب نیز وجود دارد. از جمله انواع عیب در کابل برق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اتصال کوتاه بین دو یا چند هادی کابل
• اتصال یک یا چند هادی کابل به غلاف فلزی (اتصال زمین)
• قطع یک یا چند هادی کابل
• فرسایش فلز مس هادی کابل
• ایجاد ترک بر روی عایق‌ها
• جریان کشی بی‌رویه
• استفاده از هادی با مقاومت مردود 

انواع روش‌های عیب یابی کابل

با توجه به اهمیت نقش کابل در سیستم‌های الکتریکی به منظور انتقال و جابجایی جریان از یک نقطه به نقطه دیگر؛ چنانچه کابل‌های برق به هر دلیل دچار آسیب و عیب شوند، باید نسبت به عیب یابی و رفع مشکل اقدام کرد تا در انتقال جریان الکتریکی، مشکلی پیش نیاید. به طور کلی سه روش اصلی برای عیب یابی کابل‌های برق وجود دارد که هر کدام از این روش‌ها ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند. برای آشنایی با این روش‌ها و نحوه انجام آن‌ها به منظور عیب‌یابی صحیح کابل برق این مطلب را تا انتها بخوانید.

1. میزان مقاومت اتصالات

روش اندازه‌گیری مقاومت اتصالات یکی از بهترین روش‌ها به منظور عیب یابی کابل برق به‌حساب می‌آید. این روش نسبت به سایر روش‌های عیب یابی از دو مزیت بزرگ برخوردار است. مزیت اول اینکه اجرای این روش نیاز به تجهیزات خاصی ندارد و مزیت دوم آسانی اجرای این روش است. در کنار مزایایی که برای این روش گفته شد، باید به این موضوع توجه کرد که روش میزان مقاومت اتصالات معایبی نیز به همراه دارد. به عنوان مثال این روش تنها برای شناسایی قطع شدگی کابل است و درصورتیکه آسیب یا نقص در عایق کابل وجود داشته باشد، امکان اشتباه شدن نتایج اندازه‌گیری وجود دارد. مراحل اجرای این وش عبارتند از:

• در این روش در قدم اول باید ابتدا و انتهای کابل به منظور اندازه‌گیری مقاومت اتصالات از مدار باز شود.
• سپس در مرحله بعدی در یک سر کابل کلیه هادی‌ها به یکدیگر اتصال کوتاه می‌شوند.
• در این مرحله از یک اهم متر یا پل اندازه‌گیری مقاومت استفاده و مقاومت بین دو به دوی هادی‌ها در سر دیگر کابل اندازه‌گیری می‌شود.
• پس از اندازه‌گیری مقاومت باید مقادیر به دست آمده با مقاومت واقعی هادی‌ها مقایسه شود.

در صورتی که مقاومت اندازه‌گیری شده از مقاومت هادی بسیار بیشتر باشد نشان‌دهنده وجود قطع شدگی در کابل است؛ اما اگر مقاومت اندازه‌گیری شده بسیار کمتر از مقاومت واقعی باشد، به این معنی است که اتصال کوتاه در کابل رخ داده است. در نهایت درصورتیکه مقاومت اندازه‌گیری شده در حد معمول باشد، نشان دهنده اتصال کابل به زمین است. 

2. عیب یابی کابل با استفاده از دستگاه میگر

در مورد دستگاه میگر باید به این موضوع اشاره کرد که این دستگاه یک ابزار اندازه‌گیری است که برای سنجش مقاومت، ولتاژ و جریان کاربرد دارد. به منظور اندازه‌گیری مقاومت کابل با استفاده از دستگاه میگر در مرحله اول باید ابتدا و انتهای کابل برق از مدار باز شود. پس از باز شدن کابل از مدار یک سر آن به قطب مثبت و سر دیگر آن به قطب منفی دستگاه میگر متصل می‌شود. در این مرحله باید دستگاه را روشن و مقاومت بین دو نقطه کابل را اندازه‌گیری کرد.

3. عیب یابی کابل از طریق TDR

عبارت TDR مخفف Time Domain Reflectometer است و به دستگاهی گفته می‌شود که به منظور عیب یابی کابل‌های برق مورد استفاده قرار می‌گیرد. نحوه عملکرد تی‌دی‌آر به این صورت است که یک پالس ولتاژ کوتاه به کابل ارسال و با اندازه‌گیری زمان بازگشت پالس، محل عیب در کابل مشخص می‌شود.

انواع تست‌های عیب یابی کابل‌ برق

تست‌های عیب‌یابی کابل‌ها به منظور شناسایی و تعمیر مشکلات در کابل‌ها انجام می‌شوند. تست‌های مختلفی برای عیب‌یابی کابل‌های برق وجود دارد که هر کدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند. از مهم‌ترین انواع تست‌های عیب‌یابی کابل عبارتند از:

1. تست پیوستگی

این تست برای اطمینان از وجود یک مسیر پیوسته برای جریان برق در کابل انجام می‌شود. از طریق این تست می‌توان اتصال‌های قطع شده یا خرابی‌های دیگر در کابل را تشخیص داد.

2. تست عایق

این تست به منظور بررسی کیفیت عایق کابل و اطمینان از اینکه هیچ جریان نشتی وجود ندارد، انجام می‌شود. از طریق تست عایق، می‌توان نشت‌های جریان و آسیب‌های احتمالی به عایق در کابل را شناسایی کرد.

3. تست ولتاژ بالا

از این تست برای بررسی توانایی کابل در تحمل ولتاژ‌های بالا و شناسایی آسیب‌های احتمالی به عایق استفاده می‌شود. تست ولتاژ بالا به طور معمول برای کابل‌های با ولتاژ بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

4. تست مقاومت زمین

از تست مقاومت زمین به منظور بررسی مقاومت کابل به نسبت زمین و همچنین شناسایی اتصالات زمین استفاده می‌شود. از طریق این تست می‌توان خطرات ناشی از اتصال به زمین را تشخیص داد.

5. تست‌های مرحله‌ای

این تست‌ها جهت شناسایی محل دقیق عیب در کابل‌های با طول زیاد انجام می‌گیرند. با استفاده از این تست‌ها، می‌توان محل دقیق قطع شدن کابل یا اتصالات را مشخص کرد.