استاندارد نصب کلید و پریز + راهنمای کامل

کلید و پریز در برق کشی ساختمان حساسیت بالایی دارد و در صورت عدم رعایت استانداردهای لازم برای نصب آن‌ها، انفجار در مدار اصلی سیم‌کشی ساختمان رخ می‌دهد. به‌همین دلیل در هنگام کشیدن نقشه سیم کشی ساختمان، محل کلید و پریزها نیز مشخص می‌شود. پیش از این، استانداردهای نصب کلید و پریز به وسیله نظام مهندسی اعلام شده است و پیمانکار نمی‌توان محل نصب آن‌ها را تغییر دهد. درنتیجه، کلید و پریزها را نمی‌توان بدون توجه به استانداردهای از پیش تعیین شده در هر جایی نصب کرد.

معرفی پارامترهای استاندارد نصب کلید پریز بر اساس قوانین نظارتی تاسیسات برق ساختمان 

1. استاندارد ارتفاع در هنگام نصب کلید و پریز 
2. استاندارد فاصله کلید و پریزها از یکدیگر
3. استاندارد فاصله کلید و پریزها از شیرهای آب و گاز
4. انتخاب محل مناسب برای قرار دادن کلید و پریز

همه پارامترهای بالا، توسط قوانین نظارتی تاسیسات برق ساختمان بر اساس نیاز کاربران برای استفاده از کلید و پریز در منزل یا محل کار تعیین شده است. هر آنچه نیاز است تا درباره استاندارد نصب کلید و پریز بدانید جزء به جزء در این مقاله بررسی شده است. جالب است بدانید که همه این استانداردها طوری در نظر گرفته شده‌اند که چنانچه سیم‌کشی ساختمان هنوز کامل نبود، بتوان با در نظر گرفتن مسیر لوله کشی‌های آب و گاز، فاصله استاندارد برای نصب کلید و پریز برق را پیدا کرد.

نکته مهم دیگری که در نصب کلید برق و پریز حائز اهمیت است، تعداد آن‌ها است. تعداد کلید و پریز باید به اندازه‌ای انتخاب شود که در آینده مجبور به استفاده از سه راهی برق نباشید. مثلاً در محل نصب تلویزیون به بیش از دو عدد پریز برق نیاز است زیرا در کنار تلویزیون سیستم‌های صوتی نیز نیاز به پریز برق دارند.

چرا رعایت استانداردهای نصب کلید روشنایی و پریز برق اهمیت دارد؟

از تخصصی‌ترین کارها در سیم کشی ساختمان، نصب استاندارد کلید و پریز است. کوچکترین سهل انگاری در نصب کلید و پریز منجر به بروز خطرات جبران ناپذیر خواهد شد. رعایت استاندارد نصب کلید و پریز مهمترین نکته‌ای است که باید در هنگام نصب به آن توجه ویژه‌ کرد. چنانچه هر کدام از استانداردها نظیر استاندارد فاصله کلید پریز از یکدیگر، استاندارد تعداد کلید پریز در یک مکان مشخص و استاندارد ارتفاع نصب از سطح زمین، رعایت نشود؛ پس از اتمام سیم کشی با مشکل روبرو خواهید شد. برای مثال؛

انتخاب دیوار مجاور درب اتاق خواب برای نصب پریز، محل نامناسبی است زیرا با باز شدن درب دیگر نمی‌توان از پریز استفاده کرد. همچنین قرار دادن کلید و پریزها روی لوله‌های گاز و آب امکان‌پذیر نیست زیرا به مرور، باعث ذوب شدن سیم‌ها و اتصالی کل سیم کشی ساختمان می‌شود.

استاندارد ارتفاع نصب کلید و پریزهای برق چیست؟

مهم‌ترین نکته‌ای که در سیم کشی ساختمان باید به آن توجه داشت، ارتفاع نصب کلید و پریز است. تمام کلید و پریزهای برقی که برای روشنایی، لوازم برقی و کولر آبی در مکان‌های مختلف مانند آشپزخانه، حمام، اتاق‌ها و دیگر قسمت‌های ساختمان به کار برده می‌شوند، از نظر ارتفاع با یکدیگر متفاوت هستند. به‌طور کلی طبق مقررات ملی برق ساختمان در ایران، استاندارد مناسب برای ارتفاع نصب کلید و پریز به شرح زیر است:

•  در نظر داشته باشید که هر فاصله‌ای برای نصب کلید پریز از چهارچوب و پنجره‌ها انتخاب شد باید در کل ساختمان همان فاصله اجرا شود. 
• نصب پریز‌ها در ارتفاع 30 تا 40 سانتی متری از سطح زمین نصب انجام می‌شود.
• حداکثر فاصله پریزها از هم در طول و عرض اتاق‌ها و پذیرایی 3 متر است.
• حداکثر فاصله پریزها از چهارچوب درب و پنجره‌هایی که از کف شروع می‌شود، 1.5 سانتی متر است.
• فاصله استاندارد کلیدها از چهارچوب نیز بین 10 تا 25 سانتی متر است.
• حداقل فاصله برای نصب کلید و پریز در طرفین شیر گاز، 50 سانتی متر است و باید کلید یا پریز برق را بالاتر از شیر گاز نصب کرد.
• اگر مجبور به نصب پریز در پایین‌تر از شیر گاز بودید، رعایت فاصله 10 سانتی متر برای نصب پریز واجب است.
• کلید کولر آبی و گازی در ارتفاع 130 سانتی متر از سطح زمین باید نصب شود.
• ارتفاع استاندارد برای نصب کلیدهای لامپ و روشنایی در حدود 110 تا 120 سانتی متر است.
• ارتفاع مناسب برای نصب پریز، کلید روشنایی و کلید فن در سرویس‌های بهداشتی از کف 110 یا 120 سانتی متر و از لبه روشویی 30 سانتی متر است.
• ارتفاع استاندارد برای نصب پریزها در آشپزخانه در حدود 60 تا 120 سانتی متر است.
• پریزی که در پذیرایی و اتاق خواب‌ها نصب می‌شوند، باید بین 30 تا 40 سانتی متر از سطح زمین فاصله داشته باشند.
• ارتفاع مناسب برای نصب پریز تلفن و پریز آنتن مرکزی در حدود 30 تا 40 سانتی متر است.
• ارتفاع کلیدهای روشنایی پارکینگ و پشت بام حدود 110 تا 120 سانتی متر است.
• ارتفاع استاندارد آیفون تصویری از کف، 140 تا 150 سانتی متر است.

در واقع این استاندارد نصب کلید و پریزی است که عموماً برای همه محیط‌ها مسکونی، منزل، مغازه و اداره‌جات و… استفاده می‌شود. درصورتی‌که ارتفاع سقف یا متراژ محیط از حد معمول بیشتر یا کمتر شود؛ ارتفاع نصب کلید و پریز از سطح زمین می‌تواند تغییر کند.

استاندارد نصب پریز برق و کلید در پذیرایی چیست؟

تعداد کلید و پریزهای پذیرایی براساس متراژ محیط مشخص می‌شود. اما به طور معمول پریز‌ها و کلیدهای پذیرایی را بر اساس استانداردهای زیر نصب می‌کنند:

• نصب 3 پریز اصلی در پذیرایی برای استفاده از لوازم برقی مثل تلویزیون و جاروبرقی و شارژر لوازم برقی الزامی است.
• کلید و پریزهای پذیرایی باید بگونه‌ای نصب شوند که با تغییر چیدمان در منزل، قابل استفاده باشند. درنتیجه باید هر کدام از پریزها روی یکی از دیوارها قرار بگیرد.
•  کلیدها نباید در محل قرارگیری سیستم‌های صوتی و تصویری قرار بگیرند.
• توجه به عبور لوله‌های شوفاژ در نصب کلید و پریز حائز اهمیت است. نصب پریزها و کلیدهای پذیرایی در نزدیکی عبور لوله‌های شوفاژ یا روی آن‌ها، ممنوع است.

استاندارد نصب کلید و پریز در آشپزخانه چیست؟

نصب پریزها در آشپزخانه با رعایت استانداردها به دلیل وجود شیرهای گاز، بسیار مهم است. پریز باید در 10 سانتی متری کنار شیر گاز یا زیر آن نصب شود. چنانچه پریز را باید بالای شیر گاز نصب کنید حداقل فاصله استاندارد بین آن‌ها باید 50 سانتی‌متر باشد.

• حداقل ارتفاع برای نصب پریزهای لباسشویی، اجاق گاز، دستگاه‌های تصفیه آب و ظرفشویی 60 سانتی متر از سطح زمین است.
• استاندارد نصب پریز برای دوشاخه پکیج، 120 سانتی متر از سطح زمین آشپزخانه است.
• قوطی پریز هود نیز باید در ارتفاع 180 متری از سطح زمین نصب شود.
• ارتفاع مناسب برای لوازم برقی مانند ماکروفر، توستر، قهوه ساز و آبمیوه‌گیری که روی کابینت قرار می‌گیرند، 110 سانتی متر از سطح زمین است.
• پریز محل نصب یخچال نیز در 110 سانتی متری از سطح زمین نصب می‌شود. 
• کلید و پریز باید حداقل 70 سانتی متر از شیر ظرفشویی و 60 سانتی متر از لبه سینک فاصله داشته باشد.
• فاصله استاندارد کلید و پریز از محل نصب گاز در آشپزخانه، حداقل 30 تا 40 سانتی است.
• عدم نصب پریز و کلید زیر شیر آب پکیج نیز از استانداردهای نصب کلید پریز آشپزخانه است.
• هیچ محدودیتی در فاصله پریزها از یکدیگر و فاصله آن‌ها از  پنجره و تعداد نصب آن‌ها در آشپزخانه وجود ندارد. ازاین‌رو، هر تعداد پریز که مورد نیاز است را می‌توان در آشپزخانه نصب کرد.

بهتر است برای هر کدام از وسایل برقی مورد نیاز در آشپزخانه، پریزهای جداگانه نصب شود. اما اگر در آشپزخانه‌ها با کمبود پریز برق مواجه هستید، می‌توانید از سه‌راهی یا محافظ‌ برق پریزدار استفاده کنید.

استاندارد نصب کلید و پریز برق در اتاق خواب چیست؟

• به‌طور معمول در اتاق‌های با ابعاد 6، 9 و 12، دو عدد پریز برق نصب می‌شود. به مراتب اتاق‌های با ابعاد بزرگتر به کلید و پریز بیشتری نیاز دارند.
• در اتاق‌های گیمینگ، نصب وال واشرهای خطی، ریسه‌ ال ای دی و چراغ‌های هالوژن مرسوم است. در این اتاق‌ها به دلیل وجود تعداد بیشتر المان‌های نورپردازی، کلید و پریزهای بیشتری نصب می‌شود.
• در محل احتمالی قرار گیری تخت خواب، نباید پریز برق نصب شود.
• توصیه می‌شود کلید یا پریز برق را در دیوار کناری درب نصب نکنید، چرا که در صورت باز بودن درب نمی‌توان از کلید یا پریز استفاده کرد.
• برای صرفه جویی در هزینه سیم کشی ساختمان، تمامی کلید و پریزهای برقی که در یک اتاق خواب قرار دارند، باید به یک جعبه فیوز متصل شوند.
• کلید و پریزها تحت هیچ شرایطی نباید زیر پنجره‌ها نصب شوند. زیرا احتمال وارد شدن آب به درون آن‌ها بر اثر بارش برف و باران وجود دارد.
• پیشنهاد می‌شود همه پریزها به یک جعبه فیوز متصل شوند تا در صورت خرابی آن‌ها برای تعمیر با مشکل پیدا کردن مسیر اصلی سیم‌ها مواجه نشوید.

استاندارد نصب کلید و پریز برق در سرویس بهداشتی چیست؟

در سرویس‌های بهداشتی به دلیل استفاده از آب و گاز، رعایت استانداردهای نصب کلید و پریز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. لازم به ذکر است، که استاندارد جهانی اجازه نصب کلید یا پریز را در داخل حمام و سرویس‌های بهداشتی نمی‌دهد. اما در صورتی که مجبور به نصب کلید یا پریز برق در سرویس بهداشتی منزل خود هستید، نکات زیر را رعایت کنید:

• کلیدها و پریزهای برق نباید در نزدیکی روشویی نصب شوند. در کمترین حالت باید 30 سانتی متر فاصله بین پریز برق و روشویی وجود داشته باشد.
• برای نصب کلید در حمام و دستشویی بهترین مکان، پشت درب و بر روی دیوار مجاور است.
• نقشه لوله کشی آب سرد و گرم در نصب کلید و پریز سرویس بهداشتی اهمیت دارد و نباید پریز در معرض یا نزدیکی لوله آب نصب شود.

استاندارد نصب کلید و پریز برق در حمام چیست؟

استفاده از پریز برق و کلید در حمام اصلا توصیه نمی‌شود و غیر استاندارد است. طبق استانداردها برای نصب پریزها و کلید در محیط‌های مرطوب و خیس، حساسیت‌هایی وجود دارد. ازاین‌رو، تنها گزینه نصب کلید لامپ روشنایی حمام، دیوار مجاور درب حمام با حداکثر فاصله 25 سانتی متر از چهارچوب است. نصب پریز برق در کنار کلید روشنایی حمام جایز است و مشکلی ایجاد نمی‌کند.

استاندارد نصب کلید و پریز برق در بالکن چیست؟

رعایت استاندارد نصب کلید و پریز در بالکن و تراس الزامی است. بخصوص که بالکن‌ها فضای روبازی هستند که در صورت نصب نادرست کلید روشنایی و پریز برق در آن خطرات برق گرفتگی را به‌همراه خواهد داشت. ارتفاع استاندارد نصب کلید و پریز در بالکن 120 سانتی متر است و باید حتما برای فضاهای روباز از کلید و پریز بارانی استفاده کنید.