جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
یکی از پیامدهای افزایش جمعیت جهان این است که نیاز به انرژی الکتریکی روز به روز افزایش پیدا میکند. اکثر لوازمی که در طول شبانهروز از آنها استفاده میکنیم به برق نیاز دارند. از طرفی هم سوختهای فسیلی که برای تولید برق مورد استفاده قرار میگیرند، محدود هستند و اگر تمام شوند، امکان جایگزینی آنها وجود ندارد. به همین دلیل بهتر است برای تولید برق از منابع تجدید پذیر مانند نور خورشید و باد استفاده کنیم.
پروژکتورهای خورشیدی زیر مجموعهای از چراغهای خورشیدی هستند اما اغلب مردم آنها را با هم اشتباه میگیرند و پروژکتورها را با نام چراغ میشناسند و هنگام خرید دچار سردرگمی میشوند. در واقع باید گفت که نحوه کار کردن همهی تجهیزات روشنایی خورشیدی کاملا شبیه به هم است ولی پروژکتورهای سولار ابعاد بزرگتر، توان خروجی یا وات بیشتر و مدت زمان روشنایی طولانیتری دارند. از اینرو، نورافکن سولار برای روشنایی خیابانهای اصلی، جادهها، زمینهای فوتبال، پارکینگهای روباز بزرگ، سولهها و… کاربرد دارد.
برای آن که افراد هنگام خرید پروژکتور خورشیدی یا چراغ سولار دچار سردرگمی نشوند، در ادامه این مطلب بهطور مفصل پروژکتورهای سولار را معرفی میکنیم و به مزایا و ویژگیهای آنها میپردازیم. همچنین در مقاله چراغ خورشیدی چیست؟ انواع تجهیزات روشنایی خورشیدی را بهشکل جامع بررسی کردهایم.
پروژکتور خورشیدی که با نامهای دیگری همچون پروژکتور سولار یا نورافکن خورشیدی شناخته میشود، نوعی وسیله روشنایی نوین و جدید است که انرژی مورد نیاز خود را از نور خورشید دریافت میکند و برای استفاده از آن نیازی به برق شهری و انجام سیمکشیهای پیچیده نیست. به بیان دیگر باید گفت که بالای پروژکتورهای سولار یک پنل مخصوص که دارای سلولهای خورشیدی است، نصب میشود و این سلولها در طول روز که انرژی خورشید میتابد، آن را میگیرند و به انرژی الکتریکی تبدیل میکنند. سپس انرژی الکتریکی در باتریهای مخصوص ذخیره میشود و در پایان کار نیز انرژی الکتریکی بهکمک یک کابل برق مناسب، از باتری بهسمت پروژکتور میرود تا چراغ نور داشته باشد.

ابتدا سلولهای خورشیدی که روی پنلها وجود دارند، فوتونهای نور خورشید را دریافت میکنند و سپس بهکمک اثر فتوولتائیک، آنها را به جریان الکتریکی (DC) تبدیل میکنند. هر چه که شدت نور خورشید بیشتر و اندازه پنل بزرگتر باشد، مقدار انرژی تولید شده هم بیشتر میشود.
در این مرحله، انرژی الکتریکی در باتری ذخیره میشود تا هنگام روشن شدن چراغ از آن استفاده شود. البته لازم به ذکر است که جریان الکتریکی ابتدا از پنل به سمت کنترلر شارژ هدایت میشود و سپس در باتری ذخیره خواهد شد. چون ولتاژ و جریان توسط این قطعه تنظیم میشود تا فرایند شارژ شدن باتری ایمن باشد. بهعلاوه باید افزود که کنترلر شارژ از شارژ شدن بیش از حد یا تخلیه عمیق باتری پیشگیری میکند پس انرژی الکتریکی ابتدا باید از پنل به کنترلر شارژ و سپس باتری برود.
پروژکتورهای خورشیدی دارای سنسور حساس به روشنایی هستند و هنگام غروب که نور محیط کم میشود، کنترلر را فعال میکنند تا انرژی الکتریکی را از باتری به سمت چراغهای LED انتقال دهد. چراغهای LED بعد از دریافت انرژی الکتریکی نور تولید میکنند تا فضا روشن شود.
روشنایی پروژکتورهای خورشیدی معمولا تا زمان طلوع آفتاب و روشن شدن هوا ادامه دارد زیرا پس از روشن شدن محیط، سنسورها غیرفعال میشوند و دیگر کنترلر انرژی الکتریکی را بهطرف چراغ ال ای دی هدایت نمیکند و پروژکتور خود به خود خاموش میشود. بعد از خاموش شدن پروژکتور تا هنگام غروب آفتاب، پروژکتور مرحله ۱ و ۲ را تکرار میکند.
یک پروژکتور خورشیدی از اجزای زیر تشکیل میشود و هر کدام از آنها یک نقش مهم در آن ایفا میکنند:

بدنه پروژکتورهای خورشیدی از آلومینیوم ساخته میشود. فلز آلومینیوم دارای ویژگیهای زیر است:
در دنیای امروز بهرهوری از انرژی بینهایت خورشید، در حال افزایش است و بر همین اساس انواع مختلفی از پروژکتورهای خورشیدی گوناگون با کارایی و ویژگیهای متنوع در بازار وجود دارد.
پروژکتورها از نظر محل نصب یا کاربردی که دارند به مدلهای مختلفی تقسیم میشوند و عبارتند از:
همانطور که از نام این مدل مشخص است برای نورپردازی و روشنایی خیابانهای اصلی، جادهها، بزرگراهها و معبرهای عمومی کاربرد دارد. پروژکتورهای خورشیدی نوع خیابانی دارای ویژگیهای زیر هستند:
این دسته از پروژکتورهای خورشیدی از نظر نوع نصب به انواع مختلفی همچون دیواری، زمینی و پایهدار تقسیم میشوند و برای محیطهایی همچون محوطه باغها، پارکینگها، فضای سبز عمومی و شخصی مورد استفاده قرار میگیرند. طراحی مدلهای باغی نسبت به مدلهای خیابانی متنوعتر است و قابلیتهایی مانند سنسور حرکت در آنها بهکار میرود تا حین عبور افراد، چراغ روشن شود. از نظر توان و ظرفیت باتری نیز پروژکتورهای سولار در مدلهای مختلفی موجود هستند و متناسب با اندازه فضا باید توان و ظرفیت آن انتخاب شود.
در رابطه با ویژگیهای این مدل پروژکتور باید گفت که دارای قابلیت تنظیم زاویه نور است و نور را بهشکل متمرکز روی قسمتهای خاصی میتاباند. به همین دلیل جهت نورپردازی نمای ساختمان و سازهها مورد استفاده قرار میگیرد.

منظور از توان پروژکتور خورشیدی، میزان مصرف انرژی آن در واحد زمان است و با واحد وات (W) نشان داده میشود. پروژکتورهای خورشیدی از نظر توان، انواع مختلفی دارند تا امکان استفاده آنها در مکانهای مختلف باشد:
یکی دیگر از فاکتورهایی که پروژکتورها را از هم متمایز میکند، تکنولوژی روشنایی آنها است که به شرح زیر هستند:
تکنولوژی روشنایی LED یکی از بهترین فناوریهای روز دنیا برای تولید نور است. لامپ ال ای دی مصرف انرژی پایینی دارد، روشنایی خوبی را تولید میکند، در برابر ضربه و لرزش مقاوم است و تنوع رنگ نورهای آن بالا است.
پروژکتور SMD از قرار دادن تراشههای LED روی یک سطح بهوجود میآید و تمام مزایای لامپ ال ای دی را دارد و به دلیل پخش وسیع و یکنواخت نور، از دیگر فناوریهایی است که برای ساخت پروژکتورها مورد استفاده قرار میگیرد.
تکنولوژی روشنایی COB نوع دیگری از فناوریهای روشنایی است که از کنار هم قرار گرفتن چند تراشه LED بهشکل متراکم بر روی یک برد واحد ساخته میشود. در رابطه با ویژگیهای پروژکتور COB باید گفت که نور بسیار قوی و متمرکزی تولید میکند. در نتیجه برای پروژکتورهای مخصوص نورپردازی نما و پروژکتورهای سولار خیابانی بسیار مناسب است.
امکان اضافه کردن قابلیتها و امکانات مختلف به پروژکتورهای خورشیدی وجود دارد و عامل دیگری که باعث دستهبندی چراغهای خورشیدی میشود، ویژگیهای خاص آنها است:
در این مدل پروژکتورها یک دوربین مداربسته داخلی که قابلیت متصل شدن به شبکه Wi-Fi، ضبط کردن ویدیو و تشخیص حرکت دارد، تعبیه شده است تا هم نور محیط تامین شود و هم امنیت آن افزایش پیدا کند.
با افزودن سنسور تشخیص حرکت مادون قرمز (PIR) به پروژکتورهای خورشیدی، آنها بهصورت کاملا خودکار روشن میشوند یا زمانی که تعداد ترددها بیشتر باشد، شدت روشنایی پروژکتور هم بیشتر میشود.
دسته دیگری از پروژکتورهای خورشیدی، قابلیت تنظیم شدت نور دارند و بهشکل کنترل از راه دور یا خودکار، میزان نور آنها کم و زیاد میشود. این ویژگی را در پروژکتورها قرار میدهند تا در مصرف باتری صرفه جویی شود و چراغ مدت زمان بیشتری را روشن بماند.

طول عمر پروژکتورهای خورشیدی به دو فاکتور طول عمر باتری و ویژگیهای پروژکتور خورشیدی بستگی دارد.
توان پنلهای خورشیدی معمولا به تعداد سلولهایی که بر روی سطح پنل بهکار رفته است، بستگی دارد. بهعنوان مثال توان خروجی یک پنل ۶۰ سلولی برابر ۲۵۰ تا ۳۰۰ وات و توان خروجی یک پنل ۷۲ سلولی معادل ۳۰۰ تا ۳۵۰ وات است.

از آنجایی که انرژی مورد نیاز پروژکتورهای سولار با نور خورشید تامین میشود و به شبکه برق نیاز ندارند، بیشترین کاربرد چراغهای خورشیدی در مکانهایی است که دسترسی به شبکه برق یا سیمکشی غیرممکن یا بسیار دشوار است. مسیرهای تردد یا نگهبانی لب مرزها، فضای بیرونی تالارهای خارج از شهر، پارکهای جنگلی، مناطق حفاظت شده محیط زیست، ورزشگاهها، سولهها و… از جمله مکانهایی است که نصب پروژکتور خورشیدی در آنها کاربرد دارد. البته لازم بهذکر است که برای صرفهجویی در برق، بهتر است که در مناطق شهری نیز از این نوع چراغ استفاده شود.
| فاکتورهای مقایسه | پروژکتور خورشیدی | پروژکتور ال ای دی |
| شدت روشنایی | در روزهایی که آفتاب نیست ممکن است که شدت روشنایی آن کم باشد. | شدت روشنایی آن همیشه و تا زمانی که انرژی الکتریکی وجود دارد، خوب است. |
| منبع انرژی | انرژی آن از انرژی تجدیدپذیر و بینهایت خورشید تامین میشود. | برای تولید انرژی الکتریکی آن از انرژیهای تجدید ناپذیر مانند نفت و زغال سنگ استفاده میشود. |
| حفظ محیط زیست | با توجه بهاین که برق آن از انرژی خورشید تامین میشود، به محیط زیست آسیب نمیزند. | از آنجایی که برق آن از سوختن سوختهای فسیلی تولید میشود، تا حدودی به محیط زیست آسیب میزند. |
| نوع نصب | بسیار ساده و بدون نیاز به سیم کشی است. | نیاز به تخصص دارد. |
| نوع سیمکشی | در مدل یکسره نیاز به سیم کشی ندارد و سیم کشی در مدل پنل جداشونده بسیار ساده است. | کمی دشوار و پیچیده است. |
| هزینه ماهانه برق | هیچ هزینهای ندارد. | هر ماه باید هزینه برق آن را پرداخت کرد. |
| کارایی در مناطق سردسیر و ابری | برای مناطقی که اغلب ابری است کاربرد ندارد و اصلا مناسب نیست. | برای مناطق سردسیر و ابری که به برق دسترسی دارند، مناسب است. |
| کارایی در مناطق دور افتاده و صعب العبور | در صورتی که منطقه مورد نظر در بیشتر روزهای سال آفتابی باشد، پروژکتورهای سولار بهترین منبع روشنایی هستند. | برای مناطق دور افتاده که به شبکه برق دسترسی ندارد، به هیچ عنوان مناسب نیست. |
| نگهداری | به نسبت پروژکتورهای ال ای دی نیاز به نگهداری بیشتری دارند. | میزان مراقبت و نگهداری باید در حد متوسط باشد. |
| هزینه | در ابتدا پرداخت هزینه بالا اما در طولانی مدت مقرونبهصرفه است. | در ابتدا هزینه کمتری دارد اما در طولانی مدت تعویض لامپها هزینهبر است. |
چطور یک پروژکتور مناسب برای فضای باز انتخاب کنیم؟ پارامترهای موثر در خرید پروژکتور خورشیدی عبارتند از:
انواع مختلفی از پروژکتورهای خورشیدی وجود دارند که میتوان آنها را براساس وات یا همان توان مصرفی تعریف کرد. در مورد پروژکتورهای خورشیدی باید این نکته را مدنظرتان قرار دهید که معمولا میزان واقعی توانی که در حین کار تولید میکنند، کمی کمتر از چیزی است که بر روی بستهشان نوشته شدهاست.
جدول زیر، روشنایی (لومن) مطابق با توان چراغ خورشیدی و کاربرد رایج این چراغها را نشان میدهد:
| توان چراغ خورشیدی | روشنایی خروجی (برحسب لومن) | کاربر رایج |
| ۵۰ وات | ۵۰۰ الی ۸۰۰ لومن | نورپردازی خانه و باغ |
| ۱۰۰ وات | ۸۰۰ الی ۱۵۰۰ لومن | نورپردازی خیابان یا حیاط مسکونی در متراژ کم |
| ۲۰۰ وات | ۱۵۰۰ الی ۳۰۰۰ لومن | نورپردازی مناطق تجاری کوچک |
باتوجه به اطلاعات جدول بالا، میتوانیم میزان وات مصرفی براساس متراژ در واحد مربع را بهطور حدودی محاسبه کنیم. در جدول زیر، رابطه بین متراژ و وات موردنیاز پروژکتور خورشیدی را مشاهده میکنیم:
| متراژ (متر مربع) | مقدار وات موردنیاز | کاربردها |
| ۱۰ | ۲۰ الی ۳۰ وات | مناسب برای نورپردازی محوطههای کوچک مانند باغها یا مسیرها |
| ۲۰ | ۴۰ الی ۶۰ وات | مناسب برای نورپردازی مناطق کوچک تا متوسط |
| ۵۰ | ۱۰۰ الی ۱۵۰ وات | مناسب برای نورپردازی پارکها یا فضاهای عمومی |
| ۱۰۰ | ۲۰۰ الی ۳۰۰ وات | مناسب برای نورپردازی مناطق وسیعتر مانند پارکینگها یا زمینهای ورزشی |
| ۲۰۰ | ۴۰۰ وات به بالا | مناسب برای نورپردازی مناطق بزرگ مانند خیابانها، زمینهای ورزشی یا فضاهای تجاری بزرگ |
علاوهبر میزان وات، باید به ویژگیهای دیگر پروژکتورهای خورشیدی مانند مدتزمان نور دهی نیز دقت کنید. بهعنوان مثال، برخی از پروژکتورها دارای سنسورهای حساس به حرکت هستند و فقط در زمانی که عابر در نزدیکی سنسور قرار میگیرد، پروژکتور روشن میشود. باتوجه به این که این پروژکتورها فقط درصورت لزوم روشن میشوند، حداکثر میزان صرفهجویی در انرژی و بیشترین مدتزمان نوردهی را دارند.
در مقابل، پروژکتورهای خورشیدی با نور ثابت را داریم که دارای دو شدت نور (کم و زیاد) متفاوت هستند و میتوانید شدت نور را براساس نیاز روشنایی محیطتان تنظیم کنید. مدتزمان نوردهی با شدت نور کم حدود ۷ الی ۹ ساعت و مدتزمان نوردهی با شدت نور زیاد تقریبا برابر با ۵ الی ۷ ساعت است.
مهمترین نکته در انتخاب تجهیزات خورشیدی، کیفیت باتری، قابلیت تعویض و نوع آن است. امکان سولفاته شدن یا زنگ زدن باتری وجود دارد و اگر باتری خراب شود و قابل تعویض نباشد، دیگر پروژکتور کار نمیکند و باید دور انداخته شود.

تجهیزات روشنایی که در فضاهای غیرسرپوشیده قرار میگیرند اگر بهدرستی نگهداری نشوند خیلی سریع دچار مشکل خواهند شد و از کار میافتند. در رابطه با نگهداری از پروژکتورهای خورشیدی باید به موارد زیر اشاره کرد:
سوالات متداول
از آنجایی که پروژکتور خورشیدی اغلب در فضای روباز نصب میشود و در معرض بارندگی رطوبت است، شرکتهای سازنده پروژکتورهای خورشیدی، آنها را بهصورت ضدآب میسازند. برای تشخیص آن که پروژکتور ضدآب است یا نه، باید به عدد کنار علامت IP توجه کرد.
این علامت دارای دو رقم است که رقم اول بین ۰ تا ۶ و رقم دوم بین ۰ تا ۸ است. رقم اول نمایانگر مقاومت چراغ در برابر ضربه و رقم دوم مقاومت آن در برابر نفوذ آب و رطوبت است. اگر درجه حفاظت پروژکتورهای خورشیدی IP۶۵ ، IP۶۶ و IP۶۷ باشد، برای مکانهای رو باز مناسب خواهد بود.
در بعضی از پروژکتورهای خورشیدی یک سنسور حرکت یا PIR نصب میشود تا هنگام تردد افراد، شدت نور چراغ افزایش پیدا کند و زمانی که فردی در فضا حضور ندارد، چراغ خاموش شود یا شدت روشنایی آن پایین بیاید. وجود سنسور حرکت در پروژکتورهای خورشیدی، طول عمر آنها را زیاد میکند و باتری چراغ نیز دیرتر تخلیه میشود. چنانچه پروژکتورهای خورشیدی مجهز به سنسور حرکتی باشد، علامت PIR روی آن درج میشود.