جستجو کنید...

کلید مینیاتوری چیست؟ بررسی کامل اجزا و ساختار

انتشار: 13 مهر 1402
:بروزرسانی 02 اسفند 1404
کلید مینیاتوری چیست؟ بررسی کامل اجزا و ساختار

جریان برق در کنار تمام مزایایی که به همراه دارد، در صورت بی‌احتیاطی خطر آسیب‌های مالی و جانی را تحمیل می‌کند. ازاین‌رو، کلیدهای محافظتی مثل کلید مینیاتوری؛ برای پیشگیری از خراب شدن لوازم الکتریکی و جلوگیری از آتش‌سوزی تولید شدند . عملکرد کلیدهای محافظتی این است که پس از بروز اضافه بار یا اضافه جریان در مدار، جریان برق را قطع کنند. کلید مینیاتوری (MCB) یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی در برق ساختمان وبرق صنعتی است که وظیفه آن قطع جریان در زمان اضافه‌بار یا اتصال کوتاه می‌باشد. این کلیدها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که وقتی جریان از حد استاندارد بالاتر برود، خیلی سریع مدار را قطع می‌کنند تا از آسیب رسیدن به سیم‌ها، تجهیزات و دستگاه‌ها جلوگیری شود.

در این مقاله از آرتا الکتریک، درباره نحوه عملکرد، کاربرد، ساختار داخلی و جزئیات مهمی درباره انواع کلید مینیاتوری ارائه می‌دهیم، همراهمان باشید!

فیوز مینیاتوری چیست؟

کلید مینیاتوری نوعی فیوز برق به حساب می‌آید (مثل فیوز کاردی و فیوز سیگاری) و با علامت اختصاری فیوز مینیاتوری MCB (Miniature Circuit Breaker) شناخته می‌شود. فیوز مینیاتوری از قطعات پرمصرف در صنعت برق است و نقش مهمی در انواع مدار الکتریکی ایفا می‌کند. قبلتر نوعی فیوز برقی در مدار به کار می‌رفت که با افزایش جریان بار، فیوز را ذوب و منفجر می‌کرد. اکنون فیوزهای مینیاتوری این عملکرد را بهبود دادند، زیرا در این شرایط جریان برق قطع می‌شود و سایر تجهیزات الکتریکی مدار از آسیب مصون می‌مانند. خبری از ذوب یا منفجر شدن در این نوع فیوز نیست و آنها بارها با قطع جریان، جلوی بار الکتریکی اضافه را می‌گیرند.

فیوز مینیاتوری نوعی قطع کننده قابل تنظیم در مدار است که از مکانیزم الکترومکانیکی بهره می‌برد. در سیستم برق کشی ساختمان‌های مسکونی و واحدهای صنعتی از این فیوز به تعدد استفاده می‌شود که به خوبی از عهده وظایف خود بر می‌آید.

فیوز مینیاتوری چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

جدول تفاوت کلید مینیاتوری با کلید ایزولاتور

ویژگیکلید ایزولاتور (Isolator)کلید مینیاتوری (MCB)
هدف اصلیایجاد جداسازی فیزیکی و بصری جهت ایمنی تعمیراتحفاظت از مدار در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه
نوع عملکرددستی (Manual)؛ عدم مکانیزم تریپ خودکارنیمه اتوماتیک؛ قطع خودکار در صورت خطا
توان حفاظتیفاقد هرگونه سیستم تشخیص خطا (اضافه بار/اتصال کوتاه)دارای رله‌های حرارتی (بیمتال) و مغناطیسی (سیم‌پیچ)
قطع زیر بارممنوع در مدل‌های پایه ممنوع (فقط در Switch-Disconnectors مجاز است).طراحی شده برای قطع جریان تحت بار و در شرایط خطا
فاصله کنتاکت‌هافاصله هوایی زیاد برای اطمینان از عدم عبور جرقه در حالت قطعفاصله استاندارد برای قطع سریع قوس الکتریکی
سیستم جرقه گیرفاقد محفظه جرقه گیر پیشرفتهدارای Arc Chute (محفظه جرقه گیر) برای خاموش کردن قوس
موقعیت در تابلودر ورودی اصلی یا قبل از تجهیزات قدرتبه عنوان اولین لایه حفاظتی در مدارهای توزیع و نهایی

جدول تفاوت کلید حرارتی با کلید مینیاتوری

ویژگیکلید حرارتی (MPCB)کلید مینیاتوری (MCB)
کاربرد اختصاصیحفاظت و کنترل موتورهای القایی (صنعتی)حفاظت مدارهای روشنایی، پریز و بارهای عمومی
قابلیت تنظیمدارای پیچ تنظیم جریان (Adjustable) متناسب با جریان نامی موتورجریان قطع ثابت (Fixed) و غیرقابل تغییر
حفاظت دوفاز شدندارد؛ در صورت قطع یک فاز، قطع مدار برای حفظ موتورندارد؛ از دست رفتن یک فاز را تشخیص نمی‌دهد.
تحمل جریان هجومیتحمل جریان استارت موتور (۵ تا ۸ برابر نامی بدون تریپ کاذب)حساس به جریان هجومی (ممکن است حین استارت موتور قطع شود)
مکانیزم تریپدارای نشانگر مخصوص (تشخیص تریپ از حالت خاموش دستی)فاقد نشانگر مجزا برای تشخیص نوع خطا
قابلیت تعمیرغیرقابل تعمیر (فقط تعویض لوازم جانبی مثل کنتاکت کمکی)غیرقابل تعمیر (یکبار مصرف در صورت خرابی)
کلاس حفاظتیدارای کلاس‌های مختلف (مثل Class 10/20) برای زمان استارت.دارای تیپ‌های مختلف (B, C, D) برای حساسیت مغناطیسی

فیوز مینیاتوری چگونه کار می‌کند؟

فیوز مینیاتوری به صورت اتوماتیک در مدار فعالیت می‌کند که این عملکرد جلوی خسارات را می‌گیرد. این فیوز با هیچ قطعه دیگری قابل قیاس نیست و هیچگونه جایگزینی برایش یافت نمی‌شود. فیوز مینیاتوری غیرقابل تنظیم است و وظیفه حفاظت از مدار الکتریکی در برابر جریان بیش از حد مجاز و خطای اتصال کوتاه را بر عهده دارد. در حقیقت با اتصالی مدار و فشار بیش از حد مجاز جریان الکتریسیته، بلافاصله فیوز مینیاتوری عمل می‌کند. در نهایت بعد از قطع جریان، به صورت اتوماتیک به مدار بازگشته و در حالت آماده به کار قرار می‌گیرد. این قطعه نسبت به نوسانات جریان حساس است و با آن مقابله می‌کند. در چنین فعل و انفعالی، فیوز مینیاتوری از وقوع حادثه و بروز خسارت پیشگیری می‌کند. فیوز مینیاتوری گاهی با کلید محافظ جان نیز اشتباه گرفته می‌شود زیرا نقش حفاظتی مهمی را در سیستم برق کشی ساختمان‌های مسکونی و صنعتی ایفا می‌کند.

بررسی روش عملکرد کلید مینیاتوری 

فیوز مینیاتوری بر اساس چه نوع خاصیتی کار می‌کند؟ کلید مینیاتوری به عنوان یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین تجهیزات حفاظتی برق برای محافظت از تجهیزات الکتریکی در برابر اضافه بار و در برابر اتصال کوتاه بر اساس دو خاصیت حرارتی و مغناطیسی کار می‌کند. توضیحات بیشتر این دو نوع عملکرد را در ادامه بخوانید:

1- عملکرد الکترومغناطیسی

اتصال کوتاه در مدار یک خطا به حساب می‌آید که در صورت رخ دادن باعث می‌شود جریان بسیار بالایی از مدار عبور کند. عبور این جریان حرارت بالایی ایجاد کرده و شوک به مدار وارد می‌کند؛ حتی در برخی موارد این موضوع می‌تواند منجر به آتش‌سوزی و از بین رفتن مدار و آسیب جانی شود. عملکرد الکترومغناطیسی کلید مینیاتوری باعث می‌شود که بتوان اتصال کوتاه را از طریق یک سیم‌پیچ با تعداد دور کم و قطر زیاد تشخیص داده و از این اتفاق در مدار جلوگیری کند. 

2- عملکرد حرارتی (بی متال)

یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین وظایف کلید مینیاتوری در مدار این است که جریان اضافی را تشخیص دهد. این کار در یک کلید مینیاتوری شبیه به بسیاری از تجهیزات حفاظتی از طریق دو قطعه فلز نیمه‌هادی یا بیمتال انجام می‌شود. به این صورت که هر چه میزان جریان یا بار در مدار بیشتر شود، دمای فلز نیمه‌هادی بالاتر رفته و در نتیجه باعث خم شدن آن و قطع جریان در مدار می‌شود.

بررسی روش عملکرد کلید مینیاتوری

معرفی اجزای فیوز مینیاتوری

اجزای فیوز مینیاتوری این امکان را فراهم نمودند تا ویژگی‌هایی مانند سرعت عمل بالا، قطع دقیق و تحمل جریان را از خود نشان دهد. فیوز مینیاتوری از اجزای مختلفی تشکیل می‌شود که به معرفی 4 عضو مهم آن می‌پردازیم:

1- پوسته یا بدنه فیوز

عضو مهم فیوز مینیاتوری که اجزای ریز و درشت را در دل خود جای می‌دهد و اولین سد دفاعی قطعه در برابر آسیب شناخته می‌شود. بدنه را از موادی مانند باکالیت، ملامین و نوع خاصی پلی آمید الیاف‌دار می‌سازند. جنس خاص بدنه، فیوز را در برابر ولتاژ 2500 ولت و حرارت 1000 درجه سانتیگراد مصون نگه می‌دارد. استفاده از فیوز مینیاتوری غیر استاندارد، ساختمان را در معرض خطراتی مانند آتش سوزی قرار می‌دهد.

2- مگنت

مگنت از اجزای داخلی فیوز مینیاتوری به شمار می‌رود که شامل قطعات جزئی نظیر سیم پیچ مسی، هسته مرکزی ثابت و متحرک از جنس مواد فرومغناطیس، فنر، اتصالات و… است. مگنت وظیفه اصلی قطع فوری و لحظه‌ای را بر عهده دارد و قابلیت تحمل جریان‌های بالا در مدت زمان کوتاه را دارد. فیوزهای مینیاتوری استاندارد، مگنت خاصی برای هر جریان نامی دارند.

3- بی متال

بیمتال از اجزای مهم فیوز مینیاتوری محسوب می‌شود که به آن رله اضافه بار نیز گفته می‌شود. هنگام ساخت فیوزهای مینیاتوری، بی متال توسط یک پیچ برای جریان نامی دقیق تنظیم می‌شود و سپس توسط شرکت لاک می‌گردد. رله بی متال در برابر اضافه بار واکنش نشان می‌دهد و مدار را قطع می‌کند.

4- جرقه گیر

در قسمت جرقه‌گیر صفحات فلزی موازی وجود دارد که توسط لایه‌های عایق از هم جدا می‌گردند. زمانی که جریان اضافه بار به مدار وارد می‌شود، جرقه گیر از ایجاد جرقه‌های خطرناک و پرصدا با گرمای زیاد جلوگیری می‌کند. به طور معمول این عضو مهم در انواع فیوز مینیاتوری غیر استاندارد وجود ندارد که عدم وجود آن، سبب بروز خطرات جبران ناپذیری می‌شود.

اجزای فیوز مینیاتوری
بررسی ساختار داخلی فیوز مینیاتوری

مفهوم علائم ظاهری روی کلیدهای مینیاتوری (مشخصات فیوز مینیاتوری)

یکی از موارد مشترکی که در تجهیزات الکتریکی مختلف می‌توان مشاهده کرد، علائم و نوشته‌هایی است که بر روی آن‌ها حک می‌شود. هر کدام از این علائم مفهوم و معنی خاصی دارند. کلید مینیاتوری نیز از این قاعده مستثنی نبوده و علائم ظاهری و مفهوم آن‌ها به شرح زیر است:

  • شرکت سازنده
  • سری ساخت کلید مینیاتوری توسط شرکت سازنده
  • تیپ کلید مینیاتوری
  • حداکثر جریان نامی قابل تحمل توسط کلید مینیاتوری (آمپر)
  • نمایشگر کلید (رنگ قرمز نشان دهنده حالت On و رنگ سبز نشان دهنده حالت Off)
  • ولتاژ نامی کلید (بر حسب ولت)
  • استاندارد کلید
  • قدرت قطع کلید (بر حسب آمپر)
  • شماتیک کلید مینیاتوری
  • قدرت قطع کلید مینیاتوری چیست؟ قدرت قطع کلید مینیاتوری، حداکثر جریان اتصال کوتاهی است که فیوز MCB می‌تواند بدون ذوب شدن یا جوش خوردن کنتاکت‌ها، با ایمنی کامل مدار را قطع کند.

نکته: قدرت قطع با جریان نامی فرق دارد. جریان نامی (مثلاً 16 آمپر) یعنی کلید در حالت عادی چقدر بار را از خود عبور می‌دهد؛ اما قدرت قطع (مثلاً 6 کیلوآمپر) یعنی کلید در لحظه حادثه و انفجار اتصال کوتاه، چقدر مقاومت دارد.

  • راهنمای تشخیص ورودی و خروجی فیوز مینیاتوری؛ در اکثر کلیدهای MCB، عبارت‌های (IN) LINE و (OUT) LOAD به ترتیب به معنی ورودی و خروجی است که کنار ترمینال‌های بالایی و پایینی نوشته می‌شود.

    شماتیک کلید مینیاتوری (علامت فیوز مینیاتوری)

    • شمای فنی فیوز مینیاتوری نشانه چیست؟ شماتیک کلید مینیاتوری، نشان دهنده تعداد پل و نوع اتصال داخلی پایه ها به هم و همچنین نشان دهنده ورودی و خروجی کلید است.

    کاربرد فیوز مینیاتوری چیست؟

    کاربرد کلید مینیاتوری تنها در مصارف خانگی نیست و به دلیل عملکرد مهمی که دارد (روشن و خاموش کردن مدار)، در برق صنعتی و صنایع و تجهیزات الکتریکی مختلف از جمله تجهیزات پزشکی، دستگاه‌های الکترونیکی، ابزارهای دقیق، خودروسازی، تجهیزات مخابراتی و سایر حوزه‌های فنی و مکانیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. آرتا الکتریک در ادامه این موضوع به برخی از مصارف خانگی و صنعتی فیوزهای مینیاتوری اشاره می‌کند:

    1- دستگاه‌های الکترونیکی

    از فیوز مینیاتوری برای کنترل، روشن و خاموش کردن انواع دستگاه الکترونیکی مانند تلویزیون، دستگاه‌های صوتی و تصویری، کنسول بازی، رادیو و گوشی تلفن همراه به کار گرفته می‌شود.

    2- سیستم امنیتی

    فیوزهای مینیاتوری نقش حیاتی را در سیستم‌های امنیتی و حفاظتی بر عهده دارند. این فیوز در سیستم اطفا حریق، سیستم اعلام سرقت و سیستم‌های کنترل دسترسی به کار می‌رود.

    3- صنعت خودروسازی

    کلید مینیاتوری در خودرو هم وظایفی را انجام می‌دهد، مهمترین آنها کنترل و روشن و خاموش کردن اجزای الکترونیکی خودرو مانند ضبط صوت است. البته این تنها نمونه‌ای از کارایی فیوز مینیاتوری در خودرو است اما بسیاری از سیستم‌های الکترونیکی خودرو از این قطعه بهره می‌برند.

    4- تجهیزات پزشکی

    نقش کنترلی فیوز مینیاتوری در تجهیزات پزشکی مانند دستگاه‌های قلبی و عروقی، دستگاه‌های تنفسی و سایر تجهیزات پزشکی انکار ناپذیر است.

    5- صنایع برق و الکترونیک

    فیوز مینیاتوری از قطعات پرمصرف در صنایع برق و الکترونیک است و از اجزای مهم مدارات الکتریکی به حساب می‌آید. آنها با توجه به ابعاد کوچک و قابلیت حمل خوبی که دارند در مدارهای مختلف و تابلو برق به کار می‌روند.

    کاربرد کلید مینیاتوری چیست؟

    انواع حفاظت‌های کلید مینیاتوری (نقش کیلد مینیاتوری در مدار چیست؟)

    یکی از ویژگی‌های کلید مینیاتوری این است که به روش‌های مختلفی نقش محافظتی خود را انجام می‌دهد. از مهم‌ترین اشکال حفاظت کلید مینیاتوری یا همان نقش کیلد مینیاتوری در مدار عبارتند از:

    • حفاظت مغناطیسی از مدار در برابر اتصال کوتاه
    • حفاظت حرارتی از مدار در برابر اضافه بار
    • حفاظت از تجهیزات مدار در برابر آتش سوزی
    • حفاظت از افراد در برابر تماس غیر مستقیم با سیستم‌های زمین
    • حفاظت از بخش سالم مدار با جداسازی بخش آسیب‌دیده
    معرفی لایه‌های حفاظتی کلید مینیاتوری

    استاندارد ساخت فیوز مینیاتوری

    فیوز مینیاتوری نیز مانند تمام قطعات الکتریکی، تحت استانداردهای خاصی تولید می‌گردد. اگر اجزای مختلف فیوز طبق قوانین ساخته نشوند، احتمال بروز خسارت بالا می‌رود. اگر بدنه فیوز از جنس مواد عایق به حرارت نباشد، به راحتی کل مدار می‌سوزد و فاجعه‌هایی مانند آتش‌سوزی را به بار می‌آورد. استاندارد فیوز مینیاتوری هنگام خرید احساس خوبی ایجاد می‌کند، زیرا از اخذ تاییدیه‌های فنی ساخت و تولید قطعه اطمینان پیدا می‌کنید.

    در بسیاری از فیوزهای مینیاتوری بدون استاندارد، عضو حساس جرقه‌گیر حذف می‌گردد. این مسئله سبب ایجاد جرقه‌های بزرگ، از کار افتادن مدار و حتی آتش‌سوزی خواهد شد. در حال حاضر د استاندارد IEC/EN 60898 و IEC/EN 60947-2 در کلاس جهانی بر روند ساخت و تولید فیوز مینیاتوری نظارت دارند. در کشور ما نیز استاندارد ملی به شماره 2611 برای فیوزهای مینیاتوری وجود دارد که مفاد آن را از استاندارد IEC/EN 60898 برگرفته‌اند. تجهیزات حفاظتی غیراستاندارد تهدید خطرناکی برای مال و جان مشتریان است. استاندارد های مربوط به فیوز مینیاتوری شامل قواعد مربوط به ساختمان و عملکرد آنهاست. در اینگونه قوانین مشخصات فنی، نشانه‌گذاری و اطلاعات مربوط به آزمون فیوزها را در نظر می‌گیرند.

    معرفی انواع کلید مینیاتوری

    فیوزهای مینیاتوری از نظر تیپ به دسته‌های A، B، C، D، K، Z، از نظر سرعت عملکرد به دسته‌های تندکار و کندکار، از نظر جهت جریان الکتریکی در مدار به دو گروه AC و DC، از نظر تعداد پل به دسته‌های تک پل، دو پل، سه پل، چهار پل، برحسب میزان ولتاژ شبکه به سه گروه فشار ضعیف، فشار قوی، فشار متوسط و از نظر جریان در یک محدوده استاندارد قرار می‌گیرد. در ادامه مقاله “کلید مینیاتوری چیست”، نیاز است تا بیشتر با انواع کلید مینیاتوری آشنا شوید. زیرا انتخاب درست آن‌ها نقش زیادی در افزایش ایمنی و کاهش هزینه‌های تعمیرات در مدار را دارد. چنانچه به اطلاعات کامل‌تری درباره انواع فیوز مینیاتوری نیاز دارید؛ مقاله “انواع کلید مینیاتوری و کاربرد آن‌ها” را بخوانید.

    معرفی انواع فیوز مینیاتوری بر حسب تیپ

    تیپ در کلید مینیاتوری نشان‌دهنده میزان حساسیت و سرعت قطع آن در برابر اضافه‌جریان و اتصال کوتاه است. به همین دلیل فیوزها بر اساس تیپ دسته‌بندی می‌شوند تا متناسب با نوع مصرف‌کننده‌ (خانگی، موتوری، صنعتی یا حساس) بهترین حفاظت و عملکرد ایمن مدار فراهم شود.

    تیپ کلید مینیاتوریمحدوده قطع در اتصال کوتاه (برابر جریان نامی)کاربرد اصلیویژگی مهم
    A2 تا 3 برابرتجهیزات حساس، ابزار دقیق، مدارهای آزمایشگاهیفوق‌العاده حساس و سریع
    B3 تا 5 برابربرق خانگی، روشنایی، مدارهای مقاومتیمناسب مصرف عمومی و تندکار
    C5 تا 10 برابرموتورهای کوچک، پمپ‌ها، کولرها، مدارهای نیمه‌صنعتیتحمل جریان راه‌اندازی موتور
    D10 تا 15 برابرتجهیزات صنعتی سنگین، ترانس‌ها، دستگاه جوش، کمپرسورمناسب جریان‌های ضربه‌ای شدید
    Kحدود 8 تا 12 برابر (بین C و D)مدارهای قدرت و موتورهای تحت بارواکنش عالی برای موتورهای سنگین
    Z2 تا 3 برابرمدارهای بسیار حساس، نیمه‌هادی‌هابسیار سریع در قطع اتصال کوتاه

    واکنش کلید مینیاتوری b به اضافه‌بار، سریع‌تر و واکنش فیوز مینیاتوری c به اضافه‌بار کندتر است.

    معرفی انواع فیوز مینیاتوری بر حسب سرعت عملکرد

    دسته‌بندی فیوزهای مینیاتوری بر اساس سرعت عملکرد به این منظور انجام می‌شود که میزان واکنش فیوز در برابر اضافه‌جریان مشخص شود. در این تقسیم‌بندی، فیوزها به تندکار و کندکار تقسیم می‌شوند تا متناسب با نوع بار و حساسیت مدار، از قطع ناخواسته یا تأخیر خطرناک جلوگیری شود.

    انواع فیوز مینیاتوریسرعت عملکرد در اضافه‌بارسرعت عملکرد در اتصال کوتاهکاربرد اصلیویژگی مهم
    کندکاردیرتر عمل می‌کندسریع قطع می‌کندموتورهای سبک، مدارهایی با جریان راه‌اندازی بالاجلوگیری از قطع بی‌مورد هنگام استارت
    تندکارسریع عمل می‌کندبسیار سریع قطع می‌کندروشنایی، برق خانگی، مدارهای مقاومتیمحافظت سریع و واکنش فوری
    • علامت فیوز تندکار و کندکار چیست؟

     فیوز کندکار را در استاندارد VDE با علامت G و در استاندارد IEC با علامت C نمایش می‌دهند.

     فیوز مینیاتوری تندکار نیز در استاندارد VDE با علامت L و در لیست استاندارد IEC با علامت B نمایش داده می‌شود.

    • کاربرد فیوزهای مینیاتوری نوع l و g کدام است؟

    فیوزهای نوع g، در برابر اضافه بار دیرتر و در برابر اتصال کوتاه سریع‌تر عمل می‌کنند و برای مصارف صنعتی کاربرد دارد. ازطرفی فیوزهای نوع l، تندکار هستند و مصارف خانگی دارند.

    انواع فیوز مینیاتوری از نظر نوع AC و DC

    دسته‌بندی فیوزهای مینیاتوری از نظر نوع جریان AC و DC به دلیل تفاوت رفتار این دو نوع جریان در زمان قطع مدار انجام می‌شود. کلیدهای مینیاتوری DC توانایی استفاده در مدارهای AC را دارند، اما کلیدهای AC برای مدارهای DC مناسب نیستند، زیرا در قطع جریان مستقیم دچار مشکل شده و ممکن است باعث آسیب به کلید و تجهیزات حفاظتی شوند.

    ویژگیفیوز مینیاتوری ACفیوز مینیاتوری DC
    نوع جریان قابل استفادهجریان متناوبجریان مستقیم
    کاربرد رایجبرق ساختمان، روشنایی، پریز برقتجهیزات خورشیدی، یو پی اس، سیستم‌های صنعتی DC
    قدرت قطع جریانمناسب برای ACطراحی‌شده برای قطع سخت‌تر DC
    امکان استفاده در مدار دیگرمعمولا برای DC مناسب نیستدر بسیاری موارد می‌تواند در AC هم استفاده شود
    ریسک استفاده اشتباهممکن است در DC دیر قطع کند و آسیب بزندمعمولا مشکل جدی در AC ندارد

    انواع فیوز مینیاتوری بر حسب جریان نامی

    دسته‌بندی فیوزهای مینیاتوری بر اساس جریان (آمپر) انجام می‌شود تا بتوان متناسب با میزان مصرف مدار، فیوز مناسب را انتخاب کرد. این فیوزها معمولا در بازه ۱ تا ۱۲۵ آمپر تولید می‌شوند و انتخاب درست آن‌ها باعث محافظت بهتر از کابل، تجهیزات و جلوگیری از پریدن بی‌مورد فیوز می‌شود.

    آمپر کلید مینیاتوریکاربرد رایجتوضیح ساده
    2Aمدارهای بسیار کم‌مصرفمناسب تجهیزات حساس
    6Aروشنایی سبکبرای لامپ‌ها و مدارهای کوچک
    10Aروشنایی و مصرف سبککاربرد عمومی در خانه
    16Aپریزهای معمولییکی از رایج‌ترین آمپرها
    20Aپریزهای پرمصرفمناسب مصرف‌های سنگین‌تر
    25Aمدارهای نیمه‌صنعتیکاربرد در تابلوهای خاص
    32Aکولر گازی، تجهیزات قویپرکاربرد در مدارهای قدرت
    50Aتابلوهای اصلیمناسب ورودی بعضی واحدها
    63Aورودی ساختمان یا کارگاهرایج در تابلوهای اصلی
    80Aمصرف صنعتی متوسطمناسب کارگاه‌ها
    100Aصنعتی و تابلو اصلی قویبرای جریان‌های بالا
    125Aصنعتی سنگینبرای شبکه‌ها و خطوط پرقدرت

    معرفی انواع فیوز مینیاتوری بر اساس ولتاژ

    فیوزهای MCB از نظر میزان ولتاژ شبکه نیز به سه دسته فشار قوی و فشار ضعیف و فشار متوسط گروه‌بندی می‌شوند.

    نوع فیوز MCBمحدوده ولتاژ مناسبکاربرد و ویژگی‌های کلیدی
    فشار ضعیفکمتر از ۱۰۰۰ ولت AC (متناوب)مناسب برای مدارات الکتریکی معمولی، مصارف ساختمانی و صنعتی سبک
    کمتر از ۱۵۰۰ ولت DC (مستقیم)
    فشار متوسطولتاژهای میانی (تجهیزات سوئیچ‌گیر)حفاظت از تجهیزات در برابر اتصال کوتاه؛ دارای سرعت بالا در محدود کردن جریان و محافظت در برابر اثرات حرارتی و دینامیکی
    فشار قویبالاتر از ۱۰۰۰ ولتمناسب برای مدارات با توان بسیار بالا و شبکه‌های انتقال انرژی

    معرفی انواع فیوز مینیاتوری بر حسب تعداد پل

    دسته‌بندی فیوزهای مینیاتوری بر اساس تعداد پل به منظور هماهنگی با نوع سیستم برق (تک‌فاز یا سه‌فاز) انجام می‌شود. تعداد پل مشخص می‌کند چند هادی‌ (فاز و نول) به‌صورت هم‌زمان قطع شوند تا ایمنی مدار و تجهیزات به‌درستی تأمین شود.

    انواع کلید مینیاتوریتعداد پلمناسب برایسیم‌هایی که به آن وصل می‌شودکاربرد رایج
    تک پل (1P)1برق تک فازفقط فازروشنایی، پریز، وسایل تک فاز
    دو پل (2P)2برق تک فازفاز + نولکولر گازی، پکیج، مدارهای حساس
    سه پل (3P)3برق سه فازسه فازموتور سه فاز بدون نول
    چهار پل (4P)4برق سه فازسه فاز + نولتجهیزات سه فاز دارای نول

    معرفی انواع کلید مینیاتوری حفاظت در برابر اثرات خارجی

    دسته‌بندی کلیدهای مینیاتوری از نظر حفاظت در برابر اثرات خارجی برای افزایش ایمنی در برابر عواملی مثل تماس دست، ضربه و گردوغبار انجام می‌شود. در این تقسیم‌بندی، کلیدها به دو نوع محفظه‌دار (دارای پوشش محافظ) و بدون محفظه (نیازمند نصب داخل تابلو برق) تقسیم می‌شوند.

    نوع کلید مینیاتوریوضعیت بدنه و پوششنیاز به تابلو برقسطح ایمنی در برابر تماس مستقیمکاربرد رایج
    محفظه‌دار (Enclosed-type)دارای قاب محافظمعمولا خیربالافضاهای عمومی، محیط‌های بدون تابلو
    بدون محفظه (Unenclosed-type)بدون قاب خارجیبله (الزامی)متوسط تا پایینتابلو برق ساختمانی و صنعتی

    انواع کلید مینیاتوری بر اساس شیوه نصب

    دسته‌بندی کلیدهای مینیاتوری بر اساس روش نصب برای هماهنگی با محل اجرا، نوع ساختمان و شرایط بهره‌برداری انجام می‌شود. در این تقسیم‌بندی، کلیدها به روکار، توکار و تابلویی تقسیم می‌شوند تا هم ایمنی مدار تأمین شود و هم دسترسی و نظم سیستم برق بهینه باشد.

    نوع نصبمحل قرارگیری کلیدظاهر و دسترسیکاربرد رایجمزیت اصلی
    روکار (Surface Type)روی سطح دیوار یا بدنهدسترسی آسانبازسازی، کارگاه‌ها، فضاهای صنعتی سبکنصب سریع و بدون تخریب
    توکار (Flush Type)داخل دیوار یا جعبه مخصوصظاهر مرتبساختمان‌های نوسازایمنی بیشتر و نمای زیباتر
    تابلویی (Panel Board Type)داخل تابلو برقکنترل متمرکزپروژه‌های صنعتی و تجاریمدیریت چند مدار همزمان

    انواع کلید مینیاتوری بر اساس روش اتصال الکتریکی

    دسته‌بندی کلیدهای مینیاتوری بر اساس روش اتصال الکتریکی برای مشخص شدن نحوه ورود و خروج برق از کلید و اجرای درست تابلو برق انجام می‌شود. در این تقسیم‌بندی، کلیدها می‌توانند اتصال مستقل یا وابسته به نصب مکانیکی داشته باشند و از نظر نصب نیز به مدل‌های پلاگین، پیچ‌ومهره‌ای و پیچی تقسیم می‌شوند.

    نوع کلید مینیاتوریروش اتصالنیاز به سیم‌کشی مستقیمکاربرد رایجمزیت اصلی
    1. اتصال مستقل از نصب مکانیکیاتصال جدا از محل قرارگیری کلیدبلهتابلوهای ساختمانی و صنعتی (استاندارد IEC)نصب استاندارد و رایج
    2. اتصال وابسته به نصب مکانیکیاتصال با قرارگیری صحیح کلید برقرار می‌شودمعمولاً کمترسیستم‌های خاص (بیشتر آمریکایی)سرعت بالا و اتصال خودکار
    2.1. پلاگین (Plug-in)اتصال فشاری یا کشوییخیر یا خیلی کمتابلوهای مدرن، پروژه‌های سریعنصب سریع و کاهش خطا
    2.2. پیچ و مهره‌ای (Bolt-on)اتصال با پیچ به باس‌بارخیر (اتصال به باس‌بار است)جریان‌های بالااستحکام و اتصال قوی

    معرفی انواع کلید مینیاتوری بر اساس نوع ترمینال

    دسته‌بندی کلیدهای مینیاتوری بر اساس نوع ترمینال انجام می‌شود چون نوع ترمینال روی سرعت نصب، استحکام اتصال و نوع سیم قابل استفاده تأثیر مستقیم دارد. در این تقسیم‌بندی، کلیدها به ترمینال‌های پیچی، بدون پیچ، تخت/فست و مخصوص هادی آلومینیومی تقسیم می‌شوند تا اتصال ایمن و استاندارد در مدار برقرار شود.

    نوع ترمینالروش اتصال سیمسرعت نصبنوع سیم مناسبکاربرد رایج
    پیچی (Screw Type)بستن سیم با پیچمتوسطسیم مسیتابلوهای ساختمانی و صنعتی
    بدون پیچ (Screwless Type)فشاریبالاسیم افشان یا مفتولیتابلوهای مدرن و مونتاژ سریع
    تخت یا فست (Flat / Quick Connection)اتصال با فیشبسیار بالاسیم فیش‌دارکاربردهای خاص صنعتی

    انواع کلید مینیاتوری بر اساس مشخصه‌ی I²t

    دسته‌بندی کلیدهای مینیاتوری بر اساس مشخصه I²t نشان می‌دهد چه مقدار انرژی در زمان بروز خطا از کلید عبور می‌کند و چه میزان تنش حرارتی به مدار وارد می‌شود. هرچه مقدار I²t کمتر باشد، حفاظت مؤثرتری برای کابل‌ها و تجهیزات حساس ایجاد می‌شود و کلید سریع‌تر جریان خطا را محدود می‌کند.

    سطح I²t کلید مینیاتوریمیزان انرژی عبوریمیزان حفاظتکاربرد اصلیمناسب برای
    I²t پایینکمبسیار بالامدارهای حساستجهیزات الکترونیکی، کابل نازک
    I²t متوسطمتوسطمتعادلمصارف عمومیساختمان، موتورهای سبک
    I²t بالازیادکمتر نسبت به دو مورد دیگرمدارهای قدرتصنعت، موتورهای سنگین
    کلید مینیاتوری چیست

    چرا به جای فیوز از کلید مینیاتوری استفاده می‌شود؟ 

    استفاده از کلید مینیاتوری در مدارهای مختلف به جای فیوز مزایایی به همراه دارد که باعث شده کاربرد گسترده‌ای در مدارهای مختلف داشته باشند. از مهم‌ترین مزایای کلید مینیاتوری نسبت به فیوز می‌توان موارد زیر را نام برد:

    • عدم قابلیت استفاده مجدد از فیوزها پس از قطع خطای مدار: در این شرایط فیوز سوخته و قابل استفاده نبوده و باید تعمیر یا تعویض شود. در حالی که کلید مینیاتوری پس از قطع خطای مدار مجدد قابلیت استفاده دارد. 
    • عدم توانایی در تشخیص جریان‌های نشتی کوچک توسط فیوز: این موضوع باعث می‌شود که توانایی قطع جریان‌هایی که می‌توانند منجر به برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی شوند را نداشته باشند. 
    • بالا بودن دقت در کلیدهای مینیاتوری: کلیدها در مقایسه با فیوزها دقت بالاتری در تشخیص خطا در مدار دارند. 
    • عملکرد دوگانه کلید مینیاتوری: در مقایسه با فیوزها کلیدهای مینیاتوری هم عمل حفاظت و هم عمل کنترل در مدار را به صورت همزمان انجام می‌دهند. 
    • هزینه مقرون به صرفه: کلیدهای مینیاتوری در مقایسه با فیوزها قیمت بالاتری دارند اما با توجه به اینکه برای مدت زمان طولانی‌تر قابل استفاده هستند، هزینه آن‌ها مقرون به صرفه خواهد بود. 
    • عدم نیاز به تعمیر و تعویض زیاد: فیوزها پس از هر بار سوختن در شرایط اتصالی مدار، مشکلاتی همچون نصب کلید دوپل داشته در صورتی که این دردسرها در استفاده از کلید مینیاتوری وجود ندارد.
    چرا کلید مینیاتوری جایگزین فیوز شد؟

    درپایان مطلب معرفی کامل انواع فیوز مینیاتوری

    در این مطلب شما را با انواع فیوز مینیاتوری آشنا کردیم و عملکرد آنها مورد قیاس قرار دادیم. کارایی فیوزهای مینیاتوری و مشخصات فنی آنها اهمیت بالایی هنگام انتخاب محصولات دارد. در آرتا الکتریک سعی نمودیم تا جزئیات بیشتری را در مورد انواع فیوز مینیاتوری در اختیارتان قرار دهیم. پیشنهاد می‌کنیم قبل از خرید، نظرات محصولات را به دقت مطالعه کنید. به طور ویژه نیز امکان مقایسه محصولات برندهای مختلف در آرتا الکتریک فراهم است، برای این منظور به بخش‌های مختلف سایت سر بزنید. با اشتراک گذاری این مطلب در رسانه‌های اجتماعی دوستان خود را از این موضوع جذاب آگاه کنید. در پایان نظرات خود را با درج کامنت در مورد مسائل مطرح شده با ما در میان بگذارید.

    یک پاسخ به “کلید مینیاتوری چیست؟ بررسی کامل اجزا و ساختار”

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *