آموزش نصب کنتاکتور در 5 مرحله | نصب کنتاکتور سه فاز و تک فاز

نصب کنتاکتور برای لوازمی مانند پمپ آب، کولر گازی و تجهیزات صنعتی ضروری است. زیرا این کلید الکترومغناطیسی، از لوازم برقی در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه محافظت می‌کند و نقش مهمی در حفظ ایمنی تجهیزات و سیستم‌های الکتریکی دارد. بر همین اساس، در ادامه این مطلب موضوعاتی مانند آموزش نصب کنتاکتور، نحوه نصب کنتاکتور تک فاز، روش نصب کنتاکتور برای پمپ آب و نصب کنتاکتور سه فاز را بررسی می‌کنیم.

ابزارهای مورد نیاز برای نصب کنتاکتور 

• کنتاکتور متناسب با مدار
• کابل برق 
• پیچ‌ گوشتی برقی
• آچار فرانسه
• انبردست
• اتصالات سیم و کابل (وایرشو، سرسیم و کابلشو)
• مولتی‌متر
• کلید مینیاتوری
• فازمتر
• سیم‌ چین و کابل‌بر
• کیت‌های مخصوص کنتاکتور
• بیمتال و کلید محافظ الکتروموتور
• نوار عایق
• دستکش عایق‌دار
• چراغ قوه

آموزش مرحله به مرحله نصب کنتاکتور 

کنتاکتورها در دو حالت دستی و اتوماتیک کار می‌کنند و عملکرد متفاوتی نسبت به هم دارند. مثلا کنتاکتور مدل دستی را باید اپراتور به‌طور دستی قطع یا وصل کند و به همین دلیل برای سیستم‌های خانگی و مدارهای کوچک از این نوع کنتاکتور استفاده می‌شود. ولی کنتاکتور اتوماتیک توسط سیستم‌های کنترلی مثل رله‌ها، PLCها یا سنسورها کنترل می‌شود و نیازی به اپراتور ندارند و بیشتر برای تجهیزات صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• کنتاکتور چیست و چگونه کار می‌کند؟ معرفی انواع کنتاکتور

نحوه نصب مدل دستی با مدل اتوماتیک هم تفاوت دارد. مراحل نصب هر کدام از انواع کنتاکتور به‌طور مختصر به شرح زیر است:

مراحل نصب کنتاکتور دستی

1. قطع کردن جریان برق
2. بررسی نوع بار یا همان جریان و ولتاژ کنتاکتور 
3. وصل کردن ورودی کنتاکتور به منبع برق طبق دیاگرام 
4. وصل کردن خروجی کنتاکتور به دستگاه کنترل‌شده مطابق دیاگرام
5. وصل کردن کلید فشاری دستی یا چرخشی به کنتاکتور
6.  نصب کردن فیوزهای محافظ و سیستم‌های حفاظتی برای مراقبت از مدار

مراحل نصب کنتاکتور اتوماتیک

1. قطع کردن منبع تغذیه و جریان برق در مدار
2. انتخاب یک سیستم کنترلی مثل PLC، تایمر، سنسور یا رله‌های زمانی برای دستور دادن به کنتاکتور 
3. وصل کردن خروجی‌های سیستم کنترلی به کویل کنتاکتور
4. تنظیم کردن تایمرها، سنسورها یا سایر اجزای سیستم کنتذلی
5. تست عملکرد سنسورها و رله‌ها

نحوه نصب کنتاکتور سه فاز 

جهت کنترل جریان در مدارها و تجهیزات الکتریکی صنعتی باید از کنتاکتورهای سه‌فاز استفاده کنید زیرا این نوع کنتاکتور، توانایی بهتری در زمینه مدیریت جریان‌های بالا دارد. اولین قدم برای نصب کنتاکتور سه فاز این است که در زمینه کار با تجهیزات الکتریکی دانش لازم را داشته باشید و سپس مراحل زیر را به ترتیب طی کنید.

• کنتاکتور سه فاز چیست؟ بررسی عملکرد، کاربردها، مزایا و معایب

مرحله اول

1. ابتدا یک کنتاکتور مناسب که جریان نامی آن با جریان مصرفی شما تطابق دارد، انتخاب کنید.
2. بعد جریان برق مدار را قطع کنید.

مرحله دوم

1. بعد از آن، نقشه نصب کنتاکتور که روی بدنه آن یا بروشور درج شده است، با دقت مورد بررسی قرار دهید تا در رابطه با نحوه اتصالات و ترتیب سیم‌ها آشنایی پیدا کنید و کار خود را با خطای کمتری به پایان برسانید.
2. بعد از بررسی کامل نقشه نصب کنتاکتور، آن را روی ریل‌های DIN نصب قرار دهید تا دستگاه راحت‌تر داخل تابلو برق قرار بگیرد.

مرحله سوم

1. در این مرحله بر اساس دفترچه راهنما فازهای L۱، L۲، و L۳ را به ترمینال‌های ورودی که روی کنتاکتور تعیین شده است، متصل کنید تا فازها وصل شوند.
2. سپس برای اتصال بار باید خروجی‌های کنتاکتور را نیز طبق دستورات دفترچه راهنما به دستگاه سه فازی که در اختیار دارید، وصل کنید. 

مرحله چهارم

1. در این مرحله باید مدار فرمان کنتاکتور سه فاز را وصل کنید. این مرحله یکی از مراحل مهم نصب کنتاکتور است. زیرا مدار فرمان، قطع و وصل کنتاکتور را انجام می‌دهد و از طریق شستی‌های کنترلی مانند دکمه استارت و استاپ، دستور می‌دهد که کنتاکتور فعال یا غیرفعال شود.
2. در پایان هم عملکرد کنتاکتور را تست کنید. چنانچه این فرایند را درست انجام داده باشید، کنتاکتور جریان را در مدار قطع و وصل می‌کند.

انواع کنتاکتور سه فاز

مشاهده همه

• 
  کنتاکتور 9 آمپر با کنتاکت جانبی کانل مدل XPC-09A18B11
  842,400 تومان
• 
  کنتاکتور 9 آمپر DC ال اس مدل MC-9b
  1,466,100 تومان
• 
  کنتاکتور 4 پل 25 امپر اتوماتیک JBH کد CA402540A
  1,806,000 تومان
• 
  کنتاکتور 4 پل 40 آمپر اتوماتیک JBH کد CA404040A
  2,362,500 تومان

نحوه نصب کنتاکتور تک فاز 

برای کنترل و مدیریت جریان الکتریکی در مدارهای ساده و سیستم‌هایی که جریان پایینی دارند باید از کنتاکتورهای تک فاز استفاده کنید. برای نصب کردن این نوع کنتاکتور، طبق مراحل زیر پیش بروید:

1. انتخاب کنتاکتور و قطع کردن جریان برق

ابتدا مشخصات فنی کنتاکتور را بررسی کنید که با سیستم مدار الکتریکی شما مطابقت داشته باشد. مثلا جریان نامی کنتاکتور باید بیشتر از جریان مصرفی مدار باشد. همچنین برای پیشگیری از هر نوع اتفاقی باید جریان برق را قطع کنید.

2. بررسی نقشه نصب کنتاکتور

اغلب شرکت‌های سازنده کنتاکتور، طریقه نصب کنتاکتور در تابلو برق را روی بدنه کنتاکتور یا داخل یک بروشور درج می‌کنند که برای انجام صحیح کار خود باید آن را با دقت بررسی کنید.

3. نصب کردن کنتاکتور روی ریل‌های دین 

در این مرحله باید کنتاکتور را روی یک ریل‌ دین نصب کنید تا برای قرار دادن آن داخل تابلو برق، دچار مشکل نشوید.

4. متصل کردن سیم‌ها

ابتدا ورودی فاز و نول را به ترمینال‌هایی که در کنتاکتور مشخص شده است، متصل کنید. پس از آن لازم است که خروجی کنتاکتور را به بار وصل کنید.

5. تست عملکرد کنتاکتور

بعد از آن که مراحل بالا را به ترتیب انجام دادید، کنتاکتور را در حالت فعال و غیر فعال قرار دهید تا عملکرد آن را تست کنید.

• تفاوت کنتاکتور تک فاز و سه فاز | بررسی کامل و کاربردی

روش نصب کنتاکتور برای پمپ آب 

بهترین نوع کنتاکتور برای پمپ آب، کنتاکتور سه فاز است زیرا این مدل، جریان‌های بالا را به‌راحتی تحمل می‌کند و پمپ آب با با کنتاکتور سه فاز بهتر کار می‌کند. بر همین اساس نصب کنتاکتور تک فاز برای پمپ آب خیلی رایج نیست و بیشتر از نوع سه فاز استفاده می‌شود.

روش نصب کنتاکتور برای پمپ آب به صورت زیر است که باید به‌صورت مرحله به مرحله آن را طی کنید:

مرحله اول

1. برای جلوگیری از هر گونه خطر یا آسیبی، قبل از نصب پمپ اب با کنتاکتور ابتدا باید برق مدار را به‌طور کامل قطع کنید.
2. سپس باید به‌کمک یک پیچ‌گوشتی، سه سیم برق‌دار مدار را که به‌رنگ مشکی، قرمز و آبی هستند، از قسمت بار بیرون بیاورید.
3. پس از آن باید سه سیم مشکی، قرمز و آبی را به ترمینال‌هایL۱ ،L۲ و L۳ (یا شماره‌های ۱، ۳ و ۵) در کنتاکتور بزنید تا برق منبع به خط ورودی کنتاکتور وصل شود.

مرحله دوم

1. سه عدد سیم که با سه سیم مرحله قبل هم‌اندازه و هم‌رنگ هستند، تهیه کنید و انتهای هر کدام را به ترمینال‌های T۱، T۲ و T۳ یا پیچ‌های ۲، ۴ و۶ در کنتاکتور سه فاز وصل کنید.
2. هم اکنون ترمینال‌های T۱، T۲ و T۳ یا پیچ‌های ۲، ۴ و۶ به عنوان خروجی بار جریان کنتاکتور عمل می‌کنند. پس باید طرف دیگر این سه سیم را به ترمینال های بار وصل کنید تا کنتاکتور به بار وصل شود و کنتاکتور پمپ آب عملکرد صحیحی داشته باشد.

مرحله سوم

1. در این مرحله باید مدار کنترل را به ترمینال‌های منفی و مثبت کنتاکتور وصل کنید چون راه‌اندازی و خاموش کردن خودکار کنتاکتور به عهده این مدار است. 
2. بعد از آن باید جریان برق را وصل کنید و جریان را به کنتاکتور برگردانید تا بتوانید عملکرد کنتاکتور را مورد بررسی قرار دهید.
3. در پایان کار اگر عملکرد کنتاکتور صحیح بود، امکان کنترل و قطع کردن کنتاکتور به‌وسیله مدار اصلی وجود دارد.

نصب کنتاکتور برای کولر گازی 

کولر گازی در فصل تابستان معمولا یک‌سره روشن است و نوسان ولتاژ باعث آسیب دیدن قطعات آن خواهد شد. در نتیجه برای کولر گازی نیز باید از یک کنتاکتور مناسب استفاده کنید. 

مرحله اول

1. ابتدا یک کنتاکتور مناسب برای کولر گازی خود تهیه کنید. معمولا کنتاکتورهای ۲۵ یا ۴۰ آمپر و  ولتاژ تک‌فاز (۲۲۰ ولت) بهترین نوع کنتاکتور برای کولر گازی هستند. 
2. در مرحله بعد، برق اصلی را قطع کنید.
3. پس از آن باید جعبه تقسیم یا تابلو برق را باز کنید و یک قسمت مناسب برای نصب کنتاکتور بیابید. بهترین نقطه برای نصب این دستگاه، نزدیک به فیوز است.

مرحله دوم

در این مرحله باید هر سیم را به محل مناسب خود وصل کنید. نحوه وصل کردن سیم‌ها به شرح زیر است:

• سیم فاز ورودی را یا همان L را از منبع برق اصلی به ترمینال L کنتاکتور متصل کنید.
• سیم فاز خروجی یا همان T را از ترمینال T کنتاکتور به کولر گازی متصل کنید.
• کنتاکت کنترل یا A1 و A2 را به ترموستات یا مدار کنترل کولر متصل کنید.
• سیم‌ ارت، فاز و نول را به‌صورت مستقیم از منبع برق به کولر گازی متصل نمایید.

مرحله سوم

1. یک کلید حرارتی را در مسیر فاز ورودی به کنتاکتور قرار دهید زیرا این فیوز، از آسیب دیدن تجهیزات در برابر افزایش بیش از حد جریان محافظت می‌کند.
2. کلیه اتصالات و سیم‌ها را به‌طور دقیق بررسی کنید زیرا اگر سیمی را اشتباه وصل کرده باشید، امکان دارد که کنتاکتور کار نکند.

مرحله چهارم

1. برق اصلی را وصل کنید.
2. به‌کمک یک مولتی‌متر، ولتاژ ورودی و خروجی را اندازه بگیرید تا از عملکرد صحیح کنتاکتور اطمینان پیدا کنید. 
3. کولر گازی را روشن کنید و نحوه کار کردن کنتاکتور را مورد بررسی قرار دهید.
4. اگر کنتاکتور مشکلی نداشت، سیم‌ها را مرتب کنید، بست‌های آن‌ها را ببندید و در پایان نیز درب جعبه تقسیم یا تابلو برق را بگذارید.

• معرفی برندهای برتر و محبوب کنتاکتور در بازار

انواع کنتاکتور

مشاهده همه

• 
  کنتاکتور 4 پل 63 آمپر اتوماتیک JBH کد CA406340A
  2,593,500 تومان
• 
  کنتاکتور 4 پل 40 آمپر اتوماتیک JBH کد CA404040A
  2,362,500 تومان
• 
  کنتاکتور 4 پل 25 امپر اتوماتیک JBH کد CA402540A
  1,806,000 تومان
• 
  کنتاکتور 9 آمپر DC ال اس مدل MC-9b
  1,466,100 تومان

نکات نصب انواع کنتاکتور 

1. اگر دانش یا اطلاعات کافی درباره کار با تجهیزات الکتریکی ندارید لطفا نصب کنتاکتور را به یک برقکار ماهر و متخصص بسپارید.
2. قبل از شروع کار حتما جریان برق را قطع کنید.
3. پیش از شروع نصب از سالم بودن سیم‌ و کابل و تجهیزات مورد نیاز نصب مطمئن شوید.
4. برای انتخاب کنتاکتور حتما ولتاژ و جریان نامی آن را بررسی کنید که با ولتاژ و جریان مدار الکتریکی هماهنگ باشد.
5. قبل از متصل کردن سیم‌ها و سایر اتصالات، حتما دیاگرام کنتاکتور را با نهایت دقت بررسی کنید و محل صحیح نصب هر کدام را به‌خاطر بسپارید.
6. از محکم بودن محل قرار گیری کنتاکتور مطمئن شوید و برای آن که کنتاکتور محکم در جای خود قرار بگیرد از پیچ و ریل کمک بگیرید.
7. کنتاکتور را نزدیک دستگاه‌های حرارتی نصب نکنید زیرا گرما به آن آسیب وارد می‌کند.
8. برای سیم کشی کنتاکتور سه فاز، حتما به نوع و ضخامت سیم‌ها توجه کنید زیرا بی‌توجهی به این موضوع منجر به ایجاد حرارت خواهد شد. 
9. پیچ و اتصالات کنتاکتور را محکم ببندید، زیرا شل بودن آن‌ها باعث آسیب دیدن کنتاکتور می‌‌شود.
10. برای لخت کردن سیم‌هایی که قرار است به کنتاکتور وصل کنید، از سیم لخت‌کن استفاده کنید و برای لخت کردن سیم‌ها حدود ۱.۵ سانتی‌متر از عایق کافی است.
11. اگر سیمی که لخت کردید، رشته‌ای است، حتما رشته‌های آن را به هم بپیچید زیرا رها بودن رشته‌ها باعث می‌شود که با بخش‌های دیگر کنتاکتور تماس داشته باشند و مدار الکتریکی آسیب ببیند.
12. برای آن که اتصال کوتاه در مدار الکتریکی رخ ندهد، فقط انتهای لخت کابل یا سیم را داخل ترمینال‌های کنتاکت بگذارید و بعد از گذاشتن سیم یا کابل، پیچ آن را محکم ببندید. همچنین مراقب باشید که هیچ سیم لختی از ترمینال‌های خود بیرون نیامده باشد.