مفصل یکی از کاربردیترین اتصالات سیم و کابل است و مفصل زدن کابل یکی از بخشهای حیاتی در نصب و تعمیر شبکههای برق است. البته اگر بهصورت اصولی اجرا شود میتواند ایمنی و کارایی سیستم را افزایش دهد. آشنایی با نحوه نصب مفصل اتصالات کابل برق و انتخاب روش مناسب، تا حد زیادی از بروز افت ولتاژ، اتصالات معیوب و خطرات احتمالی جلوگیری میکند. بههمین منظور، در این مطلب درباره روشهای مختلف مفصل زدن کابل فشار قوی، مفصل بندی کابل فشار ضعیف و مفصل بندی کابل مخابراتی صحبت میکنیم.
دو نکته مهم که قبل از آموزش مفصل زدن کابل فشار قوی، مفصل بندی کابل فشار ضعیف و مفصل زدن کابلهای مخابراتی باید بدانید:
نکته 2: برای اطمینان از اتصالات ایمن، قبل از مفصل بندی، از موف برای اتصال سیم و کابل استفاده میکنند. از آنجایی که موفها انواع مختلفی دارند و روش موف زدن کابلها در هر نوع، متفاوت است؛ توصیه میکنیم اگر در این زمینه اطلاعات ندارید با مطالعه مقاله “طریقه موف زدن کابل | آموزش اتصال دو کابل با موف” آموزشهای لازم را ببینید.
طریقه مفصل زدن کابل فشار قوی
مفصل بندی کابل فشار قوی با استفاده از مفصل حرارتی، مفصل سرد یا کلد و مفصل رزینی یا به تنهایی با موف انجام میشود (موف زدن کابل فشار قوی به روش مفصل بندی با آپارات معروف است). انتخاب نوع مفصل به شرایط نصب، نوع کابل و محیط اجرایی بستگی دارد. چون هر کدام از این مفصلها از نظر شیوه نصب، سطح عایقبندی، مقاومت در برابر رطوبت و عملکرد متفاوت هستند. به همین علت، در ادامه، روشهای مختلف مفصل زدن کابل فشار قوی را بهصورت جداگانه بررسی خواهیم کرد.
تجهيزات لازم برای مفصل بندی کابل فشار قوی
تیغ و ابزار برش: برای آمادهسازی و لخت کردن کابلها
موف یا بوشن کابل: تثبیت و اتصال انتهای کابلها
ابزار پرس هیدرولیک یا برقی: فشردن موف و ایجاد اتصال محکم
ترموفیت: عایق حرارتی و محافظ اتصال کابل
قاب طلقی و درپوش: ایمنسازی مفصل رزینی و جلوگیری از نشت رزین
چسب رزین: عایق مقاوم و ضد آب برای مفصل رزینی
جداکننده فاز: حفظ فاصله امن بین هادیها
تجهیزات ایمنی: دستکش و عینک محافظ برای کار با کابل و مواد شیمیایی
دما سنج : کنترل حرارت در مفصل حرارتی
1. مفصل بندی کابل فشار قوی با روش آپارات
روش آپارات یکی از قدیمیترین و سنتیترین روشهای مفصل زدن کابل فشار قوی است که برای اتصال رشتههای کابلها به یکدیگر کاربرد دارد. در این روش نیازی به تجهیزات پیشرفته و پیچیده نیست و اجرای آن به نسبت ساده است.
مراحل نصب مفصل اتصالات کابل برق با آپارات
ابتدا مقداری از روکش کابل را جدا و رشتههای سیم را برای مفصل زدن آماده میکنند.
سپس هر رشته سیم داخل یک قطعه استوانهای به نام موف قرار میگیرد.
در پایان کار سر سیمها با فشار مناسب پرس میشوند. زیرا اگر فشار کم باشد امکان شل شدن اتصالات وجود دارد. از سوی دیگر، فشار زیاد موجب قطع شدن سیمها خواهد شد.
برای پروژههای کوچک یا مکانهایی که تجهیزات مدرن در دسترس نیست، قابل اجرا است.
معایب مفصل بندی با روش آپارات
مقاومت و ایمنی روش آپارات در برابر فشارهای مکانیکی پایین است.
به علت عدم آببندی کامل، احتمال نفوذ رطوبت و آب به داخل مفصل وجود دارد.
دوام و طول عمر این روش نسبت به روشهای مدرن مانند مفصل رزینی یا حرارتی کمتر است.
2. مفصل زدن کابل فشار قوی استفاده از مفصل حرارتی
روش مفصل حرارتی از دیگر روشهای رایج برای مفصل زدن کابل فشار قوی است. این روش نسبت به روش آپارات سریعتر انجام میشود و برای اجرای آن به تجهیزات سادهای مانند ترموفیت بزرگ، سه ترموفیت کوچک و سه عدد موف نیاز است.
مراحل نصب مفصل اتصالات کابل برق با مفصل حرارتی
ابتدا مقدار مناسبی از روکش کابل را برمیدارند تا رشتهها برای اتصال موف آماده شوند.
سپس هر رشته سیم را در داخل موف قرار داده و پرس میکنند.
در مرحله بعد ترموفیتهای کوچک را روی موفها قرار داده و حرارت میدهند تا اتصال کاملاً محکم شود.
پس از آن، ترموفیت بزرگی را که روی ناحیه اتصال کشیدهاند، حرارت میدهند تا کل مفصل پوشش داده شود.
در پایان، برای پیشگیری از نفوذ آب و رطوبت، ابتدا و انتهای مفصل را با چسب برق عایقبندی میکنند.
مزایای مفصل حرارتی
نسبت به سایر روشها (روش آپارات و رزینی) سرعت اجرای بالایی دارد.
نصب آن ساده است و در شرایط مختلف اجرا میشود.
بهترین روش ممکن برای پروژههایی با زمان اجرای کوتاه است.
معایب مفصل حرارتی
در برابر فشار و ضربه مقاومت مکانیکی پایینی دارد.
فیتها در برابر صدمات فیزیکی آسیبپذیر هستند.
در صورت آسیب دیدن مفصل احتمال نفوذ آب وجود دارد.
برای محیطهای بسیار مرطوب یا درون چاههای عمیق مناسب نیست.
3. مفصل زدن کابل فشار قوی استفاده از مفصل سرد (کُلد)
روش مفصل کلد یا مفصل سرد یکی از روشهای مدرن و ایمن محسوب میشود. زیرا در این روش نیازی به استفاده از حرارت نیست. در روش مفصل کلد، اتصال کابلها به کمک قطعات سیلیکونی آماده، انجام میشود. در نتیجه بهراحتی روی کابل قرار میگیرند و عایقبندی مناسبی ایجاد میکنند. به دلیل حذف حرارت در زمان نصب، روش مفصل سرد بهترین روش برای اجرا در محیطهای محدود، فضاهای بسته یا محیطهایی است که استفاده از شعله یا ابزار حرارتی خطرناک یا غیرممکن است.
مراحل نصب مفصل اتصالات کابل برق با مفصل سرد
ابتدا، رشتههای کابل را برای اتصال آماده میکنند (مقدار کمی از روکش کابل برداشته میشود).
سپس هر رشته سیم را داخل موف سیلیکونی قرار میدهند.
در مرحله بعد، قطعات جداکننده فاز را بین رشتهها قرار میدهند تا یک فاصله امن بهوجود بیاید و از اتصال ناخواسته جلوگیری شود.
پس از آن، بدنه مفصل با لایه سیلیکونی را میپوشانند و با فشار دستی یا ابزار مخصوص آن را محکم میکنند.
در پایان کار، ابتدا و انتهای مفصل را با چسب یا نوار عایق میپوشانند تا از نفوذ رطوبت جلوگیری شود.
مزایا مفصل زدن کابل با مفصل سرد
برای نصب نیازی به حرارت ندارد.
برای محیطهای محدود یا خطرناک ایمن است.
در برابر رطوبت و خوردگی مقاومت مناسبی دارد.
برای انواع کابلها با هادی مسی یا کابل آلومینیومی قابل اجرا است.
معایب مفصل زدن کابل با مفصل سرد
نسبت به مفصل رزینی مقاومت مکانیکی پایینتری دارد.
در صورت فشار یا ضربه مکانیکی احتمال جابهجایی یا شل شدن قطعات وجود دارد.
هنگام قرارگیری جداکنندهها و محکم کردن قطعات به دقت بالایی نیاز دارد. زیرا در غیر اینصورت ممکن است که نشت جریان اتفاق بیفتد.
4. مفصل بندی کابل فشار قوی با استفاده از مفصل رزینی
استفاده از مفصل رزینی یکی از بهترین و ایمنترین روشهای مفصل بندی کابل فشار قوی است. این روش نسبت به روش آپارات، مقاومت عایقی و مکانیکی بالاتری دارد. بههمین منظور بیشتر برای محیطهای مرطوب یا چاهها مورد استفاده قرار میگیرد. برای اجرای این روش به تجهیزاتی مانند قاب طلق، درپوش، چسب رزین و جداکننده فاز کابل نیاز است.
مراحل نصب مفصل اتصالات کابل برق با مفصل رزینی
ابتدا باید کابل برق با استفاده از موف یا روشهای دیگر به هم متصل شود.
سپس محل اتصال را در داخل قاب طلق قرار میدهند.
در مرحله بعد باید با استفاده از جداکننده فاز یک فاصله امن بین کابلها ایجاد کنند.
سپس بخش بالایی قاب را محکم میکنند و دو طرف آن را چسب میزنند تا رزین نشتی نکند.
در گام بعدی چسب رزین را از طریق دریچه داخلی به داخل قاب میریزند و آن را آرام تکان میدهند.
در پایان کار، درب قاب را میبندند تا چسب به طور کامل خشک شود. معمولا زمان خشک شدن چسب به دما بستگی دارد و بین 1 تا 4 ساعت طول میکشد.
مزایا مفصل بندی با مفصل رزینی
بهدلیل آببندی کامل، از نفوذ رطوبت جلوگیری میشود.
دوام و طول عمر این روش، نسبت به روشهای سنتی مانند آپارات بیشتر است.
اجرای این روش موجب مقاومت بالای عایقی و مکانیکی بین کابلها میشود.
یک اتصال امن و مقاوم ایجاد میشود، در نتیجه بهترین روش برای محیطهای مرطوب یا داخل چاه است.
معایب مفصل بندی با مفصل رزینی
زمان اجرای در هوای سرد بسیار طولانی است.
مخلوط کردن مایع چسب نیاز به دقت و تجربه بالا دارد.
برای کابلهای بسیار ضخیم یا پروژههای با سرعت بالا مناسب نیست.
برای عملکرد مطلوب مفصل، باید شرایط محیطی و زمان خشک شدن رعایت شود.
مفصل بندی کابلهای فشار ضعیف با استفاده از مفصلهای حرارتی و مفصلهای رزینی انجام میشود. در واقع نصب مفصل رزینی و حرارتی برای کابل فشار ضعیف یکی از مطمئنترین روشها برای ایجاد اتصال ایمن، عایق و مقاوم در برابر رطوبت است. با اجرای صحیح و استاندارد مراحل و بهکارگیری تجهیزات مناسب در این روش، از نفوذ رطوبت، ایجاد نشتی جریان و کاهش عمر مفید کابل بهطور مؤثر جلوگیری میشود.
تجهيزات لازم برای مفصل زدن کابل فشار ضعیف
قیچی کابل یا سیمبر صنعتی: برای برش تمیز و دقیق کابل بدون آسیب به هادیها
ابزار لختکن کابل (غلافبردار، کاتر، چاقوی کابل): جدا کردن روکش و عایق کابل بدون زخمی شدن سیمها
ابزار پرس کابلشو: محکم کردن رابطهای روی هادی و ایجاد اتصال مطمئن
اره دستی یا اره آهنبری: برای تنظیم و برش قاب مفصل متناسب با قطر کابل
قیچی ساده: بریدن فویل و بستهبندی مواد مصرفی مفصلبندی
مفصل رزینی و مفصل حرارتی: برای اتصال کابلها به یکدیگر
ابتدا قطر خارجی کابل را اندازهگیری میکنند و دو طرف قاب مفصل رزینی را مطابق شیارهای اندازهگیری روی قاب برش میزنند تا اندازه سوراخ قاب با قطر کابل یکسان شود.
سپس با استفاده از غلافبردار یا کاتر کابل، روکش بیرونی هر دو سر کابل را به اندازهای جدا میکنند که طول آن حدود ۶ سانتیمتر کوتاهتر از طول قاب مفصل اتصال کابل باشد. به عنوان مثال اگر طول قاب مفصل 20 سانتیمتر است، به اندازه 14 سانتیمتر از غلاف خارجی کابل را جدا میکنند.
در مرحله بعد، عایق هادیهای کابل را با استفاده از کاتر یا چاقوی مخصوص، به اندازه نصف طول رابط (موف) بهاضافه ۳ میلیمتر برمیدارند. برای مثال، اگر طول موف ۷۰ میلیمتر است، باید حدود ۳۸ میلیمتر از عایق کابل جدا شود.
پس از آن، با سمباده سطح غلاف کابل را زبر میکنند تا رزین بهتر به غلاف بچسبد و یک عایقبندی قوی ایجاد شود.
سپس سطح هادی، عایق و روکش کابل را با دستمال الکلی تمیز میکنند تا آلودگیها و ذرات باقیمانده از سمبادهزدن از بین برود.
طبق تصویر، هادیهای کابل را با رابط (موف) میپوشانند و با ابزار پرس آن را پرس میکنند تا یک اتصال محکم و الکتریکی بین هادیها بهوجود بیاید.
بعد از پرس کردن هادیهای کابل، دور آنها را با چسب برق میپوشانند تا یک عایق اولیه ایجاد شود و رزین به آنها نفوذ نکند.
دو قطعه جداکننده فاز را داخل یکدیگر قرار میدهند تا یک ساختار چهارخانه ایجاد شود. سپس آن را بین هادیهای کابل نصب میکنند تا فاصله ایمن برقرار شود و اتفاقاتی نظیر تماس فازها یا اتصال کوتاه رخ ندهد.
سپس مطابق تصویر، دو قسمت قاب مفصل اتصال کابل را اطراف هادیهای پرسشده قرار میدهند و با فشار یکنواخت دست، آنها را در جای خود محکم و قفل میکنند.
پس از نصب قاب، چسب برق را چند دور محکم دور محل اتصال کابل و قاب مفصل اتصال کابل میپیچند. بهطوریکه از نشت رزین به بیرون جلوگیری شود و قاب بهخوبی روی کابل ثابت بماند و جابهجا نشود.
در این مرحله ابتدا پلاستیک شفاف رزین را باز میکنند تا به فویلی که داخل آن رزین قرار دارد، دسترسی پیدا کنند.
بعد از آن، شیرازه سرمهای رنگ که دو قسمت رزین پلیاورتان و سختکننده را از هم جدا نگه میدارد، به آرامی از فویل جدا میکنند تا دو بخش رزین با هم ترکیب شوند و برای مفصلبندی کابل آماده باشند. سپس با استفاده از شیرازه و اعمال فشار دست، رزین را به داخل بخش سختکننده منتقل میکنند تا دو ماده بهطور کامل با هم مخلوط شوند.
در این مرحله، دو بخش رزین و سختکننده را به مدت حداقل ۳ دقیقه تکان میدهند و با مالش فویل آنها را با یکدیگر ترکیب میکنند تا یک مخلوط یکنواخت برای مفصلبندی کابل ایجاد شود. لازم بهذکر است این واکنش از نوع اگزوترمیک است و در حین ترکیب گرما تولید میکند. همچنین برای حفظ خواص عایقی و مکانیکی رزین باید ترکیب کامل باشد. نکته مهم: معمولا بهترین دمای محیط برای ترکیب رزین و سختکننده بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و در صورتی که دما کمتر از ۱۵ درجه باشد، رزین باید پیش از ترکیب کمی گرم شود.
پس از مخلوط شدن کامل رزین و سختکننده، دستکشهای پلاستیکی را میپوشند و قیف را در دهانه قاب مفصل قرار میدهند. سپس مواد رزین را در یک گوشه فویل جمع و گوشه بسته را با قیچی برش میدهند.
سپس با فشار دست، رزین را بهصورت کنترلشده داخل قاب مفصل اتصال کابل میریزند تا قاب پر از رزین شود.
در مرحله آخر، درب دایرهای قاب مفصل را میبندند و کابل مفصلبندیشده را حدود یک ساعت بدون جابهجایی رها میکنند تا رزین کاملاً سفت شود. پس از گذشت این بازه زمانی، مفصل اتصال کابل آماده بهرهبرداری است و امکان دفن یا قرار دادن آن داخل چاه آب وجود دارد.
مراحل نصب مفصل حرارتی برای کابل فشار ضعيف
ابتدا هر سر کابل را حدود ۱۰ سانتیمتر برش میدهند تا برای نصب مفصل آماده شوند.
سپس با استفاده از کاتر یا چاقوی کابل، غلاف بیرونی دو سر کابل را طبق طول تعیینشده در جدول راهنما جدا میکنند.
در این مرحله عایق هستههای کابل را تا نصف طول رابط (موف) بهاضافه ۳ میلیمتر جدا میکنند.
پس از آن با یک دستمال الکلی، قسمتهای مختلف کابل مانند هادی، عایق و غلاف کابل را تمیز میکنند.
در این مرحله، رابط (موف) مناسب را روی هادیها قرار میدهند و با ابزار پرس، یک اتصال محکم و ایمن ایجاد میکنند.
پس از آن روکشهای حرارتی کوچک را روی هر هادی پرسشده قرار میدهند.
مانند تصویر زیر با شعله یا دستگاه حرارتی، روکشها را منقبض میکنند تا به موف بچسبند و اتصال محکم شود.
سپس یک روکش حرارتی بزرگ را روی محل اتصال قرار میدهند تا تمام قسمت مفصل را پوشش دهد.
طبق تصویر، روکش بزرگ را کمی حرارت میدهند تا منقبض و آببندی شود.
در آخرین مرحله، روکشها را بررسی میکنند تا یکنواخت جمع شده باشند و هیچ بخش باز یا نچسبیدهای باقی نماند. در صورت نیاز از چسب برق یا نوار عایق برای تقویت محافظت در برابر رطوبت استفاده میکنند و مطمئن میشوند که اتصال صاف، محکم و بدون چینخوردگی است.
نحوه مفصل زدن کابل مخابراتی
مفصل زدن کابل مخابراتی با مفصل حرارتی به فرآیند اتصال دو یا چند کابل به یکدیگر گفته میشود که هدف اصلی آن ایجاد یک مسیر ارتباطی پیوسته و بدون اختلال است. این روش برای افزایش طول کابل، ترمیم کابلهای آسیبدیده و همچنین انشعابگیری در شبکههای مخابراتی کاربرد دارد.
تجهيزات لازم برای مفصل بندی کابل مخابراتی
سیم لختکن: برای جدا کردن عایق سیمها بهصورت دقیق و بدون آسیب به هادی
انبردست و سیم چین: جهت برش، فرمدهی و مرتب کردن سیمها در محل اتصال
دستگاه لحیمکاری: برای ایجاد اتصال محکم، پایدار و با هدایت الکتریکی مناسب بین سیمها
چسب مخصوص عایقکاری: بهمنظور آببندی اتصال و جلوگیری از نفوذ رطوبت و آلودگی
ژله مخابراتی: برای محافظت از محل مفصل در برابر رطوبت، گردوغبار و عوامل محیطی
لوله حرارتی: جهت پوشش و محافظت از محل اتصال پس از حرارتدهی
مفصل حرارتی: برای عایقسازی نهایی و افزایش مقاومت مکانیکی محل مفصل
چسب برق و نوار عایق: برای تکمیل عایقبندی و ایمنسازی اتصالات کابل
مراحل مفصلزنی کابل مخابراتی
ابتدا کابلها را در اندازههای مورد نیاز برش میدهند و سپس عایق آنها را با دقت جدا میکنند تا به رشتههای داخلی دسترسی داشته باشند. معمولاً برداشتن حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر از عایق انتهای کابل کافی است زیرا اگر بیشتر شود، سیمهای داخلی آسیب میبینند.
سپس برای اتصال سیمها، یک کدام از روشهای زیر را اجرا میکنند:
روش اول: سیمهای همرنگ را به یکدیگر میپیچانند و سپس لوله حرارتی را روی محل اتصال قرار میدهند. زیرا با اعمال حرارت، لوله جمع میشود و یک عایق مناسب بهوجود میآید.
روش دوم: در این روش با استفاده از دستگاه لحیمکاری، سیمها را بهطور مستقیم به هم متصل میکنند. پس از لحیمکاری، محل اتصال را با نوار عایق میپوشانند تا از نفوذ رطوبت جلوگیری شود.
در آخرین مرحله، برای محافظت از مفصل در برابر رطوبت، گردوغبار و سایر عوامل محیطی، محل اتصال را با ژله مخابراتی پر میکنند و آن را با نوار عایق یا محفظه مخصوص مفصل میپوشانند.
کاربردها و مزایا مفصل زدن کابل مخابراتی، عبارتند از:
ایجاد یک مسیر ارتباطی پیوسته و بدون قطعی در شبکههای مخابراتی
افزایش طول کابل مخابراتی بدون نیاز به تعویض کامل مسیر کابلکشی
ترمیم سریع و مؤثر کابلهای آسیبدیده و جلوگیری از اختلال در ارتباط
کاهش افت سیگنال و نویز در مسیر انتقال اطلاعات
جلوگیری از نفوذ آب، گردوغبار و عوامل محیطی به داخل کابل
افزایش طول عمر کابلهای مخابراتی و بهبود عملکرد آنها
کاهش چشمگیر هزینههای تعمیر، نگهداری و تعویض کابل
افزایش پایداری و کیفیت انتقال داده در شبکههای مخابراتی