جستجو کنید...

چگونه کنتاکتور انتخاب کنیم؟ راهنمای انتخاب کنتاکتور با جدول

انتشار: 13 بهمن 1404
:بروزرسانی 28 بهمن 1404
چگونه کنتاکتور انتخاب کنیم؟ راهنمای انتخاب کنتاکتور با جدول

کنتاکتور یک نوع کلید الکترومغناطیسی است که نقش بسیار مهمی در حفاظت از مدارها و سیستم‌های الکتریکی دارد. چون این قطعه جریان الکتریکی را در مدارهای قدرت و سیستم‌های الکتریکی که جریان بالایی دارند، قطع و وصل می‌کند تا از بروز اتفاقات ناگوار مانند برق گرفتگی یا آتش‌سوزی جلوگیری شود.

با توجه به اهمیت کنتاکتور در حفظ ایمنی سیستم‌های الکتریکی، هنگام خرید آن باید به پارامترهای مختلفی مانند نوع کنتاکتور، جریان و قدرت، ولتاژ سیم پیچ، نوع اتصال، استانداردها، لوازم جانبی و… توجه کنید. انتخاب یک کنتاکتور نامناسب، موجب به‌بار آمدن حوادث ناگوار و آسیب دیدن مدار و سیستم الکتریکی می‌شود.

اهمیت استفاده از کنتاکتور در مدار

سوالات مهمی که قبل از خرید کنتاکتور باید پاسخ دهید

برای آن که بعد از انتخاب کنتاکتور از انتخاب خود رضایت کافی را داشته باشید، پیش از خرید آن، حتما جواب سوالات زیر را پیدا کنید.

  1. نوع کاربری کنتاکتور چیست؟ کنتاکتورها در انواع مختلف موجود هستند و هر کدام از آن‌ها برای یک کاربری خاص طراحی شده‌اند، مثلا کنتاکتور کولر گازی با کنتاکتور تجهیزات روشنایی فرق دارد. در نتیجه قبل از خرید باید نوع کاربرد آن را مشخص کنید.
  2. ولتاژ نامی کنتاکتور چقدر است؟ ولتاژ نامی کنتاکتور باید با ولتاژ شبکه برق هماهنگ باشد پس توجه به این معیار اهمیت دارد.
  3. جریان نامی کنتاکتور چقدر است؟ جریان نامی کنتاکتور باید با جریان مصرفی بار مدار الکتریکی متناسب باشد.
  4. ولتاژ‌های بوبین کنتاکتور چقدر است؟ بوبین‌های کنتاکتور در دو نوع AC و DC هستند که نوع AC برای مصارف صنعتی و نوع DC برای سیستم‌های کنترل دقیق‌تر و بدون نویز کاربرد دارد. در واقع فرق کنتاکتور ac با dc این است که نوع AC برای جریان متناوب و نوع DC برای جریان مستقیم کاربرد دارد.
  5. نوع موتور به ‌کار رفته در سیستم یا مدار الکتریکی، سه‌فاز است یا تک‌فاز؟ از آنجایی که کنتاکتورها از نظر تک فاز یا سه فاز بودن انواع مختلفی دارند پس باید به این مورد نیز توجه کنید. (تفاوت کنتاکتور تک فاز و سه فاز چیست؟)
  6. درجه حفاظت کنتاکتور چقدر است؟ در صورتی که قصد دارید کنتاکتور را برای محیط‌های مرطوب یا دارای گرد و غبار استفاده کنید باید درجه حفاظت بالایی داشته باشد.
  7. کنتاکتور چه ویژگی‌هایی دارد؟ کنتاکت کمکی، سرکوب ولتاژ و حفاظت از اضافه بار سه مورد از ویژگی‌هایی است که اگر یک کنتاکتور داشته باشد، ایمنی سیستم در برابر اضافه بار، اتصال کوتاه، نوسانات برق و جهش‌ها افزایش پیدا می‌کند.
  8. برند کنتاکتور معتبر و شناخته شده است یا نه؟ برندهای معتبر، محصولات با‌کیفیتی را تولید می‌کنند. در نتیجه کنتاکتورهایی که برند آن‌ها معتبر است، طول عمر بالایی دارند و احتمال خرابی آن‌ها کمتر است.
راهنمای پیش از خرید کنتاکتور

پارامترهای مهم در انتخاب کنتاکتور

کنتاکتور مانند هر وسیله دیگری مدل‌های گوناگون و انواع مختلفی دارد پس هنگام انتخاب آن باید برخی از پارامترهای آن را مورد بررسی قرار دهید تا انتخاب درستی داشته باشید.

1. نوع کنتاکتور

کنتاکتورها بر اساس ویژگی‌های گوناگونی که دارند به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. هر نوع از کنتاکتورها دارای کارایی و عملکرد متفاوتی هستند و بر همین اساس در زمان خرید حتما به نوع آن توجه کنید.

دسته‌بندی کنتاکتورهانوع کنتاکتورکاربرد
انواع کنتاکتور بر اساس تعداد فازکنتاکتور تک فازکنترل مدارهای تک فاز خانگی
کنتاکتور سه فازکنترل موتورهای الکتریکی و دستگاه‌های صنعتی
انواع کنتاکتور از نظر ولتاژکنتاکتور DC contactor    مورد استفاده در سیستم‌های DC
کنتاکتور AC contactor    مورد استفاده در سیستم‌های AC
انواع کنتاکتور از نظر کاربردکنتاکتور قدرت (Power contactor)    سوئیچینگ در مدار قدرت
مینی کنتاکتور (Mini contactor)    برای ماشین‌های کوچک، درب‌های اتوماتیک و لوازم آشپزخانه صنعتی
 کنتاکتور خازنی (Capacitor contactor)سوئیچینگ خازن‌ها در بانک خازنی
کنتاکتور ایمنی (Safety contactor)تأمین ایمنی در مدار
کنتاکتور روشنایی (lighting contactor)کنترل جریان روشنایی در تابلو برق
کنتاکتور خلاء (vacuum contactor)برای سیستم‌های ولتاژ پایین و متوسط
دسته بندی کنتاکتور براساس کاربرد

2. جریان و قدرت

جریان نامی، آمپر و قدرت ورودی و خروجی کنتاکتور باید با مشخصات مدار الکتریکی، تناسب داشته باشد. اگر جریان نامی کنتاکتور با مدار تناسب نداشته باشد، تجهیزات الکتریکی آسیب می‌بینند، کارایی کنتاکتور کاهش پیدا می‌کند، گرما تولید می‌شود و در نهایت کنتاکتور از کار می‌افتد.

3. ولتاژ سیم پیچ (بوبین کنتاکتور)

ولتاژ سیم پیچ یا بوبین کنتاکتور باید با ولتاژ سیستم مدار الکتریکی شما تطابق داشته باشد زیرا این موضوع باعث امنیت و عملکرد بهینه مدار می‌شود، همچنین از خرابی تجهیزات جلوگیری می‌کند. در واقع باید گفت که اگر ولتاژ بوبین کنتاکتور کمتر از ولتاژ فرمان مدار باشد، قوس الکتریکی ایجاد می‌شود و بوبین کنتاکتور از کار می‌افتد. در مقابل آن اگر ولتاژ بوبین کنتاکتور بیشتر از ولتاژ فرمان مدار باشد، عملکرد کنتاکتور مختل می‌شود و به‌درستی کار نمی‌کند.

4. میزان توان مصرفی تجهیزات به کار رفته در مدار

میزان توان مصرفی تجهیزات به‌کار رفته در مدار، نکته دیگری است که هنگام خرید کنتاکتور باید حتما به آن توجه داشته باشید. اگر کنتاکتور نتواند جریان تجهیزات داخلی مدار را کنترل کند، عملکرد آن دچار مشکل می‌شود. به عبارتی باید گفت که توان یک موتور یا دستگاه صنعتی با یک وسیله برقی ساده، یکسان نیست؛ پس کنتاکتور به کار رفته در مدار آن‌ها نیز باید با هم فرق داشته باشد، زیرا جریان مورد نیاز دستگاه‌های صنعتی برای راه‌اندازی بیشتر از وسایل ساده است.

5. مقادیر مصرف کویل

وظیفه کویل، تبدیل ولتاژ پایین (مانند ۱۲ ولت باتری) به ولتاژ بالا است. هنگام خرید کنتاکتور حتما به مقدار مصرفی کویل را بررسی کنید، اگر مصرف کویل به‌اندازه کافی نباشد، بدون استفاده از رابط‌های اضافی، قادر هستید که کنتاکتور را به‌طور مستقیم از PLC سوئیچ کنید.

پارامترهای خرید کنتاکتور

6. زمان پاسخ

منظور از زمان پاسخ در کنتاکتور، مدت زمانی است که کنتاکتور برای قطع یا وصل کنتاکت‌ها از لحظه اعمال سیگنال فرمان طی می‌کند. این بازه زمانی به دو بخش مختلف یعنی زمان وصل (Pick-up time) و زمان قطع (Drop-out time) تقسیم می‌شود. اگر دستگاه‌های شما حساسیت بالایی دارند، باید این پارامتر را در نظر بگیرید و کنتاکتوری را انتخاب کنید که زمان پاسخ آن کوتاه باشد.

7. استانداردهای کنتاکتور

اگر می‌خواهید که خیال شما بابت عملکرد صحیح کنتاکتور راحت باشد، حتما کاتالوگ آن را بررسی کنید و مطمئن شوید که از استانداردها و گواهینامه‌های بین‌المللی مانند استانداردهای IEC ،UL و CE برخوردار باشد.

استانداردهای کنتاکتور

جدول زیر به دلیل تفاوت در ماهیت بار کنتاکتور (سلفی، خازنی یا مقاومتی بودن) و شرایط سخت کاری (تعداد دفعات قطع و وصل)، توسط استاندارد IEC 60947 تعریف شده‌ است. این جدول کمک می‌کند که

  • کنتاکتور ضعیف‌تر از نوع بار نباشد تا خیلی زود نسوزد. همچنین کنتاکتور خیلی قوی‌تر از نیاز نباشد تا مبلغ زیادی را بابت ویژگی‌هایی که هرگز به کارتان نمی‌آید، پرداخت نکنید (مثلا خرید کنتاکتور مخصوص خازن برای یک هیتر ساده).
  • از خرابی کنتاکتور پیشگیری می‌کند. برای مثال هر بار الکتریکی رفتار متفاوتی دارد. مثلا یک موتور (AC-3) در لحظه استارت ۵ تا ۷ برابر جریان نامی‌اش برق مصرف می‌کند، اما یک هیتر (AC-1) جریانی ثابت دارد. اگر شما برای موتور از کنتاکتور AC-1 استفاده کنید، تیغه‌ها در همان استارت‌های اول به دلیل قوس الکتریکی شدید ذوب شده و به هم می‌چسبند (اصطلاحا کنتاکتور خال می‌زند).
  • از حوادث پیش‌بینی نشده، جلوگیری شود. در بارهای حساس مثل ترمز جریان مخالف یا اینچینگ (AC-4)، اگر کنتاکتور نتواند جرقه را سریع خاموش کند، احتمال انفجار محفظه کنتاکتور یا اتصال کوتاه شدید در تابلو برق وجود دارد. این کدها تضمین می‌کنند که محفظه جرقه‌گیر دستگاه متناسب با شدت بار طراحی شده است.
ردیفکد IECنوع بار و کاربرد
۱AC-1بارهای غیر القایی یا با القای ضعیف (مانند آبگرمکن برقی و انواع بخاری برقی)
۲AC-2راه‌اندازی و خاموش کردن موتورهای روتور سیم‌پیچی شده (Slip-ring)
۳AC-3راه‌اندازی و خاموش کردن موتورهای قفس سنجابی در حین کار معمولی (پرکاربردترین نوع)
۴AC-4راه‌اندازی، ترمز جریان معاف، و حرکت لحظه‌ای (Inching) موتورهای قفس سنجابی
۵AC-5aسوئیچینگ لامپ‌های تخلیه الکتریکی (بخار جیوه، سدیم و…)
۶AC-5bسوئیچینگ لامپ‌های رشته‌ای (تنگستن)
۷AC-6aسوئیچینگ ترانسفورماتورها
۸AC-6bسوئیچینگ بانک‌های خازنی
۹AC-7aبارهای با القایی کم در لوازم خانگی و کاربردهای مشابه
۱۰AC-7bبارهای موتوری در لوازم خانگی (مانند فن‌ها و جاروبرقی)
۱۱AC-8aکنترل موتور کمپرسورهای هرمتیک (بسته) با ریست دستی اورلود
۱۲AC-8bکنترل موتور کمپرسورهای هرمتیک با ریست اتوماتیک اورلود
۱۳AC-12کنترل بارهای حالت جامد (Solid State) با ایزولاسیون اپتوکوپلر
۱۴AC-15کنترل بارهای الکترومغناطیسی (مانند بوبین کنتاکتورهای بزرگتر و شیرهای برقی)
۱۵DC-1بارهای غیر القایی یا با القایی ضعیف در جریان مستقیم (کوره مقاومتی)
۱۶DC-3راه‌اندازی و اینچینگ موتورهای شنت DC
۱۷DC-5راه‌اندازی و اینچینگ موتورهای سری DC
۱۸DC-13کنترل آهنرباهای الکتریکی (Electromagnets) در جریان مستقیم

8. شرایط محیط نصب

در صورتی که محیط مورد‌نظر شما مملو از گرد و غبار است یا رطوبت بالایی دارد، به درجه حفاظت یا IP کنتاکتور دقت کنید زیرا اگر کنتاکتور در برابر رطوبت یا گرد و غبار مقاوم نباشد، عملکرد آن دچار مشکل می‌شود و درست کار نمی‌کند.

9. اتلاف گرما در قطب‌ها

به‌علت عبور جریان الکتریکی و مقاومت الکتریکی در کنتاکت‌ها، اتلاف گرما در قطب‌ها رخ می‌دهد و این گرما منجر به‌کاهش طول عمر کنتاکتور و کاهش عملکرد آن می‌شود. پس حتما این نکته را در نظر بگیرید و اگر اتلاف گرما در قطب‌های کنتاکتور زیاد است، برای کنترل بهتر اتلاف گرما یک سیستم خنک‌کننده تهیه کنید.

10. حداکثر دمای عملیاتی و ذخیره‌سازی

منظور از دمای عملیاتی، دمای مناسب برای محیطی است که کنتاکتور در آن کار می‌کند و منظور از دمای ذخیره‌سازی دمای ایده‌آلی است که کنتاکتور در حالت خاموش یا غیرفعال در آن نگهداری می‌شود. معمولا دمای عملیاتی کنتاکتور باید بین منفی ۲۵ درجه سانتی‌گراد تا مثبت ۷۰ درجه سانتی‌گراد و دمای ذخیره‌سازی در حدود منفی ۴۰ درجه سانتی‌گراد تا مثبت ۷۰ درجه سانتی‌گراد باشد. در نتیجه حتما در بخش مشخصات کنتاکتور این نکته را بررسی کنید.

11. اندازه

اندازه و ابعاد کنتاکتور به عوامل مختلفی مانند جریان نامی، ولتاژ کاری، کاربرد، استاندارد و برند آن بستگی دارد. مثلا کنتاکتورهای مینیاتوری برای مدارهای کوچک مانند کولر گازی یا سیستم‌های روشنایی مورد استفاده قرار می‌گیرد و برای مدارهای بزرگ و تجهیزات از کنتاکتورهای بزرگ استفاده می‌شود. در نتیجه قبل از خرید حتما ابعاد کنتاکتور را بررسی کنید و محفظه‌ یا تابلو برق را اندازه بگیرید. اگر کنتاکتور بزرگ و جعبه یا تابلو برق شما کوچک باشد، با چالش مواجه خواهید شد و امکان گذاشتن کنتاکتور داخل تابلو برق وجود ندارد.

12. نوع اتصال

ترمینال‌های کنتاکتور به دو صورت پیچی و فنری تولید می‌شوند. برای متصل کردن مدل پیچ‌دار، باید آن را با پیچ‌گوشتی سفت کنید و برای متصل کردن مدل‌های فنری تنها کافی است که با دست آن را وصل کنید. پس بررسی این نکته را هم در لیست پارامترهای خرید قرار دهید.

بررسی مشخصات فیزیکی و شرایط نصب کنتاکتور

13. مقاومت در برابر ضربه و مقاومت در برابر لرزش

مقاومت کنتاکتور در برابر ضربه و لرزش یکی دیگر از پارامترهایی است که حین خرید باید آن را در نظر بگیرید. تجهیز مقاوم باعث حفظ عملکرد دستگاه، افزایش طول عمر آن، کاهش هزینه‌های تعمیرات و افزایش ایمنی در مدار می‌شود.

14. تعداد قطب‌ها

تعداد قطب‌های کنتاکتور یعنی تعداد مدارهای کنترلی که قادر است به‌صورت همزمان قطع و وصل کند. کنتاکتورها از لحاظ تعداد قطب به چهار دسته تک پل (1P)، دوپل (2P)، سه پل (3P) و چهار پل (4P) تقسیم می‌شوند که کاربرد و توانایی هر کدام را جداگانه بررسی کردیم تا هنگام انتخاب دچار چالش نشوید.

  • کنتاکتور تک پل: برای مدارهای تک فاز کاربرد دارد و قادر است یک مدار را قطع و وصل کند.
  • کنتاکتور دو پل: دو مدار را به طور همزمان قطع و وصل می‌کند و جهت کنترل همزمان فاز و نول در مدارهای تک فاز کاربرد دارد.
  • کنتاکتور سه پل: جهت کنترل مدارهای سه فاز کاربرد دارد و قادر است که سه مدار را به طور همزمان قطع و وصل کند.
  • کنتاکتور چهار پل: برای کنترل مدارهای سه فاز و یک سیم نول کاربرد دارد.
راهنمای خرید کنتاکتور براساس ساختار پل

15. تعداد کنتاکت‌های کمکی

توجه به تعداد کنتاکت‌های کمکی به‌کار رفته در کنتاکتور یکی دیگر از پارامترهای مهم محسوب می‌شود. این مدل کنتاکت‌ها برای کنترل و سیگنال‌دهی مدارها، ارسال سیگنال سوئیچینگ و خطاها به پی ال سی و قسمت کنترلی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در واقع باید گفت که برای عملکرد بهتر کنتاکتور، لازم است که کنتاکت‌های کمکی در آن وجود داشته باشد.

16. نوع کنتاکتور از نظر ولتاژ

کنتاکتورها از نظر نوع اتصال در دو دسته اصلی AC و DC  قرار می‌گیرند و کاربردهای هر کدام به شرح زیر است و شما با توجه به نیاز باید آن را انتخاب کنید:

کاربرد کنتاکتورهای ACکاربرد کنتاکتورهای DC
 موتورهای ACسیستم‌های خودرو
سیستم‌ها و تجهیزات روشناییسیستم‌های کنترل صنعتی
تجهیزات سرمایشی و تجهیزات گرمایشیتجهیزات مخابراتی
پمپ آبسیستم‌های کنترل صنعتی
جرثقیل‌هاتجهیزات پزشکی مانند دستگاه‌های رادیولوژی و لیزر
آسانسورهاربات‌ها
ماشین آلات صنعتیخودرو برقی
راهنمای انتخاب کنتاکتور بر اساس جریان

17. لوازم جانبی

تجهیزاتی مانند کنتاکت کمکی، اینترلاک، سرج پروتکتور کنتاکتور، تایمر قطع و وصل و… جزو لوازم جانبی کنتاکتور محسوب می‌شوند. این تجهیزات قابلیت‌های کنتاکتور را افزایش می‌دهند مثلا تایمر زمان، قطع و وصل کنتاکتور را به‌طور دقیق تنظیم می‌کند یا اینترلاک از روشن شدن همزمان دو یا چند کنتاکتور موازی جلوگیری می‌کند. در نتیجه حتما به لوازم جانبی که در کنتاکتور به‌کار رفته است، توجه کنید.

18. عمر الکتریکی و مکانیکی

در صورتی که عمر الکتریکی و مکانیکی کنتاکتور، پایداری بالایی داشته باشد دیگر نگران خرابی زود هنگام دستگاه نخواهید بود و برای تعمیر کردن آن لازم نیست که هزینه زیادی پرداخت کنید. در نتیجه موقع انتخاب کنتاکتور، اگر با دستگاهی مواجه شدید که ارزان بود اما کیفیت و عمر مفید آن پایین بود، به هیچ عنوان چنین دستگاهی را خریداری نکنید، زیرا چند برابر هزینه اولیه دستگاه باید بابت تعمیرات آن هزینه کنید.

19. برند معتبر و با کیفیت

بخش زیادی از کارایی، ایمنی و طول عمر کنتاکتور به اعتبار و محبوبیت برند آن وابسته است زیرا بهترین برندهای کنتاکتور برای حفظ اعتبار خود در بازار و کسب رضایت از مشتریان، برای ساخت دستگاه‌ها از بهترین قطعات و تکنولوژی‌های روز دنیا استفاده می‌کنند.لیست برندهای معتبر کنتاکتور عبارتند از:

راهنمای تصویری انتخاب کنتاکتور

چک لیست خرید کنتاکتور

راهنمای انتخاب کنتاکتور مناسب برای موتور

مهمترین نکاتی که در انتخاب کنتاکتور برای انواع موتور باید بدانید، عبارتند از:

  • برای موتور با کاربردهای معمولی مثل پمپ، فن، نوار نقاله، کمپرسور، کنتاکتوری با کلاس AC-3 نیاز است و برای انواع موتور مثل؛ جرثقیل، ترمز معکوس، چپ‌گرد/راست‌گرد سریع و قطع و وصل مکرر باکاربردهای سنگین باید کنتاکتور با کلاس AC-4 خریداری شود (معمولا یک سایز بزرگتر).
  • همیشه کنتاکتور را بر اساس جریان نامی (Amps) درج شده روی پلاک موتور انتخاب کنید، نه کیلووات (kW) (پس مبنای انتخاب جریان نامی است، نه توان).
  • هنگام خرید کنتاکتور فقط به ولتاژ موتور (سه فاز ۳۸۰) فکر نکنید و بررسی کنید که ولتاژ مدار فرمان شما چقدر است؟ (۲۲۰ ولت، ۲۴ ولت DC یا ۱۱۰ ولت؟). بوبین کنتاکتور باید با آن ولتاژ همخوانی داشته باشد.
  • برای حفاظت از موتور، حتما همراه کنتاکتور، بیمتال یا کلید حرارتی متناسب با جریان موتور تهیه کنید.

فرمول انتخاب کنتاکتور مناسب برای موتور

انتخاب کنتاکتور برای موتور 5 مرحله دارد که به شرح زیر است:

1. مطالعه پلاک موتور برای استخراج توان نامی موتور (P): توان معمولا با حرف P و بر حسب کیلووات (kW) یا اسب بخار (HP) درج می‌شود. برای محاسبات بعدی، باید براساس فرمول‌های زیر توان را به واحد وات (W) تبدیل کنید:

  • فرمول تبدیل اسب بخار به وات: P(W) = HP * 746
  • فرمول تبدیل کیلووات به وات: P(W) = kW * 1000

2. محاسبه جریان نامی (In): در سیستم‌های سه‌فاز، جریان خطی که از کنتاکتور عبور می‌کند از فرمول زیر به دست می‌آید:

I = P / (√3 × V × η × PF)

  • V: ولتاژ خط یا همان فاز به فاز (معمولا ۳۸۰ یا ۴۰۰ ولت)
  • PF: ضریب قدرت (در صورت عدم دسترسی، حدود ۰.۸ در نظر گرفته می‌شود)
  • η: بازده یا راندمان موتور (حدود ۰.۸ تا ۰.۹)
  • I: جریان (A)
  • P: توان موتور (W)

3. بررسی جدول کدهای استاندارد IEC: طبق جدول استاندارد IEC، کنتاکتور رده AC-3 مخصوص موتورهای قفس سنجابی است و کنتاکتور رده AC-4 برای موتورهایی است که زیر بار قطع و وصل می‌شود (اینچینگ) یا چپ‌گرد-راست‌گرد سریع دارد.

4. تعیین ولتاژ بوبین و کنتاکت‌های کمکی: ولتاژ بوبین به‌طور مستقیم توسط مدار فرمان شما تعیین می‌شود و ارتباطی به توان موتور ندارد. انواع متداول آن، ۲۲۰V AC (برق شهر)، ۲۴V DC (اتصال به PLC) و ۱۱۰V AC است.

مثال عددی انتخاب کنتاکتور موتور

فرض کنید یک موتور سه‌فاز ۵ اسب با ولتاژ ۳۸۰ ولت داریم:

  1. تبدیل توان: 3730 = 5 * 746 وات
  2. محاسبه جریان: با ضریب قدرت حدود ۰.۸ جریان حدود 7.1 آمپر

با توجه به اعداد بدست آمده و حاشیه امنیت و طول عمر بیشتر به کنتاکتور با توان بیش از 3.7 کیلووات و جریان آمپر بیش از 7 آمپر نیاز است.

جدول انتخاب کنتاکتور برای موتور سه فاز

توان موتور (kW)توان موتور (HP)جریان تقریبی موتور (Amps)جریان کنتاکتور پیشنهادی (A)
2.534.89
457.112
5.57.511.218
7.5101618
111520.832
15202840
18.5253450
22.5304050
30405380
37.5506595
557596140
  • راهنمای استفاده از جدول: ابتدا توان موتور را از روی پلاک آن بر حسب اسب بخار (HP) یا کیلووات (kW) در ستون‌های اول یا دوم پیدا کنید. جریان تقریبی موتور را در ستون سوم مشاهده کنید تا دید کلی از مصرف موتور داشته باشید. بر اساس توان موتور، آمپر مناسب برای کنتاکتور را از ستون آخر (جریان کنتاکتور پیشنهادی) انتخاب کنید که برای ایمنی بیشتر، همیشه کمی بالاتر از جریان موتور در نظر گرفته شده است.

جدول انتخاب کنتاکتور موتورهای یک ضرب

  • نکته مهم: این جدول بر اساس کاربری معمولی (AC-3) تنظیم شده است؛ اگر موتور شما دائماً چپ‌گرد/راست‌گرد می‌شود (AC-4)، کنتاکتور را یک رنج بالاتر انتخاب کنید.
ولتاژ  220 – 240 ولتولتاژ 380 ولتولتاژ 415 – 440 ولتجریان کنتاکتورجریان بی متالجریان فیوز
HPkWHPkWHPkWAAA
–  –0.50.37–  –91-1.62
0.50.370.750.55– – 91.6-2.52-4
– – 10.7510.7591.6-2.52-4
0.750.551.51.11.51.192.5-44-6
10.7521.521.592.5-44-6
1.51.132.232.294-66-8
21.5434394-68-12
–  – – –53.795.5-88-12
32.25.54– – 167-1010-12
437.55.57.55.51610-1312-16
5.54107.5107.51613-1516-20
–  –– – 12.592513-1816-20
7.55.513.510 –– 2518-2520-25
 –– 151115114018-2525
107.5201520154023-3232-40
13.5102518.52518.54030-4040
1511–  –30226330-4040
– – 302235256338-5050-63
2015 –– 40306348-5763
2518.5403045336348-5763
– – – – 50378057-6663
30225037604512566-8080
 – –6045705012575-105100
40307555805912595-125125
– – –  –906520095-125125
50371007510075200120-160160
6045– –  –– 200120-160160
75551259012590260150-200200
 –– 150110150110260160-250250
–  – –– 175132260160-250250
10075175132200150450200-315250
12590220160225165450250-400315
150110–  –250185450250-400400
 – –270200300220450315-500400
175132300220350250450315-500500
220160350250400290630400-630630
– – 430315– – 630500-800630
  • نحوه استفاده از جدول: توان موتور خود را بر حسب کیلووات (kW) یا اسب بخار (HP) از ستون‌های سمت راست پیدا کنید. ولتاژ کاری را (مثلاً ۳۸۰ ولت) در بالای جدول مشخص کنید تا ردیف مربوط به موتور را بیابید. عدد ستون “جریان کنتاکتور” را بخوانید؛ این عدد ظرفیت بهینه کنتاکتور شما را نشان می‌دهد که برای ایمنی بیشتر، همیشه کمی بالاتر از جریان نامی موتور در نظر گرفته شده است.

راهنمای انتخاب کنتاکتور مناسب برای تجهیزات روشنایی

تجهیزات روشنایی از نظر جریان (le) و زمان راه‌اندازی با هم تفاوت دارند و به همین دلیل هنگام انتخاب کنتاکتور باید نکات زیر را در نظر بگیرید:

  1. در صورتی که زمان راه‌اندازی کنتاکتور کوتاه است، جریان نامی کنتاکتور باید ۱.۱ برابر جریان نامی تجهیزات روشنایی باشد.
  2. در صورتی که زمان راه اندازی تجهیزات روشنایی کمی طولانی است و ضریب توان آن کم باشد، جریان عبوری از کنتاکتور بیشتر از جریان کاری تجهیزات روشنایی می‌شود.

جدول انتخاب کنتاکتور برای کنترل تجهیزات روشنایی

  • نکته: le جریان نامی تجهیزات و Ith جریان حرارتی (نامی) کنتاکتور است.
نام تجهیزات روشناییجریان راه اندازیضریب توانزمان راه اندازی (ثانیه)فرمول محاسبه جریان کنتاکتور
لامپ رشته‌ای15 * le1 –lth >= 1.1 * Ie
لامپ هیبریدی1.3 * le13lth >= 1.1 * 1.3 * Ie
لامپ فلورسنت2.1 * le0.6 – 0.4 –lth >= 1.1 * Ie
لامپ جیوه فشار بالا1.4 * le0.6 – 0.45 – 3lth >= 1.1 * 1.4 * Ie
لامپ ید فشار بالا1.4 * le0.5 – 0.410 – 5lth >= 1.1 * 1.4 * Ie
  • نحوه استفاده از جدول: فرض کنید در یک سوله صنعتی 10 عدد لامپ با جریان نامی (le) 2 آمپر وجود دارد و جریان مصرفی کل 20 آمپر است.

مثال عددی: طبق ردیف چهارم جدول، برای لامپ جیوه‌ای فشار بالا؛ ضریب توان، بین 0.6 – 0.4 است (که پایین محسوب می‌شود). ۳ تا ۵ ثانیه طول می‌کشد تا لامپ به نور کامل برسد (زمان راه اندازی) و فرمول محاسبه جریان حرارتی کنتاکتور در این لامپ‌ها (lth >= 1.1 * 1.4 * Ie) است. با قرار دادن اعداد در فرمول، داریم (lth >= 30.8 آمپر). با توجه به عدد بدست آمده حداقل جریان حرارتی مورد نیاز ۳۰.۸ آمپر است که باید یک کنتاکتور با جریان نامی حداقل ۳۲ آمپر خریداری کنید.

راهنمای انتخاب کنتاکتور مناسب برای کولر گازی

برای انتخاب کنتاکتور مناسب برای کولر گازی باید به موارد زیر توجه کنید:

  1. متناسب بودن جریان نامی (آمپر) کنتاکتور با جریان مصرفی کولر گازی
  2. مطابقت داشتن ولتاژ بوبین کنتاکتور با ولتاژ تغذیه کولر گازی
  3. متناسب بودن ابعاد کنتاکتور با فضای داخلی یونیت خارجی کولر گازی
  4. شرایط محیطی کولر گازی
  5. کاربرد و مدل کولر گازی
  6. تک فاز یا سه فاز بودن کولر گازی

جدول انتخاب کنتاکتور برای کولر گازی

ظرفیت کولر گازی (BTU) آمپر مصرفی تقریبیکنتاکتور پیشنهادی (AC-3)
۹۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰۷ – ۱۰ A۲۵ آمپر (یا ۱۸)
۱۸۰۰۰ تا ۲۴۰۰۰۱۲ – ۱۸ A۳۲ آمپر (یا ۲۵)
۳۰۰۰۰۱۸ – ۲۲ A۳۲ یا ۴۰ آمپر
۳۶۰۰۰۲۲ – ۲۸ A۴۰ یا ۵۰ آمپر
۴۸۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰۲۸ – ۴۰ A۵۰ یا ۶۵ آمپر
  • نحوه استفاده از جدول: ابتدا ظرفیت کولر گازی (BTU) یا آمپر مصرفی تقریبی دستگاه را مشخص کنید. سپس در ستون مقابل، کنتاکتور پیشنهادی (رده AC-3) که آمپر نامی آن بالاتر از جریان مصرفی است را برای تضمین سلامت دستگاه انتخاب نمایید.

راهنمای انتخاب کنتاکتور برای کنترل ترانسفورماتور جوشکاری

هنگام انتخاب کنتاکتور برای ترانسفورماتور جوشکاری باید به موارد زیر توجه کنید:

  1. توان ترانسفورماتور جوشکاری باید با توان کنتاکتور همخوانی داشته باشد.
  2. جریان نامی کنتاکتور باید برابر با جریان نامی ترانسفورماتور باشد.
  3. کنتاکتور مخصوص ترانسفورماتور باید قابلیت تحمل جریان اتصال کوتاه را داشته باشد زیرا به دلیل اتصال کوتاه الکترود در سمت ثانویه ترانسفورماتور، جریان اتصال کوتاه در آن اتفاق می‌افتد.
  4. اگر فرکانس جوش ترانسفورماتور بالا است باید کنتاکتور قابلیت قطع و وصل سریع‌ داشته باشد.
  5. کنتاکتورهای حالت جامد، بهترن نوع کنتاکتور برای ترانسفورماتورها هستند زیرا سرعت و دقت بالایی دارند.
  6. اگر تعداد قطع و وصل شدن ترانسفورماتور جوشکاری بالا است، کنتاکتور باید طول عمر بالایی داشته باشد تا بتواند دفعات قطع و وصل شدن را تحمل کند.

جدول انتخاب کنتاکتور برای کنترل ترانسفورماتور جوشکاری

توان ترانسفورماتور Se​ (kVA)جریان اتصال کوتاه اولیه (A)جریان کاری در ۲۲۰ ولت (A)جریان کاری در ۳۸۰ ولت (A)
113003020
204505330
256006640
40105010570
50180013090
  • نحوه استفاده از جدول: ابتدا ولتاژ کاری (۲۲۰ ولت تک فاز یا ۳۸۰ ولت دو فاز/سه فاز) را مشخص کنید، سپس بر اساس توان ترانسفورماتور (ستون اول)، جریان کاری را پیدا کرده و کنتاکتوری با جریانی بالاتر از آن عدد را انتخاب کنید تا تحمل جریان اتصال کوتاه (ستون دوم) را نیز داشته باشد.

راهنمای انتخاب کنتاکتور خازنی

هنگام خرید کنتاکتور خازنی باید به موارد زیر توجه کنید:

  • حتما کنتاکتور باید از کلاس AC-6b (مخصوص بارهای خازنی) انتخاب کنید.
  • ولتاژ نامی باید حداقل ۱.۵ برابر ولتاژ شبکه باشد تا در برابر نوسانات آسیب نبیند.
  • ولتاژ بوبین با ولتاژ مدار فرمان (AC یا DC) مطابقت داشته باشد.
  • به حداکثر تعداد قطع و وصل مجاز در ساعت دقت کنید (فرکانس سوئیچینگ)، زیرا در کنتاکتور خازنی به دلیل جریان هجومی، این عدد محدودتر از موتوری است.
  • مشخص کنید که آیا کنتاکتور خازنی آماده (پکیج کامل) نیاز دارید یا می‌خواهید کنتاکتور معمولی + واحد خازنی جداگانه تهیه کنید.
  • کنتاکتور باید تحمل جریان هجومی و دائم را داشته باشد. برای محاسبه از فرمول زیر (با ضریب اطمینان ۱.۳) استفاده کنید:

Ic = Q / V * 1.3

جدول انتخاب کنتاکتور خازنی

توان بانک خازنی (kVAR)جریان خازنی (A)جریان نامی کنتاکتور (AC-6b)کنتاکتور پیشنهادی (AC-6b)
5 kVAR7.2 A12 ALC1-D12C یا معادل آن
7.5 kVAR10.8 A18 ALC1-D18C
10 kVAR14.4 A25 ALC1-D25C
12.5 kVAR18 A32 ALC1-D32C
15 kVAR21.6 A40 ALC1-D40C
20 kVAR28.8 A50 ALC1-D50C
25 kVAR36 A65 ALC1-D65C
30 kVAR43.2 A80 ALC1-D80C
37.5 kVAR54 A95 ALC1-D95C
50 kVAR72 A115 ALC1-D115C
60 kVAR86.4 A150 ALC1-D150C
75 kVAR108 A 170 ALC1-D170C یا بالاتر
  • نحوه استفاده از جدول: ابتدا توان بانک خازنی را بر حسب kVAR در ستون اول پیدا کنید. سپس با حرکت در همان ردیف، جریان نامی کنتاکتور (AC-6b) و مدل فنی کنتاکتور را انتخاب کنید.

راهنمای انتخاب کنتاکتور برای مدار ستاره مثلث

تعداد کنتاکتور مورد نیاز در روش راه‌اندازی مدار ستاره-مثلث سه عدد است؛ کنتاکتور اصلی، کنتاکتور مثلث و کنتاکتور ستاره. در مدار استاندارد ستاره-مثلث، کنتاکتورها باید به صورت زیر انتخاب شوند (در نظر بگیرید که In، جریان نامی موتور است):

  • کنتاکتور اصلی (K1) و کنتاکتور مثلث (K3): در مدار استاندارد ستاره – مثلث، دو کنتاکتور اصلی و مثلث در مسیر فازی قرار می‌گیرند یعنی داخل حلقه مثلث. بنابراین جریانی کمتر از جریان نامی موتور از آن‌ها عبور می‌کند.
  • کنتاکتور ستاره (K2): این کنتاکتور فقط در چند ثانیه اول فعال است و نقطه صفر ستاره را می‌سازد برای همین جریان عبوری از آن بسیار کمتر است.
 فرمول محاسبه کنتاکتور ستارهفرمول محاسبه کنتاکتور اصلی و مثلث
جریان عبوریl >= 0.33 * In
(یک سوم جریان نامی)
l >= 0.58 * In
(کمتر از 60 درصد جریان نامی)

جدول انتخاب کنتاکتور برای مدار ستاره مثلث

توان موتور (HP)توان موتور (kW)جریان نامی موتور (In​)کنتاکتور اصلی و مثلث (K1,K3)کنتاکتور ستاره (K2)
32.254.89 A9 A
53.757.89 A9 A
7.55.62511.29 A9 A
107.51612 A9 A
12.59.3751912 A9 A
1511.2520.812 A9 A
20152818 A12 A
2518.753425 A12 A
3022.54025 A18 A
40305332 A18 A
5037.56540 A25 A
7556.259665 A32 A
1007513180 A50 A
12593.7515695 A63 A
150112.5189115 A65 A
  • راهنمای استفاده از جدول: ابتدا توان موتور را از روی پلاک آن پیدا کنید و با ستون ۱ و ۲ مطابقت دهید. در ستون سوم مقدار جریانی که موتور در حالت عادی می‌کشد را برای محاسبات کابل و فیوز مشاهده کنید. مشخصات کنتاکتور اصلی و مثلث در ستون چهارم و در ستون پنجم مشخصات کنتاکتور ستاره نوشته شده است.

جدول انتخاب کنتاکتور برای مدار ستاره مثلث در موتورهای آسنکرون

ولتاژ 415 – 440 ولتولتاژ 380 ولتولتاژ  220 – 240 ولتجریان کنتاکتورجریان بی متالجریان فیوز
HPkWHPkWHPkWAAA
107.5107.55.541210 – 716
12.59–  ––  –127-1020
 –– 13.5107.55.51210-1320
15111511– – 1613-1825
20152015107.51613-1832
2518.52518.513.5102518.5-2540
– – – – 15112518-540
3022 –– – – 2518.2550
–  –3022 – –4023-3250-63
3525– – 20154023-3263
403040302518.54030-4063
4533 – – –– 4030-4080
5037– – – – 4030-4080
 –– 503730226338-5080
6045 –– – – 6338-50100
70506045 –– 6348-57100
8058755540306357-66125
9065–  –50378060-80125
1007510075604512575-105160
12590 ––  –– 12575-105200
 – –1259075512595-125200
  • راهنمای استفاده از جدول: در ستون‌های ۱ تا ۶، توان موتور براساس ولتاژ‌های مختلف و برحسب کیلووات و اسب بخار، دسته‌بندی شده است (ستون ۱ و ۲ برای ولتاژ ۴۱۵ تا ۴۴۰ ولت، ستون ۳ و ۴ برای ولتاژ ۳۸۰ ولت و ستون ۵ و ۶ برای محدوده ۲۲۰ تا ۲۴۰ ولت). برحسب توان موتور و محدوده ولتاژ می‌توانید به ترتیب مشخصات کنتاکتور، بی‌متال و فیوز مناسب را از ستون‌های ۷، ۸ و ۹ انتخاب کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *