نورپردازی عمومی چیست؟ | معرفی تجهیزات نورپردازی عمومی

نورپردازی داخلی ساختمان به روش‌های مختلفی انجام می‌شود زیرا بخش زیادی از زیبایی و جذابیت معماری یک فضا، به روش نورپردازی آن بستگی دارد و بر همین اساس نام دیگر نورپردازی، مهندسی روشنایی است. نورپردازی عمومی در صدر جدول روش‌های مهندسی روشنایی قرار دارد. چنانچه برای نورپردازی خانه یا محل کار خود به دنبال روش‌های اصولی هستید، تا پایان این مطلب را حتما مطالعه کنید.

نورپردازی عمومی چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟ 

نورپردازی عمومی یا محیطی (Ambient Light) یکی از روش‌های اصلی نورپردازی است که نور کلی و عمومی محیط، از طریق آن تامین می‌شود. به بیان دیگر باید گفت که نورپردازی عمومی، نوری است که لوسترها، چراغ‌های آویزی، پنل سقفی، نورافکن‌ها، دیوارکوب‌ها، مهتابی‌ها و… در محیط ساطع می‌کنند تا تمام فضا به طور یکنواخت روشن شود. به همین دلیل، از روش نورپردازی عمومی در اتاق نشیمن، فروشگاه‌ها، اداره‌ها، محیط‌های آموزشی، سالن‌های همایش و هر فضای دیگری که افراد باید دید کافی داشته باشند، استفاده می‌شود.

ویژگی‌هایی که برای نورپردازی عمومی باید به‌کار برد، عبارتند از:

1. در نورپردازی عمومی ، نور و میزان روشنایی تمام محیط  باید یکنواخت باشد و نور به طور یکسان در تمام فضا پخش شود.
2. عدم وجود سایه در محیط یکی دیگر از ویژگی‌های نورپردازی عمومی محسوب می‌شود.
3. شدت نور و میزان روشنایی باید به نحوی باشد که چشم را اذیت نکند و باعث خیرگی چشم نشود.
4. کلید برق تجهیزات روشنایی بهتر است که جدا باشد تا امکان تنظیم نور در ساعت‌های مختلف روز وجود داشته باشد.
5. این روش نورپردازی بیشتر برای فضاهایی مناسب است که فضای کافی برای نصب لوستر و سایر تجهیزات را داشته باشد. به عنوان مثال، از این روش نباید در اتاق خواب‌های خانه استفاده شود و در مقابل آن، استفاده از این شیوه برای اتاق نشیمن ضروری است.

هدف از نورپردازی عمومی چیست؟ 

هدف اصلی نورپردازی عمومی این است که فضای مورد نظر به صورت یکنواخت روشن شود و محیط، نور کافی برای دیدن افراد داشته باشد. در واقع باید گفت که اگر نورپردازی عمومی در یک فضا وجود نداشته باشد، سایر روش‌های نورپردازی‌ اعم از نورپردازی وظیفه‌ای، نورپردازی تاکیدی و نورپردازی نزئینی بی‌معنا خواهند شد و هیچ اثری روی محیط ندارند. زیرا این نوع از نورپردازی به عنوان اولین لایه نور در هر محیطی شناخته می‌شود و پایه سایر شیوه‌های نورپردازی‌ها است.

نکات مهم قابل اجرا در نورپردازی عمومی

با توجه به این که نورپردازی محیطی، پایه (base) سایر روش‌های نورپردازی محسوب می‌شود پس لازم است که هنگام اجرای این شیوه نورپردازی و انتخاب تجهیزات روشنایی، به برخی نکات حتما توجه شود تا مشکلاتی نظیر یکنواخت نبودن میزان روشنایی و ایجاد سایه به وجود نیاید. 

1- لومن 

شار نوری یا لومن چیست؟ شار نوری، مقدار نوری است که در هر ثانیه از یک منبع نوری ساطع می‌شود و مقدار دقیق آن بر روی جعبه تجهیزات روشنایی یا کاتالوگ آن‌ها نوشته شده است.  توجه به این فاکتور یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام اجرای نورپردازی عمومی باید به آن توجه کرد زیرا بخش زیادی از کیفیت و میزان روشنایی یک منبع نوری به مقدار لومن تجهیزات آن بستگی دارد. در همین راستا، کارشناسان حوزه روشنایی و نورپردازی، برای مقدار لومن هر بخش از ساختمان یک بازه مشخص کرده‌اند که بهتر است مقدار لومن از این بازه کم‌تر یا بیشتر نشود. در جدول زیر  بازه مقدار لومن سه تا از بخش‌های اصلی ساختمان را ذکر کردیم:

2- توان

مقدار توان تجهیزات روشنایی با وات نشان داده می‌شود و یکی دیگر از مواردی است که هنگام نورپردازی عمومی حتما باید به آن توجه شود زیرا توان، مقدار انرژی که منابع نوری مصرف می‌کنند را نشان می‌دهد و و با لومن رابطه مستقیم دارد. یعنی هر چه، توان لامپ بیشتر باشد، مقدار لومن آن هم بیشتر است. در جدول زیر، مقدار لومنی را که هر لامپ تولید می‌کند نوشته‌ایم، تا محاسبه لومن برای افراد راحت‌تر شود.

البته توجه به این نکته ضروری است که ممکن است مقدار لومن یک لامپ 100 وات کمتر یا بیشتر باشد. به طور مثال بیشتر لامپ‌های با کیفیت متوسط بازار دارای بهره نوری (لومن بر وات) 90 هستند و تنها چند برند مقدار لومن بر وات آن‌ها بیشتر از 100 است.

• لامپ چند وات برای هر اتاق بخریم؟

3- لوکس (Lux)

لوکس چیست و چه تفاوتی با لومن دارد؟ لوکس، حجم نوری است که روی یک سطح تابیده می‌شود و توجه به این پارامتر از جمله نکات مهم قابل اجرا در نورپردازی عمومی است. مقدار لوکس یک محیط به تعداد چراغ‌ها و فاصله آن‌ها بستگی دارد و برای به دست آوردن آن باید مقدار لومن تجهیزات روشنایی را بر مساحت تقسیم کرد. البته لازم به ذکر است که برای مقدار لوکس هر بخش از ساختمان نیز یک‌سری استانداردهای کلی تعیین شده است که در جدول زیر به آن اشاره کردیم.

4- متراژ و مساحت

توجه به متراژ و مساحت فضایی که قرار است نورپردازی شود، از دیگر نکات مهم قابل اجرا در نورپردازی عمومی است. چون نصب تجهیزات روشنایی بزرگ و پر نور در یک فضای کوچک، باعث اذیت شدن چشم می‌شود و در مقابل آن نصب تجهیزات روشنایی کوچک و کم‌نور در یک فضای بزرگ منجر به تاریکی فضا خواهد شد. 

در جدول زیر، مقدار لوکس هر فضا را با توجه به مساحت آن بیان کردیم تا افرادی که در حال نورپردازی هستند، برای محاسبه مشکل نداشته باشند:

معرفی تجهیزات نورپردازی عمومی

در حال حاضر انواع مختلفی از تجهیزات روشنایی در بازار وجود دارد که برای اجرای شیوه‌های مختلف نورپردازی از آن‌ها استفاده می‌شود. برای اجرای هر روش نورپردازی، از یک‌سری تجهیزات خاص استفاده می‌کنند که تجهیزات مورد نیاز برای اجرای نورپردازی عمومی، شامل موارد زیر است.

1- لوستر

لوستر یکی از کاربردی‌ترین تجهیزات روشنایی است که برای نورپردازی عمومی، مورد استفاده قرار می‌گیرد. زیرا استفاده از لوستر برای اجرای نورپردازی محیطی، باعث می‌شود که فضا نور خوب و یکنواختی داشته باشد. لوسترها از لحاظ فاکتورهای مختلف مانند سبک طراحی، شکل ظاهری، جنس بدنه، نوع نصب و نوع لامپ انواع مختلفی دارد که افراد با توجه به سلیقه و سبک دکوراسیون خود باید آن‌ها را انتخاب کنند. از آنجایی که لوکس و لومن، دو فاکتور مهم در نورپردازی هستند، لازم به ذکر است که مقدار لوکس و لومن در لوستر به تعداد، توان و نوع لامپ‌ لوستر شمعی و اشکی بستگی دارد.

2- چراغ‌های آویزی

چراغ‌های آویزی، نوعی از چراغ‌ها هستند که با طناب، زنجیر یا میله فلزی از سقف آویزان می‌شود و از نظر فاکتورهای مختلف مثل شکل ظاهری، جنس بدنه، سبک طراحی و… مدل‌های مختلفی دارد. لامپ ال ای دی کم مصرف و لامپ‌ هالوژن یا لامپ فلورسنت از جمله لامپ‌هایی هستند که در این مدل چراغ به کار برده می‌شوند. مقدار لومن و لوکس در این منبع نور نیز به توان لامپ  به کار برده شده در چراغ وابسته است.

3- پنل سقفی

پنل سقفی که به دو صورت روکار و توکار نصب می‌شود، بر اساس نوع تراشه (ال ای دی SMD یا COB)، فناوری ساخت، ظاهر، ابعاد، رنگ نور، برند و… مدل‌های مختلفی دارد. پنل سقفی یکی از بهترین تجهیزات برای نورپردازی عمومی است زیرا استفاده از آن، مزایای زیر را به دنبال دارد:

• بازده نوری بالایی دارند.
• ماده سمی و گاز شیمیایی از آن‌ها ساطع نمی‌شود.
• نسبت به بسیاری از تجهیزات روشنایی طول عمر بالایی دارند.
• نور را به صورت یکنواخت بدون فلیکر و سوسو زدن در محیط پخش می‌کنند.
• از نظر مصرف انرژی کم مصرف هستند و منجر به صرفه‌جویی در مصرف برق می‌شوند.

4- دیوارکوب‌

دیوارکوب یا لوستر دیواری، نوع دیگری از تجهیزات روشنایی مناسب برای نورپردازی محیطی است که مجاور تابلوها و مجسمه‌ها نصب می‌شود تا نور آن به تابلو یا مجسمه مورد نظر بتابد و جلوه خاصی به آن‌ها ببخشد. لوسترهای دیواری نیز بر اساس سبک طراحی، جنس بدنه، ابعاد، نوع لامپ و… مدل‌های مختلفی دارند. لومن و لوکس این وسیله نیز بر اساس توان لامپ آن است.

5- لامپ مهتابی‌ ال ای دی

مهتابی ال ای دی که به آن براکت نیز گفته می‌شود، از دیگر تجهیزات مناسب برای نورپردازی محیطی است زیرا برای ساخت آن از فناوری LED استفاده می‌کنند، مصرف برق بسیار پایینی دارد، گرمای زیادی تولید نمی‌کند و شدت نور خوبی دارد. لامپ‌های مهتابی از نظر توان، انواع مختلفی دارند و میزان لومن در آن‌ها بر اساس توان تعیین می‌شود. 

6- نورافکن‌ (پروژکتور)

نورافکن از دیگر تجهیزات روشنایی مناسب برای اجرای نورپردازی محیطی در سالن‌های همایش، فروشگاه‌ها و محیط‌های وسیع است چون این منبع نوری، خروجی لومن بالایی دارد. نورافکن، مانند سایر تجهیزاتی که تاکنون در این مقاله معرفی کردیم، از نظر فاکتورهای مختلف مثل توان، تکنولوژی ساخت، رنگ نور و… در مدل‌های مختلف موجود است. میزان لومن نورافکن، به توان آن بستگی دارد و هر چه توان نورافکن بیشتر باشد، لومن آن هم بیشتر است. به طور کلی باید گفت که نورافکن دارای مزایا و ویژگی‌های زیر است:

• نسبت به بسیاری از تجهیزات روشنایی، طول عمر بالایی دارد.
• نور یک‌دستی را به محیط می‌دهد.
• تعمیر و نگهداری آن ساده است.
• گرمای زیادی تولید نمی‌کند.

سوال بعدی افرادی که با تجهیزات مناسب نورپردازی عمومی آشنا می‌شوند، این است که برندهای مناسب برای خرید تجهیزات نورپردازی عمومی چیست؟! “لیست بهترین تولیدکنندگان صنایع روشنایی در ایران” به این سوال شما پاسخ می‌دهد!

جدول تجهیزات روشنایی مناسب برای نورپردازی عمومی خانه

جدول تجهیزات روشنایی مناسب برای نورپردازی عمومی لابی

جدول تجهیزات روشنایی مناسب برای نورپردازی عمومی مغازه

• نورپردازی مغازه و فروشگاه [آموزش اصول+معرفی محصولات]

پیشنهاد ما به شما برای خرید و انتخاب بهترین تجهیزات نورپردازی مکان‌های مسکونی و تجاری استفاده از نرم افزار دیالوکس است. طراحی نورپردازی با Dialux این امکان را به شما می‌دهد که مکان مورد نظر را به‌صورت سه بعدی رسم کنید. سپس با توجه به ابعاد محیط و نور مورد نیاز، روشنایی استاندارد و بهینه را به‌صورت مجازی پیاده سازی کنید. اگر قصد دانلود نرم افزار را دارید؛ در مقاله “نرم افزار دیالوکس چیست؟ (طراحی نورپردازی با Dialux)” علاوه‌بر چگونگی استفاده از نرم افزار دیالوکس، کاربردها و مزایای آن، لینک دانلود دیالوکس نیز قرار داده شده است.