جستجو کنید...
هشتگهای محبوب:
یکی از رایجترین سوالات کاربران در زمینه برق و روشنایی این است که از کجا بفهمیم لامپ چند وات است؟ پاسخ به این سوال ساده است: معمولاً روی بدنه لامپ، وات نوشته شده یا در بستهبندی آن مشخص است. دانستن توان مصرفی لامپ برای محاسبه میزان مصرف برق و هزینهها اهمیت زیادی دارد. میزان مصرف برق لامپهای مختلف، از جمله میزان مصرف برق لامپ مهتابی، میزان مصرف لامپ کممصرف، مصرف برق لامپ ال ای دی، توان مصرفی لامپ هالوژن، توان مصرفی لامپهای رشتهای و معمولی، میزان مصرف انرژی لامپ گازی، میزان مصرف لامپهای بخار سدیم و مصرف لامپهای COB متفاوت است.
با آگاهی از توان مصرفی انواع لامپ، میتوانیم نه تنها مصرف انرژی را مدیریت کنیم، بلکه با انتخاب لامپهای کممصرف و بهینه، هزینه برق را کاهش دهیم و به حفظ محیط زیست نیز کمک کنیم. در این راهنما، بهصورت کامل روش محاسبه مصرف برق لامپها و نکات مهم در کاهش مصرف انرژی را بررسی میکنیم.
برای محاسبه مصرف برق لامپ، ابتدا باید توان مصرفی لامپ را بدانید. (این عدد معمولاً بر حسب وات روی لامپ یا بستهبندی آن مشخص شده است). سپس با توجه به مدت زمان روشن بودن لامپ و تعداد لامپها، میتوان میزان انرژی مصرفی را محاسبه کرد.
نکته: محاسبات زیر برای انواع لامپها، از جمله لامپ مهتابی، کممصرف، هالوژن، رشتهای، گازی و COB قابل انجام است.
1. فرمول محاسبه مصرف انرژی یک لامپ:
توان لامپ (W) × مدت زمان روشن بودن (h) = مصرف انرژی (Wh)
2. فرمول محاسبه مصرف انرژی یک لامپ بر حسب کیلووات ساعت (kWh):
مصرف انرژی (Wh) = 1000 / توان لامپ (W) × مدت زمان روشن بودن (h)
3. فرمول محاسبه مصرف انرژی چند لامپ بر حسب کیلووات ساعت (kWh):
مصرف انرژی (Wh) = 1000 / تعداد لامپ × توان لامپ (W) × مدت زمان روشن بودن (h)
مثال:
اگر ۳ لامپ ال ای دی ۱۰ وات به مدت ۵ ساعت روشن باشد، میزان انرژی مصرفی آن برابر است با حاصل ضرب توان در ساعات مصرف.
وات 150 = 3 × 10 × 5
مصرف برق لامپ ال ای دی بسیار پایینتر از لامپهای رشتهای و حتی لامپ کممصرف است. این لامپها با توان مصرفی بین ۳ تا ۳۰ وات، روشنایی معادل لامپهای ۶۰ تا ۱۰۰ وات رشتهای دارند. علاوه بر مصرف کم انرژی، طول عمر بالای لامپهای LED باعث کاهش هزینههای نگهداری و تعویض میشود. برای مثال، یک لامپ الایدی ۱۰ وات که ۵ ساعت در روز روشن باشد، تنها ۵۰ واتساعت انرژی مصرف میکند که بسیار کمتر از مصرف یک لامپ رشتهای با همان روشنایی است.
| وات (W) | لومن (lm) | لوکس (lux) در ۱ متر | متراژ قابل روشنایی (m²) |
| 3 | 250 – 300 | 25 – 35 | 3 – 4 |
| 5 | 450 – 500 | 40 – 60 | 5 – 6 |
| 7 | 650 – 750 | 60 – 90 | 8 – 10 |
| 9 | 800 – 900 | 70 – 110 | 9 – 12 |
| 12 | 1100 – 1200 | 100 – 150 | 14 – 16 |
| 15 | 1400 – 1600 | 130 – 180 | 18 – 22 |
| 20 | 2000 – 2200 | 180 – 250 | 26 – 30 |
| 30 | 3000 – 3500 | 250 – 350 | 38 – 45 |
انواع لامپ ال ای دی
لامپ هالوژن، در واقع نوعی لامپ LED با طراحی متفاوت است که به صورت توکار در سقف نصب میشود. توان مصرفی لامپ هالوژن مانند لامپ ال ای دی است و نسبت به لامپهای رشتهای بازده روشنایی بیشتری دارند. این لامپها معمولاً نورپردازی داخلی، سقفهای کاذب، ویترینها و فضاهای دکوراتیو استفاده میشوند و به دلیل ویژگی تابش نور متمرکز، برای نورپردازی نقطهای و تأکیدی بسیار مناسب هستند. همچنین در مقایسه با لامپهای قدیمی مانند رشتهای یا هالوژنهای قدیمی، مصرف برق بسیار کمتری دارند و گرمای کمتری نیز تولید میکنند.
انواع لامپ هالوژن
لامپهای COB (Chip On Board) و SMD (Surface Mounted Diode) نسل جدیدی از LED هستند که به دلیل بازده نوری بالا و مصرف برق کم در بسیاری از سیستمهای روشنایی کاربرد دارند. توان مصرفی این لامپها، مشابه لامپ ال ای دی معمولی است. از COB به دلیل ساختار فشرده تراشهها در پروژکتورها، نورپردازی سقفی، روشنایی صنعتی و فضاهای تجاری استفاده میکنند زیرا نور یکنواخت و نسبتاً متمرکزی تولید میکند. به دلیل پخش نور گستردهتر، SMD در لامپهای خانگی و پنلهای سقفی کاربرد دارد و برای روشنایی عمومی محیط مناسبتر است.
به طور کلی استفاده از این فناوریهای LED باعث کاهش مصرف برق، افزایش طول عمر لامپ و کاهش هزینههای نگهداری در سیستمهای روشنایی میشود.
توان مصرفی لامپ رشتهای معمولاً بین ۴۰ تا ۲۰۰ وات است. این لامپها انرژی زیادی مصرف میکنند و تنها حدود ۱۰٪ از انرژی مصرفی خود را به نور تبدیل میکنند و باقی به گرما تبدیل میشود. به همین دلیل، لامپهای رشتهای امروزه کمتر در محیطهای خانگی و اداری استفاده میشوند و جای خود را به لامپهای LED دادهاند. با این حال، برای برخی کاربردهای خاص و تزئینی هنوز مورد استفاده قرار میگیرند.
| وات (W) | لومن (lm) | لوکس (lux) در ۱ متر | متراژ قابل روشنایی (m²) |
| 40 | 400 – 450 | 40 – 60 | 5 – 6 |
| 60 | 700 – 800 | 70 – 100 | 9 – 11 |
| 75 | 900 – 1100 | 100 – 140 | 12 – 15 |
| 100 | 1300 – 1500 | 130 – 180 | 17 – 20 |
| 150 | 2500 – 2800 | 200 – 260 | 33 – 37 |
| 200 | 3400 – 3800 | 280 – 360 | 45 – 50 |
انواع لامپ رشتهای
لامپهای مهتابی، که اغلب در خانهها و محیطهای اداری استفاده میشوند، مصرف نسبتاً پایینی دارند. معمولاً توان مصرفی لامپ مهتابی، بسته به طولی که دارد؛ بین ۱۵ تا ۴۰ وات است. برای مثال، یک لامپ مهتابی ۲۰ وات در طول یک ساعت ۲۰ وات ساعت انرژی مصرف میکند. میزان روشنایی تولیدی این لامپها نیز قابل توجه است و نسبت به مصرف برق، بازدهی نوری بالاتری دارند.
مزیت اصلی مهتابیها نسبت به لامپهای رشتهای، کاهش مصرف برق ۵۰ تا ۷۰ درصد است و همین باعث محبوبیت استفاده از آنها در فضاهای بزرگ و محیطهای اداری شده است.
| وات (W) | لومن (lm) | لوکس (lux) در ۱ متر | متراژ قابل روشنایی (m²) |
| 15 | 900 – 1000 | 70 – 90 | 12 – 14 |
| 18 | 1100 – 1300 | 100 – 130 | 14 – 17 |
| 20 | 1300 – 1500 | 110 – 150 | 17 – 20 |
| 36 | 2600 – 3000 | 210 – 260 | 34 – 40 |
| 40 | 2900 – 3300 | 230 – 270 | 38 – 44 |
انواع لامپ مهتابی ال ای دی
میزان مصرف لامپ فلورسنت معمولاً بین ۷ تا ۲۵ وات است. این لامپها، به دلیل طراحی ویژه و فناوری فلورسانس، مصرف انرژی کمتری نسبت به لامپهای رشتهای دارند، اما روشنایی مشابه یا حتی بالاتر ارائه میکنند. لامپهای فلورسنت برای روشنایی دفاتر کار، راهروها و سالنهای بزرگ مناسب هستند و با توجه به طول عمر بیشتر نسبت به لامپهای رشتهای، هزینه تعویض کمتری نیز دارند.
| وات (W) | لومن (lm) | لوکس (lux) در ۱ متر | متراژ قابل روشنایی (m²) |
| 7 | 400 – 450 | 40 – 60 | 5 – 6 |
| 11 | 600 – 700 | 60 – 80 | 8 – 10 |
| 15 | 900 – 1000 | 80 – 110 | 12 – 14 |
| 20 | 1200 – 1300 | 110 – 150 | 15 – 18 |
| 25 | 1500 – 1600 | 130 – 180 | 18 – 22 |
انواع لامپ فلورسنت
لامپ گازی شامل انواع بخار سدیم، هلیم و جیوه میشود و میزان برق مصرفی آنها متغیر است (در جدول زیر وات مصرفی پرکاربردترین لامپهای گازی را مشاهده میکنید). این لامپها برای روشنایی خیابانها، سالنهای بزرگ، استادیوم فوتبال و روشنایی برای فیلمبرداری در زیر آب کاربرد دارند. بازده نوری بالای آنها باعث میشود با مصرف انرژی نسبتاً بالا، نور بیشتری تولید کنند و نسبت به لامپهای رشتهای مقرونبهصرفه باشند.
| وات (W) | لومن (lm) | لوکس ( lux) تقریبی در ۱ متر (رابطه مستقیم با رفلکتور و ارتفاع نصب) | متراژ قابل روشنایی (m²) |
| 70 | 6000 – 7000 | 500 – 650 | 80 – 90 |
| 150 | 12000 – 14000 | 1000 – 1300 | 150 – 180 |
| 250 | 20000 – 23000 | 1700 – 2100 | 260 – 300 |
| 400 | 35000 – 45000 | 2800 – 4000 | 450 – 600 |
انواع لامپ گازی
لامپهای بخار سدیم به دلیل میزان مصرف لامپهای بخار سدیم بالا (از ۴۰ تا ۱۰۰۰ وات) بیشتر در روشنایی معابر و محیطهای صنعتی استفاده میشوند. این لامپها نور زرد و غلیظ تولید میکنند و برای دید طولانی و روشنایی گسترده مناسب هستند. اگرچه مصرف برق آنها بالا است، بازده نوری نسبتاً مناسبی دارند و در فضاهای بزرگ صرفهجویی در تعداد لامپها را ممکن میکنند.
| وات (W) | لومن تقریبی (lm) | لوکس در ۱ متر (تقریبی) | متراژ قابل روشنایی (m²) |
| 40 | 3000 – 3500 | 240 – 280 | 40 – 45 |
| 70 | 6000 – 7000 | 500 – 560 | 80 – 90 |
| 100 | 9000 – 11000 | 700–900 | 120 – 140 |
| 150 | 12000 – 15000 | 950 – 1200 | 160 – 200 |
| 250 | 20000 – 26000 | 1600 – 2100 | 260 – 340 |
| 400 | 40000 – 50000 | 3200 – 4000 | 530 – 670 |
| 600 | 70000 – 80000 | 5500 – 6400 | 900 – 1050 |
| 1000 | 120000 – 140000 | 9500 – 11000 | 1600 – 1900 |
لامپ بخار جیوه در توانهای ۵۰ وات و ۸۰ وات تولید میشود. این نوع لامپ روشنایی سرد و متمایل به آبی ایجاد میکند و به همین دلیل در فضاهایی که نور سفیدِ سرد مدنظر است کاربرد دارد. با این حال، راندمان نوری لامپ بخار جیوه از لامپهای بخار سدیم و متالهالید پایینتر است؛ یعنی برای رسیدن به روشنایی مشابه، انرژی بیشتری مصرف میکند یا نور کمتری میدهد.
| وات (W) | لومن (lm) | لوکس در ۱ متر (تقریبی) | متراژ قابل روشنایی (m²) |
| 50 | 1800 – 2200 | 140 – 180 | 20 – 28 |
| 80 | 3000 – 3600 | 240 – 290 | 40 – 48 |
محاسبه هزینه برق یک لامپ، با 3 عامل اصلی توان لامپ (وات)، مدت زمان روشن بودن (ساعت) و تعرفه برق، محاسبه میشود.
ابتدا میزان انرژی مصرفی لامپ بر حسب کیلوواتساعت (kWh) با فرمول زیر اندازهگیری میشود:
مصرف برق لوازم خانگی (کیلووات ساعت) =1000 / توان مصرفی (وات) × مدت زمان استفاده (ساعت)
به عنوان مثال، اگر یک لامپ 100 وات به مدت 3 ساعت روشن باشد؛ طبق فرمول، این لامپ در یک ساعت 0.1 kWh برق مصرف میکند.
100 × 3 / 1000 = 0.3 کیلوواتساعت
معمولا پس از بهدست آوردن مقدار مصرف انرژی، آن را در نرخ تعرفه برق ضرب میکنند تا هزینه مصرف بدستآید. اما سیستم محاسبه قبض برق ایران، پلکانی است؛ یعنی هر بازه مصرفی به عنوان یک پله در نظر گرفته میشود. مثلاً مصرف از ۰ تا ۱۰۰ کیلوواتساعت یک پله و مصرف از ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوواتساعت پله دیگری است. برای هر کدام از این پلهها، یک ضریب مشخص تعیین شده است. قیمت برق در هر پله با فرمول (ضریب × هزینه تأمین برق) بدست میآید.
با فرض اینکه هزینه تأمین برق در سال ۱۴۰۵ برابر ۹۵۳۷ ریال است و پله اول (0 تا 100 کیوواتساعت) در تعرفه برق خانگی دارای ضریب 0.146 است؛ هزینه تامین برق در این پله حدود 1392.4 ریال برای هر کیلوواتساعت است.
پس اگر مصرف یک لامپ 100 وات که به مدت 3 ساعت روشن است در پله اول باشد، طبق فرمول (مقدار مصرف انرژی × نرخ تعرفه برق) هزینه برق مصرفی آن برابر است با 417.72 ریال.
0.3 × 1392.4 = 417.72 ریال
| به همین دلیل ممکن است یک لامپ با مصرف ثابت، در خانهای که مصرف برق کمی دارد هزینه بسیار کمی ایجاد کند، اما در خانهای که مصرف آن در پلههای بالاتر قرار گرفته است، هزینه همان لامپ چند برابر محاسبه شود. |
برای درک بهتر تأثیر سیستم پلکانی، بیایید هزینه روشن بودن یک لامپ ۱۰۰ وات را که روزانه ۸ ساعت استفاده میشود، محاسبه کنیم:
کیلوواتساعت ۰.۸ = 1000 ÷ (۱۰۰ وات × ۸ ساعت) :مصرف در یک روز
کیلوواتساعت ۲۴ = ۰.۸ × ۳۰ :مصرف در یک ماه (۳۰ روز)
حالا میبینیم که این ۲۴ کیلوواتساعت مصرف ماهانه، در پلههای مختلف چقدر برای شما هزینه خواهد داشت:
۲۴ × ۱۳۹۲ = ۳۳,۴۱۷ حدود ۳,۴۰۰ تومان در ماه) ریال)
۲۴ × ۱۶۲۱ = ۳۸,۹۰۸ حدود ۳,۹۰۰ تومان در ماه) ریال)
۲۴ × ۳۴۸۰ = ۸۳,۵۴۴ حدود ۸,۵۰۰ تومان در ماه) ریال)
با توجه به کمبود انرژی الکتریکی، همه ما باید کمی در مصرف برق صرفهجویی کنیم. یکی از راههای صرفهجویی در مصرف برق، پایین آوردن مصرف لامپها است. اگر هر خانوادهای این موضوع را جدی بگیرد، قطعا حجم مصرف کاهش پیدا میکند.
در لامپ ال ای دی ۸۰ الی ۹۰ درصد از انرژی الکتریکی به نور و ۱۰ درصد به گرما تبدیل میشود. ولی در لامپهای معمولی این قصیه برعکس است یعنی فقط ۱۰ الی ۱۵ درصد از انرژی الکتریکی به نور تبدیل میشود و مابقی آن تبدیل به گرما خواهد شد. پس با جایگزینی لامپ ال ای دی یا لامپهای کممصرف، میتوان تا ۷۰ درصد انرژی مصرفی را کاهش داد.
گرد و غبار انباشته شده روی لامپها باعث کاهش بازده نور میشوند. در نتیجه برای روشنایی فضا، باید لامپ بیشتری روشن کنید که نتیجه آن مصرف انرژی اضافی است. ولی اگر لامپها را هر چند وقت یک بار اصولی تمیز کنید، میزان درخشش و ساطع شدن نور آنها بیشتر خواهد شد و به لامپ کمتری نیاز دارید. نگهداری و تمیزکاری، همراه با روغنکاری برای انواع لامپها به ویژه لامپهای هالوژن و COB ضروری است.
سادهترین راه ممکن برای کاهش مصرف برق لامپها این است که لامپهای بیمصرف را خاموش کنید، هر لامپی که بدون دلیل روشن باشد، هزینه اضافی ایجاد میکند. پس اگر داخل پذیرایی هستید، لامپهای اتاقی را که کسی داخل آن نیست، خاموش کنید.
کلید دیمر شدت نور چراغ را تنظیم میکند پس زمانی که نور فضا خوب است، شدت نور لامپ را پایین میآورد. انواع سنسور حرکتی هم حساس به حرکت هستند و زمانی که کسی در محل حضور نداشته باشد، لامپ را خاموش میکنند. ترکیب سنسور حرکتی و لامپ ال ای دی، یک راهکار عالی برای کاهش مصرف برق راهرو و پارکینگ است.
نورپردازی هر بخش خانه یا محل کار با بخش دیگر متفاوت است. مثلا اتاق خواب نباید خیلی پرنور باشد زیرا محل استراحت است، پس تعداد و توان لامپهای آن باید کم باشد. استفاده از لامپ متناسب با فضا، انتخاب لامپ با توان مناسب برای فضای مشخص، از اتلاف انرژی جلوگیری میکند.
شاید جالب بهنظر بیاید ولی استفاده از رنگهای روشن در دکوراسیون داخلی باعث میشود که فضا روشنتر باشد و نور لامپها بهتر ساطع شود. در نتیجه نیاز به روشن کردن تعداد زیادی لامپ نیست.
زمانی که هوا روشن است و نور طبیعی وجود دارد، پردهها را کنار بکشید و از نور طبیعی خورشید استفاده کنید و تعداد لامپهای روشن را به حداقل برسانید.
1_ از کجا بفهمیم لامپ چند وات است؟
پاسخ ساده است: وات لامپ روی بدنه یا بستهبندی آن درج شده است.
2_ کدام لامپها کممصرفتر هستند؟
لامپهای LED و کممصرف (فلورسنت)، بیشترین صرفهجویی انرژی را دارند و بازده نوری بالاتری نسبت به لامپهای رشتهای و هالوژن ارائه میدهند.
3_ چگونه مصرف برق لامپها را کاهش دهیم؟
استفاده از لامپهای کممصرف، خاموش کردن لامپهای غیرضروری، تمیزکاری منظم و انتخاب توان مناسب برای هر فضا، راهکارهای اصلی هستند.
4_ آیا لامپهای COB بهتر هستند؟
بله، لامپهای COB مصرف کم و نور یکپارچه دارند و برای فضاهای صنعتی و خانگی حرفهای گزینه مناسبی محسوب میشوند.