عیب‌یابی پنکه سقفی | روش‌های تعمیر کردن 12 علت‌ خرابی رایج

پنکه سقفی در لیست لوازم سرمایشی پرطرفدار قرار دارد زیرا در مقایسه با پنکه‌های رومیزی، هوای محیط را سریع‌تر خنک می‌کند و قدرت بیشتری برای جابجایی هوا دارد. این سیستم سرمایشی مانند هر وسیله دیگری ممکن است که دچار یک‌سری عیب و نقص‌ها شود و در عملکرد آن مشکل به‌وجود بیاید. بر همین اساس در ادامه این مقاله درباره موضوعات مرتبط با عیب یابی پنکه سقفی مانند علت صدا دادن پنکه سقفی، علت نچرخیدن پنکه سقفی، چگونه باد پنکه سقفی را خنک کنیم، علت داغ شدن پنکه سقفی، علائم خرابی خازن پنکه سقفی و… صحبت می‌کنیم.

چرا پنکه سقفی کند می‌چرخد؟ 

کند چرخیدن پره‌های پنکه سقفی، یکی از رایج‌ترین مشکلاتی است که برای این نوع پنکه ممکن است، اتفاق بیفتد. این مشکل علت‌های متعددی دارد که عبارتند از:

۱- وجود قطعی یا اتصالی در سیم‌پیچ‌های پنکه

در صورتی که سیم‌پیچ‌های پنکه سقفی، دچار قطعی یا اتصالی باشند، موتور پنکه انرژی الکتریکی لازم را که برای چرخاندن پره‌ها نیاز دارد، دریافت نمی‌کند، در نتیجه پره‌ها در حالت تند نیز آهسته حرکت می‌کنند.

راه‌حل

بهترین راه برای رفع این مشکل، استفاده از اهم‌متر است زیرا این دستگاه، مقدار دقیق جریان الکتریکی، را اندازه می‌گیرد و از این طریق قادر هستید که قطعی یا اتصالی در سیم‌پیچ‌ها را تشخیص دهید. چنانچه سیم‌پیچ‌ها اتصالی داشتند یا قطع بودند باید آن‌ها را تعمیر یا تعویض کنید تا مشکل کند چرخیدن پنکه از بین برود.

۲- جمع شدن گرد‌وغبار و کثیفی روی پره‌ها و موتور

گرد و غبار ریز موجود در هوا به مرور زمان در محل‌هایی مثل روی پره‌ها و بخش‌های درونی پنکه مانند داخل موتور جمع می‌شوند و یک توده را به‌وجود می‌آورند. توده گرد و غبار معمولا مقاومت هوا را افزایش می‌دهد و باعث به‌وجود آمدن اصطکاک اضافی بر روی پره‌ها و قطعات داخلی پنکه می‌شود.

راه‌حل

برای از بین بردن توده‌های گرد و غباری که روی پره‌ها جمع شده‌اند، باید از یک پارچه نرم و مرطوب استفاده کنید. بدون شک، گرد غباری که در بخش‌های داخلی جمع شده‌اند با پارچه تمیز نمی‌شود و این بخش‌ها را باید با جاروبرقی غبار روبی کنید.

نکته: اگر پنکه سقفی به‌صورت دوره‌ای غبار روبی کنید، چنین مشکلی به‌وجود نمی‌آید.

• نحوه تمیز کردن پنکه سقفی در ۴ مرحله!

۳- خراب بودن یاتاقان‌های پنکه

یاتاقان‌ یا بلبرینگ قطعه‌ای است که باعث می‌شود موتور پنکه حرکت روان و راحتی داشته باشد، این  قطعه به مرور زمان و بر اثر کار کردن مداوم، دچار فرسودگی می‌شود و دیگر قادر نیست که به درستی کار کند. در نتیجه زمانی که یاتاقان‌ها خراب می‌شوند، موتور پنکه با سرعت بسیار پایینی حرکت می‌کند یا حتی می‌ایستد. 

راه‌حل

از آنجایی که یاتاقان قابل تعمیر نیست پس بهترین راه‌حل برای رفع این مشکل، تعویض یاتاقان خراب با سالم است. اگر مشکل کند چرخیدن پنکه سقفی شما فقط از خراب بودن یاتاقان باشد، پس از تعویض یاتاقان پره‌ها با سرعت عادی حرکت می‌کنند.

۴- خراب بودن خازن پنکه سقفی

خازن در پنکه سقفی وظیفه دارد تا یک میدان مغناطیسی متحرک به‌وجود آورد تا از طریق ایجاد این میدان مغناطیسی، روتور یا قسمت متحرک موتور بچرخد. اگر خازن پنکه سقفی خراب باشد، میدان مغناطیسی ایجاد نمی‌شود و روتور به خوبی نمی‌چرخد، در نتیجه پنکه کند حرکت می‌کند.

راه‌حل

تست خازن پنکه سقفی اولین کاری است که باید انجام دهید. یکی از علائم خرابی خازن پنکه سقفی این است که ظرفیت خازن تغییر پیدا می‌کند. در صورتی که ظرفیت خازن را اندازه گرفتید و مقدار آن کمتر از مقدار درج شده روی آن بود، باید خازن خراب را با یک خازن سالم عوض کنید تا مشکل پنکه رفع شود.

۵- خراب بودن قطعات مکانیکی

قطعات مکانیکی پنکه سقفی شامل موتور، پره‌ها، روتور، بلبرینگ و… هستند. این قطعات دارای عمر مفید مشخصی هستند و پس از مدتی فرسوده، ساییده و زنگ‌زده می‌شوند یا ممکن است که به دلیل نگهداری نامناسب آسیب ببینند. با توجه به این که حرکت پره‌های پنکه، به قطعات مکانیکی آن بستگی دارد پس خراب بودن آن‌ها منجر به کند چرخیدن پره‌ها می‌شود.

راه‌حل

اولین راهکار برای رفع چنین مشکلی، بررسی ظاهر قطعات مکانیکی پنکه است. اگر این قطعات دچار فرسودگی یا زنگ‌زدگی هستند، آن‌ها را تعویض کنید. ولی اگر از نظر ظاهری مشکلی نداشتند، به شما توصیه می‌کنیم که به بلبرینگ‌ها و سایر قطعات مکانیکی کمی روغن بزنید تا روان‌تر حرکت کنند.

۶- خراب بودن موتور پنکه

موتور پنکه، انرژی الکتریکی را به انرژی مکانیکی تبدیل می‌کند و همین تبدیل انرژی منجر به چرخش پره‌های پنکه می‌شود. زمانی که موتور پنکه خراب می‌شود، پره‌ها انرژی مورد نیاز خود را که برای حرکت نیاز دارند، دریافت نمی‌کنند و در نتیجه پنکه با سرعت بسیار آهسته حرکت می‌کند.

راه‌حل

از آنجایی که موتور جزو قطعات اصلی پنکه است و روی عملکرد سایر اجزای پنکه سقفی تاثیر می‌گذارد پس اگر در زمینه تعمیرات لوازم الکتریکی، دانش یا مهارت ندارید. لطفا بررسی سلامت موتور و تعمیر آن را به یک فرد متخصص برقکار بسپارید و خودتان به آن دست نزنید زیرا ممکن است که به اجزای دیگر هم آسیب بزنید. ولی اگر با تعمیر لوازم برقی آشنا هستید، باید موتور خراب را با یک موتور سالم تعویض کنید. 

۷- قرار دادن پنکه روی حالت کند

اگر روی کلید پنکه سقفی قدیمی و جدید را نگاه کنید، حالت‌های چرخش پنکه (کند، متوسط و تند) یا اعداد ۱ تا ۴ را مشاهده خواهید کرد، گاهی اوقات ممکن است که پنکه هیچ مشکلی نداشته باشد و آن را روی حالت کند یا عدد ۱ قرار داده باشید.

راه‌حل

برای از بین بردن این مشکل فقط باید پنکه را روی حالت متوسط یا تند بگذارید یا اگر کلید عدد دارد آن را روی ۲ به بالا قرار دهید.

چرا پنکه سقفی نمی‌چرخد؟ (علت نچرخیدن پنکه سقفی)

نچرخیدن پنکه سقفی یکی دیگر از مشکلاتی است که این سیستم سرمایشی با آن مواجه می‌شود. عدم چرخش پره‌های پنکه ممکن است که علت‌های مختلفی داشته باشد که عبارتند از:

۱- خراب بودن فیوز یا قطع بودن مدار

یک علت نچرخیدن پنکه، خراب بودن فیوز یا قطع بودن مدار است زیرا زمانی که فیوز خراب باشد یا مدار قطع شود، انرژی الکتریکی در مدار وجود ندارد. از آنجایی که پنکه یک وسیله برقی و الکتریکی است پس وقتی که انرژی الکتریکی دریافت نکند، پره‌های آن نمی‌چرخند.

راه‌حل

اگر با کلید مینیاتوری در مدار آشنا هستید، وضعیت آن‌ها را بررسی کنید و در صورتی که فیوز مشکل دارد آن را با یک فیوز سالم عوض کنید یا اگر قسمتی از مدار دچار قطعی شده است، اشکال آن را از بین ببرید. چنانچه با امور فنی آشنا نیستید لطفا از یک فرد متخصص بخواهید که فیوز و مدار را بررسی کند چون انجام این کار به تخصص نیاز دارد و اگر نتوانید خراب بودن فیوز را تشخیص دهید، خطر آتش‌سوزی در کمین شما است.

۲- خراب بودن کلید پنکه

وظیفه کلید در پنکه سقفی این است که آن را روشن و خاموش کند زیرا از طریق کلید، جریان برق در مدار حرکت می‌کند. هنگامی که کلید خراب می‌شود، جریان برق در مدار حرکت نمی‌کند، در نتیجه پنکه روشن نمی‌شود و نمی‌چرخد.

راه‌حل

تنها راه حل چنین مشکلی این است که با فازمتر پشت کلید را بررسی کنید تا ایرادات آن را پیدا کنید و از بین ببرید. پس از تعمیر کلید، جریان برق در مدار حرکت دارد و پنکه به خوبی کار می‌کند.

۳- قطع بودن سیم‌های پنکه

سیم‌ و کابل‌های متصل به پنکه با گذشت زمان فرسوده و دچار ساییدگی می‌شوند یا ممکن است که بر اثر ضربه قطع شوند. زمانی که سیم‌ها آسیب ببینند، برق به موتور نمی‌رسد در نتیجه پره‌ها نمی‌چرخند. پس اگر می‌خواهید بدانید که چرا پنکه سقفی باد ندارد، سیم‌های آن را بررسی کنید.

راه‌حل

برای حل شدن این مشکل باید سیم‌ها فرسوده یا خراب را با سیم‌های نو و جدید عوض کنید. سیمی که ساییده یا قطع شده باشد، قابل ترمیم نیست. بعد از تعویض سیم‌ها، برق به موتور می‌رسد و پره‌ها را می‌چرخند.

۴- نیم سوز شدن موتور 

هنگامی که موتور پنکه نیم‌سوز می‌شود، ولتاژ برق را دریافت می‌کند ولی قادر به چرخاندن پره‌ها نیست، در نتیجه پنکه حرکت نمی‌کند.

راه‌حل

موتوری که نیم‌سوز شده است باید تعویض یا تعمیر شود تا بتواند پره‌های پنکه را بچرخاند. از آنجایی که موتور جزء قطعات اصلی پنکه است، تشخیص نیم‌سوز شدن آن و همچنین تعمیر یا تعویض آن را به یک تعمیرکار حرفه‌ای و کاربلد بسپارید.

اگر پنکه سقفی خود را از بهترین مارک‌ها خریداری کرده‌ باشید، معمولا محصول دارای گارانتی 1 تا 2 ساله است. با توجه به هزینه‌های بالای تعمیر یا تعویض موتور پنکه، پیشنهاد می‌کنیم برای حل این مشکل از طریق خدمات پس از فروش برند پنکه اقدام کنید.

• بهترین مارک پنکه در بازار کدام است؟

۵- شل بودن پیچ‌های متصل به پروانه

یکی دیگر از علت‌های نچرخیدن پنکه سقفی، شل بودن بوش‌ها یا پیچ‌های متصل به پروانه است زیرا شل بودن این پیچ‌ها، مانع عملکرد صحیح موتور می‌شوند. در نتیجه موتور پنکه خوب کار نمی‌کند و پنکه نمی‌چرخد.

راه‌حل

برای آن که بتوانید این مشکل را حل کنید، پیچ‌ها و اتصالات پنکه را بررسی کنید و پیچ‌هایی را که شل شده‌اند، با پیچ گوشتی سفت کنید تا پنکه به چرخش دربیاید. سفت کردن این پیچ‌ها با پیچ گوشتی دستی و برقی امکان پذیر است. برای این‌که مطمئن شوید پیچ‌ها به‌خوبی سفت شده‌اند، توصیه می‌کنیم این عملیات را با پیچ گوشتی برقی انجام دهید.

۶- خراب بودن بلبرینگ‌ها 

یکی از وظایف بلبرینگ‌ها این است که به موتور کمک کنند تا روان کار کند و قطعات مکانیکی پنکه به را‌حتی، حرکت داشته باشند. بلبرینگ‌ها به مرور زمان فرسوده و زنگ زده می‌شوند که این موضوع باعث ایجاد اصطکاک بین قطعات مکانیکی پنکه می‌شود و پیامد اصلی آن، نچرخیدن پنکه است.

راه‌حل

با توجه به این که بلبرینگ‌ها قابل تعمیر نیستند، برای آن که موتور قادر به کار کردن باشد، باید بلبرینگ‌های فرسوده را عوض کنید.

۷- خراب بودن خازن‌ها

اگر خازن پنکه سقفی خراب باشد، پنکه حرکت نمی‌کند زیرا خازن راه‌انداز موتور است و زمانی که خازن درست کار نکند، موتور ثابت است و پنکه نمی‌چرخد.

راه‌حل

از جمله علائم خرابی خازن پنکه سقفی این است که یک برآمدگی در خازن به‌وجود می‌آید یا خازن نشتی پیدا می‌کند یا ظرفیت آن دچار تغییر می‌شود. در صورتی که خازن این علائم را داشت باید آن را با یک خازن جدید عوض کنید.

 ۸- گیرپاژ کردن موتور 

تجمع گرد و غبار روی موتور پنکه یا عدم روغن‌کاری موتور و قطعات مکانیکی آن، منجر به گیرپاژ کردن موتور می‌شود یعنی موتور پنکه قفل می‌کند یا از کار می‌افتد.

راه‌حل

معمولا این مشکل باعث آسیب دیدن سایر اجزای داخلی پنکه می‌شود پس باید در اسرع وقت برای از بین بردن آن اقدام کنید. گرد و غباری را که روی موتور جمع شده تمیز کنید. اگر باز هم مشکل رفع نشد، به موتور و قطعات مکانیکی کمی روغن بزنید. چنانچه هنوز هم موتور گیرپاژ کرد، باید موتور و سایر اجزای پنکه سقفی را بررسی کنید.

• بررسی دلایل خرابی پنکه و نچرخیدن پره‌ها

چرا پنکه سقفی باد گرم می‌دهد؟

بدون شک هدف از روشن کردن پنکه در فصل تابستان این است که از آن باد خنک دریافت کنیم و هوای محیط  کمی کاهش پیدا کند. ولی گاهی اوقات به‌دلیل یک‌سری از مشکلاتی که پنکه دارد، بادی که تولید می‌کند، کاملا گرم است و دمای محیط را بالا می‌برد. تولید باد گرم مانند دو مورد قبلی، علت‌های مختلفی دارد که در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

۱- قرار دادن پنکه سقفی در حالت گرمایش

پنکه‌های سقفی جدید چهار فصل هستند یعنی هم باد گرم و هم باد سرد تولید می‌کنند. در صورتی که پره‌های پنکه در جهت مخالف عقربه‌های ساعت بچرخند، باد پنکه سرد است و چنانچه پره‌های پنکه در جهت موافق عقربه‌های ساعت چرخش داشته باشند، باد آن گرم است. در نتیجه ممکن است که پنکه شما سالم باشد و فقط فراموش کرده باشید که آن را از روی حالت گرمایش بردارید.

 تبدیل حالت گرمایش پنکه سقفی به حالت سرمایشی

تبدیل حالت گرمایش به حالت سرمایش و تغییر جهت چرخش پنکه سقفی به نوع پنکه شما بستگی دارد و بر همین اساس راه‌های مختلف را شرح می‌دهیم:

1. پنکه‌های جدید دارای ریموت کنترل هستند و از طریق ریموت کنترل آن، باید جهت چرخش پره‌ها را تغییر دهید. 
2. روی بعضی از پنکه‌های سقفی یک کلید تبدیل وجود دارد و به کمک آن، جهت پره‌های پنکه را عوض کنید.
3. نقشه سیم پیچی پنکه سقفی را بررسی کنید و حالت اتصال سیم‌ها را تغییر دهید. البته این فرایند تخصصی است و باید توسط یک فرد حرفه‌ای انجام شود.

برای آموزش تصویری تغییر حالت گرمایش به سرمایش در پنکه سقفی، مقاله “نحوه فعالسازی حالت سرمایش و گرمایش پنکه سقفی“را بخوانید.

۲-  مشکل‌دار بودن پره‌ها

در صورتی که ایراداتی نظیر تجمع گرد و غبار، خم‌شدگی، شکستگی یا ناهمواری در پره‌های پنکه وجود داشته باشد یا پره‌ها در زاویه مناسب نصب نباشند، پره‌ها هنگام چرخش دچار لرزش می‌شوند و تعادل آن‌ها به هم می‌خورد. بر هم خوردن تعادل پره‌ها منجر به ایجاد اصطکاک در موتور و یاتاقان می‌شود و آن‌ها را گرم می‌کند. در نتیجه بادی که پنکه تولید می‌کند کاملا گرم است.

راه‌حل

ابتدا وضعیت پره‌ها را به دقت مورد بررسی قرار دهید و اگر شکسته یا خم‌شده هستند، آن‌ها را عوض کنید یا در صورتی که در زاویه مناسبی ندارند، برای تنظیم پره‌های پنکه سقفی اقدامات لازم را انجام دهید. همچنین اگر اطراف پره‌ها و موتور، گرد و غبار جمع شده است، آن‌ها را تمیز کنید.

 ۳- داغ شدن موتور

روغن نزدن دوره‌ای به موتور، تجمع گرد و غبار در موتور، وجود هر نوع مشکلی در موتور پنکه و استفاده طولانی مدت از پنکه باعث داغ شدن موتور می‌شود. داغ بودن موتور باعث می‌شود که پنکه کار خود را به‌درستی انجام ندهد. در واقع زمانی که موتور پنکه داغ می‌شود، پره‌ها هوا را به سمت خود نمی‌کشند و جریان هوا بین پره‌ها گردش ندارد، در نتیجه بادی که پنکه تولید می‌کند، گرم است.

راه‌حل

در رابطه با راه‌کار حل این مشکل باید بگوییم که ابتدا باید منشا آن را بیابید:

1.  اگر موتور خراب است باید آن را تعمیر یا تعویض کنید.
2. اگر علت داغ شدن موتور، استفاده طولانی مدت از آن است باید پنکه را خاموش کنید تا کمی استراحت کند. 
3.  اگر داغ شدن پنکه به دلیل، روغن نزدن یا تجمع گرد و غبار است باید به آن روغن بزنید و آلودگی‌هایی را که روی آن جمع شده است را پاک کنید. 

۴- گرم بودن محیط

گرم بودن باد پنکه همیشه به دلیل وجود مشکل در پنکه نیست و گاهی به علت روشن بودن گاز خوراک پزی یا بالا بودن دما، محیط گرم است و این موضوع باعث تولید باد گرم می‌شود. به عبارتی باید گفت، زمانی که محیط بیش از اندازه گرم است، پدیده تبادل گرما رخ می‌دهد.

راه‌حل

اگر گاز روشن است و به آن نیاز ندارید، آن را خاموش کنید تا دمای محیط افزایش پیدا کند. همچنین به کمک راه‌کارهایی مانند قرار دادن ظرف یخ یا آب در مجاورت پنجره‌ها یا آویزان کردن ملحفه مرطوب، دمای اتاق را پایین بیاورید. همچنین می‌توانید قبل از روشن کردن پنکه سقفی، با احتیاط خیلی زیاد پره‌های آن را با یک دستمال نم‌دار، مرطوب کنید.

اگر تمایل دارید که با ترفندهای ساده خنک کردن خانه آشنا شوید، مقاله روش‌های کاربردی برای خنک نگه داشتن خانه در طول تابستان را مطالعه کنید.

جدول مزایا و معایب برعکس چرخیدن پنکه سقفی 

علت داغ شدن پنکه سقفی چیست؟

داغ شدن پنکه سقفی و بالا رفتن دمای آن، یکی دیگر از مشکلات شایع پنکه سقفی است که منجر به سوختن موتور دستگاه می‌شود. برای آن که از سوختن موتور پیشگیری کنید باید ابتدا علت‌های بروز این اتفاق را بیابید و سپس برای رفع آن‌ها اقدام کنید. داغ شدن پنکه سقفی به دلایل زیر رخ می‌دهد:

۱- نیم‌سوز شدن موتور

نیم سوز شدن یا همان کاهش کارایی و عملکرد موتور یک علت داغ شدن پنکه سقفی است. چون در این حالت، موتور کار اصلی خود را انجام نمی‌دهد و داغ می‌شود سپس بدنه و پره‌ها را هم داغ می‌کند.

راه‌حل

عیب‌یابی و تعمیر یا تعویض موتور پنکه توسط یک فرد متخصص و حرفه‌ای، این مشکل را از بین می‌برد چون زمانی که موتور درست کار کند، بقیه قطعات نیز کار خود را درست انجام می‌دهند و برای پنکه مشکلی رخ نمی‌دهد.

۲- فرسودگی و ساییدگی قطعات داخلی

یک علت داغ شدن پنکه سقفی، فرسودگی و ساییدگی اجزای داخلی مانند موتور، بلبرینگ‌ها و…است. چون فرسودگی و ساییدگی قطعات، حرکت اجزای مکانیکی را سخت می‌کند و اصطکاک بین آن‌ها را افزایش می‌دهد. در نتیجه اجزای داخلی داغ می‌شوند و گرمای آن‌ها به پنکه هم می‌رسد.

راه‌حل

برای از بین بردن این مشکل باید اجزایی را که فرسوده هستند، تعویض کنید چون عمر مفید آن‌ها به پایان رسیده است.

۳- فرسودگی سیم‌های درون پنکه

زمانی که سیم‌های داخلی فرسوده می‌شوند، موتور انرژی مورد نیاز خود را دریافت نمی‌کند پس فشار زیادی به آن وارد می‌شود. بر اثر این فشار، دمای موتور افزایش پیدا می‌کند و گرمای آن به سایر بخش‌های پنکه منتقل می‌شود.

راه‌حل

برای از بین بردن این مشکل، باید سیم‌های نو و جدید را جایگزین سیم‌های فرسوده کنید زیرا وقتی سیم‌ها فرسوده می‌شوند دیگر امکان ترمیم آن‌ها وجود ندارد.

۴- خراب بودن خازن راه‌انداز 

خراب بودن خازن راه‌انداز، عملکرد موتور را مختل می‌کند زیرا وظیفه این نوع خازن، ایجاد نیروی گشتاور برای شروع حرکت موتور است. همانطور که در موارد قبلی هم گفتیم، موتور وقتی خوب کار نکند، دمای آن بالا می‌رود و پنکه داغ می‌شود.

راه‌حل

ابتدا علائم خرابی خازن پنکه سقفی را بررسی کنید و اگر خازن نشتی داشت یا ظرفیت آن تغییر پیدا کرده بود، آن را با یک خازن سالم و نو تعویض کنید.

5- اندازه نامناسب پنکه سقفی

یکی دیگر از علت‌های داغ شدن پنکه سقفی این است که هنگام خرید به ابعاد پنکه سقفی و تعداد پره‌های آن توجه نکرده‌اید. برای خنک کردن محیط با پنکه سقفی که ابعاد مناسبی ندارد و تعداد پره‌های آن کم است، باید پنکه برای مدت زمان طولانی با سرعت بالا روشن بماند. درنتیجه داغ می‌شود.

راه‌حل

در راهنمای خرید پنکه سقفی – بررسی کامل نکات کاربردی؛ تعداد پره‌ها و ابعاد مناسب پنکه سقفی برای متراژهای مختلف نوشته شده است.

علت لرزش‌های پنکه سقفی چیست؟

یک پنکه سقفی سالم، حرکت منظمی دارد، پره‌های آن با هم هماهنگ هستند و حین حرکت لرزش ندارند. اما وجود یک نقص کوچک در یکی از بخش‌های پنکه، منجر به لرزیدن آن موقع چرخش و افتادن پنکه سقفی می‌شود.

 ۱- شل شدن پیچ پره‌ها

پنکه سقفی به طور کلی سه یا چهار پره دارد که بر روی یک شفت یا صفحه قرار می‌گیرند، زمانی که پیچ پره‌ها شل می‌شوند، تعادل آن‌ها به‌هم می‌خورد و پنکه دچار لرزش می‌شود.

راه‌حل

برای از بین بردن این مشکل، وضعیت پیچ‌های متصل به پره‌ها را بررسی کنید و پیچ‌هایی را که شل شده‌اند، سفت کنید.

۲- نصب غیر اصولی پنکه سقفی

نصب پنکه سقفی باید توسط افراد متخصص انجام شود و نصب‌کننده باید دانش کافی برای انجام این کار داشته باشد. چنانچه نصب پنکه توسط یک فرد غیر‌متخصص انجام شود، بدون شک فرایند نصب به‌درستی انجام نمی‌شود و پنکه حین چرخیدن می‌لغزد.

راه‌حل

از یک نصاب حرفه‌ای بخواهید که وضعیت پنکه را بررسی کند و ایراداتی را که وجود دارد، برطرف نماید و اصول لازم برای نصب را لحاظ کند. همچنین اگر خودتان می‌خواهید این کار را انجام دهید، ابتدا نحوه نصب پنکه سقفی را با خواندن مقاله “نصب پنکه سقفی + راهنمای کامل و کاربردی | مناسب افراد مبتدی” یاد بگیرید و سپس طبق اصول ایرادات پنکه را از بین ببرید.

۳- صاف و تراز نبودن پنکه

در صورتی که پنکه صاف و تراز نصب نشود، پنکه حین چرخیدن لرزش دارد و احتمال افتادن پنکه سقفی زیاد است. 

راه‌حل

به کمک یک تراز لیزری وضعیت پنکه را بررسی کنید و اگر صاف نیست آن را به درستی نصب کنید و ایرادات آن را از بین ببرید.

۴- نصب پنکه روی سقف کاذب

سقف‌های کاذب معمولا مقاومت پایینی دارند و قادر به تحمل کردن وزن پنکه سقفی نیستند. چون با مصالح ساختمانی سبک مانند PVC، آهن، گچ، چوب، فلز، طلق، آلومینیوم، آهن، کامپوزیت و… ساخته می‌شوند. به همین دلیل پنکه حین چرخیدن می‌لرزد و درست حرکت نمی‌کند.

راه‌حل

تا حد امکان پنکه سقفی را روی سقف کاذب نصب نکنید ولی اگر سقف اتاق شما کاذب است، برای نصب کردن پنکه ابتدا آویزهای محکم و قدرتمند را به صفحه پشتی یا تیرآهن وصل کنید و سپس پنکه را به آن بزنید.

علت برهم خوردن تعادل پره‌های پنکه سقفی

پره‌های پنکه سقفی باید بالانس باشند یعنی حین حرکت باید تعادل خود را حفظ کنند. موارد زیر این تعادل را بر هم می‌ریزند:

1- نصب نادرست اتصالات

به‌منظور حمل و نقل راحت‌تر پنکه سقفی، اجزای آن جدا جدا هستند و هنگام نصب به‌هم متصل می‌شوند و پنکه روی سقف قرار می‌گیرد. در صورتی که حین نصب، اتصالات به درستی نصب نشوند یا شل باشند، تعادل پنکه موقع چرخیدن به‌هم می‌ریزد.

راه‌حل

دفترچه راهنمای پنکه را بررسی کنید و اتصالات آن را بر اساس دفترچه و طبق اصول به هم متصل نمایید.

2- تنظیمات نادرست پنکه

پنکه سقفی مانند هر وسیله الکتریکی دیگری حین راه‌اندازی باید تنظیم شود و تنظیمات آن باید طبق اصول باشد. چنانچه تنظیمات پنکه حین راه‌ انداختن آن به‌درستی صورت نگیرد، تعادل پنکه موقع چرخیدن به‌هم می‌خورد. 

راه‌حل

اکثر شرکت‌های سازنده، تنظیمات پنکه را داخل دفترچه راهنما درج می‌کنند پس حتما یک بار دفترچه را با دقت بخوانید و پنکه را طبق دستورات دفترچه تنظیم کنید.

3. شل شدن یک کدام از پره‌ها

در صورتی که یکی از پره‌ها هنگام نصب به‌درستی در سر جای خود قرار نگیرند یا به علت استفاده طولانی مدت شل شوند، تعادل تمام پره‌ها دچار مشکل خواهد شد.

 راه‌حل

وضعیت تمام پره‌های پنکه را با نهایت دقت بررسی کنید و هر کدام از آن‌ها را که شل شده‌اند، مجدد سفت کنید.

4. تعویض لامپ در پنکه سقفی لوستری

پنکه‌های سقفی با چراغ (دارای لوستر) به‌طور معمول پس از مدتی (بعد از سوختن لامپ) نیاز به تعویض لامپ دارند که ممکن است بعد از تعویض لامپ با مشکل بهم خوردن تعادل پره‌های پنکه سقفی مواجه شوید.

 راه‌حل

زمانی‌که می‌خواهید لامپ پنکه را عوض کنید، برای حفظ تعادل دست خود را روی پره‌های پنکه نگذارید. همچنین با خرید لامپ ال ای دی با کیفیت و نصب آن می‌توانید مدت زمان تعویض لامپ را به تاخیر بی‌اندازید تا از عدم هم‌ترازی پره‌های پنکه سقفی جلوگیری شود.

• معرفی باکیفیت‌ترین و بهترین مارک‌ لامپ ال ای دی
• روش تعویض لامپ پنکه سقفی – چطور چراغ پنکه سقفی را عوض کنیم؟

چرا پنکه سقفی لق می‌زند؟  

پنکه سقفی یک جسم دَوار است و تکان خوردن جزئی آن حین چرخش، طبیعی است. اما اگر حین کار کردن تکان می‌خورد یا به اصطلاح لق می‌زند یعنی یک مشکل در آن وجود دارد. شایع‌ترین دلایل لق زدن پنکه عبارتند از:

1. پره‌ها روی شِفت شل شده‌اند.
2.  پنکه از جای خود خارج شده است.
3. پره‌ها بالانس نیستند و دچار انحراف هستند.
4. یک جسم خارجی به پنکه برخورد کرده است.
5. اتصالات پنکه به‌درستی سر جای خود قرار نگرفته‌اند.

راه‌حل برطرف کردن لق زدن پنکه

ظاهر پنکه و اتصالات آن را مورد بررسی قرار دهید و سپس اگر اتصالات شل شده‌اند، آن‌ها را سفت کنید یا اگر پنکه از جای خود در آمده است، آن را سر جای خود قرار دهید. همچین انحرافات و غیر بالانس بودن پره‌ها را چک کنید.

علت صدای پنکه سقفی چیست؟

شنیده شدن صدا از موتور یا سایر اجزای پنکه سقفی یکی دیگر از مشکلاتی است که باید در لیست عیب‌یابی پنکه سقفی قرار بگیرد. معمولا علت صدا دادن پنکه سقفی موارد زیر است:

۱- خرابی خازن راه‌انداز

یک علت صدا دادن پنکه سقفی خراب بودن خازن است. پس از خرابی خازن، قدرت و عملکرد موتور کم می‌شود و موتور با ایجاد صدا، هشدار می‌دهد که یک مشکل در آن به وجود آمده است.

راه‌حل

ابتدا ظاهر خازن و ظرفیت آن را بررسی کنید و اگر یکی از این دو مورد دچار تغییر شده است یعنی خازن خراب است و باید خازن خراب را از پنکه خارج کنید و خازن سالم را درون آن قرار دهید.

۲- نیم‌سوز یا خراب شدن موتور

خراب یا نیم‌سوز شدن موتور منجر به صدا دادن آن می‌شود زیرا بر اثر این اتفاق، موتور عملکرد خود را از دست می‌دهد و قدرت آن کاهش پیدا می‌کند.

راه‌حل

جهت از بین بردن این مشکل اگر آسیب مختصر باشد که باید موتور را به یک فرد متخصص سپرد تا آن را تعمیر کند و گرنه باید موتور پنکه عوض شود.

۳- عدم عایق‌بندی موتور

معمولا در پنکه‌هایی که ارزان‌قیمت هستند و کیفیت پایینی دارند، موتور پنکه عایق‌بندی نمی‌شود و به همین دلیل حین کار کردن پنکه از آن صدا می‌شنوید.

راه‌حل

تا حد امکان از خریدن تجهیزات سرمایشی بی‌کیفیت و ارزان قیمت خودداری کنید.

۴- روغن نزدن به قطعات مکانیکی

اجزای مکانیکی پنکه برای آن که حرکت روان و راحتی داشته باشند باید روغن‌کاری شوند. در نتیجه یک علت صدا دادن پنکه خشک بودن قطعات مکانیکی است.

راه‌حل

به بلبرینگ‌ها، یاتاقان‌ها و بقیه اجزای مکانیکی کمی روغن بزنید تا روان‌تر حرکت کنند و صدا ندهند.

۵-خراب بودن بوش‌ها

بوش پنکه یک قطعه استوانه‌ای و توخالی است که با متریالی همچون برنج، آهن و پلاستیک ساخته می‌شود. این قطعه برای اتصال لوله‌های هم قطر و هم امتداد و انتقال انرژی بین قطعات متحرک مختلف کاربرد دارد. یکی از علائم خرابی بوش، صدا دادن پنکه حین چرخیدن است.

راه‌حل

جهت از بین بردن این مشکل باید بوش‌ها را با احتیاط عوض کنید زیرا اگر حین تعویض، به بوش‌ها ضربه وارد شود، تاب برمی‌دارند و درست کار نمی‌کنند.

چرا پنکه سقفی صدا می‌دهد اما کار نمی‌کند؟ 

اگر پنکه شما صدا می‌دهد اما کار نمی‌کند یعنی به شما هشدار می‌دهد که یکی از قطعات اصلی آن مشکل دارد. موارد زیر اجزای اصلی پنکه هستند و هر کدام از آن‌ها یک نقش مهم را در پنکه ایفا می‌کنند.

• برد: کنترل موتور الکتریکی
• ترانس: تنظیم سرعت چرخش پره‌ها
• پره‌ها: ایجاد جریان هوا و خنک کردن محیط 
• موتور: تبدیل انرژی الکتریکی و مکانیکی و چرخاندن پره‌ها
• روتور: تبدیل کردن انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی و ایجاد حرکت چرخشی
• خازن موتور: ذخیره انرژی الکتریکی و به وجود آوردن اختلاف فاز بین جریان و ولتاژ در سیم‌پیچ‌های موتور 

چرا پنکه سقفی صدای هووم می‌دهد؟ 

یکی دیگر از مشکلاتی که مصرف کنندگان پنکه سقفی آن را مطرح می‌کنند این است که پنکه صدای هوم می‌دهد اما چرخش ندارد. این اشکال به علت‌ها زیر اتفاق می‌افتد:

۱- سوختن سیم‌پیچ‌های اصلی یا راه‌انداز

سیم‌پیچ‌ها موجود در موتور پنکه، با عبور جریان و به‌وجود آوردن میدان مغناطیسی باعث حرکت کردن روتور (بخش گردان موتور) می‌شوند. پس از چرخش روتور ، پره‌های پنکه می‌چرخند و باد به‌وجود می‌آید. ولی اگر سیم‌پیچ‌ها بسوزند دیگر میدان مغناطیسی ایجاد نمی‌شود و روتور قادر به حرکت نیست.

راه‌حل

جهت رفع این مشکل باید برق را قطع کنید و سپس با احتیاط موتور را باز کنید و سیم‌پیچ‌های سوخته را بیرون بیاورید و با سیم‌پیچ‌های سالم عوض کنید.

۲- سوختن خازن راه‌انداز

خازن راه‌انداز، جریان الکتریکی را از موتور به سمت پره‌ها منتقل می‌کند و هنگامی که این قطعه می‌سوزد دیگر موتور انرژی لازم را برای حرکت ندارد و پنکه حرکت ندارد.

راه‌حل

برای از بین بردن این مشکل فقط یک چاره دارید و آن هم این است که خازن سوخته را با یک خازن سالم تعویض کنید.

۳- قطع بودن سیم‌پیچ‌ها

یکی دیگر از علت‌هایی که باعث می‌شود، موتور صدا داشته باشد ولی کار نکند این است سیم‌پیچ اصلی در بخشی که سربندی شده‌اند، قطع شده باشند.

راه‌حل

باید درپوش‌های پنکه را باز کنید و سیم‌پیچ‌ها را از محلی که قطع شده است، ترمیم کنید. 

۴- گیرپاژ کردن یاتاقان‌ها

وظیفه یاتاقان در پنکه سقفی این است که حرکت موتور و پره‌ها را راحت‌تر کند. به همین دلیل، زمانی که یاتاقان از کار می‌افتد و به اصطلاح گیرپاژ می‌کند، موتور صدا دارد ولی حرکت نمی‌کند.

راه‌حل

برای تشخیص آن که یاتاقان مشکل دارد یا نه، ابتدا برق پنکه را قطع کنید و با دست آن را به حرکت در بیاورید. اگر پنکه نچرخید یعنی یاتاقان آن مشکل دارد و باید آن را عوض کنید.

چرا پنکه سقفی برعکس می‌چرخد؟

درصورتی‌که پنکه شما حالت گرمایش ندارد یعنی چهار فصل نیست؛ علت برعکس چرخیدن پنکه سقفی یک نقص فنی داخلی است و موارد زیر دلایل شایع آن هستند:

۱- جابجایی سیم‌ها

اصلی‌ترین علت برعکس چرخیدن پنکه سقفی، جابجایی سیم‌های ورودی یا جابه جا شدن ورودی فاز و نول سیم پیچ کمکی و خروجی خازن است.

راه‌حل 

با عوض کردن جای ورودی فاز و نول این مشکل برطرف می‌شود پس باید حین نصب سیم‌ها، دقت کنید که هر سیم را در جای خود قرار دهید.

 ۲- منفی بودن اختلاف فاز

موتور پنکه برای حرکت کردن به اختلاف فاز نیاز دارد، یعنی جریان سیم‌پیچ اصلی باید با جریان سیم‌پیچ کمکی فرق داشته باشد که انجام این کار به عهده خازن است. در صورتی که اختلاف فاز پنکه مثبت باشد و خازن تک فاز روی پنکه نصب شود، موتور پنکه چپ گرد (پاد ساعت گرد) حرکت می‌کند  و باد آن سرد است. ولی اگر اختلاف فاز منفی باشد و خازن سه فاز روی پنکه نصب شود، موتور پنکه راست گرد (ساعت گرد) حرکت می‌کند و باد آن گرم خواهد بود.

راه‌حل 

از طریق یک مولتی‌متر ظرفیت خازن راه‌انداز را اندازه بگیرید و یا تک‌فاز یا سه‌فاز بودن آن را بررسی کنید. سپس اگر اشتباهی خازن سه فاز روی پنکه نصب شده، آن را با یک خازن تک‌فاز عوض کنید.

۳-نصب خازن سه فاز روی موتور تک فاز

موتور پنکه تک‌فاز است پس خازن آن هم باید تک فاز باشد. گاهی اوقات افراد حین عوض کردن خازن به تعداد فازهای آن توجه نمی‌کنند و خازن سه فاز را روی پنکه نصب می‌کنند که این مورد منجر به برعکس چرخیدن پنکه می‌شود.

راه‌حل

باید خازن سه فاز برداشته شود و یک خازن تک‌فاز به جای آن قرار بگیرد.

علائم خرابی خازن پنکه سقفی 

اگر پنکه یکی از علائم زیر را داشت یعنی خازن آن خراب است و باید آن را تعمیر یا تعویض کنید:

1. پنکه کند و نامنظم می‌چرخد.
2. پنکه قادر به روشن شدن نیست.
3. پنکه تنها با چرخش روشن می‌شود.
4. دمای موتور بالا می‌رود و داغ می‌کند.
5. فیوز برق کل ساختمان به‌طور ناگهانی می‌پرد.
6. از پنکه صداهایی نظیر وزوز یا قیژ قیژ شنیده می‌شود.
7. پنکه حین چرخیدن، ناگهان می‌ایستد و دیگر حرکت ندارد.

تست خازن پنکه سقفی

علت بروز مشکلات بالا همیشه خراب بودن خازن نیست و گاهی اوقات، وجود مشکل در موتور یا سایر اجزای پنکه سقفی هم منجر به این ایرادات می‌شود. پس اگر مشکلات بالا برای پنکه شما رخ داد، ابتدا برای تست خازن پنکه سقفی، ۲ روش زیر را امتحان کنید و پس از اطمینان از خرابی خازن، آن را تعویض کنید.

روش اول

1. ابتدا برق ساختمان را قطع کنید تا پنکه برق نداشته باشد.
2. سه سیم‌ با رنگ‌های مشکی، قرمز، زرد یا سبز وجود دارد که از موتور پنکه خارج شده‌اند. سیم مشکی نول، سیم قرمز فاز و سیم زرد یا سبز مربوط به پایه‌های خازن است.
3. بعد از آن که هر سیم برق را شناسایی کردید،  باید خازن را بردارید.
4. سپس باید از طریق پیچ گوشتی دسته عایق جریان برق، تمام انرژی‌ای را که در خازن ذخیره شده است، تخلیه کنید.
5. بعد از آن با فازمتر، فاز و نول بودن سیم‌های خازن را تعیین کنید و روی آن‌ها علامت بگذارید.
6. موتور پنکه را به برق وصل کنید، اگر موتور کار کرد یعنی خازن مشکل دارد.

روش دوم

1. ابتدا انرژی خازن را با پیچ گوشتی دسته عایق جریان برق تخلیه کنید.
2. سپس یک مولتی‌متر که توانایی سنجش خازن را دارد، بردارید و به کمک آن ظرفیت خازن را اندازه بگیرید.
3. در صورتی که ظرفیت خازن صفر یا بیشتر از مقداری که روی آن نوشته شده بود یعنی خازن مشکل دارد.

• بهترین مارک پنکه سقفی ایرانی و خارجی کدام است؟

انواع پنکه سقفی

مشاهده همه

• 
  پنکه سقفی لوستری 4 پره هومهر
  13,900,000 تومان
• 
  پنکه سقفی پره کامپوزیت 5.5 متر سرمابان
  244,000,000 تومان
• 
  پنکه سقفی پره کامپوزیت 7.3 متر سرمابان
  318,000,000 تومان
• 
  پنکه سقفی پره کامپوزیت 4.2 متر سرمابان
  145,000,000 تومان